Sinds vorig jaar kun je in Nederland gebruikmaken van 5G, de opvolger van 4G. 5G is veel meer dan iets sneller internet op je smartphone. Het nieuwe mobiele netwerk speelt een belangrijke rol bij de digitale ontwikkeling van auto’s, fabrieken, de gezondheidszorg en zelfs hele steden. We zetten de Nederlandse experimenten en toekomstverwachtingen op een rij.

De 3,5GHz- en 26GHz-frequenties moeten nog landelijk beschikbaar komen. Met name de 3,5GHz-frequentie is op korte termijn essentieel voor de toekomst van 5G. Bedrijven en overheidsinstanties experimenteren al ruim een jaar met de frequentieruimte op specifieke locaties, van proefsnelwegen en een haven tot de Johan Cruijff Arena. Lang niet al die experimenten verliepen of verlopen volgens plan.

©PXimport

Moeizame start

Een deel van de Nederlanders staat namelijk wantrouwend tegenover 5G en de coronapandemie zette een streep door meerdere ambitieuze 5G-proeven. Zo hadden KPN, de gemeente Amsterdam en de Johan Cruijff Arena het plan om het voetbalstadion in de zomer van 2020 aan te prijzen als een van de eerste Nederlandse locaties met 5G-internet. Dat zou direct goede reclame opleveren, omdat het stadion het toneel zou vormen van het EK Voetbal. Gezondheidszorgen van omwonenden resulteerden echter in uitstel van een 5G-test rond het stadion en een andere test ging niet door omdat het EK Voetbal een jaar is uitgesteld. Inmiddels dekken de 5G-netwerken van de drie grote providers bijna heel Nederland, maar zijn de snelheden nog nauwelijks hoger dan van 4G. Hoewel dat voor consumenten geen probleem is (4G is immers al erg snel), wachten andere ontwikkelingen wél op een beter 5G-netwerk.

©PXimport

5G als wifi-vervanger?

Een van die ontwikkelingen is 5G als vervanger van je wifi-netwerk. Niets revolutionairs, want 4G is al een paar jaar stabiel en snel genoeg om via een speciale router als wifi-verbinding te functioneren. Deze oplossing is vooral bedoeld voor huishoudens in rurale gebieden, met een matige of zelfs geen bedrade internetverbinding. Zoals gezegd is het 5G-netwerk op dit moment nog nauwelijks sneller dan 4G, en de dekking is slechts iets beter. Hogere up- en downloadsnelheden worden mogelijk als de 3,5GHz-frequentie beschikbaar komt en dat zal niet voor eind 2022 gebeuren.

Providers als KPN geven in hun strategieën aan 5G te zien als een alternatief voor de vaste internetverbinding, met name in buitengebieden, maar op termijn ook in stedelijke omgevingen waar de bedrade internetverbindingen tegen hun grenzen aanlopen. Al proberen de providers, inclusief KPN, dat laatste juist te voorkomen door op grote schaal te verglazen. Sinds 2020 worden er aanzienlijk meer woonwijken opengebroken om nieuwe of betere glasvezelverbindingen te leggen. Veel consumenten hebben op dit moment of binnenkort toegang tot een internetverbinding met een downloadsnelheid van 1 gigabit (1.000 megabit) per seconde en een uploadsnelheid tussen de 100 en 1.000 megabit per seconde. 5G komt op dit moment niet verder dan 150 megabit per seconde (download) en 70 megabit per seconde (upload). Tegen de tijd dat 5G een waardig alternatief is voor vast internet, heeft een nog veel groter deel van Nederland toegang tot het snellere en stabiele glasvezelnetwerk.

