Denk je weleens weemoedig terug aan vintage besturingssystemen, verouderde technologieën, oude websites en ooit zo populaire diensten? Met deze vijftien tips en tools gaan we terug in de tijd.

1 Oude desktop-apps

Voor je dagelijkse werk gebruik je natuurlijk de meest recente softwareversies. Maar weet je nog hoe WordPerfect er ooit uitzag of een van de eerste versies van Winamp? Op www.oldversion.com vind je tienduizenden oude versies van zo’n tweeduizend freeware- en sharewareprogramma’s voor onder meer Windows, macOS en Linux. Daarnaast kun je ook terecht voor oudere versies van verschillende programma’s op www.filehorse.com (kies een applicatie en open het tabblad Old Versions), op www.filehippo.com (selecteer een toepassing en kijk rechts bij Older Versions) en www.softonic.nl (bij de meeste applicaties vind je een uitklapmenu bij Versie).

2 Oude mobiele apps

Op Oldversion.com vind je ook een Android-rubriek, maar voor een uitgebreidere collectie met apk-bestanden van oudere Android-apps kun je terecht op www.apkmirror.com. Hier vind je tientallen rubrieken, zoals Adventure Games, Business en Tools. Meestal zijn er meerdere versies van elke app beschikbaar. Het gaat om apk-bestanden die je moet ‘sideloaden’ op je Android-toestel. Uit veiligheidsoverwegingen gebruik je hiervoor het best een oud toestel, of je doet dit binnen een geëmuleerde Android-omgeving, zoals die van WSA, LDPlayer of BlueStacks.

3 Compatibiliteitsmodus

Je zult merken dat veel oudere software niet goed werkt op moderne machines met bijvoorbeeld Windows 10 of 11. In dat geval kun je de zogeheten compatibiliteitsmodus proberen. Klik met de rechtermuisknop op de snelkoppeling naar het programma en kies Eigenschappen. Ga naar het tabblad Compatibiliteit, plaats een vinkje bij Dit programma uitvoeren in compatibiliteitsmodus voor en kies een oudere Windows-versie (tot Windows Vista). Onder Instellingen kun je ook andere opties aanpassen, zoals kleurenmodus en resolutie.

4 Virtuele machine

Helaas lost de compatibiliteitsmodus niet alle problemen op. In dat geval kun je overwegen om een ouder besturingssysteem in een virtuele machine te draaien met een hypervisor, zoals het gratis Virtualbox. Op deze pagina vind je verschillende oudere versies van besturingssystemen als DOS en Windows. Hier zijn schijfkopiebestanden beschikbaar in het iso- of img-formaat van bijvoorbeeld Windows for Workgroups 3.1, 95, 98 en ME, vaak ook in het Nederlands.

5 Fysiek naar virtueel

Heb je een oude pc met een verouderd besturingssysteem die je als virtuele machine wilt blijven gebruiken voordat het apparaat het begeeft? Met behulp van tools zoals VMware vCenter Converter (vereist registratie) of de portable Disk2vhd, kun je het volledige fysieke systeem omzetten naar een virtuele machine. Disk2vhd is zeer eenvoudig in gebruik. Start de app op, plaats (alleen) een vinkje bij Use Volume Shadow Copy, selecteer alle nodige (systeem)partities, geef de locatie van het vhd-bestand aan en start de – ongetwijfeld langdurige – operatie met Create.

6 Systeememulator

Om oudere DOS- en Windows-versies goed te laten draaien op je moderne machine, gebruik je het best een low-level systeememulator als 86box. Deze bootst softwarematig het volledige systeem na, inclusief cpu (van 8086- tot Pentium-processors), chipset en uitbreidingskaarten. Met beheersoftware als WinBox for 86Box of de nog flexibelere 86Box Manager kun je zelfs meerdere geëmuleerde machines configureren. Hiermee hebben we succesvol systemen zoals MS-DOS 6.22 en Windows 98 gedraaid.

