Als je Mac niet meer zo soepel loopt, dan kun je besluiten om een oudere, minder veeleisende versie van het macOS-besturingssysteem te installeren. Dit is in principe geen ingewikkeld proces, maar je moet wel even weten waar je die oudere versies kunt vinden.

Zorg voor een back-up

Het is vooraf goed om te weten dat niet alle versies van macOS op alle apparaten werken. Zo kun je op een Mac met de eigen M1-chip van Apple bijvoorbeeld niet een versie ouder dan Big Sur installeren. Meestal ondersteunt een Mac enkel het besturingssysteem dat al op het apparaat aanwezig was toen je het kocht, of nieuwere versies ervan die later verschenen. Met een tool als Patched Sur kun je altijd nieuwe versies van macOS installeren, zelfs als je apparaat deze in principe niet uit zichzelf ondersteunt. Vaak is dit niet aan te raden, omdat je Mac dit niet zal trekken.

Zorg in ieder geval dat je voldoende back-ups maakt, zodat je je pc altijd weer kunt terugzetten. Bedenk ook dat het niet altijd mogelijk is om back-ups die je met Time Machine maakt, terug te zetten in een oudere versie van macOS. Zo is bijvoorbeeld gebleken dat back-ups die zijn gemaakt in Big Sur, niet zo makkelijk terug te zetten zijn in macOS Catalina uit 2019. Je kunt een ander back-updienst gebruiken of zelf handmatig je belangrijkste bestanden overzetten op een harde schijf, die je dan op je nieuwe systeem weer terugzet. 

Oude versies downloaden

In de Mac App Store kun je de meeste oudere versies van macOS downloaden, maar vaak vind je deze niet als je ernaar zoekt. Daarom hebben we directe linkjes naar de verschillende versies van het besturingssysteem op een rijtje gezet:

macOS Big Sur (2020)
macOS Catalina (2019)
macOS Mojave (2018)
macOS High Sierra (2017)

Heb je het installatieprogramma gedownload, ga dan nog niet verder met de installatie. 

Download ook OS X El Capitan. Safari downloadt dit oudere installatieprogramma als een schijfkopie met de naam InstallMacOSX.dmg. Open de schijfkopie en voer het installatieprogramma uit dat daarin staat onder de naam InstallMacOSX.pkg. Hiermee installeer je een app met de naam OS X El Capitan-installatie in de map Apps en vanuit deze app ga je de oudere versie van macOS installeren. 

Oude versies installeren

Om een oudere versie van macOS te installeren, dien je eerst een opstartschijf te maken om het besturingssysteem vanaf een externe schijf te kunnen installeren. Apple adviseert een USB-stick te gebruiken met minimaal 14GB aan beschikbare ruimte.

Steek de USB-stick in je computer en open Schijfhulpprogramma. Onder Extern zie je de stick staan. Klik bovenaan op Wissen en kies APFS (als je macOS Sierra of later installeert) of macOS Extended (als je El Capitan of eerdere versies installeert). Geef de stick een nieuwe naam, bijvoorbeeld MyVolume, en klik op Wissen.

Het makkelijkste is om Terminal te gebruiken om een opstartschijf aan te maken. In Terminal kun je door middel van een enkele commando de opstartschijf aanmaken, al verschilt het per macOS-versie welke commando je precies moet gebruiken.

In dit geval gaan we ervan uit dat je Big Sur wilt installeren. De commando ziet er dan als volgt uit: 

sudo /Applications/Install\ macOS\ Big\ Sur.app/Contents/Resources/createinstallmedia --volume /Volumes/MyVolume

We gaan er ook vanuit dat het installatieprogramma nog steeds in de map Apps staat en dat MyVolume de naam is van de USB-stick. Als je de stick toch een andere naam hebt gegeven, vervang je MyVolume in deze commando's door de naam van je stick.

Je kunt de commando aanpassen op basis van welke versie van macOS je wilt installeren. Wil je High Sierra installeren, dan zal de commando eerder als volgt zijn: 

sudo /Applications/Install\ macOS\ High\ Sierra.app/Contents/Resources/createinstallmedia --volume /Volumes/MyVolume

Na het typen van het commando druk je op Enter en vul je je wachtwoord in. Bevestig vervolgens dat je je stick gaat overschrijven.

Nu kun je macOS daadwerkelijk installeren. Dit proces kan wat verschillen per Mac. Zorg eerst dat je je computer uit hebt staan. Heb je een Mac met de M1-chip van Apple, dan steek je de opstartschijf, je USB-stick dus, in de Mac en schakel je de Mac in terwijl je de aan-/uitknop ingedrukt houdt totdat je het venster met de opstartopties ziet. Selecteer hier de opstartschijf en je kunt het installatieproces starten.

Bij een Mac met een Intel-processor doorloop je dezelfde stappen, maar houdt je in plaats van de aan-/uitknop de Option-toets (Alt) ingedrukt tijdens het opstarten. Kies dan voor de opstartschijf en klik vervolgens op de pijl omhoog of op Enter.

