Een vliegtuig dat in de Tweede Wereldoorlog al niet meer modern was, vliegt nog altijd over de hele wereld rond. Het toestel figureerde zelfs in een reality-serie. Wat is het geheim van de eeuwige Basler BT-67?

Op 17 december 1935, precies 32 jaar na de eerste vlucht van de gebroeders Wright, koos in Californië een vliegtuig met de naam DST het luchtruim. DST stond voor Douglas Sleeper Transport. De baas van American Airlines had zijn zinnen gezet op een vliegtuig dat in circa 15 uur van de oost- naar de westkust van de VS zou kunnen vliegen, terwijl de passagiers gerieflijk in bed lagen. In geen enkel verkrijgbaar vliegtuig pasten echter twee bedden naast elkaar met een gangpad ertussen. Vandaar dat vliegtuigfabriek Douglas een bredere versie ontwikkelde van haar bestaande passagiersvliegtuig, de DC-2. De Sleeper sloeg niet echt aan, maar dat nam niet weg dat er veel meer stoelen in pasten dan in concurrerende vliegtuigen. Met een capaciteit tot wel 32 passagiers was de DC-3, zoals het toestel al snel genoemd werd, een gigant. Luchtvaartmaatschappijen roken winst, en binnen luttele jaren gingen er 600 stuks van over de toonbank. In een tijd dat vliegen nog strikt was voorbehouden aan de elite, was dat een ongekend aantal. De KLM gebruikte de DC-3 vanaf 1936 op de tweewekelijkse lijndienst Amsterdam-Batavia-Sydney. Inclusief de overnachtingen in hotels duurde zo’n vlucht niet meer dan zes dagen – drie weken sneller dan per schip.

Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd de prille burgerluchtvaart in de knop gebroken. Passagiersvliegtuigen werden genaast voor vracht- en troepentransport. Niettemin beleefde de DC-3 in deze donkere periode zijn finest hour. De geallieerde strijdkrachten bestelden meer dan 10.000 nieuwe exemplaren, die onder de benaming C-47 – en de bijnaam Dakota – overal aan het front hand- en spandiensten verrichtten. Zo dropten de toestellen tijdens de invasie van Normandië zo’n 50.000 parachutisten. Onder de naam Lisoenov Li-2 bouwden de Russen nog eens ruim 6000 licentie-exemplaren.

©PXimport

Ice Pilots

Na de oorlog werden de militaire Dakota’s op grote schaal omgebouwd tot civiele toestellen, waarmee de burgerluchtvaart nieuw leven werd ingeblazen. in 1948 en 1949 werden de toestellen ingezet voor de luchtbrug naar West-Berlijn, die succesvol de Sovjet-blokkade doorbrak. Tegen die tijd rolden er al veel modernere passagiersvliegtuigen van de band, zoals de DC-6 en de Lockheed Constellation. Deze toestellen waren niet alleen veel groter, maar beschikten ook over drukcabines. Daardoor konden ze over het weer heen vliegen, in plaats van er dwars doorheen. Daar kwam bij dat de nieuwe toestellen veel langere afstanden konden afleggen, waardoor vluchten tussen Europa en de VS routine werden.

Maar de DC-3 liet zich niet naar het museum verbannen. Naar de door de grote luchtvaartmaatschappijen afgedankte toestellen bleek heel veel vraag. Tegenwoordig vliegen er volgens ruwe schattingen nog altijd zo’n 170 exemplaren rond. Wellicht de beroemdste daarvan zijn de toestellen van Buffalo Air, de Canadese cowboymaatschappij van de voormalige reality-serie Ice Pilots. Buffalo onderhoudt met de antieke toestellen een lijndienst, maar vervoert er ook de gekste dingen mee naar de meest onherbergzame oorden. Wie een paar afleveringen van Ice Pilots bekeken heeft, begrijpt waarom het toestel nog altijd in gebruik is: de DC-3 is subliem in z’n eenvoud.

