Op 10 maart ging de webwinkel Amazon.nl plots open, waarmee ook de andere Amazon-diensten opeens beschikbaar kwamen in Nederland. Welke diensten zijn dit? En gaat de komst van internetreus Amazon in Nederland voor veel verandering zorgen?

Natuurlijk kent iedereen de naam Amazon wel. De kans is ook groot dat je er wel eens wat besteld hebt. Sinds 2016 werden Nederlandse klanten doorverwezen naar de Duitse Amazon-site, waarna de winkel stilletjes al uitgroeide tot een veelgebruikte webwinkel in Nederland. De site Amazon.nl werd in die tijd gebruikt voor de verkoop van e-books, maar dat de Nederlandse versie van Amazon een kwestie van tijd zou zijn, dat was misschien het slechtst bewaarde geheim.

©PXimport

Hoe groot is Amazon?

Ondanks dat Amazon al behoorlijk wat gebruikt werd in Nederland, draaide de webwinkel niet de cijfers zoals marktleiders als Bol.com en Coolblue. Maar onderschat Amazon niet, de naam internetreus dekt de lading misschien niet helemaal. Met een waarde van meer dan duizend miljard euro, is het bedrijf ongeveer evenveel waard als andere megalomane techbedrijven als Microsoft, Google en Apple. Het bedrijf heeft wereldwijd 300 miljoen klanten en heeft naast een webwinkel (die wereldwijd 100 miljoen producten aanbiedt) ook allerlei webdiensten in de etalage. Tevens verkoopt Amazon tal van eigen gadgets, denk hierbij aan de Fire Stick (Chromecast-alternatief) en de Fire Tablet. Gadgets die je natuurlijk in het gespreide bedje van de eerder genoemde Amazon diensten leggen. Want natuurlijk kun je via deze apparaten makkelijk films en series streamen met Netflix-alternatief Prime Video, audioboeken luisteren via Audible, game-streams bekijken met Twitch Prime en foto’s en video’s online opslaan met Photos. Natuurlijk wordt ook de webwinkel nauw betrokken in het ecosysteem en is er ook spraakassistent Alexa, die samen met Google Assistent tot de meest geavanceerde spraakassistenten behoort. Alexa is echter nog niet in staat Nederlands te spreken, wanneer die assistent dan ook beschikbaar komt in Nederland is nog niet bekend.

©PXimport

Controverse

Maar net als de andere grote techbedrijven is Amazon niet geheel vrij van schandalen. Werknemers worden, vooral in de VS, uitgebuit. Lage lonen en extreem hoge werkdruk om de pakketjes binnen een dag op de stoep te krijgen, zorgen ervoor dat het bedrijf veelvuldig negatief in het nieuws komt. Alle techgiganten hebben een zorgwekkende reputatie als het op privacy aankomst en ook bij Amazon is dat niet anders. Alexa en de slimme deurbellen van Ring, ook onderdeel van Alexa, verzamelen zorgwekkend veel gegevens. Gegevens die Amazon in het verleden net even te makkelijk mee om is gegaan.

Je kunt de discussie aangaan of de Ring-deurbellen een vals gevoel van veiligheid geven, terwijl de reclames steevast wegrennende inbrekers toont. Niet alleen omdat je bij een verbonden camera nooit weet wie er meekijkt. Ook kan een cameradeurbel juist een indicatie zijn dat er iets te halen valt. Binnenkomen doet een inbreker toch wel, ongemerkt of niet.

Amazon Nederland vanuit Duitsland

Amazon is al jarenlang gevestigd in Nederland, maar tot nu toe vooral voor belastingontwijkings-doeleinden. Ironisch is dat de webwinkel vooral vanuit Duitsland gestuurd wordt, hiervoor heeft Amazon een enorm distributiecentrum in Mönchengladbach, niet ver van de Nederlandse grens bij Venlo en Roermond. Hiermee denkt Amazon voorlopig klaar te zijn om heel Nederland te bedienen. Zelfs met bezorging binnen een dag. Desondanks verwacht het bedrijf ook in Nederland zelf flink te groeien, tot 400 mensen eind dit jaar.