Opereren op afstand

Sneller mobiel internet in je appartement of boshuisje is leuk, maar 5G staat vooral voor andere, belangrijkere, technologische vernieuwingen. Die zien we onder andere in de medische wereld. De (inter)nationale gezondheidszorg experimenteert al jaren met 5G, met interessante conclusies en veelbelovende vooruitzichten. Zo zijn er (na geslaagde tests) plannen om ambulances te voorzien van een 5G-verbinding, zodat de spoedeisende hulp in het ziekenhuis live mee kan kijken met de patiënt tijdens de ambulancerit. Opereren op afstand wordt dankzij 5G ook mogelijk. Experimenten op dierlijke kadavers vinden al een paar jaar plaats, via robots die op kilometers afstand bediend worden door medici. Dit werkt prima dankzij de hoge bandbreedte en de minimale reactietijd van het 5G-netwerk, maar de operatiemethode is nog niet goed genoeg bevonden voor menselijke operaties. Vermoedelijk komt hier binnen een paar jaar verandering in. De technische voordelen van 5G zijn ook handig voor het opvragen van scanresultaten van bijvoorbeeld CT, MRI en PET. Dat vergt veel internetcapaciteit en -snelheid, en kan daarom een paar uur duren. Telecomproviders verwachten dat een ziekenhuis met een 5G-verbinding een scan sneller kan verwerken en de patiënt al na een kopje koffie de uitslag kan geven.

©PXimport

Drones

Een andere interessante vernieuwing zijn drones die als medisch spoedtransport naar de plek des onheils kunnen dienen. Zo’n drone kan bijvoorbeeld een bepaald medicijn of zak bloed afleveren om de overlevingskansen van het slachtoffer te vergroten op weg naar het ziekenhuis. Ziekenhuizen, bloedbank Sanquin en partners als PostNL en de ANWB testen zulke drones al in Nederland via het KPN-netwerk.

Het 5G-netwerk stelt zorgverleners ook in staat om op afstand nauwkeuriger bij te houden hoe het met thuiswonende patiënten gaat. Een proef van zorgverleners met wearables die de bloeddruk, hartslag en het zuurstofgehalte van hart- en longpatiënten registreren, is positief ontvangen. Medici kregen meer informatie onder ogen en merkten afwijkingen sneller op, waardoor patiënten sneller en meer op maat behandeld konden worden.

©PXimport

Slimme fabrieken

Het bedrijfsleven experimenteert ook met 5G, in Nederland voornamelijk via testlicenties op de 3,5GHz-frequentie. Hierbij gebruikt een fabriek een lokaal 5G-netwerk. In Noord-Groningen gaan samenwerkende partijen apparatuur in het productieproces van een chemische fabriek voorzien van sensoren. Die sensoren werken via een 5G-verbinding en sturen continu informatie over de staat van de apparatuur naar een computer. Als er iets stuk dreigt te gaan, ziet de medewerker wat het probleem is en kan er sneller actie ondernomen worden. De medewerker krijgt een helm met schermpje dat via een 5G-verbinding de belangrijkste informatie toont en hoeft daarom geen tablet meer mee. Zo kan hij/zij met twee handen werken. Bedrijven willen 5G ook gebruiken om robots nauwkeuriger te laten werken en scheepscontainers altijd en overal te kunnen volgen.

Zelfrijdende auto’s

Wie aan een slimme samenleving denkt, denkt waarschijnlijk ook aan zelfrijdende auto’s. 5G speelt inderdaad een belangrijke rol bij de volwassenwording van de zelfrijdende auto. Automakers, overheden en telecomproviders experimenteren al een paar jaar met zelfrijdende auto’s via een 4G-netwerk, maar met name om de pijnpunten van de 4G-verbinding te kunnen onderzoeken. Zelfrijdende auto’s hebben een uiterst betrouwbare internetverbinding nodig met een minimale reactietijd en hoge up- en downloadsnelheden om de zelfrijdende software aan te sturen. 4G kan hier niet aan voldoen en 5G lijkt de pijnpunten weg te kunnen nemen. Althans, op termijn. Het huidige 5G-netwerk is niet geschikt, omdat het nauwelijks beter is dan 4G. De beschikbaarheid van de o zo belangrijke 3,5GHz-frequentie eind 2022 verandert de situatie wezenlijk, maar we verwachten niet dat een paar maanden later plots overal zelfrijdende auto’s rondrijden. Autofabrikanten hebben nog veel testwerk te doen, overheden (ook die van Nederland) werken nog aan aangepaste wet- en regelgeving, verzekeraars moeten zich nog buigen over de vraag wie er aansprakelijk is als een zelfrijdende auto een ongeluk veroorzaakt en zo zijn er nog veel meer knelpunten. De verkoopprijs van de auto hoort daar ook bij: vermoedelijk worden dergelijke auto’s vanwege hun vele camera’s, sensoren en slimme software dusdanig duur dat het sowieso nog jaren gaat duren voordat ze interessant worden voor het grote publiek.

