Apple's uitzonderlijke groei van afgelopen jaren kan in 2012 weleens tot stilstand gebracht worden. Het eerste jaar zonder visionair leider Steve Jobs is begonnen.

Het wordt zeker niet alleen kommer en kwel voor Apple; een aantal concurrenten moddert maar wat aan en zullen volgend jaar hoogstwaarschijnlijk op grotere afstand gezet worden. De iPad zal zijn onoverbrugbare voorsprong op de tabletmarkt behouden, terwijl de iPhone zonder problemen stand houdt in het Android-geweld, simpelweg omdat concurrenten van iOS weinig anders kunnen dan blijven afkijken.

Dit zijn een aantal boude voorspellingen over het roerige jaar dat Apple tegemoet gaat:

Apple krijgt een zakelijker strategie

CIO's kunnen een vriendelijker Apple verwachten met de nieuwe CEO Tim Cook als hoogste baas. In het verleden, zo zegt techanalist Rob Enderle, "had Apple niets op met het bedrijfsleven omdat Jobs dacht dat alle IT-managers idioten waren, waarschijnlijk een erfenis uit de Lisa-dagen. Cook is positiever gestemd over ondernemingen, waardoor ik verwacht dat Apple meer richting bedrijfsleven tegemoet zal treden."

Cook moet zich wel gaan bewijzen, want het is uiteraard lastig zowel bedrijven als klanten te plezieren. Beide groepen vragen om uitmuntend gebruiksgemak, maar daarbij mag niet vergeten worden dat het succes van Apple is gebaseerd op consumentenliefde voor zijn producten.

"Het gevaar is dat Apple te ver gaat, zoals Microsoft heeft gedaan, en daarbij de gebruiker uit het oog verliest", zegt Enderle. "In dat geval kan zo met het bedrijf gedaan zijn."

Wat wordt het volgende grote product?

Hoewel iedereen komend jaar de aandacht vestigt op de iPhone 5 (bekijk ook eens deze concepvideo van de toekomstige iPhone), is het onwaarschijnlijk dat Cook en zijn vrienden eenzelfde visionair product kunnen presenteren als Jobs met de iPhone en iPad heeft gedaan. Dat komt omdat Cook geen 'productmens' is. Zoals ook onder het bewind van bestuurderstypes als John Sculley en Gil Amelio het geval bleek, is Apple een ander bedrijf wanneer een bestuurder operations de winkel runt.

Waarom is Cook aangesteld?

"Cook werd gekozen omdat Jobs dacht dat, wanneer hij zou herstellen, hij zijn oude baan terug kon krijgen. Tot het allerlaatste moment dacht Jobs dat hij kon herstellen", zegt Enderle. "Het resultaat is dat ze nu de verkeerde man op de hoogste stoel in het bedrijf hebben zitten en daardoor ofwel het bedrijf moeten omvormen om de tekortkoming aan vaardigheden te beperken of een team rond Cook formeren. Ook kan Apple naar een echte opvolger van Jobs gaan zoeken. Doet het bedrijf niets, dan is stagnatie een reëel scenario.

(Vorig jaar, nog voor de dood van Jobs, liet auteur en leiderschapsexpert Paul David Walker doorschemeren dat hij zich afvroeg waarom Cook niet betrokken werd bij de Board van Apple als hij de gedroomde opvolger zou zijn. "Het is een heel andere manier van werken om een bedrijf succesvol te leiden en om te gaan met nieuwe realiteiten", vertelde Walker aan CIO.com. "Als Cook een goede operator is, is de kans groot dat hij geen visionair blijkt die nieuwe realiteiten weet te creëren.

Onrust aan de top

Toen de gezondheid van Jobs verder verslechterde, werd de kans miniem de hij Apple weer zou kunnen leiden. Daarnaast moet Apple lijdzaam toezien dat toptalenten zoals retailchef Rob Johnson en marketing VP Alison Johnson het bedrijf de rug toe keerden. Enderle verwacht dat deze exodus dit jaar zal doorgaan.

"De meeste jonge talenten bij Apple krijgen een bonus als de komende 24 maanden aan het bedrijf verbonden blijven", zegt Enderle. "Degenen die deze regeling niet hebben, vertrekken een voor een. Ik verwacht een grote uittocht als deze speciale regeling in 2013 ophoudt te bestaan."

De wil om te vertrekken bij Apple wordt vergroot door toegenomen interne onrust. Jobs was de persoon die alle geschillen oploste, daardoor kan zijn absentie een interne machtstrijd ontlokken, die het voor veel werknemers een onwerkbare situatie maakt.

