Je vindt in Nederland archieven vol boeken, tijdschriften en muziekstukken die de afgelopen decennia in ons land zijn geproduceerd. Op diezelfde manier wordt ook steeds vaker software voor het nageslacht bewaard. Dat gebeurt alleen nog niet zo goed als bij de andere media. Toch kun je al heel wat van je oude favorieten terugvinden.

Films, cd’s en boeken hebben culturele waarde. Bij software is dat niet altijd even duidelijk. Toch zijn er applicaties die een belangrijke rol speelden of nog spelen in ons leven. Neem de oude versies van MSN Messenger als voorbeeld. Die laten zien hoe aan het begin van de 21ste eeuw miljoenen mensen met elkaar communiceerden. Agenda-apps vertellen over hoe wij onze levens organiseren. Tekstverwerkers zitten vol knopjes die verklappen hoe software vandaag de dag wordt ontworpen. De programma’s die we dagelijks gebruiken, vertellen dus een verhaal over ons als mensheid. Dat verhaal wordt alleen soms pas decennia later duidelijk.

Oude programma’s

Nederlandse softwaremakers zijn verantwoordelijk voor veel programma’s waarover hetzelfde kan worden gezegd. Davilex maakte bijvoorbeeld begin jaren negentig de eerste Nederlandse Windows-apps voor boekhouding. Daarna schoten de ontwikkelstudio’s in ons land als paddenstoelen uit de grond. De apps die zij maakten, bepaalden voor een groot deel hoe wij de afgelopen decennia onze computers hebben gebruikt. Diezelfde apps zijn alleen ook weer grotendeels vergeten. Die staan op cd-roms en diskettes. Onze computers kunnen deze niet meer lezen. Je moet dan ook een groot aantal stappen zetten om een oud programma weer zoals vroeger te kunnen gebruiken.

Gelukkig zijn er instanties die daarom helpen om software te archiveren voor het nageslacht. Zowel online als in de echte wereld vind je (virtuele) archiefkasten vol oude software. Deze programma’s zijn te bekijken voor iedereen die dapper genoeg is om daar nog eens in te duiken. Zo compleet als bij muziek, films en boeken is het archief in Nederland niet. Wel zijn er drie plekken waar je naartoe kunt om je oude favorieten nog eens terug te vinden.

Oude opslagmedia gebruiken

Software werd vroeger vooral verkocht op onder meer diskettes, floppy’s en cd-roms. Dat lijkt een veilige manier om een programma lang te bewaren. Alleen dat is niet waar: oude opslagmedia vergaat namelijk na een tijd.

Diskettes houden het bijvoorbeeld van enkele jaren tot een aantal decennia vol. Dit is afhankelijk van hoe goed de magnetische dragers zijn in de diskette. Floppy’s kunnen het beste worden bewaard op een koele en droge plek. Houd ze weg bij magneten. Als je de ring aan de binnenkant aanraakt, kan hij kapotgaan.

Cd-roms houden het langer vol. Bedrijven beloven een levensduur van vijftig tot honderd jaar en bij de herschrijfbare exemplaren twintig tot vijftig jaar. Die belofte is geen garantie: ongeveer vier procent van alle cd-roms werkt na tien jaar niet meer.

Cd’s kun je het beste bewaren in een donkere ruimte, afgesloten van ultraviolet licht. Een gamecartridge houdt het gemiddeld twintig jaar vol. Dat is vrij kort. Dat komt door de vele complexe onderdelen die erop zitten. Heb je een game waarop je jouw voortgang kunt opslaan? Dat gebeurt met een ingebouwde batterij, die in tien tot vijftien jaar leeg raakt. Games met een ingebouwde klok hebben na zeven tot tien jaar een lege accu.

Beeld en Geluid

Bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid worden de televisieprogramma’s van de nationale televisiezenders al jarenlang voor het nageslacht gearchiveerd. Dit instituut is en een serieuze organisatie die door de overheid wordt gefinancierd. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid denkt goed na over de opslag op de lange termijn. Dat is ook nodig, want filmrollen uit de jaren zestig worden bijvoorbeeld na een tijdje broos en uiteindelijk zelfs onbruikbaar. Al het materiaal moet daarom zorgvuldig worden gedigitaliseerd om het voor langere tijd beschikbaar te houden.

Binnen het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid wordt dit sinds enkele jaren ook gedaan met videogames. Hier bij is het inzichtelijk houden extra complex. Naast dat cartridges en cd-roms vergaan, zijn games ook nog eens gemaakt om op een specifieke console of besturingssysteem te draaien. Er wordt bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid daarom veelvuldig gebruikgemaakt van emulatiesoftware. Daarmee kan een computer doen alsof het een machine van jaren of zelfs decennia geleden is.