De slimme stad

Zelfrijdende auto’s laten – denken wij – dus nog wel even op zich wachten, maar onze steden en dorpen worden al sneller slimmer. Dat komt zeker niet alleen door 5G, maar 5G lijkt wel het netwerk te worden dat alle slimme objecten met elkaar verbindt. Natuurlijk als het eerder besproken, snelle mobiele netwerk voor consumenten, maar ook op veel grotere schaal.

Bedrijven en gemeenten willen de komende jaren objecten in steden en dorpen vervangen of slimmer maken met sensoren en een internetverbinding. Via 5G, inderdaad. Aan experimenten en ideeën geen gebrek. De populaire uitgaansstraat Stratumseind in Eindhoven is na jaren met relatief veel incidenten volgehangen met slimme geurmachines, straatverlichting, geluidsmeters, weersensoren en camera’s. Door deze apparatuur te laten samenwerken kan de gemeente op afstand beter aan ‘crowd control’ doen; de menigte in kaart brengen en sturen. Er zijn ook plannen om stoplichten en voertuigen van hulpdiensten uit te rusten met sensoren. Komt er een ambulance met spoed aanrijden, dan weet het stoplicht dat hij even op groen moet en blijven de andere stoplichten op rood. Dit moet de verkeerssituatie voorspelbaarder en veiliger maken. Bij een slimme stad kun je ook denken aan lantaarnpalen die efficiënter branden, vuilniscontainers die de gemeentedienst een seintje sturen als ze bijna vol zijn en geavanceerdere (beveiligings)camera’s en sensoren die de drukte in winkelstraten meten.

Landbouw van de toekomst

De (inter)nationale landbouw verbetert zichzelf ook continu, wat deels te danken is aan technologische ontwikkelingen. 5G is daar een van. Telecomproviders, boerenbedrijven en partners testen al een paar jaar hoe 5G de boer kan helpen om zijn land beter in de gaten te houden en beter te benutten. Precisielandbouw is een veelgebruikte term, onder andere door KPN. De provider schrijft in een strategierapport dat 5G via de nu al beschikbare 700MHz-band een uptime van 99,999 procent en nauwelijks vertraging zou moeten bieden. Een boer kan een drone gebruiken om zijn land in kaart te brengen, bijvoorbeeld om afwijkend gedrag van een drachtige koe of ziek schaap te registreren. Of om gewassen te fotograferen en filmen voor inspectiedoeleinden. Een van die doelen is het nauwkeurig inzetten van gewasbeschermingsmiddelen, zodat de boer minder gif over zijn aardappelen en groenten hoeft te spuiten. Drones werken ook via een 4G-verbinding, maar via 5G is de vertragingstijd aanzienlijk kleiner. Boeren doen ook tests met energiezuinige sensoren in de halsbanden van hun vee om hun gezondheid beter te kunnen monitoren. Dergelijke sensoren bestaan al jaren, maar profiteren dankzij de 5G-verbinding van een langere accuduur en stabielere internetverbinding.

De Franse game-uitgever en -ontwikkelaar Ubisoft heeft een grootschalige reorganisatie van het bedrijf aangekondigd. Daarbij zijn diverse games geannuleerd, waaronder de aangekondigde remake van Prince of Persia: The Sands of Time.

De PlayStation 5-, Xbox Series- en pc-remake van de game die oorspronkelijk op GameCube, PlayStation 2 en Xbox verscheen werd in 2020 aangekondigd en werd daarna meerdere malen uitgesteld. Hoewel de game eerst in ontwikkeling was bij Ubisoft Mumbai, werd de ontwikkeling herstart bij Ubisoft Montreal. Ubisoft gaf eerder aan dat het spel voor april dit jaar uit zou komen, maar nu is het dus geannuleerd.

