Alle smartphones hebben een fysieke simkaart, maar hoelang nog? De opvolger, e-sim, staat voor de deur en breekt in steeds meer landen door. Wat is e-sim precies en wanneer kunnen we er in Nederland mee aan de slag?

De simkaart is oud, zelfs ouder dan de smartphone. Het fysieke kaartje zat jaren geleden al in de logge Nokia’s en andere featurephones, en is vandaag de dag nog steeds vereist voor een werkend (sim-only)abonnement of prepaid. Onhandig als je overstapt naar een andere provider, een nieuw nummer krijgt of wanneer je telefoon kwijt/stuk/gestolen is, want dan is je simkaart ook verdwenen en moet je een nieuwe aanvragen.

Wat is e-sim en wat zijn de voordelen

De e-sim-technologie lost deze problemen op. Een e-sim is namelijk geen fysieke simkaart, maar een kleine chip die in je telefoon is gebouwd. Als je je voor het eerst aanmeldt op je nieuwe e-sim-smartphone, geef je aan bij welke provider je zit. De e-sim-chip downloadt vervolgens de vereiste data en instellingen om je digitale simkaart te activeren. Verder werkt e-sim hetzelfde als een normale simkaart.

Voordelen voor de telefoonfabrikant

In een e-sim-telefoon hoef je geen simkaart te stoppen, en dat heeft voordelen voor de fabrikant en de gebruiker. Omdat een e-sim-toestel geen simkaartlade nodig heeft, is het eenvoudiger om een toestel water- en stofbestendig te maken. Bovendien kan de smartphonefabrikant het apparaat iets compacter en lichter ontwerpen of voor een iets grotere accu kiezen. Handig voor de maker dus, al moet die wel een piepkleine e-sim-chip aanschaffen en in het toestel zetten.

©PXimport

Zo profiteer jij van e-sim

Voor jou als gebruiker is e-sim vrij van de nadelen van een traditionele simkaart. Je simkaart kan dus niet gestolen en misbruikt worden en niet breken, bijvoorbeeld. Het grootste voordeel is dat e-sim direct werkt op je nieuwe smartphone. Heb je – om welke reden dan ook – een nieuwe simkaart nodig, dan hoef je niet te wachten tot die per post gearriveerd is. Dat is uiteraard fijn voor jou, maar het scheelt je provider ook tijd en geld.

Deze apparaten ondersteunen e-sim

Het aantal elektronicafabrikanten dat e-sim ondersteunt, is zeer beperkt. Op moment van schrijven verkopen alleen Apple en Google smartphones en tablets die compatibel zijn met e-sim. Bij Apple gaat het om de nieuwe iPhone XS, XS Max en XR en iPad Pro (11 inch en derde generatie 12,9 inch). Oudere iPad Pro-modellen ondersteunen Apple Sim, wat inhoudt dat je een fysieke nanosimkaart in de tablet kan stoppen.

Verschillende smartwatches, waaronder de Apple Watch en nieuwere Samsung-modellen, zijn ook compatibel met e-sim. De Google Pixel 2 (XL), Google Pixel 3 (XL) en Google Pixel 4 (XL) werken ook met e-sim maar worden officieel niet in Nederland verkocht. Je kan wel een Pixel importeren uit bijvoorbeeld Duitsland, maar dat hoef je niet te doen om de e-sim-ondersteuning.

©PXimport

Toekomst van e-sim in Nederland

Vanaf 21 augustus wordt e-sim ook in Nederland ondersteund. Provider T-Mobile biedt als enige e-sim aan, maar helaas komt T-Mobile met een nare beperking: je mag slechts twee keer per jaar van toestel wisselen. Een beperking die veel voordelen van e-sim wegneemt. In omliggende landen als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk wordt e-sim door een enkele provider ondersteund, maar ook daar loopt het niet storm. Google belooft dat er de komende maanden meer providers e-sim gaan aanbieden, maar geeft geen details. Het is daarom niet duidelijk of providers in Nederland mee gaan doen. In september 2018 lieten de providers (VodafoneZiggo en KPN) aan Nu.nl weten dat ze voorlopig geen e-sim gaan ondersteunen. De markt zou nog te klein zijn.