“Toen met games begonnen werd, was dat omdat er werd ingezien dat games waardevol cultureel erfgoed zijn”, vertelt Kiki Lennaerts. Zij is adviseur nieuwe media conservering bij het instituut. Lennaerts is vooral gespecialiseerd in ‘interactieve en immersieve ervaringen’, oftewel games en software. “Het ligt ook in lijn met wat Beeld en Geluid van oudsher bewaard: mediaproducties.”

Uit de archiefkast

Bij Beeld en Geluid wordt alles in een fysiek archief bewaard. Wil je een oude game inzien, dan moet deze uit de kluis worden gehaald. Dit wordt vaak alleen tegen betaling gedaan. Het archief is een goede tijdcapsule van alles wat in de afgelopen decennia is gemaakt, maar tegelijkertijd is het lastig om de inhoud ervan eventjes in te zien.

Nog een nadeel: je vindt naast games geen andere software bij het instituut. “Dat we geen software doen, is vrij complex”, aldus Lennaerts. “Want wat is nu eigenlijk de definitie van een mediaproductie?” Zolang dat nog ter discussie staat, durft ze nog niet andere software dan games in het archief toe te voegen. Pas als software als mediaproductie wordt gezien, kan worden overwogen om dit alsnog te doen. Het is aan de conservatoren om dat te beslechten.

Home Computer Museum

Wie een selectieve greep uit oude software wil meekrijgen, kan in Nederland naar het Home Computer Museum. In het hartje van Helmond zit dit museum verstopt. In de collectie zijn tientallen computers van de afgelopen eeuw opgenomen. Veel daarvan staan ook aan, waardoor je met gemak op een oude Mac, Commodore 64 of Atari 2600 kunt prutsen.

Als museum is dit strikt gezien geen archief. Je vindt hier dan ook geen alomvattende verzameling van alle belangrijke software. Maar de computers die aanstaan, laten je wel makkelijk aan de slag gaan met een selectie aan oude programma’s. Het is vooral een soort tijdcapsule, waar je zonder veel gedoe nog even met de apparatuur van vroeger een aantal programma’s kunt uitproberen.

Daarnaast draagt het museum een steentje bij aan het archiveren van oude software. Sinds 2020 is het Home Computer Museum onderdeel van het Netwerk Digitaal Erfgoed. Daarmee dragen ze bij aan het digitaliseren van oude software en het bewaren ervan op moderne systemen. Het museum is daar natuurlijk de uitgelezen plek voor: hun oude computers kunnen tenslotte diskettes, cd-roms en cassettebanden gewoon lezen.

Lees ook: Retro-gaming op een moderne Windows-pc: zo werkt 86Box

Internet Archive

Misschien wel de meest uitgebreide collectie van oude software vind je op de website Internet Archive. Deze dient als online archief voor allerlei soorten media, waaronder ook boeken, films en zelfs oude versies van webpagina’s. De archiefsite heeft verder een grote verzameling software, waarin je 1,1 miljoen oude programma’s vindt. Het gaat hierbij om voornamelijk een internationaal aanbod. Je vindt hier en daar ook Nederlandse titels.

Internet Archive lijkt in opzet erg op Wikipedia: de site draait op vrijwilligers, is reclameloos en is vooral afhankelijk van donaties van reguliere gebruikers. Dat is hard nodig, want op het moment van schrijven vind je op de servers van de site meer dan 99 petabyte (99.000 terabyte) aan data. De site bestaat al sinds 1996 en werkt inmiddels samen met bibliotheken wereldwijd.

In je webbrowser

Je kunt via de site oude software downloaden op je pc, zodat je daarna kunt uitzoeken hoe je dit vervolgens draaiend krijgt. Oude programma’s voor bijvoorbeeld DOS en Windows-computers kun je rechtstreeks in de webbrowser draaien. De site gebruikt dan de emulator DOSBOX om het programma werkend te krijgen. Je hoeft daarmee niet zelf allerlei complexe emulatiesoftware bij elkaar te sprokkelen. Zo kun je bijvoorbeeld een oude editie van Windows 3.11 in je browser draaien, om te ervaren hoe computers in de jaren negentig werden gebruikt.

Bij boeken richt de site zich vooral op publieke werken die niet auteursrechtelijk zijn vastgelegd. Je vindt er daarom vooral oudere werken of publicaties die in het publiek domein zijn vrijgegeven. Bij het software-archief lijkt de site iets minder secuur: vaak geldt het auteursrecht hierbij nog, wat het strikt gezien illegaal maakt om dit materiaal zomaar te downloaden. In Nederland is piraterij verboden, zelfs als je ergens nog een originele kopie hebt liggen.