"Ik verwacht veel intern drama dit jaar bij Apple", zegt Enderle. "Een aantal mensen zal ervoor kiezen hun baan op te zeggen, terwijl hun contract gewoon doorloopt."

De tegenstanders van Apple blijven op achterstand

Of Apple nu wel of niet te maken krijgt met deze problemen, is een ding zeker: De concurrenten van Apple kunnen niet profiteren van deze moeilijkheden. Zelfs als Apple volgend jaar zal worstelen, zijn de rivalen machteloos.

De grootste bedreiging in de door Apple gedomineerde tabletmarkt komt van de onlangs uitgebrachte Amazon Kindle Fire. Maar wordt dit niet gewoon een nieuwe HP TouchPad, oftewel een eendagsvlieg?

Amazon's op Android gebaseerde tablet werd op de markt gezet met veel tamtam en is honderden euro's goedkoper dan de iPad. Volgens berichten verliest Amazon 15 euro op iedere verkochte Kindle Fire. Cijfers over de verkoop tijdens de feestdagen zijn naar verwachting groots, maar helaas maakt Amazon geen verkoopcijfers bekend over Kindle-apparaten.

De krant New York Times publiceerde een aantal weken terug een kritisch stuk over de Kindle Fire, waarin met name vroege kopers ferme kritiek op het apparaat leverden. De iPad heeft de standaard gezet op gebied van gebruiksgemak, prestaties en multitouch-besturing; de Kindle Fire kan hier niet aan tippen.

Amazon werkt aan een grote softwareupdate en de kans is aanwezig dat ergens in de lente een opvolger wordt gepresenteerd. "Als dat niet lukt, dan is de Kindle Fire gedoemd om vergeten te worden", zei analist Jacob Nielsen van Nielson Norman Group tegen de New York Times.

Tegenvallende verkoopresultaten van de BlackBerry Playbook zetten ook vraagtekens bij de toekomst van RIM's tablet. "RIM is in vrije val geraakt en ik weet niet zeker of zij het tij kunnen keren", zegt Enderle, die daarbij zegt dat RIM nog veel kasreserves achter de hand heeft. "Ik gok dat zij in 2012 een ander bestuur of eigenaar krijgen."

Krijgt Android last van securityproblemen?

En dan zijn er nog de vele smaken die gezamenlijk het Android-platform maken die de Apple iPhone in verkoopaantallen dit jaar gepasseerd zijn. Maar het jaar eindigde voor Android ietwat in mineur door aanhoudende zorgen over de beveiliging van het mobiele besturingssysteem.

"Android heeft securityissues die lijken op de problemen die Microsoft eind jaren '90 ondervond", zegt Enderle. "Er hoeft maar iets te gebeuren en het kan gedaan zijn met het platform. Google moet leren van Microsoft en meer zijn best doen om het platform schoon te houden. Doen ze dat niet, dan loopt het met Android slecht af."

Met name dit laatste kan Apple weer heel erg goed uitkomen. Zo'n slecht jaar wordt het daarom ook niet.

©CIDimport

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.

De Europese Commissie claimt dat het socialmediaplatform TikTok te verslavend is, en wil dan ook dat het oneindig kunnen scrollen in de app onmogelijk wordt.

Volgens de Europese Commissie verbreekt TikTok daarmee de Digital Services Act (DSA). Naast oneindig kunnen scrollen worden ook sommige pushnotificaties en autoplay als boosdoeners gezien.

Doomscrollen

De Commissie haalt specifiek oneindig scrollen aan als een gevaarlijk onderdeel van de app. De Commissie meent dat dit gebruikers in een soort trance brengt door dwangmatig gedrag - in feite waar de populaire term 'doomscrollen' op slaat.

De Commissie heeft echter nog geen bindend oordeel uitgebracht. Zo mag ByteDance, het bedrijf achter TikTok, zichzelf eerst verantwoorden. Ook gaat de Commissie eerst advies vragen aan de Europese Raad, om specifiek te zijn een adviesgroep hierbinnen die over digitale diensten gaat. Mocht de Europese Raad het eens zijn met de Commissie, dan moet TikTok in Europa mogelijk onderdelen van het socialmediaplatform aanpassen. Gebeurt dat niet, dan kan ByteDance forse boetes ontvangen.

Social media onder het vergrootglas

Social media - waaronder TikTok - ligt de laatste tijd toch steeds vaker onder een vergrootglas. In Australië bijvoorbeeld is social media sinds enige tijd verboden voor kinderen, en Spanje kondigde eerder deze week aan soortgelijke maatregelen te nemen.