Lees ook: Retro-gaming op een moderne Windows-pc: zo werkt 86Box

7 Windows 95

Als je de installatie via virtualisatie of emulatie te complex vindt en je vooral de sfeer van Windows 95 wilt ervaren, dan kan het veel eenvoudiger. Download via deze website een geschikte versie van Windows 95, bijvoorbeeld windows95-3.1.1-setup-x64.exe. Start de app door dubbel te klikken op het exe-bestand. Even later start (de Engelstalige editie van) Windows 95 op en kun je ermee aan de slag. Met een druk op Esc geef je de muisbesturing weer terug aan je eigen Windows-omgeving.

8 DosBox

Als je vooral geïnteresseerd bent in oude DOS- of Windows-applicaties en games, dan is DosBox een uitstekende keuze. Als de opdrachtregeltool je wat afschrikt, kun je een grafische front-end zoals AmpShell installeren. Verwijs naar de locatie waar je eerder DosBox hebt geïnstalleerd, creëer een categorie (bijvoorbeeld DOS Games) en klik met rechts in het venster. Kies Add a Game en vul de nodige gegevens in, zoals de locatie van het exe-bestand van het spel. Met een dubbelklik start je het spel en met de Windows-toets krijg je weer controle over de normale cursor.

9 Retrogaming

Je vraagt je misschien af waar je oude games kunt vinden. Een van de bekendste collecties vind je in dit programma. Voor games uit de DOS-rubriek werkt dit doorgaans goed met DosBox (zie tip 8). Maar het kan vaak ook gewoon online, rechtstreeks vanuit je browser, met online emulators, zoals DosBox of JSMAME. Op www.archive.org vind je vele tientallen games in de rubrieken MS-DOS Games en Internet Arcade. Je selecteert gewoon de gewenste game en drukt op Click to Begin om te kunnen spelen. Klik met rechts voor extra opties.

10 Flash-games

De Flash-technologie was jaren geleden erg populair, maar moderne browsers ondersteunen Flash niet meer. Gelukkig zijn er uitwegen, zoals het eerder genoemde Internet Archive. Een andere optie is Flashpoint. Als je 1,5 TB te veel vindt voor de Ultimate-collectie kun je voor Infinity kiezen (1,9 GB), waarbij een game alleen wordt gedownload als je op de Speel-knop drukt. Een alternatief is Flash Game Archive. Start de app op, klik op Download en haal het bijbehorende swf-bestand op. Met een standalone Flash-player zoals Ruffle of Adobe Flash Player kun je deze Flash-games spelen.

11 Gameconsoles

Wat als je vroeger graag op een gameconsole speelde? Voor een emulator voor Nintendo’s Game Boy (Color en Advance) kun je terecht bij VisualBoyAdvance-M (klik op Latest), met tal van opties. Voor de NES kun je gebruikmaken van Mesen en voor de SNES is er Mesen-S. Als je liever GameCube- of Wii-games wilt spelen, kun je het best kiezen voor Dolphin. Voor game-ROM’s kun je dan weer terecht op onder meer de website EmulatorGames.net.

12 Oude siteversies

Er zijn ook talrijke webpagina’s die er tegenwoordig helemaal anders uitzien. Om deze veranderingen te kunnen bekijken, heeft Internet Archive de Wayback Machine ontwikkeld, met zo’n 820 miljard webpagina’s. Om een webpagina uit het verleden te bekijken, hoef je slechts een url in te vullen en vervolgens op Browse History te klikken. Je krijgt dan een kalender te zien met dagen en tijdstippen waarop een of meer snapshots van de gevraagde webpagina beschikbaar zijn. Met een muisklik kun je deze bekijken en zien hoe de webpagina er destijds uitzag.

13 Rss (browser)

Rss is nooit echt verdwenen, maar veel gebruikers zijn niet meer bekend met deze technologie uit 1997. Met een rss-feed kunnen abonnees automatisch webinhoud ontvangen zonder de sites actief te hoeven bezoeken. Voor Chromium-browsers kun je een extensie zoals Feeder installeren vanuit de webstores om rss-feeds te beheren. Sommige browsers, zoals Opera, hebben een ingebouwde rss-reader. In Opera kun je rechtsklikken op de linkerzijbalk, Instellingen zijbalk kiezen en onder Opera Tools een vinkje plaatsen bij Persoonlijk nieuws. Klik op het bijbehorende pictogram in de zijbalk en kies Voeg bronnen toe. Typ bijvoorbeeld www.volkskrant.nl/rss/feeds in en voeg de gewenste feed(s) toe. Deze zijn voortaan beschikbaar en worden automatisch geüpdatet.