In een statement op social media liet het ontwikkelteam van de Prince of Persia-remake weten op de hoogte te zijn dat de aankondiging een grote teleurstelling is voor fans. "Het project had echte potentie, maar we konden niet het niveau van kwaliteit bereiken die jullie verdienen, en doorgaan met de ontwikkeling zou meer tijd en investeringen kosten dan dat we op verantwoordelijke wijze konden spenderen. We wilden niet iets uitbrengen dat tekort zou doen aan wat The Sands of Time representeert."

Nog meer geannuleerde en uitgestelde games

Ubisoft heeft in totaal zes games geannuleerd. Welke games de vijf andere geannuleerde titels zijn is niet bekend. Wel is duidelijk dat vier van de games onaangekondigd zijn, en drie om compleet nieuwe IP's gingen.

Ook zijn er zeven andere games uitgesteld. Ook daarvan is niet bekend om welke games het gaat, al gaan er geruchten dat een ervan de nog altijd onaangekondigde remake van Assassin's Creed 4: Black Flag betreft. Die game zou nu volgens de geruchten ergens voor april 2027 uitkomen. Insider Gaming meldt daarnaast dat Beyond Good and Evil 2, dat al vele jaren in ontwikkeling is, dat nog altijd blijft en dus niet is geannuleerd.

Een nieuwe bedrijfsstructuur

Ubisoft noemt de reorganisatie een "grote organisatorische, operationele en portfolio-reset". Daarbij wil het bedrijf nog meer letten op de kwaliteit die het uitgeeft. Ubisofts nieuwe model gaat zich richten op verschillende 'creatieve huizen' die zich elk met andere soorten games bezighouden. Het gaat om de volgende divisies:

Ubisoft laat ook weten dat het vier nieuwe IP's in ontwikkeling heeft, waaronder de onlangs aangekochte moba March of Giants. Die game wordt op een later moment toegekend aan een van de creatieve huizen. Elk van de creatieve huizen zal volgens Ubisoft relatief onafhankelijk opereren, met een eigen leiderschap en eindverantwoordelijkheid.

Geen thuiswerken meer en gesloten studio's

Ubisoft heeft daarnaast aangekondigd dat het thuiswerken niet meer toelaat en dat alle werknemers worden geacht om fulltime op kantoor aanwezig te zijn. Wel krijgen werknemers een "een jaarlijkse toelage bestaande uit thuiswerkdagen". Volgens het bedrijf zorgt dit er voor dat er "collectieve efficiëntie, creativiteit en succes" plaatsvindt.

Twee studio's van Ubisoft sluiten hun deuren: de studio's in Halifax en Stockholm. Dit werd onlangs al aangekondigd. Ubisoft overweegt daarna om "andere assets" te verkopen, maar gaf geen verdere details. Gedurende de volgende twee jaren wil het bedrijf nog eens 200 miljoen euro besparen.

Ubisoft heeft de laatste jaren wisselend succes met zijn games. Zo viel de verkoop van het miljoenenproject Star Wars Outlaws tegen. Zover bekend is het begin vorig jaar uitgekomen Assassin's Creed Shadows wel een verkoopsucces.

Meld je je bij Windows nog aan met een wachtwoord? Dat is hopeloos achterhaald! Inmiddels kun je je computer op verschillende manieren slim beveiligen en bestaan er interessante alternatieven voor het klassieke wachtwoord. Welke dat zijn, lees je hier.

De manieren om je bij Windows aan te melden zonder een klassiek wachtwoord zijn voornamelijk ondergebracht onder de noemer van Windows Hello. Dat bestaat uit een set verschillende aanmeldingsopties voor Windows. Welke je kunt gebruiken, is afhankelijk van de computer. Je vindt de mogelijkheden op een rij via het Windows-instellingenvenster (gebruik de toetscombinatie Windows-toets+I) en kies Accounts / Aanmeldingsopties.

Een bekende optie is gezichtsherkenning op basis van Windows Hello. Is de camera hiervoor geschikt, dan gebruikt Windows deze om gezichtskenmerken te herkennen. Hiervoor wordt een combinatie van infrarood- en dieptetechnologie gebruikt om een patroon van lichte en donkere elementen vast te leggen. Er wordt dus geen foto van je gezicht gemaakt of opgeslagen en dit moet de aanmeldingsoptie wapenen tegen het gebruik van een foto om je ten onrechte aan te melden.

