ID.nl logo
15 tools voor een veilig internet
© Reshift Digital
Huis

15 tools voor een veilig internet

Intussen weten we wat er met onze gegevens gebeurt die we online opslaan en dat ons communicatieverkeer onder een vergrootglas ligt. Met deze 15 tools en webdiensten heb je een goed gevulde gereedschapskist om je eigen bestanden, berichten en andere online zaken af te schermen voor onbevoegden. Alles voor een veilig internet, dus.

1 Signal

Waar WhatsApp de meest gebruikte chat-app ter wereld is, is Signal de privacyvriendelijke tegenhanger. Qua uiterlijk lijken de apps veel op elkaar, maar Signal heeft de reputatie nagenoeg onkraakbaar te zijn. IJzersterke encryptie tussen alle berichten is niet het enige dat de dienst zo privé maakt. Je kunt er geen screenshots in maken, je kunt berichten instellen die automatisch weer verdwijnen en de dienst verzamelt geen metadata. Tegenwoordig kun je met Signal zelfs (video)bellen en ook die feature is volledig versleuteld. Signal wordt zelfs aangeraden door Edward Snowden. En het is volledig gratis.

©PXimport

2 LastPass

Je kunt nog zo’n sterk wachtwoord hebben verzonnen, maar als een dienst gehackt wordt, komt dat wachtwoord op straat te liggen en heb je er nog niks aan. In een ideale wereld heb je voor iedere dienst een ander wachtwoord, maar dat is onmogelijk te onthouden … tenzij je een wachtwoordkluis zoals LastPass gebruikt! LastPass maakt voor iedere dienst een uniek en sterk wachtwoord aan, wat je vanuit de app of met de handige browser-add-ons meteen kunt plakken op het moment dat je het nodig hebt. Sinds kort is de app zelfs helemaal gratis, ook als je hem op meerdere apparaten gebruikt. Ideaal.

©PXimport

3 ProtonMail

ProtonMail is geen op zichzelf staand programma, maar een maildienst. ProtonMail is gebouwd door een Zwitsers bedrijf dat privacy en de veiligheid van je berichten als leidraad heeft genomen. Alle mails zijn versleuteld en tijdens het inschrijven hoef je ook geen persoonlijke informatie weg te geven. ProtonMail is bijzonder makkelijk in te stellen en te gebruiken, en er zijn goede apps voor zowel pc/laptop als smartphone. Je kunt je Gmail- of Outlook-account wel de deur uit doen! De dienst is bovendien gratis te gebruiken, al vragen de makers wel om een donatie om Proton Mail in de lucht te houden.

©PXimport

4 Thunderbird

Hoewel mailprogramma Thunderbird zich niet specifiek richt op privacy, is het wel een favoriete tool van veel gebruikers die zich daar mee bezig houden. Thunderbird wordt gemaakt door Mozilla (het bedrijf achter browser Firefox) en is grotendeels opensource. Offline mailprogramma’s zijn – anders dan de meeste online mail-clients/diensten – veelal niet financieel afhankelijk van het ontfutselen van persoonlijke gegevens, en dat is Thunderbird gelukkig ook niet. Als extra heeft Thunderbird ondersteuning voor add-ons, zodat jet met virusscanners, adblockers, spamfilters, maar ook pgp-addons zorgt dat e-mailen een heel stuk veiliger aanvoelt.

©PXimport

5 OpenKeychain

Pgp (‘Pretty Good Privacy’) is een nagenoeg onkraakbaar encryptiealgoritme dat je aan e-mails kunt toevoegen om ze compleet anoniem te houden. Pgp bestaat al sinds 1992, maar hoewel het bijzonder veilig is, is het niet gebruiksvriendelijk. Je hebt sleutels nodig van zowel jezelf als van een ander en dat levert een hoop gedoe op tijdens het schrijven en versturen van e-mails. Met OpenKeychain voor Android wordt versleuteld mailen echter een stuk makkelijker. Deze gratis app kun je in combinatie met verschillende e-mail-apps gebruiken om makkelijk pgp-versleuteling aan je mails toe te voegen. Nu alleen nog een ijzersterk wachtwoord verzinnen.