Elon Musk beweert graag dat het beste onderdeel géén onderdeel is. Aan de DC-3 zit inderdaad geen klinknagel teveel. Het toestel heeft maar twee motoren, waar zijn opvolgers er veelal vier hadden. Dat beperkt het laadvermogen, maar daar staat tegenover dat die dingen ook maar half zo vaak stuk gaan. Het landingsgestel is in te trekken, maar een klein deel van de banden blijft altijd uitsteken: handig als de wielen weigeren uit te klappen. De DC-3 heeft geen drukcabine. Dat scheelt niet alleen allerlei onderdelen, maar verhindert ook dat de aluminium huid van het vliegtuig in de loop der jaren verzwakt vanwege het telkens weer onder druk zetten van de romp. Een romp overigens die, net als de vleugels, door de ingenieurs van Douglas voor de veiligheid robuuster ontworpen werd dan strikt noodzakelijk werd geacht. Tot slot wordt de DC-3 niet bestuurd via een hydraulisch systeem, maar gewoon met kabels. Ook dat scheelt in het onderhoud.

Dertig wrakken

Een vliegtuig uit de oorlog is uiteraard uitgerust met motoren uit de oorlog. De 14-cilinder Pratt & Whitney R-1830 Twin Wasp is met 173.618 exemplaren de meest geproduceerde vliegtuigmotor ooit, en diende ook als krachtbron van onder andere de Amerikaanse B-24-bommenwerper. Het prettige gevolg is dat er nog altijd volop reserveonderdelen verkrijgbaar zijn. Maar ja, het blijft een ouderwetse zuigermotor: relatief storingsgevoelig en dorstig naar ouderwetse, loodhoudende vliegtuigbenzine die niet overal meer goed verkrijgbaar is. Hoe mooi zou het niet zijn als er voor de DC-3 gekozen kon worden voor een moderne, betrouwbare en onderhoudsarme turbinemotor die alomtegenwoordige kerosine verbrandt? Welnu, dat kan.

Het Amerikaanse bedrijf Basler Turbo Conversions bouwt DC-3’s om tot zogeheten Basler BT-67’s. Ongeveer een derde van alle nog vliegende toestellen heeft inmiddels een dergelijke metamorfose ondergaan. De Pratt & Whitney Canada PT6-turbopropmotor maakt het toestel niet alleen 30 procent sneller, maar vergroot ook het laadvermogen met zo’n 30 procent. Het maximale vliegbereik is een imposante 3700 km – oftewel een vlucht van 13 uur. Basler benadrukt dat de BT-67 meer is dan een opgevoerde DC-3. Meer dan 90 procent van het oorspronkelijke vliegtuig wordt weggegooid, zegt het bedrijf. Alleen de basisstructuur van de romp en de vleugels wordt behouden. De rest is nieuw. “Omdat het eruitziet als een C-47, hebben mensen de neiging om te zeggen: ‘O, dat is een 80 jaar oud vliegtuig’,” aldus een woordvoerder van het bedrijf, “maar dat is het echt niet.”

Daarmee hanteert Basler het vreemdste productieconcept binnen de luchtvaartindustrie. De fabriek in Oshkosh, Wisconsin, bewaart zo’n dertig wrakken die te zijner tijd zullen transformeren tot gloednieuwe vliegtuigen. Daarnaast weet het bedrijf her en der in de wereld nog minstens 150 tot 200 andere wrakken te liggen – een getal dat volgens Basler mettertijd kan stijgen. Het bedrijf bouwt twee tot vier BT-67’s per jaar, dus het aantal Dakota’s zal in de toekomst niet zal afnemen, maar toenemen! Als er één vliegtuig een dergelijke reïncarnatie verdient, dan is het inderdaad de sublieme Douglas DC-3.

