Met een wachtwoordbeheerder kunt je al je inloggegevens veiligstellen in een digitale kluis. Naast bekende toepassingen als LastPass en 1Password is er de gratis wachtwoordmanager Bitwarden. Dat is een populair en snel groeiend opensource alternatief dat snel en eenvoudig werkt. Lees hier wat je er zoal mee kunt.

Een wachtwoordbeheerder is een erg praktisch hulpmiddel voor het bewaren van accounts en andere belangrijke gegevens. Je kunt vanaf al je apparaten toegang krijgen tot die gegevens terwijl je slechts één hoofdwachtwoord of pincode hoeft te onthouden. Een extra voordeel is dat je moeiteloos unieke en extra sterke wachtwoorden kunt creëren. U hoeft ze immers toch niet zelf te onthouden. Naast bekende spelers als LastPass, Dashlane, 1Password en Roboform komt er af en toe een aantrekkelijke nieuwkomer langs. Zoals Bitwarden, dat al veel gebruikers wist weg te lokken bij vooral LastPass. Wellicht omdat LastPass sinds de overname door LogMeIn veel duurder is geworden zonder echt wat toe te voegen.

Een meerwaarde van Bitwarden is dat het opensource is en dus niets kan verbergen, behalve natuurlijk je zorgvuldig versleutelde wachtwoorden. Ook blijkt de wachtwoordbeheerder erg gebruiksvriendelijk. Laten we aan de slag gaan!

Hoofdwachtwoord instellen en kluis verkennen

We maken om te beginnen een persoonlijk gebruikersaccount. Ga naar de site van Bitwarden en klik op Create Account. Voer je e-mailadres, naam en een (sterk) hoofdwachtwoord in. Dat is het wachtwoord waarmee je toegang krijgt tot de beveiligde kluis. Op basis van dit wachtwoord worden al je inloggegevens versleuteld met een krachtig algoritme. Op de servers van het bedrijf worden je gegevens óók in versleutelde vorm bewaard, zodat ze (bijvoorbeeld bij een data-lek) feitelijk onbruikbaar zijn zonder dat hoofdwachtwoord.

Log na het maken van het account in om in de zogenaamde Web Vault te komen, je (nu nog lege) digitale kluis. Kies rechtsboven, onder Bevestig e-mailadres, de optie om een verificatielink naar je e-mailadres te sturen. Via die link kun je het e-mailadres bevestigen en – na opnieuw inloggen – alle mogelijkheden van Bitwarden benutten.

©PXimport

In de Web Vault kun je, op het tabblad Mijn Kluis, de items in de digitale kluis beheren, zoals je inloggegevens (Aanmelden), creditcardgegevens (Kaart), persoonlijke gegevens (Identiteit) en notities (Veilige notities). Je kunt onbeperkt gegevens toevoegen en zelfs onbeperkt synchroniseren met andere apparaten zoals smartphones, tablets en pc’s. Het bijwerken gebeurt voor het grootste deel ongemerkt op de achtergrond zodra je iets wijzigt.

Gebruik je reeds een andere wachtwoordbeheerder, zoals LastPass of Roboform? Dan kun je op het tabblad Hulpmiddelen de gegevens van talloze wachtwoordbeheerders importeren, nadat je ze eerst vanuit de bestaande wachtwoordbeheerder hebt geëxporteerd. Wat natuurlijk ook kan, is dat je ze een tijdje naast elkaar gebruikt en wachtwoorden op het moment dat je ze nodig hebt overneemt. Dat schoont ook de vaak lange lijst met deels overbodig geworden inloggegevens weer een beetje op.

Verder kun je op dit tabblad de gegevens van Bitwarden zelf exporteren. Pas wel op, want zo’n exportbestand bevat je leesbare wachtwoorden. De rapportages die je hier kunt inzien zijn overigens alleen beschikbaar met een Premium-account (waarover straks meer).

Tweestapsverificatie instellen

Hierna is het slim om de toegang af te schermen met tweestapsverificatie. Hiervoor ga je naar het tabblad Instellingen en dan Tweestapsaanmelding. Klik dan achter Authenticatie-app op Beheer. Vul nu je hoofdwachtwoord in. Hierna zie je een qr-code. Open een app als Google Authenticator of Authy, kies daarin de optie om een account toe te voegen en scan de qr-code. De app zal dan een eerste toegangscode genereren die je overneemt in de Web Vault om tweestapsverificatie definitief aan te zetten.

©PXimport

In het vervolg zul je op elk nieuw apparaat waarop je de Web Vault - of een van de andere toepassingen van Bitwarden - gaat gebruiken, een toegangscode moeten invullen. Daarvoor moet je dus even de smartphone met de app erbij pakken.

Tip: bewaar de herstelcode die je via Instellingen, Tweestapsaanmelding kunt weergeven, om te voorkomen dat je wordt buitengesloten als je bijvoorbeeld je smartphone verliest!