Amazon biedt in de webwinkel veel eigen producten, maar een heel groot deel van de digitale schappen worden ook gevuld door externe verkopers. Dat is een beleid dat Bol.com ook al sinds 2012 hanteert via Bol.com Plaza, en waar onlangs nog kritiek op werd geuit. Vaak werd het ingezet als een doorverkooppunt van geïmporteerde Chinese producten, waarbij het niet al te nauw werd genomen met keurmerken, garantie en retourrecht. Mogelijk zal de kritiek en de concurrentie tussen Bol.com en Amazon.nl ervoor zorgen dat beide webwinkels de teugels voor de doorverkopers strak houden. Op dit moment is het aantal doorverkopende partijen nog niet reusachtig groot en blijft het assortiment ook nog wat achter ten opzichte van Bol’s Plaza en Amazon in andere landen.

Amazon Prime

Amazon maakt slim gebruik van zijn diensten om klanten te binden aan het ecosysteem. Het cement tussen alle diensten en de winkel is Amazon Prime. Dankzij deze betaalde dienst kun je op bepaalde producten (met het Prime-logo) in de webwinkel aanspraak maken op snellere levering, binnen een werkdag. Zonder Prime-abonnement of logo is dit twee tot vier dagen. Ook is levering altijd gratis. Zonder Prime betaal je voor bestellingen onder de twintig euro bezorgkosten van 2,49. Wil je dit ook nog eens sneller in huis, dan lopen de bezorgkosten op tot 3,99 euro.

Amazon Prime maakt niet alleen de webshop toegankelijker, maar heeft ook allerlei Amazon-diensten inbegrepen. Denk hierbij aan Google Foto’s-alternatief Photos, waarbij je online je foto’s en video’s onbeperkt opslaat. Twitch Prime zorgt ervoor dat je zonder reclame naar de game-streamingapp kijkt. Het interessantst is echter Amazon Prime Video, een Netflix-alternatief, dat qua aanbod misschien niet zo ver is als Netflix, maar wel degelijk interessante films en series biedt. Het zijn natuurlijk diensten die ervoor zorgen dat je je Prime-abonnement niet stopzet. Amazon Prime is met zijn 5,99 euro per maand vrij scherp geprijsd, vooral als je je bedenkt dat hier dus een volwaardig Netflix-alternatief bij inbegrepen zit. Tijdens de introductie van Amazon in Nederland is de introductieprijs verlaagd naar 2,99 per maand.

©PXimport

Amazon Duitsland overhevelen naar Nederland

De afgelopen jaren bediende de Duitse Amazon webwinkel de Nederlandse markt. Amazon is er op uit om deze bestaande klanten over te hevelen van Amazon.de naar Amazon.nl. Bijvoorbeeld met de goedkopere Amazon Prime-abonnementen van drie euro per maand en hele scherpe aanbiedingen. Er zijn echter wel een paar nadelen waar je rekening mee moet houden: zo is het aanbod van Amazon.nl nog niet zo groot als Amazon.de - ondanks dat zowel .nl als .de gehuisvest zijn in Duitsland. Ook is het aanbod van Amazon Prime Video in Nederland niet zo uitgebreid als in andere landen. Ook Nederlands aanbod valt daar nog wat tegen. Op het moment van schrijven springt alleen Jiskefet er uit.

Gevolgen komst Amazon in Nederland

Ondanks dat je gerust je bedenkingen mag hebben bij de bedrijfsvoering van Amazon, zal de komst van de webwinkel naar verwachting de markt behoorlijk op zijn kop zetten. Consumenten hebben meer keuze en meer concurrentie betekent dat ook andere webwinkels scherper naar hun prijzen, levering en voorwaarden moeten gaan kijken. Webwinkels als Coolblue en Bol.com zullen wel tegen een stootje kunnen, maar de komst van de reusachtige webwinkel zal een tik opleveren voor webwinkels. Ook Netflix, VideoLand en Disney+ krijgen meer concurrentie dankzij Amazon Prime Video, die voor een laag maandbedrag bij Amazon Prime inbegrepen zit. Voor consumenten is de komst van Amazon dus gunstig: meer aanbod, meer concurrentie. Het loont ook om extra goed producten door prijsvergelijkers te trekken, want Amazon biedt vaak scherpe prijzen, maar is zeker niet altijd de goedkoopste aanbieder.

Maar niet alleen de webwinkelmarkt zal op scherp gezet worden. Ook voor de gewone retail kan de komst van de Nederlandse Amazonwinkel gevolgen hebben. Veel alledaagse producten, van cosmetica tot dierenvoeding en luiers, zijn ook verkrijgbaar bij Amazon. Het is dus niet ondenkbaar dat ook gewone winkels extra concurrentie voelen, nog meer winkel(keten)s omvallen en het straatbeeld van veel binnensteden, winkelstraten en winkelcentra versneld verandert.

©PXimport

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!