Heel af en toe zie je nog gele post-it-blaadjes tegen de zijkant van een computerscherm plakken. En er doen heel wat to-do-apps de ronde om dingen niet te vergeten. Maar natuurlijk is er het digitaal alternatief: Plaknotities. En hoewel die app een beetje ouderwets aanvoelt, kunnen die virtuele post-its meer dan wat de meeste mensen denken.

Kom je iets tegen dat je wilt onthouden dan leg je dat graag vast in de digitale variant van de bekende gekleurde Post-it-klevertjes. Plaknotities is zo’n app die mensen door herkenning van het papieren kattenbelletje in een oogopslag begrijpen, maar daardoor missen ze soms een aantal onderliggende functies die het leven gemakkelijker maken.

Opmaken

Plaknotities is voorgeïnstalleerd in het systeem. Je typt in het Start-menu de zoekopdracht Plaknotities en daar verschijnt de vertrouwde tool met onderaan de basisknoppen. Hiermee kun je tekst vet, cursief, onderlijnd en doorstreept opmaken. Daarnaast staat de knop om de opsommingstekens in- en uit te schakelen. En de laatste knop dient om een afbeelding in de notitie toe te voegen. Via het menu met de drie puntjes in de rechterbovenhoek kun je de notitie verwijderen of de lijst met alle notities bekijken. En met het pluspictogram in de linkerbovenhoek maak je een nieuwe plaknotitie. Dubbelklik op de balk van een notitie om die te maximaliseren, herhaal dit om de notitie te minimaliseren.

©PXimport

Sneltoetsen

©PXimport

Aan taakbalk

Als er een programma is waarbij we aanraden om het vast te maken in de taakbalk dan is het Plaknotities. Op die manier heb je het altijd binnen handbereik. Heb je het programma geopend, dan klik je met de rechtermuisknop op het pictogram in de taakbalk en kies je Aan taakbalk vastmaken. Vanaf daar open en verberg je alle notities met de rechtermuisknop en maak je snel een nieuwe notitie. Vanuit de taakbalk ga je ook sneller naar de instellingen van het programma. Anders moet je eerst vanuit een geopende plaknotitie naar de lijst met plaknotities gaan om daar in de rechterbovenhoek de instellingen te vinden.

©PXimport

Lijst met notities

Als je een notitie sluit door op het kruisje in de rechterbovenhoek te klikken, verdwijnt die van het bureaublad, maar blijft beschikbaar in de notitielijst. De notitielijst bevat elk kattenbelletje dat je ooit hebt gemaakt en dat je nog niet definitief hebt verwijderd. Een ingeklapte notitie kun je terug op het bureaublad brengen door er met de rechtermuisknop op te klikken en Notitie openen te selecteren. Op dezelfde manier kun je de opdracht Notitie verwijderen kiezen. De lijst heeft een handig zoekveld om snel een specifieke notitie te vinden, zelfs al heb je onoverzichtelijk veel plaknotities. Je begint gewoon te typen en in het overzicht verschijnen dan de plaknotities die aan de zoekwoorden voldoen. De gerelateerde notities schuiven meteen omhoog. Je hoeft dus niet op Enter te drukken.

©PXimport

Op een apart bureaublad

Wanneer je een nieuwe plaknotitie maakt, verschijnt die naast de vorige notities. Je past het formaat aan door op de rand van de notities te klikken en deze te slepen. Je kunt ook notities stapelen om ruimte op het bureaublad te besparen. Het is niet mogelijk om Plaknotities boven alle andere toepassingen bij te houden. Als je een schoon bureaublad wilt dan kun je een volledige aparte plaknotitie-desktop maken. Hiervoor druk je op Windows-toets+Tab om Windows 10 Taakweergave te openen en virtuele bureaubladen te maken. Vervolgens klik je op Nieuw bureaublad bovenaan het scherm. Door memo’s op het tweede bureaublad te slepen voorkom je dat de hoofdwerkruimte rommelig oogt. Wanneer je klaar bent, druk je terug op Windows-toets+Tab en selecteer je het eerste bureaublad. Met de sneltoets Ctrl+Windows-toets+PijltjeLinks en Ctrl+Windows-toets+PijltjeRechts schakel je eenvoudig tussen de desktops.

©PXimport

Inzichten

In de notitielijst staat rechtsboven het tandwielpictogram om naar de Instellingen te gaan. Daar kun je Inzichten inschakelen. Normaal is deze functie ingeschakeld, maar als je wilt voorkomen dat Microsoft meeleest met je notities kun je dit uitschakelen. Door Inzichten worden e-mailadressen en webadressen automatisch blauw en dus aanklikbaar gemaakt. Als je achter zo’n adres klikt, zal er een balkje onderaan de memo verschijnen met het mailadres of het webadres, en de vraag of Plaknotities de koppeling mag openen. De optie Bevestigen voor verwijderen zorgt voor een pop-upbevestiging wanneer je een notitie verwijdert. Op die manier vermijd je dat je per ongeluk plaknotities wist. Bij Kleur kies je het kleurschema (licht, donker of mijn Windows-modus) dat bij je algemene Windows-thema past.

