Als iPad-bezitter moet je over een grote woordenschat beschikken, getuige de vele moeilijke begrippen die je tegenkomt op je tablet of op de Apple-website. In dit artikel leggen we je uit wat de nieuwe woorden uit iOS 8 eigenlijk betekenen en wat je ermee kunt.

Widget

Een widget is een klein grafisch object dat eenvoudige boodschappen of actuele informatie laat zien, zoals een kalender of een bericht op Facebook of Twitter. Op het Android-platform kunnen al sinds mensenheugenis widgets worden geïnstalleerd. En hoewel lang niet alle Android-gebruikers hier gebruik van maken, klaagden veel iOS-gebruikers over het gemis van deze functie. In iOS 8 heb je nu dus widgets. Ze zijn niet zoals bij Android te gebruiken op het beginscherm, maar worden getoond onder het tabje Vandaag in het berichtencentrum. Door van boven naar beneden te schuiven op je iPad kun je de berichten en widgets zien.

©PXimport

Met widgets kun je grafische elementen met actuele gegevens op je berichtencentrum plaatsen.

Handoff

De iPhone, iPad en het nieuwe besturingssysteem voor Mac (OS X Yosemite), zijn meer dan ooit met elkaar verbonden. Een van die nieuwe verbintenissen is Handoff. Met Handoff kun je onder andere verder waar je bent gebleven op een ander apparaat. Stel dat je een e-mail aan het typen bent op je iPhone, maar je wilt verder op je iPad met schrijven. Er wordt dan een pictogram van Mail getoond op het toegangsscherm van de iPad. Door vanaf het pictogram naar boven te vegen, wordt het bericht dat je aan het typen was op je iPhone geopend op je iPad. Op dezelfde manier kun je ook verder met Safari, Pages, Berichten en nog veel meer apps. Je hebt minimaal een iPhone 5, iPad 4, iPad mini of iPod Touch 5e generatie nodig om deze functie te gebruiken. Het kostte bij ons ook wel wat moeite om het werkend te krijgen. Na het registreren van de apparaten en het uitzetten en opnieuw aanzetten van iCloud lukte het wel.

©PXimport

Met Handoff kun je op een ander apparaat gemakkelijk verder waar je mee bezig was, tik daarvoor op het icoontje linksonder in de hoek.

Instant Hotspot

De functie Instant Hotspot valt net als Handoff onder het nieuwe samenwerkingsverband tussen verschillende Apple-apparaten. Het was al mogelijk om de 3G/4G-verbinding van je iPhone te delen met andere apparaten, zodat apparaten via de iPhone kunnen internetten. Hiervoor moest je wel eerst een aantal stappen doorlopen en de iPhone was dan voor iedereen zichtbaar. Met Instant Hotspot hoef je deze stappen niet meer te doorlopen. Als je iPad en iPhone verbonden zijn (zie Handoff) en er even geen wifi in de buurt is, dan kan je iPad of Mac zonder problemen verder internetten via het datanetwerk van je iPhone. Natuurlijk moet je wel oppassen dat je databundel niet te snel opraakt. De functie kan op dezelfde apparaten worden gebruikt als Handoff.

©PXimport

Met Instant Hotspot kun je automatisch overschakelen op je data-abonnement van je iPhone als even geen WiFi-verbinding hebt.

Okemo

Het woord Okemo heb je misschien voorbij zien komen. Het is de codenaam die werd gebruikt tijdens de ontwikkeling van iOS 8. Apple gebruikt codenamen voor alle producten die in ontwikkeling zijn, zowel voor hardware als voor software. Zo kreeg de eerste iPad de codenaam K48, de iPod heette tijdens de ontwikkeling Dulcimer en de iPhone M68. Voor het eerste iPhone-besturingssysteem werd de codenaam Alpine gebruikt. Er zijn nogal wat codenamen door Apple in het leven geroepen, een complete lijst vind je op Wikipedia.

©PXimport

Binnen Apple worden, heel geheimzinnig, voor alle nieuwe projecten codenamen gebruikt.

Aangepaste acties

De acties die onder de 'actieknop' beschikbaar zijn, kunnen nu worden aangepast. Wat is de actieknop? De knop met het vierkantje met een pijltje, we noemen hem ook wel de deelknop. Tik je op deze knop, dan krijg je een venster met acties als AirDrop, Mail, Kopieer of Berichten. Je vind hem onder andere als je een foto opent of aan het browsen bent in Safari. In iOS 8 kunnen acties worden gerangschikt en uitgeschakeld. Maar, belangrijker nog, softwareontwikkelaars kunnen hun eigen acties toevoegen! Waar je voorheen alleen kon 'delen' naar Berichten, Mail, Twitter en Facebook, kan er nu veel meer. De ontwikkelaar van de Evernote-app kan dus toevoegen dat je een tekst uit Safari gelijk opslaat in een notitie.