Verlaten software

Moreel ligt het bij oude software vaak anders. Heeft een ontwikkelaar jarenlang niks gedaan met een oud programma, dan wordt vaak gesproken van zogeheten ‘abandonware’. Oftewel: een applicatie die is achtergelaten door zijn originele maker. Daar kunnen allerlei oorzaken voor zijn. Er is bijvoorbeeld geen reden meer om de betreffende software nog uit te baten, omdat het besturingssysteem niet meer wordt ondersteund. Of de studio die de software maakte, is failliet gegaan, waardoor de rechten in handen van een uitgever zijn gekomen die er totaal geen plannen mee heeft. Strikt genomen schend je bij het downloaden het auteursrecht van de originele ontwikkelaar. Maar in de praktijk maakt het dat oude team vaak niets meer uit.

Op dat principe leunt het archief van Internet Archive, en ook de softwarelijst die je vindt op www.myabandonware.com. Op die site vind je meer dan 20.000 oude games die als abandonware worden gezien. Het gaat daarbij vooral om oude DOS-titels uit de jaren tachtig en negentig. Makers kunnen de site mailen als ze vinden dat hun materiaal niet mag worden gedeeld. Maar dat lijkt zelden te gebeuren.

HBO heeft The Last of Us-showrunner Craig Mazin ingeschakeld om een televisieserie te maken gebaseerd op Baldur's Gate.

Dat meldt Deadline. Mazin is vooral bekend van de miniserie Chernobyl, maar heeft de eerste twee seizoenen van gameverfilming The Last of Us ook gemaakt samen met Neil Druckmann, die de games zelf ontwikkeld heeft bij Naughty Dog.

Mazin zou de Baldur's Gate-televisieserie creëren, schrijven en draaiende houden. Jacqueline Lesko, Cecil O'Connor en Gabriel Marano zouden ook verbonden zijn aan het project als producenten. Marano representateert daarbij Hasbro Entertainment, de eigenaar van de Baldur's Gate-franchise.

Gebaseerd op Baldur's Gate 3

De serie zou vooral gebaseerd zijn op gebeurtenissen uit Baldur's Gate 3 (dat verkrijgbaar is op pc, PlayStation 5 en Xbox Series-consoles) en beginnen bij waar het spel is beëindigd. Mazin zou daarbij volledige vrijheid hebben om het verhaal te bedenken. Diverse personages uit de game zouden ook in de serie voorkomen.

De Baldur's Gate-gamefranchise is weer gebaseerd op het populaire rollenspel Dungeons and Dragons. Met de derde Baldur's Gate-game enkele jaren geleden - ontwikkeld door het Belgische Larian - wist de franchise pas echt door te breken bij het grote publiek.

De Dungeons and Dragons-IP waar Baldur's Gate op is gebaseerd werd gemaakt door Wizards of the Coast, en Chris Perkins, die tot 2025 aan het hoofd van verhalen bij het bedrijf stond, zal dan ook als raadgever betrokken zijn bij de aankomende tv-serie.

Mazin werkt op dit moment nog aan de HBO-serie The Last of Us, waarvan vorig jaar het tweede seizoen is uitgekomen. De ceo van HBO gaf onlangs aan dat hij vermoedt dat het derde seizoen van de serie de laatste wordt.

Mazin heeft in ieder geval een goede reputatie op het gebied van het maken van series, voornamelijk gebaseerd op Chernobyl en het eerste seizoen van The Last of Us. Het tweede seizoen van bovengenoemde serie werd echter wisselender ontvangen.

Een wasmachine moet doen wat hij moet doen, toch? Verder hoef je er niet veel van te verwachten, maar bij Hisense denken ze daar toch anders over. De wasmachines zijn voorzien van allerlei handige functies. Niet voor niets heeft de Consumentenbond het merk Hisense een cijfer van 9,4 gegeven op het gebied van betrouwbaarheid. Waar komt dat door?

Partnerbijdrage - In samenwerking met Hisense

Wanneer je op zoek gaat naar een nieuw huishoudelijk apparaat, dan zoek je niet alleen op specificaties of prijs, maar kijk je ook steeds vaker naar wat anderen ervan vinden. Bijvoorbeeld gebruikersreviews op vergelijkingssites.

Maar evenzo belangrijk: wat vinden leden van een gerenommeerde instantie van een bepaald product? De Consumentenbond test al sinds de jaren '50 van de vorige eeuw producten en doet dat met maar liefst 2000 producten per jaar. De leden van de Consumentenbond zijn kritisch; ze zijn niet voor niets lid.

Wasmachines leven langer...