14 Rss (app)

Je kunt in plaats van je browser ook desktop- en mobiele applicaties gebruiken om rss-feeds binnen te halen. Voor Windows is bijvoorbeeld de app Newsflow een van de meest gebruiksvriendelijke opties. Deze is beschikbaar in de Microsoft Store. Start de app op en klik linksonder op de plusknop bij Bronnen. Vul een url in die rss-feeds aanbiedt of voer een trefwoord in (bijvoorbeeld recepten). Je kunt de feeds direct naar je toestel downloaden en ook meldingen ontvangen bij nieuwe feeds.

15 Nieuwsgroepen

Nieuwsgroepen oftewel discussiegroepen waren ooit erg populair. Het zijn hiërarchisch geordende communicatiekanalen op ‘Usenet’ en zijn enigszins te vergelijken met discussiefora op websites. Om toegang te krijgen tot nieuwsgroepen, heb je een nieuwslezer nodig. Naast tekstuele nieuwsgroepen zijn er ook ‘binaire’ nieuwsgroepen waarin veel bestanden te downloaden zijn. Als je toegang wilt, zit er weinig anders op dan een betaald account te nemen bij een Usenet-provider als Eweka of Pure Usenet. Reken op ongeveer 7 euro per maand voor een abonnement met onbeperkte snelheid en downloads.

Amazon heeft afgelopen oktober al een forse ontslagronde doorgevoerd, en doet dat nu weer: zo'n 16.000 mensen verliezen hun baan.

Volgens het bedrijf zijn de ontslagen een noodzakelijk kwaad om zo "bureaucratie te verminderen" en "lagen te verminderen". Vooral mensen in leidinggevende posities worden schijnbaar dan ook getroffen bij het bedrijf.

Ontslagen van afgelopen oktober

Amazon ontsloeg in oktober vorig jaar al zo'n 14.000 mensen, en hintte toen al naar de mogelijkheid dat er spoedig meer ontslagen zouden vallen. Dat is nu dus gebeurd.

Er vielen afgelopen oktober ook ontslagen binnen de gamedivisie van het bedrijf, waarbij gemeld werd dat Amazon zich minder op mmo's zou richten. Wel blijft het bedrijf de aankomende nieuwe Tomb Raider-games uitbrengen.

Hulp voor ontslagen werknemers

Amazon zou er alles aan doen om de mensen die getroffen worden te helpen. Zo krijgen de meeste Amerikaanse werknemers drie maanden de tijd om intern een nieuwe functie te vinden. Mocht dat niet lukken, dan ontvangt men ontslagvergoeding en begeleiding bij het vinden van nieuw werk.

Het is al geruime tijd bekend dat Amazon minder werknemers in dienst wil. Hoewel het bedrijf nog meer producten wil verkopen via diens webwinkel, is het de bedoeling dat er steeds meer gerobotiseerd wordt.

Een hybride back-up combineert lokale opslag met een back-up naar een clouddienst. Goed ingericht zorgt het ervoor dat digitale gegevens zoals documenten en foto's niet alleen altijd veilig zijn, maar ook altijd weer snel zijn te herstellen. Een hybride back-up is hiermee de volgende stap in de bescherming tegen digitale rampen. Een NAS is een waardevolle schakel in de hybride back-up. We laten zien hoe dat werkt en wat de grote merken te bieden hebben.