Betere gezichtsherkenning

Via de eerste optie stel je gezichtsherkenning in. Klap Gezichtsherkenning uit, kies Instellen en doorloop de stappen van de wizard. Hoewel je hierna in theorie klaar bent met de configuratie en Windows Hello met de camera gereed is voor gebruik, kun je de prestaties en betrouwbaarheid van het aanmelden verbeteren. Draag je bijvoorbeeld afwisselend contactlenzen en een bril, dan heeft Windows baat bij extra leersessies. Klik bij Uw aanmelding persoonlijker maken op Herkenning verbeteren en volg de stappen van de wizard (met en zonder bril).

Wil je de computer nog beter beveiligen en maak je gebruik van een externe camera voor bijvoorbeeld Teams-gesprekken? Je kunt Windows laten weten dat externe apparaten (zoals de webcam) niet mogen worden gebruikt voor Windows Hello. Je dwingt Windows hiermee alleen de ingebouwde camera (en vingerafdruklezer) te gebruiken. Zoek in de sectie Gezichtsherkenning naar de optie Beveiliging van gezichtsherkenning verbeteren. Windows moet opnieuw worden gestart: klik op Nu opnieuw opstarten.

Vingerafdruk

Als de computer een compatibele vingerafdruklezer heeft, kun je deze ook gebruiken voor aanmelding bij Windows. Klap de bijbehorende sectie uit en kies Instellen. Je kunt de betrouwbaarheid van deze aanmeldmethode in de praktijk flink verbeteren door het leerproces meerdere malen te herhalen. Kies bij Een andere vinger instellen voor Een vinger toevoegen. Hierna kun je de stappen nogmaals herhalen voor een andere vinger, zodat je in geval van nood altijd meerdere afdrukken kunt gebruiken.

Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Fysieke usb-sleutel

Je kunt Windows ook ontgrendelen met een fysieke beveiligingssleutel, die je op de computer aansluit via de usb-poort. Voor thuisgebruik worden deze sleutels vooralsnog minder gebruikt dan in het bedrijfsleven, en zeker ten opzichte van de andere Windows Hello-methoden zoals camera en vingerafdruk. Wil je hiermee aan de slag, dan schaf je eerst een fysieke sleutel aan. Een goed voorbeeld van een compatibele sleutel is de Yubico YubiKey. Kies in het venster Aanmeldingsopties bij Beveiligingssleutel voor Beheren en plaats de usb-sleutel.

Wachtwoordloos verder

Als je Windows Hello hebt ingesteld, kun je afscheid nemen van het klassieke wachtwoord waarmee je je mogelijk nog bij Windows aanmeldt. Het instellen van aanmelden zonder wachtwoord gaat relatief eenvoudig. In het Windows-instellingenvenster kies je Accounts / Aanmeldingsopties. Zet de schuif op Aan bij Uit veiligheidsoverwegingen Windows Hello-aanmelding alleen toestaan voor Microsoft-accounts op dit apparaat.

Dynamisch vergrendelen

Ken je de optie Dynamisch vergrendelen al? Hiermee maak je de computer nog iets veiliger, vooral als je in een ruimte met anderen werkt. Bij Dynamisch vergrendelen gaat Windows automatisch op slot als je wegloopt. Windows maakt hiervoor gebruik van een gekoppeld apparaat (lees: je telefoon) en de bluetooth-verbinding. Loop je weg met je telefoon, dan verdwijnt de verbinding en vergrendelt Windows. Automatisch aanmelden als je weer in de buurt bent, zit er helaas niet in. Kies in Windows-instellingen Accounts / Aanmeldingsopties en klap Dynamisch vergrendelen uit. Zet een vinkje bij Toestaan dat Windows automatisch uw apparaat vergrendelt wanneer u niet aanwezig bent.