Bitwarden Premium-voordelen

We hebben nu in een notendop de belangrijkste features van het gratis account van Bitwarden behandeld. Voor de meesten zijn dit meer dan genoeg functies, maar wie dat wil kan een upgrade naar Premium overwegen. Een upgrade naar Premium ($ 10/jaar) kan in sommige situaties aantrekkelijk zijn. Zo kun je daarmee dankzij 1 GB versleutelde bestandsopslag bijlagen toevoegen aan items in de kluis, bijvoorbeeld een foto van je creditcard.

Ook biedt Premium extra mogelijkheden om in te loggen met tweestapsverificatie voor je kluis zelf. Daarnaast geeft Premium de mogelijkheid verificatiecodes te genereren voor accounts die met tweestapsverificatie zijn afgeschermd, zoals Dropbox en GitHub, waarbij feitelijk de rol van Google Authenticator wordt overgenomen. Verder krijg je via rapporten advies over je wachtwoordgebruik, ter voorkoming van blootgestelde, dubbele of zwakke wachtwoorden.

Bitwarden-extensies

Bij een wachtwoordbeheerder hoort natuurlijk een goede browserextensie. Bitwarden heeft dat goed voor elkaar. Behalve voor Chrome en Firefox biedt het ook extensies voor Safari, Opera, Microsoft Edge, Vivaldi en Brave. We nemen Bitwarden voor Chrome als voorbeeld. Klik op de button Toevoegen aan Chrome. Hiermee wordt het icoontje van Bitwarden aan je browser toegevoegd. Klik op het icoontje, kies Inloggen en vul je inloggegevens in. Als je tweestapsverificatie hebt aangezet is ook een toegangscode nodig.

Het is handig de optie Mijn gegevens onthouden aan te zetten. Ga na het inloggen naar het tabblad Instellingen en kies onder Beveiliging wanneer het account moet worden vergrendeld. Bijvoorbeeld na een bepaalde tijd, na het herstarten van de browser of nooit. Die laatste optie gebruik je alleen op een apparaat waar anderen geen toegang toe hebben. Verder kun je er voor kiezen om te ontgrendelen met pincode in plaats van het hoofdwachtwoord, wat in de praktijk vaak makkelijker en sneller werkt .

©PXimport

Als je inlogt bij een bepaalde website waarvoor nog geen account in Bitwarden bestaat, zal het programma via een balk aan de bovenzijde van de browser vragen of het de inloggegevens moet bewaren in de kluis. Werkt die herkenning een keer niet, dan blijft de vraag achterwege, maar kun je (via de optie Login toevoegen) de inloggegevens wel handmatig toevoegen. Herkenning voor een website kun je eventueel wat fijner afstellen, zoals het gedeelte van de link waar het naar moet kijken. Waar dat nodig is, kun je inloggegevens met een extra veld uitbreiden (bijvoorbeeld een lidmaatschapsnummer).

Als Bitwarden bij het inloggen een account vindt in de kluis, zie je dat aan het icoontje, dat met een cijfer het aantal overeenkomende accounts aangeeft. Ook handig om te weten is dat de browserextensie een wachtwoord voor je kan generen voor een account. En mocht je het wachtwoord van een account wijzigen, dan vraagt Bitwarden of het de gegevens in de digitale kluis moet bijwerken.

Wat ten slotte ook heel praktisch is zijn de aan te maken identiteiten, zodat je bijvoorbeeld automatisch formulieren kunt invullen met je adresgegevens en telefoonnummer.

Bitwarden op smartphones (Android, iOS)

Voor zowel Android als iOS (iPhone en iPad) heeft Bitwarden een goedwerkende app beschikbaar. We nemen de iPad als voorbeeld. Na het inloggen met je account en eenmalig – als je tweestapsverificatie hebt aangezet – de toegangscode, krijg je toegang tot alle items in de digitale kluis. In het vervolg kun je toegang eventueel met een pincode afschermen.

De kluis wordt automatisch up-to-date gehouden met de hulp van pushnotificaties. Zodra je op een ander apparaat een wachtwoord toevoegt of wijzigt, staat het dus ook op je iPad.

©PXimport

Bij het inloggen in accounts via de browser helpt Bitwarden natuurlijk ook. Dit is onlangs verbeterd dankzij een nieuwe voorziening in iOS 12. Wachtwoorden kunnen nu direct vanaf het toetsenbord worden ingevuld. Om het te activeren open je Instellingen, tik op Wachtwoorden & Accounts en dan Vul automatisch in. Zet de optie aan en kies in het lijstje voor Bitwarden. Bevestig met je hoofdwachtwoord. Hierna kun je tijdens het browsen snel en eenvoudig inloggen.

Bij Android 8 in enkele browsers, en sinds Android 9 in nog veel meer browsers, gaat dat ongeveer hetzelfde. De toegankelijkheidsvoorzieningen die hiervoor werden gebruikt (of eigenlijk misbruikt) zijn daardoor niet meer nodig.