Hoe we onze fysieke bezittingen moeten beschermen, dat weten we wel. Daarom staat in elk huis wel een brandblusser, hangen er rookmelders en hebben we de risico's die te groot zijn om zelf te dragen met verzekeringen afgedekt. De honderden jaren waarin we dit hebben geleerd en verfijnd, hebben we in dit digitale tijdperk niet. Binnen zeer korte tijd moeten we bepalen hoe we onze snel groeiende hoeveelheid digitale gegevens (zoals documenten, foto's en video's) beschermen tegen technische fouten en agressieve handelingen van hackers en ransomware. En of dit al niet complex genoeg is, roepen de experts dat wat we ook doen 'het zeker een keer misgaat' en 'beschermen alleen daarom ook niet voldoende is'. Digitale weerbaarheid is gevraagd. Back-ups zijn onverminderd een onmisbaar onderdeel van de inzet op digitale weerbaarheid, maar wel alleen als we de manier van back-uppen aanpassen aan de veranderende wereld met méér data en méér dreiging. 

De cloud als offsite back-up

De afgelopen jaren is de hoeveelheid digitale gegevens die ieder van ons heeft en gebruikt flink toegenomen. Maar niet alleen de hoeveelheid is veranderd, ook het belang van die gegevens. Waren het eerst vooral digitale kopieën van analoge documenten en foto's, inmiddels is de digitale versie veelal de enige versie. Daarom is de regel voor een goede back-up ook aangepast. Stelde die eerder dat je minimaal 3 kopieën van de data moet hebben, die je op 2 verschillende media bewaart waarvan 1 op een andere locatie wordt opgeslagen (de 3-2-1-regel). Vanwege de dreiging en vernietigende impact van ransomware zijn daar 1 kopie op onveranderlijke opslag én zeker weten dat de back-up zich met 0 fouten laat herstellen aan toegevoegd. Kortom: 3-2-1-1-0. Niet elk aspect hiervan is even gemakkelijk te realiseren. Onveranderlijke opslag is lastig, evenals opslag buiten het eigen huis. Althans, tot de komst van cloud. Want door een kopie van de gegevens juist daar op te slaan, is de veilige opslag buiten het eigen huis voor iedereen haalbaar. Daar is bovendien de beveiliging op hoog niveau, inclusief versiebeheer, wat dit een acceptabel alternatief maakt voor het wegschrijven op een onveranderlijk medium. Wel zijn zowel de snelheid van de back-up als het herstel afhankelijk van de snelheid van de internetverbinding. Bij herstel gaat het doorgaans wel om individuele bestanden waardoor dat nadeel minder zwaar weegt.

©BS | ID.nl

Rol van de NAS

Hoewel een NAS op zichzelf geen back-up is, kan een NAS wel een belangrijke rol vervullen in een back-upstrategie. Dit komt door een aantal kenmerkende voordelen van een NAS. Zo ontstaat, door documenten en foto's van andere apparaten naar de NAS te kopiëren, direct al een eerste kopie van die gegevens op een ander medium. Beschikt de NAS over twee of meer schijven, dan kan de opslagcapaciteit van de NAS bovendien zo worden ingericht dat deze niet alleen de opslagcapaciteit van de schijven combineert, maar belangrijker, de gegevens beschermt tegen fouten van de hardware. Gaat er dan een harde schijf stuk, dan zijn er geen gegevens verloren. Een groot verschil met de kwetsbare opslag op pc, laptop of mobiele apparaten. Tot slot kan een NAS zelfstandig taken uitvoeren. Wil je de gegevens behalve op de NAS ook in de cloud hebben staan, dan kan de NAS dit op elk willekeurig moment uitvoeren. Daarbij is de NAS energiezuiniger dan een pc en werkt ook prima als deze op zolder of in de meterkast staat. Een stabiele internetverbinding is voldoende.

©BS | ID.nl

Back-up met Synology Drive

Back-up is altijd een belangrijk verkoopargument geweest van een Synology-NAS. Belangrijk is wel dat niet elke Synology-NAS dezelfde software biedt om te gebruiken. Voor de back-up van gegevens naar de NAS is er keuze uit Synology Drive, dat voor alle apparaten beschikbaar is, en Active Backup for Business, dat een Plus-, XS- of XS+-model vereist.