6 Wickr Messenger

Wat Snapchat is voor foto’s, is Wickr Messenger voor berichten. Wickr is een chat-app waarbij al je chats automatisch verdwijnen na een specifieke tijd die je zelf kunt instellen. Het gaat bij Wickr overigens niet alleen om tekstberichten, maar je kunt er ook foto’s en video’s mee versturen en groepsgesprekken beginnen. De app legt de nadruk op veiligheid en heeft sterke encryptie toegevoegd aan alle berichten. Bovendien is Wickr inmiddels ook op de desktop te gebruiken, wat de dienst weer een stuk toegankelijker maakt.

©PXimport

7 CryptPad

Samenwerken in documenten was tien jaar geleden nog spannend en uniek, maar het is tegenwoordig gemeengoed geworden. Grote diensten als Google en Microsoft bieden prima tools aan, maar als je iets geheim wilt houden moet je geen Drive of Office 365 gebruiken. In dat geval is er Cryptpad, een online tekstverwerker waar meerdere personen tegelijk aan een document kunnen werken, maar waarbij de documenten alleen door de makers te bekijken zijn. Toegegeven, er zitten niet zo veel opties in als in Office, maar als je niet meer nodig hebt dan de meeste basis-opmaakprofielen en -functies dan heb je aan Cryptpad meer dan genoeg.

©PXimport

8 Tresorit

Tresorit is als een soort Dropbox, maar met twee belangrijke verschillen: de dienst richt zich vooral op het bedrijfsleven én staat volledig in het teken van anonimiteit. Naast de end-to-end-versleuteling heeft Tresorit nog een aantal andere functies die het gebruik extra veilig maken. Zo kun je altijd zien wie welke wijzigingen heeft gedaan, en zijn er Public Key Infrastructures om te zorgen dat gebruikers op meerdere apparaten veilig blijven. Je moet er overigens wel flink voor betalen: Tresorit kost minimaal tien euro per gebruiker per maand, maar voor bedrijven die met gevoelige informatie werken is dat best de moeite waard.

©PXimport

9 DuckDuckGo

Ja, Google is de allerbeste zoekmachine die er bestaat, maar daar betaal je wel een prijs voor: de dienst volgt je overal op internet en verdient miljarden met het profileren van bezoekers. Gelukkig zijn er alternatieven die dat niet doen. DuckDuckGo is er daar één van, en ook met deze zoekmachine krijg je prima zoekresultaten te zien. Die worden niet opgeslagen en zijn ook niet gepersonaliseerd op jouw profiel (dat kan ook niet, want dat wordt niet opgebouwd). Overigens is Startpage ook een goed alternatief.

©PXimport

10 Private Internet Acces

Een vpn is één van de beste manieren om te zorgen dat je veilig online bent. Van alle beschikbare vpn’s is Private Internet Access (‘PIA’) onze favoriet. Deze dienst heeft alles wat je van een vpn mag verwachten: snelheid, veel verschillende servers en handige apps voor Windows, Android en iOS. Let op dat je voor een goede vpn wel moet betalen, want bij gratis diensten zit er altijd een addertje onder het gras. Gelukkig zit je ook op dat vlak goed bij PIA, want je betaalt er slechts 45 euro per jaar voor. Koopje!

11 Tor Browser

Het incognito-venster in je browser is handig als je niet wilt dat iemand je zoekgeschiedenis kan terugvinden, maar echt anoniem ben je er niet mee. Als je zeker wilt weten dat er niemand – maar dan ook écht niemand – mee kan kijken met je surfgedrag (zelfs je provider of de overheid niet) dan gebruik je Tor. De Tor-browser, waarvan de afkorting staat voor ‘The Onion Router’, wordt niet alleen gebruikt door criminelen, maar door iedereen die om zijn privacy geeft. Je internetverkeer wordt ermee omgeleid via een handvol proxy’s waardoor je bijna niet te volgen bent. Het nadeel is dat het surfen er langzamer van gaat, maar dat is een klein offer om te maken als je om je privacy geeft.