Op deze manier kun je een oudere macOS versie gaan installeren. 

De belofte is duidelijk: sneller op temperatuur, krokanter van buiten, malser van binnen. Met de Easy Fry Infrared zet Tefal als eerste bekende fabrikant infraroodtechnologie in bij een airfryer. De warmte van boven zorgt voor snelle opwarming; het klassieke element onderin zou garant moeten staan voor gelijkmatiger garing. ID test deze noviteit uit.

Wat is er écht nieuw?

Airfryers zijn er in allerlei uitvoeringen. Eén bakmand, twee, naast elkaar, boven elkaar, met stoom, zonder stoom. De meeste modellen zijn varianten op een eerder model met net een extra toevoeging of snufje. Tefal kwam recent met iets wat wel nieuw te noemen is, en dat is de combinatie van hitte via een element en hitte via infraroodlampen. De IR-straling komt van boven, de hitte van het metalen element van onderen. Samen zouden ze moeten zorgen voor enerzijds snelle opwarming en anderzijds gelijkmatige garing. Infraroodlampen kun je kennen vanuit warmtelampen of sauna's. Ze verwarmen vooral het oppervlak waarop ze schijnen. Zou dit een slimme combinatie zijn?

©Tefal

Formaat, bouw en mand: 7 liter

Eerst wat praktische informatie. De Tefal Easy Fry Infrared is een apparaat van 27,9 × 31,3 × 42,1 cm (B/H/D). Hij weegt iets meer dan 5 kilo en heeft een snoer van 1,20 meter. De bakmand trek je in zijn geheel uit het apparaat, onderin zit een verwijderbaar roostertje voor luchtcirculatie. De inhoud van de mand is 7 liter en je zou er 1,5 kilo aan eten in kunnen bereiden. Dat is theorie, in de praktijk werken lagere hoeveelheden beter - maar dit geldt voor elke airfryer. Bovenop zitten de aan-uitknop, twee tiptoetsen voor tijd en temperatuur, toetsen voor de voorkeuzeprogramma's en een extra knop voor een extra crispy finish (daarover verderop meer).

Wat meteen opvalt, is de grote bakmand. Die biedt ruim plaats aan bijvoorbeeld vier kaiserbroodjes of een royale hoeveelheid groenten om te grillen. De bak is rechthoekig, en het rooster onderin zorgt voor een kleine verhoging. Je etenswaren liggen niet direct op de bodem van de mand maar iets erboven; dit is nodig voor de circulatie van lucht.

©Saskia van Weert

Kijkvenster met led: handig meekijken of gimmick?

Opvallend is het transparante kijkvenster boven de lade. Hierdoor zie je de inhoud van de mand liggen en kun je de garing in de gaten houden. Dat werkt goed, en is ook handig om bij te houden of je je eten al moet omdraaien.

©Tefal

Bediening en programma's: snel kiezen, extra crispy-knop

De bediening wijst zichzelf, zeker na doornemen van de gebruiksaanwijzing. Je kiest zelf een combinatie van tijd en temperatuur, of een van de voorkeuzeprogramma's. Standaard start het apparaat in de stand Airfryer. De andere opties zijn roosteren, grillen, toasten, opwarmen, bakken, dehydrateren, en tot slot knapperige finish (crispy finish). Dit laatste is een leuk snufje. Je voegt deze optie met een druk op de knop toe aan een gekozen programma en de bereidingstijd wordt uitgebreid met 2 minuten extra op 230 graden. Speciaal bedoeld voor eten dat je extra krokant wilt hebben.

De voorkeuzeprogramma's zijn instellingen met een vastgestelde tijd en temperatuur. Zo start Airfryen met 190 graden en 10 minuten. Zowel tijd als temperatuur pas je eventueel aan voordat de bereiding start, en tijdens de bereiding gaat dat ook prima. Het programma om te drogen (dehydrate) heeft een vaste temperatuur van 70 graden, dit kun je niet zelf aanpassen. Je start het programma met de startknop. Als je tussentijds de bak opent om je eten op te schudden of om te keren, pauzeert het programma. Het gaat automatisch verder als je de bak weer sluit.

©Tefal

Merkbaar sneller zonder voorverwarmen

De airfryer is opvallend stil en ook het piepje als het eten klaar is, is bescheiden. Prettig, want airfryers maken vaak best een hoop herrie. Na einde van het programma staat de machine in stand by-stand. Na een minuut of vijf piept hij nog eens. Het doel daarvan is ons onduidelijk. Om ongewenste geluiden te voorkomen, is het aan te raden na gebruik de stekker uit het stopcontact te halen.

Prestaties: van kip en friet tot broodjes en groente

Dan de prestaties. Die zijn zonder meer goed. In enkele weken tijd is er van alles in deze airfryer bereid. Van kippendijen tot frites en snacks, van groenten tot aan afbakbroodjes. Voorverwarmen is niet nodig, want de airfryer is zeer snel warm. De resultaten zijn meer dan uitstekend en het eten is ook daadwerkelijk sneller klaar dan in eerder geteste machines. Reken op een tijdsbesparing van zo'n 20 procent. Dit hangt natuurlijk af van wat je precies maakt en hoeveel, maar gerechten waren in de testperiode eigenlijk altijd sneller klaar dan vooraf verwacht.