Wachtwoorden delen

In bedrijven maar ook in een gezinssituatie zal het vaak voorkomen dat je bepaalde gegevens onderling wilt delen, bijvoorbeeld inloggegevens voor de internetprovider of een veilige notitie met spaartegoeden of softwarelicenties. Dit kan met Bitwarden heel eenvoudig. Om het in te stellen ga je naar de Web Vault en dan naar Instellingen. Kies Organisaties.

Bij het gratis pakket kun je gegevens met twee gebruikers delen en twee verzamelingen aanmaken, om gegevens logischer in te kunnen delen. Het pakket voor families kost een dollar per maand en staat het delen met maximaal vijf gebruikers toe en onbeperkte verzamelingen. Daarmee kun je tevens tot 1 GB aan bijlagen toevoegen aan items die in de organisatie worden gedeeld.

Verder zijn er nog enkele zakelijke pakketten. Zo’n organisatie staat overigens helemaal los van de Premium-accounts. Elke individuele gebruiker van de organisatie kan zelf kiezen voor de extra’s van Premium, maar dat is geen verplichting.

©PXimport

Heb je een organisatie gemaakt en wil je die beheren, ga dan weer naar Instellingen, Organisaties en klik op de naam van de organisatie. Hierna kom je in het beheergedeelte voor de organisatie. Via tabjes kun je naar Kluis met alle gedeelde items en Beheer waar je gebruikers kunt uitnodigingen voor de organisatie. Hierbij kun je kiezen welke rechten en beperkingen er zijn voor die gebruiker, zoals de verzamelingen waar ze toegang toe hebben.

De verzamelingen kun je in dit onderdeel ook bewerken. Het delen van items met de organisatie gaat hierna eigenlijk eenvoudig. In je eigen kluis zie je bij elk item een optie om die te delen met de organisatie, waarna die organisatie in feite eigenaar van het item wordt. Elke wijziging wordt bij de leden van de organisatie doorgevoerd.

Zelf hosten

Tot slot. Er is weinig op tegen om Bitwarden te gebruiken via de standaard servers van het bedrijf. Weliswaar worden je wachtwoorden daar opgeslagen, maar alleen in versleutelde vorm, wat ze waardeloos maakt zonder je hoofdwachtwoord. Als je dat toch niet helemaal vertrouwt en ervaring hebt met het zelf hosten van toepassingen, kun je Bitwarden ook op een eigen server hosten. Die server moet wel over relatief veel geheugen beschikken (minimaal 2 GB).

Er is met Bitwarden_rs overigens ook een lichtgewicht (en eveneens opensource) alternatief dat door derden is ontwikkeld. Die biedt vrijwel alle functies en ondersteunt gewoon de standaard toepassingen van Bitwarden, zoals de browserextensies. Het maken van een organisatie kan zelfs zonder meerprijs en verdere beperkingen.

Het was de grote verrassing van The Game Awards in 2024: CD Projekt Red keert na Cyberpunk 2077 terug naar de Witcher-franchise met een vierde deel. Als vervolg op het grandioze The Witcher 3: Wild Hunt heeft de ontwikkelaar grote - en eigen - schoenen te vullen, dus de ontwikkeling kan nog wel even duren. In dit artikel houden we je op de hoogte over alles rondom The Witcher 4.

Dit overzicht is bijgewerkt op 19 januari .

Releasedatum en platforms

CD Projekt Red heeft nog geen releasedatum voor The Witcher 4 bekendgemaakt, al is er reden om te geloven dat het spel in 2027 of later in de winkels moet liggen.

Tijdens de aankondiging op The Game Awards werd al bekendgemaakt dat de game 'in 2026 of later' zou uitkomen, en bij het onthullen van de fiscale cijfers in 2025 heeft CDPR definitief wereldkundig gemaakt dat The Witcher 4 niet in 2026 uitkomt. Volgens Chief Financial Officer Piotr Nielubowicz is de game in het najaar van 2024 volledig in productie gegaan.

Daarentegen nam Eurogamer in 2024 - voor de onthulling van het spel - een uitgebreid interview af met verschillende ontwikkelaars bij CDPR, waarin onder andere duidelijk werd dat het bedrijf probeert hun nieuwe games binnen twee jaar na onthulling uit te brengen. In het geval van The Witcher 4 zou deze regel een release in december 2026 betekenen, maar het lijkt er dus eerder op dat we de game later in 2027 in handen krijgen.

Cyberpunk 2077-launch zorgde voor verandering

CD Projekt Red heeft in een interview met Digital Foundry aangegeven dat de consoleversies van The Witcher 4 leidend zijn bij de ontwikkeling. De game moet op 60 fps draaien op de PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het is een verandering voor de ontwikkelaar, die zijn games normaliter ontwikkelt met voornamelijk een pc-publiek in het achterhoofd. De aanname is dat dit besluit is voortgekomen uit de desastreuze launch van Cyberpunk 2077, waarbij de game voor velen bijna onspeelbaar was op consoles en zelfs pc-spelers problemen ervoeren.