Onmisbaar in elk huishouden: een goede en betrouwbare wasdroger. Maar hoe weet je dat je er een kiest waar je echt wat aan hebt? Door te luisteren naar wat andere gebruikers zeggen. Over de Hisense DH5S102BW warmtepompdroger zijn ze meer dan lovend. Geen wonder dat hij door consumenten is bekroond met de prestigieuze Best Reviewed van het Jaar-award 2025. Waarom deze prijs zo verdiend is, lees je in dit artikel.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Hisense

De stem van de consument: Best Reviewed 2025

Niet marketeers of fabrikanten, maar gebruikers bepalen wie Best Reviewed van het Jaar wordt. Jaarlijks delen duizenden consumenten op Kieskeurig.nl hun eerlijke ervaringen met producten die ze écht gebruiken. Alleen modellen die consequent hoog scoren op prestaties, gebruiksgemak en tevredenheid maken kans op deze titel. De Hisense DH5S102BW warmtepompdroger heeft zich over een langere tijd bewezen - en is terecht bekroond tot publieksfavoriet in zijn categorie.

De Hisense DH5S102BW warmtepompdroger in het kort

De Hisense DH5S102BW is een warmtepompdroger die opvalt door zijn efficiëntie, capaciteit én slimme technologie. De ruime trommel van 10 kg maakt hem geschikt voor grotere ladingen, terwijl functies als automatisch drogen en de Quick Dry-stand zorgen dat je altijd het juiste programma kiest - snel én zuinig. Daarbij past het Autoprogramma zich automatisch aan jouw droogbehoeften aan, zodat je nooit hoeft te gokken wat het beste is voor je was. Extra prettig: de Allergy Care-functie voegt een extra droogcyclus toe voor een allergeenvrij resultaat.

Ook handig is de ionenverfrissing die kleding in tien minuten opfrist zonder dat je hoeft te wassen. En via ConnectLife koppel je de droger eenvoudig met je smartphone, zodat je op afstand het programma kunt volgen of aanpassen. De trommelverlichting zorgt dat je altijd goed zicht hebt. Deze combinatie van praktische functies, slimme software en gebruiksvriendelijk design maakt de DH5S102BW tot een verrassend complete keuze in zijn prijsklasse.

©Hisense

Waarom gebruikers deze droger aanraden

Wat opvalt in de reviews is dat mensen aangenaam verrast zijn door de prestaties van deze droger. "Na enkele weken gebruik kan ik zeggen dat de Hisense DH5S102BW technisch gezien beter presteert dan verwacht in deze prijsklasse." Gebruikers roemen vooral de stille werking: "Geen pieken of trillingen, ook niet bij vollere trommels." En ook het droogresultaat wordt als constant en betrouwbaar ervaren: "Wat mij positief opvalt is de gelijkmatige droging. Ook bij gemengde ladingen komt alles droog uit."

De slimme functies doen hun werk goed: "Dankzij de vocht- en temperatuursensoren stopt het programma automatisch zodra het wasgoed droog is." De bediening wordt als eenvoudig en degelijk omschreven: "Het display is overzichtelijk, reageert snel en laat duidelijk de resterende tijd zien." Ook de slimme app-bediening valt in de smaak: "Via de app zijn er nog meer mogelijkheden," melden meerdere gebruikers.

Daarnaast zijn mensen enthousiast over de frisse geur van de was: "De ionisatie verwijdert daadwerkelijk luchtjes, bacteriën en lichte vlekjes." Ook het meegeleverde droogrek wordt gewaardeerd: "Fantastisch gewoon! Eindelijk alle schoenen gewassen van mijn vrouw en mooi gedroogd!" En dat allemaal met een goede energieprestatie: "Het verbruikt duidelijk minder stroom dan mijn vorige condensdroger." Tot slot speelt ook de prijs-kwaliteitverhouding mee: "Een super droger voor een prima prijsje."