Niet zonder toestemming

Windows houdt van updates, die niet altijd even gelegen komen. Om dat proces te versnellen, gebruikt Windows je gebruikersnaam en wachtwoord om eventuele updates automatisch af te ronden. Mogelijk stel je dat – in het kader van beveiliging – niet op prijs. In het eerdergenoemde venster Aanmeldingsopties deactiveer je de optie Mijn aanmeldingsgegevens gebruiken om het instellen automatisch te voltooien na een update. Installeert Windows in de toekomst een update en zijn hiervoor aanmeldingsgegevens nodig (bijvoorbeeld na een herstart van de computer), dan vraagt Windows aan de gebruiker om deze op te geven.

Back-upmaatregelen

Dit is ook een goed moment om de back-upinstellingen van de Microsoft-account te controleren, zodat je in geval van nood niet het risico loopt de toegang tot Windows te verliezen. Open de website https://account.microsoft.com en klik op Beveiliging (links in het venster). Kies Beheren hoe ik me aanmeld. Je kunt meerdere opties gebruiken die je kunt inzetten in geval van problemen. Koppel een alternatief e-mailadres aan de account, maar ook een telefoonnummer. Klik op Een methode voor aanmelden of verifiëren kiezen om alle beschikbare opties te zien en bijvoorbeeld een authenticator-app toe te voegen.

Gekoppelde apparaten

Je kunt de Microsoft-account gebruiken om je aan te melden bij verschillende apparaten, zoals andere computers, maar ook een Xbox en eventuele virtuele machines. Houd bij welke apparaten je gebruikt in combinatie met de account en verwijder uit veiligheidsoverwegingen de koppeling met apparaten die je niet langer gebruikt. Vanuit Windows kun je hiervoor een overzicht opvragen. Kies in het instellingenvenster voor Accounts / Gekoppelde apparaten. Controleer het overzicht en ontkoppel de aanmeldingsgegevens bij apparaten die je niet meer gebruikt: klik op Apparaat verwijderen.

Lokale account maken

Hoewel verscholen, bestaan er nog altijd manieren om een lokale gebruikersaccount in Windows te maken. Zo ben je niet afhankelijk van een Microsoft-account. Een hiervan is via de optie Accounts / Andere gebruikers. Kies Account toevoegen. Kies Ik beschik niet over de aanmeldgegevens van deze persoon en kies hierna voor Gebruiker zonder Microsoft-account toevoegen. Geef een gebruikersnaam en een wachtwoord op en volg de verdere stappen van de wizard.

Gegevens extra afschermen

Maak je gebruik van OneDrive, dan kun je waardevolle of privacygevoelige bestanden extra afschermen met de Persoonlijke kluis van OneDrive. Bestanden die je in deze afgeschermde omgeving bewaart, worden pas ontgrendeld nadat je je opnieuw hebt aangemeld. Handig dus om bijvoorbeeld een foto van je rijbewijs of verzekeringspolis in op te slaan. Bovendien wordt de kluis opnieuw vergrendeld na 20 minuten van inactiviteit. Heb je de Persoonlijke kluis nog niet eerder gebruikt, dan stel je deze eerst in via het hoofdvenster van OneDrive. Na het instellen klik je met rechts op het pictogram van OneDrive in de Windows-taakbalk en kies je Persoonlijke kluis ontgrendelen. Na het gebruik van de kluis kun je deze zelf ook weer vergrendelen. Open het OneDrive-venster en kies Vergrendelen.

Lokale versleuteling

Geen behoefte om een cloudopslag zoals OneDrive te gebruiken? Je kunt voor de versleuteling en extra bescherming van je bestanden ook gebruikmaken van VeraCrypt. Dit opensource-programma mag je gratis gebruiken en is behalve voor Windows ook beschikbaar voor macOS en Linux. VeraCrypt maakt een volume (afgeschermd gebied) op de harde schijf aan en versleutelt dit. In deze zogeheten containers plaats je vervolgens de bestanden. Kies in het programma voor Volume maken en gebruik de wizard om te bepalen welke onderdelen worden versleuteld. Kies voor Een versleutelde bestandscontainer aanmaken. Controleer de werking met testbestanden en ga pas aan de slag met je echte bestanden wanneer je de werking van VeraCrypt voldoende kent. In plaats van een gebied kun je ook een complete schijfpartitie versleutelen. Kies Een niet-systeempartitie/schijf versleutelen en volg wederom de stappen van de wizard.