CDPR is zich ervan bewust dat deze problemen nog in het achterhoofd van spelers hangen, en zegt alles op alles te zetten om te zorgen dat dit niet nog een keer gebeurt. Dat lieten de regisseur van The Witcher 4, Sebastian Kalemba, en executive producer Małgorzata Mitręga weten aan IGN. "Allereerst: let it cook," zegt Kalemba, doelend op het niet overhaast uitbrengen van de game. "Ten tweede is de manier waarop we games produceren inmiddels veranderd, op een erg goede manier. We definiëren heel bewust de verschillende stadia van ontwikkeling. Zo zorgen we dat de fundering eerst in orde is."

Dat leidt volgens Kalemba nu al tot merkbare verbeteringen ten opzichte van de Cyberpunk 2077-ontwikkeling: "Het helpt ons met het feit dat alles dat we creëren enorm goed samenhangt met de rest van het spel. Daardoor hebben we het gevoel dat we meer controle hebben over een enorm complexe omgeving. En het geeft iedereen ook meer zelfvertrouwen over de gameontwikkeling op een dagelijkse basis."

Verhaal en de wereld van The Witcher 4

Op het moment is er nog zeer weinig bekend over het verhaal van de nieuwe game, maar we weten wel dat we in dit deel Ciri - ofwel Cirilla Fiona Elen Riannon - onder de knoppen krijgen. In The Witcher 3: Wild Hunt was Geralt of Rivia het hoofdpersonage, al waren er ook secties waarin Ciri speelbaar was. In dit nieuwe deel is de 'Child of the Elder Blood' daarentegen de hoofdpersoon, al heeft ze een nieuwe stemactrice. Ciri werd in de vorige game namelijk ingesproken door Jo Wyatt, maar in dit nieuwe deel neemt Ciara Berkeley de rol op zich.

Ciri is een ontzettend belangrijk personage in de Witcher-reeks. Naast dat ze de prinses van het koninkrijk Cintra is, beschikt ze ook over magische krachten dankzij het zogenaamde 'Elder Blood' dat door haar aderen pompt. De boekenreeks waarin de Witcher-franchise is ontstaan toont in detail hoe de band tussen Geralt en Ciri ontstaat en evolueert, terwijl het jonge meisje continu achterna wordt gezeten door krijgers, tovenaars en een keizer. In The Witcher 3: Wild Hunt speelt ze ook een grote rol, omdat de Wild Hunt uit de titel – een bovennatuurlijke groep krijgers – achter haar aan zit.

De implicatie van The Witcher 4 is vrij duidelijk: Ciri is in een Witcher. De onthullingstrailer laat vrij 'standaard' bezigheden voor de monsterjagers zien, waarin Ciri op een monster jaagt en juist mensen haar verraden. Hoewel specifieke details rondom het verhaal ontbreken, kunnen we vanuit de beelden wel het een en ander opmaken over de nieuwe status quo.

Verschillende eindes van The Witcher 3 en magische krachten

Dat Ciri een Witcher is, is bijvoorbeeld opvallend. Er zijn verschillende scenario's mogelijk in The Witcher 3: Wild Hunt op basis van de keuzes die je maakt, waaronder één waar Ciri inderdaad door het leven gaat als een monsterjager. Ook is het mogelijk dat ze de koningin van Nilfgaard wordt, of ze kan op pad gaan met de Wild Hunt. Volgens regisseur Sebastian Kalemba moet geen van deze eindes botsen met het verhaal in The Witcher 4, dus het maakt niet uit welk einde je in jouw playthrough hebt behaald.

Desalniettemin zijn de magische krachten die Ciri gebruikt in de eerste trailer opvallend. Witchers beschikken weliswaar over een sterker metabolisme, snellere reflexen en een paar simpele magische spreuken - in de vorm van Signs - maar Ciri lijkt nóg sterkere magie te hebben. In The Witcher 3 had zij al magische krachten, maar dat was nog voordat Ciri een volwaardige Witcher was. Volgens executive producer Małgorzata Mitręga gaat het spel uiteindelijk duidelijkheid scheppen over haar krachten.

School of the Lynx

In de Witcher-games is er sprake van verschillende 'scholen' waar de monsterjagers worden opgeleid en muteren. Zo valt Geralt of Rivia bijvoorbeeld onder de Wolf-school, maar zijn er ook Witchers uit de Cat-, Bear- en Griffin-school te vinden. In The Witcher 4 wordt hier een nieuwe school aan toegevoegd: de School of the Lynx. In de beelden is namelijk te zien dat Ciri een Witcher-medaillon van een Lynx draagt, wat herbevestigd wordt in de CD Projekt Red Store, waar de Lynx-ketting te koop is. Hoe deze school is ontstaan is niet duidelijk, maar het is mogelijk dat Ciri hem zelf heeft opgericht.

Nieuwe regio en grootte van de spelwereld

Ook is inmiddels bekend dat je in The Witcher 4 de regio Kovir kunt verkennen. Een Unreal Engine 5-techdemo laat deze locatie uit de Witcher-boeken namelijk zien. Het is voor het eerst dat we in een Witcher-game deze locatie kunnen bezoeken. Kovir is een bergachtig gebied dat hier en daar voorkomt in de Witcher-boeken, en bekendstaat om glashandel. Uit de demo blijkt dat er daarbij ook een heus smokkelwereldje in de regio schuilt, en dat er monsters zoals manticores ronddwalen. Genoeg voor een Witcher om de tanden in te zetten, dus.