©PXimport

Kleur

Klik op de drie puntjes aan de rechterkant om de kleur van een notitie te wijzigen. De kleurtjes maken de aantekeningen niet alleen mooier, je gebruikt ze ook om de categorie van de notitie te herkennen. Zo kies je bijvoorbeeld gele notities voor professionele memo’s, roze voor privédingen en blauw voor financiële herinneringen. De app ondersteunt ook touchscreens en tekentablets. Voel je dus vrij om op een notitie te schrijven of te tekenen zoals je op normaal papier zou doen. Elke notitie kan ofwel getypte tekst bevatten of iets dat met de pen of stylus getekend is. Een combinatie van beide kan niet.

©PXimport

Delen

Plaknotities worden nog handiger als je ze deelt met alle apparaten die je gebruikt. Om memo’s te synchroniseren met andere Windows 10-computers hoef je alleen maar op beide computers in te loggen met hetzelfde Microsoft-account. Dat geldt ook voor je mobieltje, Android of iPhone. Installeer de mobiele versie van Microsoft OneNote. Als je de app opent zie je rechts onderaan de knop Plaknotities. Alles wat je hier toevoegt, verwijdert of bewerkt, wordt gesynchroniseerd met de notities op het bureaublad van je desktop. Dit is bijvoorbeeld superhandig om een taken- of boodschappenlijstje thuis te maken en dan onderweg op je mobieltje mee te nemen.

Herstellen

Als je er even niet met je hoofd bij bent, is het mogelijk dat je per ongeluk een notitie verwijdert. Je kunt dit gelukkig nog wel herstellen via een nogal ongebruikelijke weg. Je herstelt een plaknotities niet in het programma zelf, maar online in www.outlook.live.com. Daar moet je uiteraard alweer aanmelden met je Microsoft-account. In het linker menu kijk je in de groep Verwijderde items en daar zitten niet alleen de verwijderde e-mailberichten maar ook de verwijderde memo’s. Bovenaan lees je dat de items in deze map over dertig dagen worden gewist. Selecteer de notities die je wilt repareren, klik er met de rechtermuisknop op en kies daarna Herstellen. De herstelde plaknotities verschijnen nog niet automatisch op het bureaublad. Daarvoor moet je de app Plaknotities eerst afsluiten en opnieuw openen. Ga vervolgens naar de Lijst met notities en daar krijg je wel alle herstelde notities te zien. Dubbelklik op de notities zodat ze opnieuw op het bureaublad verschijnen. Als dat niet gebeurt, ga je over op plan B.

©PXimport

Plan B: Synchroniseren

De verwijderde notities worden vanuit de cloud hersteld en dit kan eventjes duren. Als je geen geduld hebt om hierop te wachten dan kun je het herstelproces een duwtje in de rug geven. Ga naar de Lijst met notities en klik op het tandwieltje rechtsboven. Daar zie je de optie Synchroniseren staan. Klik op deze knop zodat de app de herstelde notities uit de cloud haalt. Nu kun je teruggaan naar het overzicht en dan zouden alle notities terug op hun plaats moeten staan.

©PXimport

Automatisch opstarten

Als je wilt dat de plaknotities zichtbaar blijven als je de volgende keer opstart, dan laat je ze gewoon openstaan bij het afsluiten van de pc. Als je ze met Taakweergave op een virtueel bureaublad hebt geplaatst dan staan ze trouwens nooit in de weg. En natuurlijk is het mogelijk om de app toe te voegen aan de applicaties die samen met het systeem opstarten. Eerst maak je daarvoor een snelkoppeling van de app. Zoek de applicatie in het menu Start en sleep het pictogram op het bureaublad. Hierdoor zal het systeem automatisch een snelkoppeling maken. Vervolgens typ je in het zoekvlak bij Start de tekst %programdata%. De zoekfunctie toont een bestandsmap. Klik op Openen en ga verder in de map ProgramData\Microsoft\Windows\Menu Start\Programma’s\Opstarten of

C:\ProgramData\Microsoft\Windows\Start Menu\Programs\StartUp. Sleep daar de snelkoppeling in en klaar.

©PXimport

Back-up

De meest voor de hand liggende en efficiënte manier om een back-up te maken van jouw plaknotities is met de ingebouwde synchronisatie van de app. Zorg dat je aangemeld bent bij Windows 10 met een actief Microsoft-account. Open de notities en synchroniseer. Er bestaat ook een meer ingewikkelde manier waarbij je een kopie maakt van de SQLite-databasebestanden. Je kunt de bestanden voor bewaring kopiëren naar elke andere map, externe schijf of online opslagservice. Open C:\Users\dirk\AppData\Local\Packages\Microsoft.MicrosoftStickyNotes_8wekyb3d8bbwe\LocalState en kopieer de drie bestanden: plum.sqlite, plum.sqlite-shm en plum.sqlite-wal . Plak deze op een veilige plaats. Als je deze drie later terug op hun locatie plaatst, beschik je weer over je vertrouwde notities op dezelfde computer of op een andere Windows 10-pc.

©PXimport

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer gaat met pensioen. Daarnaast vertrekt Xbox-directeur Sarah Bond.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting gaat Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag met pensioen. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - heeft ontslag genomen. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen van het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven over wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we het doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universums en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze wortels eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer, Bond en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Onder zijn leiding werden ook aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Bond ging in 2017 aan de slag na haar werk bij T-Mobile. Na haar rol als vicepresident van gameontwikkeling en ecosysteem bij Microsoft werd ze in 2022 de directeur van Xbox.

De laatste jaren is Xbox flink aan het veranderen. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf in een transitieperiode zit.

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.