©Hisense

Een eerlijk oordeel

Natuurlijk heeft ook deze warmtepompdroger een paar kleine aandachtspunten. Zo geven sommige gebruikers aan dat de programma's iets langer duren dan bij een traditionele droger, wat inherent is aan de warmtepomptechnologie. Een ander vindt dat het geluid wat de droger maakt wanneer het programma is afgelopen, wel iets minder zacht zou mogen.

Maar in de praktijk vallen deze minpunten in het niet bij de voordelen: een stille werking, constante resultaten, slimme droogprogramma's en verrassend veel functies voor zijn prijsklasse. Het is precies die combinatie van eenvoud, prestaties en comfort die ervoor zorgt dat gebruikers deze Hisense DH5S102BW warmtepompdroger vol overtuiging aanbevelen.

©Hisense

Het langverwachte The Elder Scrolls 6 draait op de Creation Engine 3, zo heeft Bethesda bevestigd.

Dat liet Bethesda's topman Todd Howard weten in een interview met de Kinda Funny Gamescast. Daarin vertelde hij iets meer over wat spelers van The Elder Scrolls 6 kunnen verwachten, waaronder de engine waarop de game draait.

Het enkele jaren geleden uitgekomen Starfield draaide op de Creation Engine 2, een game-engine die door Bethesda zelf is gemaakt. Nu is dus duidelijk dat Bethesda de Creation Engine 3 heeft gemaakt. "Daar gaan The Elder Scrolls 6 en de games daarna op draaien."

Howard vervolgt: "We hebben een gamestijl waar we heel tevreden mee zijn, en die mensen van ons verwachten. Er valt nog veel te innoveren, zodat wanneer je in een spelwereld stapt, het voelt alsof je het echt voor de eerste keer meemaakt. Ik denk dat we blij zijn met de richting waarin we opgaan. Dat is wat ik kan zeggen."

Wachten op The Elder Scrolls 6

The Elder Scrolls 6 werd in 2018 aangekondigd met een korte teaser, maar sindsdien is er geen concrete informatie over de game gegeven - behalve dan dat het spel nog geruime tijd op zich laat wachten.

Howard gaf in het nieuwe interview zelf ook aan dat de game te vroeg is aangekondigd. Als het aan hem ligt, worden games zelfs niet aangekondigd en komen ze zomaar opeens uit. Ondanks dat zal Bethesda binnenkort een belangrijke mijlpaal tijdens de ontwikkeling behalen, dus het lijkt er op dat de ontwikkeling voorspoedig loopt.

Over The Elder Scrolls

In de The Elder Scrolls-games verkennen spelers een fantasievolle wereld. Men maakt zelf een personage aan en gaat op avontuur, waarbij men buiten het hoofdverhaal zelf op zoek gaat naar allerlei zijmissies. De games staan er om bekend dat spelers in principe hun eigen avontuur creëren, en dat men min of meer alles kan doen - waaronder het doden van belangrijke personages.

Het vorige deel in de reeks, The Elder Scrolls 5: Skyrim, verscheen in 2011. Dat betekent dus dat het al vijftien jaar geleden is dat er een nieuw deel in de franchise uit is gekomen. Skyrim bleek een groot succes en is op talloze consoles en pc uitgekomen. Vorig jaar is wel The Elder Scrolls 4: Oblivion Remastered uitgekomen op moderne consoles en pc.

En Starfield dan?

Tijdens het interview praatte Howard overigens ook over de toekomstplannen van het in 2023 uitgekomen Starfield, een soort 'The Elder Scrolls in de ruimte'. Er gaan al geruime tijd geruchten dat de game een forse update krijgt en dat het ook op PlayStation 5 uitkomt naast de Xbox- en pc-versies.

Howard liet tijdens het interview weten dat de update het spel niet verandert in 'Starfield 2.0', maar dat mensen die de game al tof vonden, de update ook gaan waarderen. Volgens Howard zal er binnenkort meer over bekendgemaakt worden.