Diezelfde techdemo onthult ook dat Ciri beschikt over een paard om mee rond te rijden, Kelpie genaamd. Je gaat het paard ook nodig hebben, aangezien de game minstens net zo groot wordt als The Witcher 3: Wild Hunt - een game die al honderd uur aan content biedt voor spelers die alles willen voltooien. Zowel qua oppervlakte en hoeveelheid quests moet dit nieuwe deel vergelijkbaar zijn met diens voorganger. Maar CDPR heeft ook ambitie, zo vertelde Sebastian Kalemba in een interview met SkillUp.

"De kaart is vergelijkbaar qua grootte, net als de hoeveelheid missies. Nogmaals: het spel wordt groot. Maar we hebben ook veel ambitie, dus het allerbelangrijkste is dat we een enorm boeiende ervaring willen leveren. Kwaliteit boven kwantiteit. Maar we kunnen beloven dat dit spel behoorlijk groot wordt. Het wordt groot vergeleken met al het andere wat we tot nu toe hebben gedaan."

Eerder vertelden andere ontwikkelaars bij CD Projekt Red echter dat The Witcher 4 'groter en beter' moet worden dan hun vorige werk, al is het ook mogelijk dat daarmee niet de fysieke grootte van de kaart wordt bedoeld. De studio lijkt namelijk ook sterk in te zetten op immersie en de geloofwaardigheid van de wereld, blijkt uit een interview met Gamertag Radio.

"We hebben de regel om elke NPC (in The Witcher 4) eruit te laten zien alsof ze een leven hebben, met een eigen verhaal." Volgens Kalemba wordt dit ondersteund door het verhaal in de onthullingstrailer, waarin inwoners van een dorp geloven dat er een god in het bos woont. Eigenlijk is dit een monster, waar de dorpelingen al jaren jonge meisjes aan offeren.

"We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Waar is Geralt?

Het einde van The Witcher 3: Blood and Wine - de tweede uitbreiding van het spel - deed een aardige strik om het verhaal van Geralt of Rivia, dus dat we in dit nieuwe deel als Ciri spelen is weinig verrassend. Maar Geralt is voor velen toch synoniem aan de Witcher-reeks, en er zijn dus veel vragen rondom zijn aanwezigheid in The Witcher 4. CDPR heeft in ieder geval aangegeven dat de White Wolf een rol speelt in de nieuwe game, wat ook al te herleiden was uit de aankondiging op The Game Awards, waar de trailer werd opgevolgd door stemacteur Dough Cockle die zegt: "Tijd voor een nieuwe saga. Zie je op het Pad". Wat Geralts rol in de game precies gaat worden, is vooralsnog onbekend.

Gameplay in The Witcher 4

Over de gameplay van The Witcher 4 is momenteel nog weinig te zeggen. De onthullingstrailer was een geregisseerd filmpje, en hoewel CD Projekt Red samen met Epic Games een Unreal Engine 5-techdemo heeft uitgebracht, representeren die beelden niet het eindproduct - daarover later meer.

In ieder geval is duidelijk dat The Witcher 4 net als zijn voorganger een openwereld-RPG wordt, waarin verschillende quests te ondernemen zijn. Daaronder valt onder andere het jagen op en verslaan van monsters en menselijke vijanden, terwijl spelers keuzes maken die de voortgang van die quests en de overkoepelende verhaallijn beïnvloeden.

Ciri als Witcher

Wat gameplay betreft moet The Witcher 4 spelers meer vrijheid geven, zoals Cyberpunk 2077 toegang geeft tot uiteenlopende builds. Hoewel je in The Witcher 3 vooral met een zwaard wappert, is dit verder in te vullen door onder andere te focussen op het gebruik van signs (magische vaardigheden), alchemie voor extra status-effecten of speciale aanvallen. Het zal ons benieuwen hoe dit systeem er voor Ciri uit gaat zien.

Verhaalsgewijs biedt de verandering naar Ciri als hoofdpersonage ook mogelijkheden, zo geeft de regisseur van het spel aan. Spelers krijgen zo meer controle over hoe zij haar willen definiëren, gezien ze ook een stuk jonger is dan Geralt. "Ze staat op het punt de Witcher te worden. (...) Ze gaat op haar eigen manier om met monsters, missies en avonturen. Het geeft ons ook meer ruimte om andere verhalen te vertellen."

Daarbij hoort volgens Kalemba ook de mogelijkheid om betekenisvolle (romantische) relaties op te bouwen met personages in het spel, net zoals dat in The Witcher 3 bijvoorbeeld kon met tovenaressen Yennefer of Vengerberg en Triss Merigold.