Hisense maakt ook al geruime tijd huishoudelijke apparatuur, zoals koelkasten, drogers en wasmachines. En laat het nou net in die laatste categorie goed scoren: wasmachines van Hisense worden door consumenten bij een groot Europees onderzoek met ruim 30.000 respondenten beoordeeld met een 9.4 voor betrouwbaarheid. Een hoge score die je graag van de daken schreeuwt. En met een totaalscore 9 op alle gebieden komt ook hier Hisense goed uit de bus. Wat betekent dat concreet? Consumenten ervaren bij Hisense wasmachines de minste problemen ten opzichte van andere merken.

Handige functies

Hisense wasmachines zijn innovatief, zuinig en zijn bovendien ook nog eens erg opvallend en mooi vormgegeven. Wit voert bij vrijwel al dit soort apparaten de boventoon, maar Hisense voegt opvallende vormgeving toe, zoals donker glas voor de laaddeur en een matzwarte afwerking bij de bedieningsknoppen.

Ook een groot voordeel is dat alle nieuwste Hisense wasmachines een zuinig energielabel A hebben, waardoor ze tijdens de wasbeurten niet alleen weinig water verbruiken, maar ook helpen besparen op je energierekening.

Alle Hisense wasmachines kennen natuurlijk alle basisfunctionaliteiten, zoals wassen met verschillende programma's, ladingen, temperaturen en de snelheid van het centrifugeren. De nieuwste Hisense-modellen uit de 5i-serie gaan nog een stapje verder, die machines zijn bijvoorbeeld uitgerust met deze handige functies:

iPlay™: Bediening met een glimlach
Vergeet ingewikkelde knoppen en onduidelijke symbolen. Met het slimme iPlay™ kleurentouch-display bedien je jouw wasmachine net zo intuïtief als je smartphone. In je eigen taal swipe je soepel door de programma's, check je de voortgang en pas je instellingen aan. Het ziet er niet alleen strak en modern uit, maar maakt elke wasbeurt stressvrij en overzichtelijk.

iFit™: Groots wassen, compact formaat
Woon je in een appartement of heb je een compacte keuken? Geen probleem. De iFit™ design-filosofie bewijst dat je geen enorme machine nodig hebt voor grote prestaties. Door de slimme, ondiepe behuizing past de machine perfect in kleinere ruimtes, zonder dat je inlevert op trommelcapaciteit. Je geniet dus van een slank design, maar kunt nog steeds die grote lading was in één keer draaien.

iJet™: De ultieme vlekkenverwijderaar
Voor hardnekkige vlekken hoef je niet meer te weken of te schrobben. De krachtige iJet™-technologie spuit water met hoge druk direct diep in de textielvezels. Hierdoor worden vuil en vlekken veel effectiever losgeweekt dan bij een traditionele wasbeurt. Het resultaat is een diepere reiniging en een verbluffend frisse was, zelfs als de kleding flink vies is geworden.

Auto Dose: Nooit meer gokken met wasmiddel
Te veel wasmiddel is slecht voor je kleding, te weinig zorgt voor vlekken. Met Auto Dose hoef je daar nooit meer over na te denken. Het systeem weegt de lading en doseert automatisch exact de juiste hoeveelheid wasmiddel en wasverzachter. Dat is niet alleen super makkelijk, het bespaart je ook geld én het is beter voor het milieu.

Stoom / Allergy Care: Hygiënisch schoon en zacht
Zeker voor mensen met een gevoelige huid, allergieën of jonge kinderen is dit een uitkomst. De Steam/Allergy Care-technologie gebruikt stoom om diep in de stoffen door te dringen. Dit elimineert 99,9% van de allergenen, bacteriën en nare geurtjes. Je kleding komt niet alleen hygiënisch schoon uit de trommel, maar voelt ook heerlijk zacht aan en heeft minder kreukels.

Quick Wash: Razendsnel opgefrist
Heb je haast of wil je snel even dat ene favoriete shirt opfrissen voor vanavond? De Quick Wash-functie is je redder in nood. In een handomdraai heb je frisgewassen kleding. Ideaal voor kleine wasjes die niet heel vuil zijn, maar wel even die frisse boost nodig hebben. Zo bespaar je kostbare tijd op drukke dagen.

Quicker: Versnel je favoriete programma
Soms wil je een volledig wasprogramma draaien, maar heb je gewoonweg de tijd niet om uren te wachten. Met de Quicker-optie kun je diverse standaardprogramma's aanzienlijk inkorten. Je levert niets in op wasresultaat, maar bent wel een stuk sneller klaar. Maximale flexibiliteit voor een druk leven.

Wasmachines op Kieskeurig.nl

Natuurlijk zijn alle wasmachines van Hisense ook terug te vinden op Kieskeurig.nl, waaronder de modellen uit de nieuwste 5i serie.

Bekijk hier alle wasmachines van Hisense op Kieskeurig.nl