©PXimport

12 Ghostery

Ghostery is een browser-add-on voor zowel Firefox als Chrome, die bedoeld is om vervelende trackers tegen te houden. Die komen op praktisch iedere website voor en worden gebruikt door advertentienetwerken om je op een heleboel websites te kunnen volgen. Met Ghostery kun je per pagina zien hoeveel trackers er achter je aan zitten en je kunt ze allemaal tegelijk óf individueel uitschakelen. Er zijn overigens genoeg alternatieven voor Ghostery, zoals Privacy Badger of Disconnect. Adblockers doen dit klusje doorgaans ook voor je, en die beschermen je ook nog tegen malvertising-aanvallen. uBlock Origin is op dit moment de beste adblocker.

©PXimport

13 VeraCrypt

In een tijd waarin alle apps en apparaten standaard worden versleuteld, is een goede encryptietool onmisbaar geworden. VeraCrypt is de spirituele opvolger van TrueCrypt, en is inmiddels nog veiliger geworden. Vooral het aantal opties om schijven, usb-sticks of losse bestanden te versleutelen is zeer compleet. VeraCrypt maakt versleutelen toegankelijk voor de leek, maar heeft ook meer dan genoeg opties voor de échte cryptonerds. Bovendien is de tool gratis én opensource, wat het risico op misbruik flink kleiner maakt.

©PXimport

14 KeePass

Wil je een wachtwoordmanager niet alleen gebruiken voor wat simpel kopieer- en plakwerk (zie tip 2), dan is er het oneindig veel uitgebreidere KeePass (en KeePassX voor Linux). Dat is een opensource wachtwoordmanager, maar de software doet veel meer dan alleen het genereren van unieke wachtwoorden. KeePass zorgt dat je die op verschillende manieren kunt importeren en exporteren, dat je keyfiles kunt gebruiken om de app te beschermen, en je kunt pgp-versleuteling aan je wachtwoorden hangen. Wie graag in de weer gaat met verschillende encryptiestandaarden kan in het menu bovendien een enorme hoeveelheid opties aanpassen.

©PXimport

15 Google Authenticator

Naast een sterk wachtwoord is het ook slim om tweestapsverificatie aan te zetten voor zo veel mogelijk diensten. Daarbij heb je niet alleen een wachtwoord nodig, maar ook een extra code die je op je smartphone genereert. Zo heeft een hacker niet genoeg aan alleen je wachtwoord. Je kunt zo’n extra code krijgen via sms, maar de gratis app Google Authenticator is eigenlijk beter omdat die codes niet onderschept kunnen worden. Google Authenticator genereert zo’n code op je smartphone en is gratis te gebruiken op Android en iOS. Authenticator wordt ondersteund door een groot aantal diensten die tweestapsverificatie aanbieden.

▼ Volgende artikel
SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?
© arinahabich
Huis

SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Populaire merken voor SSD's

Als je op zoek bent naar een betrouwbare en snelle SSD, is er een aantal fabrikanten dat de markt domineert. Samsung wordt door velen gezien als de marktleider op het gebied van flashgeheugen en staat bekend om de uitstekende prestaties van hun EVO- en PRO-series. Daarnaast is Western Digital (WD) een vaste waarde; dit merk heeft de transitie van traditionele harde schijven naar SSD's succesvol gemaakt met hun kleurgecodeerde (Blue, Black en Red) series voor verschillende doeleinden. Ook Transcend is een uitstekende keuze; dit merk staat al jaren bekend om zijn betrouwbare geheugenproducten en biedt duurzame SSD's die lang meegaan. Tot slot bieden merken als Kingston en Seagate betrouwbare alternatieven die vaak net iets vriendelijker geprijsd zijn, zonder dat je daarbij veel inlevert op stabiliteit.

▼ Volgende artikel
AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot
© ID.nl
Huis

AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Poe bestaat ook als desktop-app en biedt toegang tot vele tientallen AI-modellen.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

Geef duidelijk aan wat je bot precies moet doen.
GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

De start van je eigen AI-chatbot (of agent) in Coze.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).



Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Laat AI je helpen bij het ontwerpen van een optimale persona.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

Je kunt de functionaliteit van je bot eenvoudig uitbreiden met talrijke plug-ins.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Je hebt een sleutel nodig om de API te kunnen gebruiken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)


Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Een eenvoudige interactie tussen je script en GPT via de API.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})


Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Onze rijmende chatbot wordt wakker geschud vanuit Colab.
Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.