"Het maakt onderdeel uit van hoe we spellen ontwikkelen. Het maakt ook onderdeel uit van de menselijke natuur. Het is doodnormaal. Zonder dat zouden we niet het volledige verhaal kunnen vertellen. We willen er veel tijd aan besteden en het enorm boeiend en erg betekenisvol maken. Het wordt geen romantiek alleen maar om romantiek in de game te hebben. Daar doen we niet aan bij CD Projekt Red."

Unreal Engine 5

Met de aankondiging van The Witcher 4 werd ook bekendgemaakt dat de ontwikkeling van het spel niet met de in-house RED Engine van CD Projekt Red gebeurt. In plaats daarvan gebruikt de studio nu Unreal Engine 5, waarvan de technische capaciteiten getoond werden met de eerder getoonde techdemo.

De beelden zijn dus niet representatief van hoe het spel er uiteindelijk uit gaat zien en hoe het speelt, maar moeten een indruk geven van wat er mogelijk is met de technologie. Een woordvoerder van CDPR zei er het volgende over:

"Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat deze techdemo niet bedoeld is als representatie van The Witcher 4 - het is een tentoonstelling van de gereedschappen die we samen met Epic Games ontwikkelen. Dat betekent dat specifieke graphics, zoals de modellen van personages en omgevingen, anders kunnen zijn in The Witcher 4."

In ieder geval representeert de tech demo de kwaliteit waar CDPR op mikt, al is het nog te vroeg om te zeggen welke hardwarespecificaties hiervoor nodig zijn.

Levendige spelwereld

Naast het feit dat de Unreal-demo er bloedmooi uitziet, wordt er veel aandacht besteed aan het natuurlijke gedrag van de NPC's, wat aansluit bij wat de ontwikkelaar vertelde over immersie. Zoals je bij het stuk over het verhaal en de wereld hierboven al kon lezen zei de regisseur van het spel: "We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Het begin van een trilogie

CD Projekt Red kondigde in 2022 aan dat The Witcher 4 (dat in 2022 alleen nog bekendstond als Project Polaris) het begin vormt van een nieuwe Witcher-trilogie. Verdere informatie over de invulling van deze trilogie is er niet, maar de eerste game is dan ook nog altijd niet uitgekomen.

Meer Witcher-games

Met die aankondiging van een trilogie bracht CDPR ook direct naar buiten dat er aan meer projecten werd gewerkt. Naast het vervolg op Cyberpunk 2077 - werknaam Orion - onthulde het bedrijf twee Witcher-titels. Helaas is één daarvan inmiddels geannuleerd: Drake Hollow-ontwikkelaar The Molasses Flood werkte aan een Witcher-game met multiplayer-elementen, maar die gaat het daglicht helaas niet zien.

Dan is er wel nog Project Canis Majoris, wat een remake is van het eerste Witcher-spel. De ontwikkeling daarvan wordt uitgevoerd door Fool's Theory, bekend van hun gameThe Thaumaturge en als ondersteunende studio voor onder andere Baldur’s Gate 3. De status van dit project is onbekend, maar er gaan geruchten dat de ontwikkelaar de laatste jaren de focus heeft verschoven naar een nieuwe uitbreiding voor The Witcher 3: Wild Hunt.

Het Poolse platform Strefa Inwestorów heeft namelijk van een aantal bronnen vernomen dat het bedrijf werkt aan een nieuwe DLC om de 'marketing' voor The Witcher 4 af te trappen en de tijdsperiode tussen de games te overbruggen. Het is dus mogelijk dat we in de uitbreiding dus ook als Ciri spelen, gezien het verhaal van Geralt volgens velen prachtig werd afgesloten in Blood and Wine - de tweede uitbreiding van The Witcher 3.

Borys Nieśpielak, een van de mensen die dit gerucht in de wereld heeft geholpen, had een maand later contact met Eurogamer. Hij vertelde nog altijd achter het gerucht te staan, en verwijst naar een specifieke zin van de ceo van CD Projekt Red bij het bekendmaken van de kwartaalcijfers:

"Gezien de huidige geboekte progressie is er een mogelijkheid dat nieuwe content waar recentelijk naar gehint is komend jaar uitkomt en een impact heeft op onze financiële resultaten."

Het klinkt absurd: een nieuwe The Witcher 3-uitbreiding, elf jaar na release. Neem dit gerucht dus uiteraard met een korreltje zout, ook al kunnen we het niet geheel negeren.

Meer van The Witcher

Met de gigantische populariteit van de Witcher-games weten nieuwkomers of minder ingelezen fans soms niet dat de franchise veel verder gaat dan steengoede RPG's. Hieronder vind je een paar tips om je verder te verdiepen in de wereld van The Witcher.