Dat zou kunnen, maar er lijkt ook een andere verklaring. Hoewel de bedrijven het niet snel zullen toegeven, zijn providers bang dat de komst van e-sim ze klanten gaat kosten, want het wisselen van provider wordt veel eenvoudiger. Een ander abonnement afsluiten gaat straks sneller en zonder een fysieke simkaart over te zetten.

En een telefoon met een simkaartslot én e-sim-ondersteuning laat je twee mobiele abonnementen op één toestel gebruiken. Handig voor werk en privé, maar ook om een abonnement met belminuten en sms’jes te combineren met een scherp geprijsd data only-abonnement. Dit kan voordeliger zijn dan één alles-in-een-abonnement, en dat is tegen het zere been van de meeste telecomproviders.

Hoe telefoonfabrikanten denken over e-sim, is veelal onduidelijk. Apple en Google zijn er in ieder geval voorstander van. Andere merken hebben zich nog niet uitgesproken over e-sim en hebben – zoals je hierboven las – nog geen e-sim-toestellen uitgebracht. Google schrijft in een blogpost dat het graag meer smartphones, smartwatches, tablets en laptops met e-sim-ondersteuning ziet verschijnen. Het techbedrijf wil fabrikanten helpen om e-sim te integreren in hun producten. Als dat gebeurt, ontstaat er ook meer reden voor providers om e-sim te ondersteunen.

Is e-sim veilig?

De techniek achter e-sim is nog in ontwikkeling. Dat is wel nodig ook. RTL Nieuws kwam er onlangs achter dat hackers een 06-nummer van een persoon over kunnen nemen. Hiervoor moet de hacker wel toegang hebben tot je T-Mobile-account. Omdat de provider geen verdere verificatie toepast, kan ieder toestel gekoppeld worden met het mobiele telefoonnummer. Een gekaapt nummer kan natuurlijk in de kosten lopen, met prijzige betaalnummers. Maar het kan ook gebruikt worden om tweestapsverificatie te kapen of accounts over te nemen, zoals je WhatsApp. Zorg dus dat je een sterk wachtwoord gebruikt voor je T-Mobile-account, dat je op geen enkel ander platform hergebruikt. T-Mobile heeft intussen het proces verbeterd om fraude met e-sim te voorkomen, door een verificatie-sms te sturen naar de klant.

Wat maakt een mesh wifi systeem de allerbeste van het jaar? Natuurlijk, je kunt afgaan op specificaties, maar die zeggen niet alles. Je hebt veel meer aan eerlijke reviews. Het TP-Link Deco BE25 Smart Mesh WiFi 7-systeem is door consumenten op Kieskeurig.nl verkozen tot Best Reviewed van het Jaar 2025 in de categorie routers. Wat deze router zo bijzonder maakt, lees je in dit artikel.

Partnerbijdrage - in samenwerking met TP-Link

Best Reviewed 2025: de strengste jury van Nederland

Op Kieskeurig.nl delen elke dag duizenden mensen eerlijke ervaringen met producten die ze écht gebruiken. Die collectieve feedback vormt de basis voor de Best Reviewed‑awards: producten die zich het hele jaar lang in de praktijk hebben bewezen en keer op keer hoge tevredenheid laten zien bij echte gebruikers. Het gaat dus niet om mooie beloftes en marketingtaal, maar om wat mensen dagelijks merken in de praktijk: is het apparaat betrouwbaar? Doet het wat het moet doen? Is het makkelijk in gebruik? De strengste jury van Nederland heeft gesproken: in de categorie Routers werd de TP‑Link Deco BE25 Smart Mesh WiFi 7 uitgeroepen tot dé favoriet van 2025.