De manier waarop Synology Drive werkt, is vergelijkbaar met hoe Microsoft OneDrive of Google Drive werkt. Synology Drive kopieert de bestanden en mappen op een Windows-pc, Mac, smartphone of tablet naar een NAS en omgekeerd, zodat op alle apparaten dezelfde bestanden en mappen staan. Hiervoor is op alle apparaten de Synology Drive-software nodig en op de NAS de Synology Drive Server-package. Al deze software is gratis te downloaden en te gebruiken. Eenmaal verbonden kunnen wijzigingen in bestanden en mappen direct worden gesynchroniseerd met de andere apparaten. Het is ook mogelijk om een back-up te maken, handmatig of via een zelf te kiezen schema. Alle configuratie gebeurt bij Synology Drive op de verschillende apparaten. Centraal op de NAS levert de Admin Console vooral inzicht in de status van de verbonden apparaten, maar ook enkele geavanceerde opties zoals het werken met teammappen voor gedeelde documenten en versiebeheer. Dit laatste gaat tot maximaal 32 eerdere versies.

Back-up met Active Backup for Business

Naast Synology Drive beschikken Synology NAS-apparaten uit de Plus-, XS- of XS+-serie met Active Backup for Business over een tweede back-upoplossing. Deze kan behalve de data ook de bijbehorende systemen veiligstellen en herstellen. Het is dus data én bare-metal. Een ander belangrijk verschil met Synology Drive is dat bij Active Backup for Business (SABB) alle configuratie op de NAS gebeurt. De software is alleen een service die op de verbonden Windows-, Linux- en Mac-systemen wordt geïnstalleerd; deze werkt onzichtbaar voor de gebruiker. SABB kan een te back-uppen systeem opstarten, back-uppen en weer uitschakelen. Elk systeem met de SABB-agent wordt zichtbaar in het SABB-dashboard op de NAS. Een back-up instellen gebeurt door in het dashboard een policy te kiezen of te maken en die aan een apparaat te koppelen. Voor het systeemherstel biedt SABB de mogelijkheid een SABB Recovery Media te maken en daarmee het defecte systeem te starten en te herstellen.

Cloudsynchronisatie met Synology

Met de data verzameld op de NAS is het tijd om de back-up naar de cloud te realiseren. Synology biedt hiervoor Hyper Backup. Hiermee kunnen bestanden en mappen op de NAS naar een andere NAS ergens ter wereld of een externe schijf worden geback-upt, maar voor echte zekerheid ook naar een cloudopslagdienst. Hyper Backup ondersteunt een groot aantal cloudservices zoals Dropbox, Strato HiDrive, Microsoft Azure, Google Drive en ook de C2-cloud van Synology. De laatste biedt de keuze tussen opslag in Duitsland of de Verenigde Staten en tussen Basic met standaardinstellingen of Advanced waarbij je zelf zaken als retentie en deduplicatie kunt configureren. In beide gevallen is er een 30-dagen proefperiode, daarna moet voor de opslag worden betaald. Versleutelen van de back-up is bij beide opties mogelijk. Om data terug te zetten of de back-up te controleren is er Hyper Backup Explorer. Deze desktopapplicatie maakt vanaf elk apparaat direct verbinding met een back-up in de C2-cloud.

Back-up bij QNAP

Ook QNAP biedt software om data eerst naar de NAS en daarna de cloud te back-uppen. Kenmerkend voor het bedrijf is de veelheid aan opties en keuzes, wat het niet per definitie eenvoudiger maakt. Helaas is veel van de QNAP-software niet Nederlandstalig. Wel is deze, net als bij Synology, gratis, wat het eenvoudiger maakt meerdere oplossingen te verkennen en pas daarna een definitieve keuze te maken.

Voor een back-up van bestanden en mappen naar een NAS is er NetBak Replicator. De Engelstalige software laat zich eenvoudig installeren en komt dan met een wizard om het doel van de back-up en de te back-uppen mappen en bestanden te kiezen. Het kent een Simple en een Advanced modus en een optie om na afronden van de back-up de computer uit te schakelen. Automatisch inschakelen om een back-up te maken ontbreekt, evenals versies voor Mac of Linux. Voor de Mac adviseert QNAP gebruik van Apple Time Machine en de bijbehorende service op de NAS te activeren. Dit werkt prima, maar is natuurlijk geen QNAP-oplossing en wijkt dan ook geheel af van de werking van NetBak Replicator.