Na bereiding haal je je eten met een siliconen tang uit de bak. In de gebruiksaanwijzing staat dat je de bak niet ondersteboven mag houden om eten in een schaal te kieperen, vanwege eventuele hete olie of heet vocht dat zich onder het rooster verzamelt. Een nuttig advies, zeker voor de bereiding van vlees, maar bij iets als broodjes afbakken natuurlijk wat overbodig.

Schoonmaken: vaatwasser kan, maar let op inbranden

Zowel de bak als het uitneembare rooster kan na gebruik en afkoelen in de vaatwasser. Wat betreft schoonmaken komt eigenlijk het enige (relatieve) nadeel aan het licht. Beide onderdelen bakken snel aan. Al na enkele keren ontstonden er zwarte aanbaksels op het rooster en in de bakmand. Deze zijn gelukkig met bbq-reiniger wel weg te krijgen uit de mand, maar het is wel een aandachtspunt. Ook de behuizing, het gedeelte waar de mand op staat in de airfryer, vertoont al wat zwarte inbrandplekken die niet weg te poetsen zijn.

©Saskia van Weert

Duurzaamheid & onderhoud

Let verder op met spetterend eten. Als vetspetters vanaf de binnenzijde tegen het transparante venster komen, zijn deze niet meer te verwijderen. Het venster is namelijk niet los te halen. Op de lange termijn kunnen we ons voorstellen dat er daardoor vlekken ontstaan, waardoor je minder zicht hebt op je voedsel.

©Tefal

Conclusie

De Easy Fry Infrared doet precies wat Tefal belooft: hij is razendsnel op temperatuur en levert mooi krokante resultaten met een sappige binnenkant. In de praktijk win je echt tijd, zonder te hoeven voorverwarmen, en de stille werking en het kijkvenster maken 'even tussendoor checken' prettig. De ruime 7-liter mand is fijn voor gezinnen of grotere porties, en de extra crispy-knop is een bruikbare bonus voor wie nét wat meer bite wil.

Daar staat tegenover dat dit een apparaat is dat aandacht vraagt bij schoonmaken. De mand en het rooster kunnen relatief snel inbranden, en vetspetters tegen het niet-losneembare kijkvenster zijn lastig of niet te verwijderen, iets om rekening mee te houden als je veel vette gerechten maakt.

Kortom: zoek je vooral snelheid, krokant resultaat en een ruime bak met handig zicht op de voortgang, dan is de Tefal Easy Fry Infrared een sterke keuze.

De servers van Call of Duty: Warzone Mobile gaan op 17 april voorgoed offline, waardoor de game vanaf dat moment niet meer speelbaar is.

Dat heeft Activision aangekondigd. Afgelopen jaar werd de game al uit app-winkels gehaald en werd de komst van nieuwe seizoensgebonden content al stopgezet, en het voorgoed offline halen van de servers is de laatste stap in het verdwijnen van de game. Mensen kunnen tot 17 april de game gewoon blijven spelen en hun verdiende in-game geld opmaken.

"We zijn enorm dankbaar voor de spelers die Call of Duty: Warzone Mobile hebben ondersteund, alsmede de ontwikkelaars die de ervaring tot leven hebben gewekt", aldus Activision. "De passie van spelers en hun feedback blijft de toekomst van de Call of Duty-franchise vormgeven, en we kijken er naar uit om betekenisvolle seizoensgebonden content en updates naar Call of Duty: Mobile te brengen."

Call of Duty: Mobile blijft er wel

Call of Duty: Warzone Mobile kwam in 2024 beschikbaar als mobiele versie van Call of Duty: Warzone, de battle royale-game voor consoles en pc. Op die platforms blijft Warzone wel speelbaar.

Activision zei het al: voor een mobiele Call of Duty-ervaring kunnen spelers terecht bij Call of Duty: Mobile. Die game kwam in 2019 uit op smartphones en geniet nog altijd van populariteit. Call of Duty: Mobile heeft ook een battle royale-modus - waar Warzone Mobile juist om draaide - alsmede modi als reguliere multiplayer en Zombies.

Activision Blizzard - en dus ook Call of Duty - werd enkele jaren geleden overgenomen door Microsoft. Buiten het feit dat de jaarlijkse nieuwe Call of Duty-game vanaf release ook meteen op Xbox Game Pass verschijnt, heeft dat echter niet veel aan de Call of Duty-franchise veranderd. Wel leek het meest recente deel, het vorig najaar uitgekomen Call of Duty: Black Ops 7, minder populair dan voorgaande delen. Mogelijk heeft dit te maken met dat het jaar daarvoor nog Black Ops 6 uitkwam, en spelers niet zo snel op een direct vervolg zaten te wachten.