Wat maakt de TP-Link Deco BE25 zo bijzonder?

Wat dit mesh-systeem technisch zo aantrekkelijk maakt, is de combinatie van moderne wifi-technologie en slimme netwerkfuncties. De TP-Link Deco BE25 ondersteunt Dual-Band WiFi 7 met een gecombineerde snelheid tot 3,6 Gbps, waardoor bandbreedte-intensieve toepassingen zoals 4K-streaming en online gaming soepel verlopen. Elke unit is bovendien voorzien van twee 2,5 Gbps-bekabelde poorten, wat zorgt voor maximale doorvoercapaciteit en flexibele aansluitmogelijkheden voor bijvoorbeeld een NAS, pc of gameconsole.

Een ander sterk punt is de mogelijkheid tot gecombineerde bekabelde en draadloze backhaul: dit zorgt ervoor dat de verbinding tussen de verschillende wifi-punten niet alleen snel, maar ook uiterst stabiel is, met minder latentie. Dankzij Multi-Link Operation (MLO) wordt data via meerdere frequentiebanden en kanalen tegelijk verzonden, wat zowel de betrouwbaarheid als de snelheid van het netwerk ten goede komt.

Daarnaast zorgt AI-gestuurde roaming ervoor dat je apparaten automatisch verbinden met het sterkste wifi-punt, zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. Met TP-Link HomeShield beschik je over uitgebreide netwerkbeveiliging, waaronder realtime IoT-beveiliging en ouderlijk toezicht. Tot slot is het systeem universeel compatibel met alle internetproviders, modems én eerdere Deco-modellen, zodat je eenvoudig kunt uitbreiden of upgraden.

Dankzij deze optelsom van slimme functies is de TP-Link Deco BE25 een toekomstbestendige keuze voor iedereen die thuis wil genieten van stabiele, snelle en veilige wifi overal in huis.

©TP-Link

TP-Link Deco BE25: waarom gebruikers zo tevreden zijn

De titel Best Reviewed van het Jaar 2025 is gebaseerd op wat gebruikers in het dagelijks gebruik écht belangrijk vinden: betrouwbaarheid, gebruiksgemak en prestaties. Juist op die vlakken scoort dit mesh-systeem keer op keer hoog.

Dat begint al met het installatieproces. Gebruikers geven aan dat het instellen van de set bijzonder eenvoudig is. "De installatie was erg eenvoudig dankzij de intuïtieve Deco-app, waarbij het systeem binnen een paar minuten operationeel was." Ook de snelheid en prestaties vallen in de smaak. De reacties liegen er niet om: "Ik was gelijk onder de indruk van de snelheid, op sommige plekken in huis haal ik met gemak 400 Mbps." En: "De snelheid is werkelijk top: zelfs in de verste hoeken van het huis blijft de verbinding stabiel en razendsnel."

Dat is mede te danken aan de sterke mesh-dekking en de soepele roaming tussen de units. Een gebruiker vat het krachtig samen: "De mesh WiFi zorgt voor een sterke en stabiele verbinding in het hele huis. Zelfs op zolder blijft de snelheid hoog en zonder haperingen." Anderen merken op dat apparaten automatisch overschakelen naar het dichtstbijzijnde wifi-punt: "Alle apparaten melden zich netjes aan bij het punt dat het dichtste in de buurt is. Telefoons schakelen vloeiend over."

De algehele gebruikservaring wordt bovendien als zeer positief ervaren. Niet alleen vanwege de prestaties, maar ook dankzij de handige app-functies. "Overal in huis een stabiele verbinding. De app biedt handige functies zoals apparaatbeheer en statusweergave," aldus een reviewer. En over de nieuwe WiFi 7-technologie zegt iemand: "Dankzij WiFi 7 profiteer je van extreem hoge doorvoersnelheden en minimale latency, ideaal voor gamen, streamen en zware downloads."