©PXimport

Een foto is nu te delen via veel meer kanalen, zoals Flickr, Snapchat, Tumblr en Pocket.

Bundels

Er zit een nieuwe functie in de App Store Waarmee je nog wat geld kunt gaan gaan besparen. Apple heeft het namelijk mogelijk gemaakt voor uitgevers om hun apps als bundels te verkopen. Op deze bundels wordt altijd een korting gegeven. Erg prettig als je in één keer alle delen van je favoriete spel wilt kopen, of in één keer al je office-applicaties. Apple heeft in de App Store al een leuke selectie met gebundelde softwarepakketten samengesteld. Indien je al een app uit een bundel los hebt aangeschaft, zal deze in mindering worden gebracht. Zo kun je alsnog profiteren van een leuke korting.

©PXimport

Uitgevers kunnen nu ook hun software bundelen en met korting verkopen.

Slimme albums

Het eerste dat je opvalt als je in iOS 8 de Foto's-app opent, is dat er een stuk meer albums bij zijn gekomen. Zo is het album Filmrol vervangen voor Onlangs toegevoegd en zijn er de albums Favorieten, Burst, Verborgen en Onlangs verwijderd bijgekomen. Apple noemt deze automatische albums ook wel slimme albums. In de vernieuwde Foto's-app kun je nu ook zoeken naar foto's. Door een naam van een plaats, straat of maand in te typen, krijg je alle foto's te zien die daarbij horen. Ook kun je foto's aanmerken als favoriet door op het pictogram met een hartje te tikken. Ze worden dan automatisch aan het slimme album Favorieten toegevoegd.

©PXimport

Er zijn een hoop extra albums in de app Foto's verschenen.

PhotoKit

Apple heeft met iOS veel aan de ontwikkelaars gedacht en dat zien we terug in de nieuwe woorden die voorbij komen. PhotoKit is zo'n woord dat vooral voor softwareontwikkelaars interessant is. Hiermee krijgen ontwikkelaars namelijk toegang tot de fotobibliotheek, zodat ze direct met de Foto's-app aan de slag kunnen. Wat merken wij daar als gebruiker van? Doordat foto-apps onderling meer kunnen samenwerken, hoeven we niet meer eerst een foto's naar een app te exporteren om er daar vervolgens mee aan de slag te kunnen, én komen er extra extensies in de standaardapp Foto's zodat die meer fotobewerkingsmogelijkheden biedt.

©PXimport

Softwareontwikkelaars kunnen nu hun eigen extensies toevoegen aan de Foto's-app.

Camera-API

Een API (Application Programming Interface), is een set programmeeropdrachten van een programma, die door een ontwikkelaar beschikbaar worden gesteld voor andere programmeurs. Via een API kunnen softwareontwikkelaars communiceren, zonder dat zij exact hoeven te weten hoe de andere software werkt. De API van de camera in iOS was beperkt, waardoor ontwikkelaars er weinig mee konden doen. In iOS 8 heeft Apple ze een stuk meer mogelijkheden gegeven, zodat softwareontwikkelaars nu ook de sluitertijd, ISO-waarde en witbalans in hun eigen apps kunnen bepalen. Als gebruiker plukken wij daar de vruchten van, want de ontwikkelaars kunnen nu nog uitgebreidere camera-apps ontwikkelen.

©PXimport

Met behulp van de nieuwe camera-API kunnen ontwikkelaars nog veel leukere camera-apps maken.

Bugs

Een bug is een fout in een computerprogramma, waardoor het programma niet of niet goed functioneert. We hebben het woord bug met de komst van iOS 8 heel wat keer voorbij zien komen. Dit kwam vooral omdat bugs zaten in de nieuwe gezondheids-app, virtuele toetsenborden niet helemaal juist werkten en omdat sommige apps geen foto's uit de nieuwe Slimme Albums meer konden openen. Apple heeft snel actie ondernomen, via de iOS 8.0.2-update zijn de vervelende bugs bestreden. Natuurlijk zullen er na verloop van tijd meer bugs gevonden worden, gelukkig kun je heel gemakkelijk via Instellingen / Algemeen / Software-update de iPad blijven updaten.

©PXimport

Via een software-update kun je vervelende bugs verhelpen.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!