De boeken en comics

Net als veel welbekende fantasy-epieken ligt de oorsprong van The Witcher in boeken, en dan zowel in de korte verhalen en romans van Poolse schrijver Andrzej Sapkowski. Zijn saga neemt zes romans en twee bundels met korte verhalen in beslag waarvan die bundels zich voor het grote overkoepelende verhaal van de overige boeken afspelen. De volgorde van de boeken is als volgt:

-       The Witcher: Crossroads of Ravens

-       The Witcher: The Last Wish

-       The Witcher: Sword of Destiny

-       The Witcher: The Blood of Elves

-       The Witcher: Time of Contempt

-       The Witcher: Baptism of Fire

-       The Witcher: The Tower of the Swallows

-       The Witcher: The Lady of the Lake

-       The Witcher: Season of Storms

Het laatste boek in bovenstaande lijst, Season of Storms, is overigens een roman die zich afspeelt tussen de korte verhalen in The Last Wish, maar daarna pas uitkwam. Daarbij heeft Sapkowski in 2025 een nieuwe Witcher-roman uitgebracht: Crossroads of Ravens. Dit verhaal volgt een jonge Geralt of Rivia, die pas net zijn opleiding als Witcher heeft voltooid en vrij naïef de wijde wereld ingaat.

Daarbij heeft uitgever Dark Horse een fikse collectie Witcher-comics uitgebracht, waaronder ook adaptaties van Andrzej Sapkowski's korte verhalen. Sommige comics vertellen daarbij unieke verhalen met Geralt of andere - nieuwe - personages. The Witcher: Ronin heeft sterke Oosterse invloeden, en een verhaal als The Witcher: The Bear and the Butterflyvertelt een klassiek Witcher-verhaal waarin Geralt in een dorpje onderzoek doet naar een monster.

Overigens maakt CD Projekt Red met zijn games geen adaptaties van Sapkowski's verhalen. De games spelen zich in principe af na de gebeurtenissen van de boeken , maar Sapkowski hoeft het verhaal van de studio ook niet in acht te nemen als hij eventueel een boek in dat tijdperk wil schrijven.

The Witcher op Netflix

We gingen er met relatief goede moed in, maar het tijdperk van The Witcher op Netflix ging vrij snel bergafwaarts. In 2019 kwam het eerste seizoen van de serie uit, met Superman-acteur Henry Cavill als Geralt of Rivia. Dat seizoen was een adaptatie van verschillende gebeurtenissen in The Last Wish en Sword of Destiny, en werd ondanks wat klachten over Geralts karakterisatie en verwarring door het continu springen tussen tijdlijnen redelijk goed ontvangen.

In de seizoenen die daarop volgden steeg de onvrede met de serie en de karakterisatie van Geralt, die in de serie veel meer stoïcijns is dan in het bronmateriaal. Ook werden sleutelmomenten uit de romans maar losjes of helemaal niet overgeheveld naar de serie, wat bij fans in het verkeerde keelgat schoot. Na het derde seizoen werd bekendgemaakt dat in de laatste twee seizoenen van de serie Cavill niet langer zou doorgaan als Geralt. In seizoen 4 en 5 wordt de monsterjager nu dus gespeeld door Liam Hemsworth. Het laatste seizoen van The Witcher moet ergens in 2026 uitkomen.

Daarbij heeft Netflix twee geanimeerde films geproduceerd die zich in de wereld van The Witcher afspelen. Allereerst The Witcher: Nightmare of the Wolf, die het verhaal van de Witcher Vesemir vertelt, en onthult waarom er nog maar weinig Witchers over zijn op het Continent. Later kwam ook The Witcher: Sirens of the Deep uit, een adaptatie van het verhaal A Little Sacrifice uit The Sword of Destiny. De troubadour Jaskier en Geralt hebben daarin geen cent te makken, maar raken verwikkeld in een conflict tussen mensen en Meermensen met een Little Mermaid-sausje. Ook leuk: Geralt wordt in deze film ingesproken door Doug Cockle - de stemacteur van Geralt in The Witcher 3: Wild Hunt.

Thronebreaker: The Witcher Tales

Naast de genummerde Witcher-games is er ook een spin-off uitgebracht door CD Projekt Red, dat ook fungeert als een soort standalone-versie van het kaartspelGwent. Menig Witcher 3-speler is verknocht geraakt aan dit spel, en Thronebreaker is in grote lijnen een versie van Gwent waarin je daadwerkelijk een leger aanvoert.

Waar velen vooral mee weglopen na het spelen van Thronebreaker is echter het verhaal. Dat speelt zich af tijdens de gebeurtenissen van de Witcher-boeken, waarin spelers de controle krijgen over Queen Meve - de leider van Rivia Lyria. Keuzes staan ook weer centraal, dus als je The Witcher 3: Wild Hunt inmiddels wel gezien hebt en niet kunt wachten op The Witcher 4, is deze game een meer dan prima tussendoortje.

In de rubriek Waar voor je geld gaan we een paar keer per week voor je op zoek naar producten die voor een mooie prijs op Kieskeurig.nl te koop zijn, of die bijzondere eigenschappen hebben. Dit keer: vijf smartphones met royale opslag voor al je foto's, video's, e-mails en documenten.