Hoewel er hier en daar kleine opmerkingen zijn - zoals dat de snelheidswinst van WiFi 7 niet altijd zichtbaar is op oudere apparaten - overheerst de positieve toon duidelijk. Wat consumenten vooral waarderen, is hoe de TP-Link Deco BE25 hun wifi-ervaring in huis structureel verbetert: minder uitval, meer snelheid en stabiel internet in elke ruimte. Dat maakt het tot een set waar je echt op kunt bouwen.

©TP-Link

Een eerlijk oordeel

De TP‑Link Deco BE25 combineert technische kracht met eenvoud en gebruiksgemak - precies wat veel consumenten zoeken in hun thuisnetwerk. Door de combinatie van snelle prestaties, brede dekking en een intuïtieve app‑gestuurde installatie verdient dit systeem de titel Best Reviewed van het Jaar 2025. Of je nu een groot huis hebt, meerdere apparaten tegelijk gebruikt of gewoon een stabielere en snellere wifi‑ervaring wilt: de TP-Link Deco BE25 is volgens gebruikers een uitstekende keuze.

Ontdek de TP‑Link Deco BE25 op Kieskeurig.nl

Achtpotige mottenballen, levende huidplooien en gemuteerde pelikanen: in het ‘schattige’ Reanimal kom je het allemaal tegen. Gelukkig sta je er niet alleen voor, want je kunt er voor kiezen om samen met een medespeler via coöp dit levende schilderij in te duiken - al is het resultaat vooral dat je sámen geen snars van het verhaal snapt.

Het Zweedse Tarsier Studios heeft al even geoefend met het concept van Reanimal. De game heeft namelijk een hoop weg van hun vorige games, Little Nightmares 1 en 2: ook hier wandel je door een stel surrealistische, levende horrorschilderijen.

Hoewel het niet letterlijk om een schilderij gaat, kan ik het gevoel niet anders beschrijven. Je beweegt je door een reeks prachtige omgevingen gevuld met bizarre monsters, die vooral de logica volgen van nachtmerries en kinderangsten. Reanimal lijkt in de verte wel een verhaal te willen vertellen, maar Tarsier beseft dondersgoed dat minimalisme het alleen maar griezeliger maakt.

Simpel doch effectief

De mist hangt over het waterlichaam. Er zit een kind in een bootje. Als je aan de knoppen zit te morren, heb je door dat jij het kind bestuurt - tijd om naar dat rode licht in de verte te varen. Als je dichterbij komt, blijkt het een boei te zijn, met daarnaast spartelend in het water een vriendje. Ze klimt bij je in de boot. Als je een tweede controller aansluit of online speelt, is dit je coöp-partner. Zo niet, dan blijft het een computergestuurde vriend die vooral gezelschap biedt.

Terwijl je samen van boei naar boei vaart, doemt er in de verte een rotspartij op. Oh, die ziet er groot uit. Wacht, die is écht groot! Als je eenmaal bij het strand komt, ram je je bootje het zand in. Zo, die ligt lekker stevig.

Als je een dichte deur tegenkomt, snap je als gamer wel wat je missie is: zoek maar naar een sleutel. Vervolgens blijf je zonder echte reden maar een pad volgen, al kom je er gaandeweg achter dat je andere kinderen probeert te redden van monsters.

©THQ Nordiq/Tarsier Studios

Een versleten screenshotknop

Het verhaal staat dus niet echt voorop - en eerlijk gezegd staat diepgaande gameplay óók niet echt voorop. Maar wat maakt deze game dan in godsnaam zo indrukwekkend? Dat komt allemaal neer op fenomenaal ontworpen omgevingen en geniaal ontworpen monsters.

Het helpt daarbij dat Reanimal een ontzettend goed gevoel van schaal weet over te brengen: je voelt je piepklein, en grote dingen in de spelwereld voelen gigantisch. Daar komt ook een sterk staaltje camerawerk bij kijken. Op precies de juiste momenten wordt de camera naar achteren getrokken om te onthullen dat er in de achtergrond al de hele tijd een of ander gemuteerd boerderijdier op je ligt te wachten.