Back-up met Hyper Data Protector

Een tweede back-upmogelijkheid bij QNAP is de combinatie van Hyper Data Protector met NetBak PC Agent. Het verschil met NetBak Replicator is dat hiermee behalve de data ook hele schijven kunnen worden geback-upt, inclusief de systeemdisk. Voor systeemherstel kan met NetBak PC Agent een usb-opstartdisk worden gemaakt waarmee de pc kan worden herstart en hersteld. Hoewel QNAP het een agent noemt, werkt NetBak PC Agent toch vooral als een Windows-programma. De gebruiker kan het zelf starten en stoppen en ook handmatig acties uitvoeren. Voor de samenwerking met de NAS is op de NAS de installatie van Hyper Data Protector vereist. Dit is een QNAP-package die bij de installatie ook het Container Station virtualisatieplatform van QNAP installeert. Wie de Hyper Data Protector start op de NAS, schakelt dan ook over naar de eigen webinterface van dit onderdeel. Daar is, door de directe verwijzingen naar back-up en herstel van Microsoft Hyper-V en VMware-virtualisatieplatformen, te zien dat de insteek van het programma, ondanks dat het ook back-up en herstel van gegevens biedt, vooral ook gericht is op de professionele omgeving. Een voordeel hiervan is wel dat ook herstel zich laat plannen. Handig voor wie regelmatig zijn pc wil resetten.

Cloudsynchronisatie met QNAP

Staan de gegevens eenmaal op de QNAP-NAS, dan is Hybrid Backup Sync (HBS) de manier om de gegevens naar de cloud te back-uppen. HBS is een zeer complete oplossing voor zowel back-up, synchronisatie als herstel tussen een QNAP-NAS en een van de vele ondersteunde clouddiensten. Tot de laatste behoren Microsoft OneDrive, Google Drive, Dropbox, Strato HiDrive en ook QNAP's eigen myQNAPcloud One. De laatste is een betaalde dienst, maar komt met 16 GB gratis voor elk account, ideaal om het eens te proberen. HBS verbinden met elk van de ondersteunde cloudservices gaat erg eenvoudig.

Hybride back-up zonder NAS of NAS-software

Wil je je gegevens veiligstellen zonder NAS of ingewikkelde NAS-software, dan biedt Acronis True Image een gebruiksvriendelijk alternatief. Deze combinatie van antimalware en back-upsoftware maakt offline images van schijven of volledige systemen, zodat je bij problemen kunt terugkeren naar een veilig moment. De desktopversie (voor Windows en Mac) maakt volgens een eigen schema automatische, volledige of incrementele back-ups. Die kunnen worden opgeslagen op een andere schijf, pc, NAS of in de Acronis-cloud, die fysiek in Duitsland staat en onder Europese privacywetgeving valt. De cloudopslag is afhankelijk van de gekozen versie en uitbreidbaar tot 5 TB. Back-ups zijn eenvoudig te beheren via de software of webbrowser.

Acronis True Image combineert antimalware met back-up en systeemherstel en bewaart back-ups zowel lokaal, op de NAS als in de cloud.

Laat je niet verrassen

Hoewel het ook zonder kan, biedt een NAS een mooie manier om back-up naar de cloud te vereenvoudigen. Het ontlast de overige apparatuur en het netwerk en kan deze en andere taken helemaal zelfstandig uitvoeren op momenten dat het jou goed uitkomt. Dat de NAS de back-up bijna onzichtbaar uitvoert, is mooi, maar ook een risico. Word je niet goed geïnformeerd over het slagen en zeker het mislukken van back-ups, dan kan dit voor onaangename verrassingen zorgen. Zowel Synology als QNAP bieden uitgebreide logmogelijkheden op de NAS én voorzien in de optie via bijvoorbeeld e-mail over gebeurtenissen te worden geïnformeerd, zoals ook de voortgang van de back-ups. Hetzelfde geldt voor de opties van de back-up in de cloud. Zeker wanneer je een echte back-updienst gebruikt, is er alle mogelijkheid specifiek via de browser te zien wat de voortgang is en of bijvoorbeeld aanvullende opslag nodig is.