Hoe meer we met onze smartphones doen, des te meer ruimte we nodig hebben om alles op te slaan. Wat te denken van al je (vakantie)foto's, gemaakte video's in 4K-kwaliteit of belangrijke e-mails? We gebruiken onze telefoon voor van alles, maar de opslagruimte is vaak beperkt. Met deze vijf smartphones hoef je je daar de komende tijd in ieder geval niet meer druk over te maken.

Motorola Edge 50 Ultra

De Motorola Edge 50 Ultra heeft een opslagcapaciteit van 1 TB en draait op Android. Met een 6,67‑inch OLED‑scherm en 5G‑ondersteuning biedt deze smartphone een ruime weergave en snelle verbindingen. Deze telefoon werd in 2024 geïntroduceerd en is nog volop verkrijgbaar . De 50 MP hoofdcamera is onderdeel van een drievoudige camerasetup, waardoor je foto’s met verschillende brandpunten kunt maken. Aan de voorkant bevindt zich een 50 MP selfiecamera, ondersteund door een flitser voor extra licht.

De accu heeft een capaciteit van 4 500 mAh en is niet verwisselbaar. Deze smartphone is geschikt voor 5G‑netwerken en heeft natuurlijk ook gps, wifi en Bluetooth voor connectiviteit. Aan de binnenkant combineert Motorola een krachtige chipset met voldoende RAM om apps soepel te laten draaien.

Schermgrootte: 6,7 inch
Werkgeheugen: 16 GB
Energielabel: B
Gewicht: 197 gram
Opslag uitbreidbaar: Nee

Xiaomi 14T Pro 5G 

De Xiaomi 14T Pro 5G is een Android‑telefoon met 12 GB werkgeheugen en natuurlijk 1 TB opslagruimte. Het 6,67‑inch AMOLED‑scherm biedt een heldere weergave en ondersteunt een hoge resolutie, terwijl 5G connectiviteit zorgt voor de vlotte dataoverdracht. De accu van 5 000 mAh zorgt daarnaast voor een flinke gebruiksduur.

Aan de achterkant zit een 50 MP hoofdcamera, en aan de voorkant een enkele selfiecamera. Dankzij de moderne processor en het ruime werkgeheugen kun je meerdere apps zonder haperingen gebruiken.

Schermgrootte: 6,67 inch
Werkgeheugen: 12 GB
Energielabel: F
Gewicht: 209 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Samsung Galaxy S25 Ultra

Deze Samsung Galaxy S25 Ultra richt zich op gebruikers die op zoek zijn naar een krachtig topmodel met 1 TB opslagcapaciteit. Het toestel heeft een 6,8‑inch AMOLED‑scherm en ondersteunt 5G. Binnenin zorgt een moderne chipset in combinatie met 16 GB RAM voor snelle prestaties, terwijl 1 TB opslag ruimte biedt voor veel foto’s, video’s en apps. De smartphone beschikt over een quad‑camera met een 200 MP hoofdsensor, waarmee je veel details vastlegt.

De accu van 5 000 mAh is niet verwisselbaar maar ondersteunt snelle laadtechnieken. Samsung levert Android 15 met langdurige softwareondersteuning. Dankzij IP68‑certificering is het toestel water‑ en stofbestendig. Voor connectiviteit ontbreken Bluetooth 5.4, wifi en gps uiteraard niet.

Schermgrootte: 6,9 inch
Werkgeheugen: 12 GB
Energielabel: B
Gewicht: 218 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Apple iPhone 15 Pro Max

De iPhone 15 Pro Max is Apple’s high‑end toestel uit 2023 maar kan nog steeds prima meekomen. Het toestel beschikt over een 6,7‑inch OLED‑scherm. Onder de motorkap zorgt Apple’s eigen chip voor snelle prestaties en energie‑efficiëntie. De smartphone ondersteunt 5G en is uitgerust met een driedubbele camera met 48 MP hoofdsensor, waarmee je foto’s en video’s in hoge resolutie maakt.

De titanium behuizing zorgt voor stevigheid zonder dat het toestel te zwaar wordt. Met 1 TB opslagruimte heb je voldoende plek voor video’s, foto’s en grote apps.

Schermgrootte: 6,7 inch
Werkgeheugen: 8 GB
Energielabel: B
Gewicht: 221 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Apple iPhone 16 Pro

De iPhone 16 Pro is een 2024‑model van Apple dat 1 TB opslagruimte biedt. Het is een handzaam 6‑inch model en dankzij Apple’s eigen processor en 16 GB RAM draait het iOS-besturingssysteem soepel, en geeft de interne opslag van 1 TB veel ruimte voor video’s, foto’s en apps. De drievoudige camerasetup omvat een 48 MP hoofdcamera; voor selfies is er een 12 MP camera.

De iPhone 16 Pro biedt functies zoals Face ID, draadloos laden en uitgebreide AR‑mogelijkheden dankzij de krachtige chip. De behuizing is water‑ en stofbestendig (IP68) en gemaakt van aluminium en glas.

Schermgrootte: 6,3 inch
Werkgeheugen: 8 GB
Energielabel: B
Gewicht : 199 g
Opslag uitbreidbaar: NEE