Op de PlayStation 5, waar we de game op hebben gespeeld, ziet Reanimal er prachtig uit. Op een zeldzame lelijke texture na is het spel gevuld met visuele meesterwerkjes. Je kunt op ieder willekeurig moment een screenshot maken, en het bij wijze van spreken inlijsten en ophangen. In vijf uur speeltijd heb ik 108 screenshots gemaakt, mede vanwege de mooie lichtinval.

Previous slideNext slide

Niet meer dan een middag

Daar is dan ook meteen het grootste struikelblok: in vijf uurtjes was ik wel door de game heen, terwijl ik het best rustig aan deed. Het spel gaat voor vier tientjes over de toonbank - toch best een hoge prijs voor zo’n korte game. In coöp doe je er misschien nog iets langer over, maar ik zou er niet op rekenen.

In de omgeving zijn er nog enige collectibles te vinden: posters met concept art en dierenmaskers, waar je je personages mee kan aankleden. Dat is best leuk, want die art is belachelijk mooi en die maskers worden steeds absurder. Gelukkig spat de kwaliteit er wel van af, want iedere omgeving is een kunstwerk op zich.

©Tarsier Studios/Tijn Kranen

Lekker rondkijken

Om nog even op die coöp-gameplay terug te komen: we hebben hier niet te maken met een game als Portal 2, waarbij de puzzels zijn gebouwd om als duo op te lossen. Hoewel de functie een van de selling points is, heb je absoluut geen tweede speler nódig.

De coöp-modus is zowel online als lokaal beschikbaar, al is er geen matchmaking. Je moet de lobbycode invoeren van de persoon met wie je wil spelen, dus met een vreemdeling spelen is er niet bij. We hebben de functie daardoor niet uitvoerig kunnen testen, maar het lijkt prima te werken.

Voor de puzzels heb je ook geen twee sets hersenen nodig: het zijn vrij simpele puzzels die er vooral voor zorgen dat je aandacht naar de mooie locaties getrokken wordt. Ingewikkelder hoeft het ook niet te zijn, want als je echt je hersens had moeten gaan kraken, dan had het die melancholische droomsfeer misschien wel kapotgemaakt.

©Tarsier Studios/Tijn Kranen

Hypnotiserend

Tarsier Studios weet precies wat Reanimal moet zijn: hypnotiserend, surrealistisch, schattig en tegelijkertijd doodeng. Het minimalistische verhaal is lastig te volgen, maar de gevoelens raken wél - al is het einde wat abrupt. Het grijpt je niet bij de keel, maar glijdt langzaam om je strot heen en knijpt zonder dat je het doorhebt.

Het voelt als de vreemdste plekken uit Silent Hill, of de Dark Place uit Alan Wake 2, maar het heeft ook weer wat weg van Coraline en Guillermo Del Toro’s Pinocchio. Het deed me misschien nog het meest denken aan deze concept trailer van Silent Hills, een game die helaas nooit het daglicht heeft mogen zien.

Stel je voor dat je door een bioscoop heen loopt, waar een dood (of gehypnotiseerd) publiek zit te kijken naar iets dat je alleen kan vergelijken met de videoband uit The Ring. Als je naar buiten komt, staat er een grote spinachtige man met een ijscowagen op je te wachten om je op te grissen. Als je eenmaal aan hem bent ontsnapt, wordt je geconfronteerd met de volgende griezelige omgeving en een nieuw, prachtig, tragisch en doodeng gemuteerd monster. In Reanimal snap je misschien niet precies wat er gebeurt, maar je gaat het zeker niet vergeten.

Reanimal is vanaf 13 februari verkrijgbaar voor PlayStation 5, Xbox Series-consoles, Nintendo Switch 2 en pc. Voor deze review is de game op PlayStation 5 gespeeld.