Wanneer je op zoek bent naar de snelste ssd die je kunt kopen, dan zul je al snel bij een m.2-ssd terechtkomen. Toch kun je niet zomaar iedere m.2-ssd kopen, want er zijn grote verschillen. Wij leggen je uit waar je op moet letten om een echt snelle m.2-ssd te kopen.

©CIDimport

Lees hier wat dit betekent.

Net als harde schijven maken veel ssd’s gebruik van de sata-interface. Die interface is ooit bedacht voor harde schijven en voldoet daarvoor nog uitstekend. Er zijn nog geen harde schijven die sneller zijn dan de 600 MB/s die de sata-interface kan verwerken. Voor ssd’s geldt dat niet: deze overschreden de sata-limiet een paar jaar geleden al en inmiddels worden ssd’s sterk geremd door de sata-interface. Zo heeft de allersnelste ssd van Samsung - de SSD 960 PRO - een maximale leessnelheid van maar liefst 3500 MB/s, terwijl de maximale schrijfsnelheid 2100 MB/s bedraagt. Hoe is dat mogelijk?

Pci-express

In de vorm van pci-express (of pci-e) is iedere pc al uitgerust met een interface die veel sneller is dan sata en gebruikt wordt voor grafische kaarten en andere insteekkaarten. Pci-express werkt op basis van zogenoemde lanes die in het geval van de huidige pci-e 3.0-standaard een snelheid hebben van 1 GB/s. Er kunnen echter meerdere lanes gecombineerd worden, waardoor een snelheid van 4 GB/s geen enkel probleem is. Hoewel ze wel bestaan, is een ssd in de vorm van een forse insteekkaart niet echt handig. Gelukkig is m.2 bedacht, een compact kaartje dat net groot genoeg is om alle benodigde chips voor een ssd te bevatten en geschikt is voor pci-e. De nieuwste m.2-ssd’s maken ook gebruik van het special voor ssd’s ontworpen nvme-protocol en worden daarom nvme-ssd’s genoemd.

Pas op: ook sata

Voor snelheid heb je dus m.2 nodig, maar niet iedere m.2-ssd behoort tot de snelste ssd’s. Dat komt doordat er ook m.2-ssd’s zijn die gebruikmaken van de sata-interface. Niet ieder systeem is immers geschikt voor pci-express, en m.2 heeft bovendien het kleine fysieke formaat als voordeel. Voor bijvoorbeeld goedkopere laptops is een m.2 sata-ssd dan ook een prima oplossing. Maar in combinatie met een modern moederbord of moderne laptop wil je natuurlijk de allersnelste nvme-ssd. Hoe weet je nou zeker dat je een ‘echte’ razendsnelle m.2-ssd aanschaft? Uiteraard kun je een blik op de specificaties werpen. Zie je in de specificaties termen als PCIe of NVMe of opgegeven snelheden die (ver) boven de 600 MB/s liggen? Dan zit je goed. Zie je in de specificaties de term SATA voorbijkomen en liggen de snelheden onder de 600 MB/s? Dan gaat het om een op sata gebaseerde m.2-ssd. 

Herken de sleutel

Er is nog een manier waarop je een razendsnelle nvme-ssd kunt herkennen. Hiervoor moet je kijken welke ‘sleutels’ de connector heeft: B, M of allebei. De connector bestaat uit een rij contactpunten met daarin één of twee inkepingen. Een inkeping met daarnaast een kort strookje van 5 contactpunten is een M-sleutel. Een inkeping met daarnaast 6 contactpunten is een B-sleutel. Er zijn ook ssd’s met twee inkepingen. Deze hebben zowel een M-sleutel als een B-sleutel en die combinatie noemen we dan ook een B&M-sleutel.

©CIDimport

Links een m.2-ssd met de M-sleutel en rechts een m.2-ssd met de B & M-sleutel.

Nvme via M-sleutel

De allersnelste verbinding die gebruikmaakt van vier pci-e-lanes is enkel mogelijk via de M-sleutel, want via de B-sleutel kunnen er maar maximaal 2 pci-e-lanes gebruikt worden. Sata werkt via zowel de B als de M-sleutel. Een ssd met alleen een M-sleutel is in de praktijk eigenlijk altijd een razendsnelle nvme-ssd. Een m.2-ssd met een B&M-sleutel is een sata-ssd, die in alle m.2-sloten past. Voor de volledigheid is een kleine waarschuwing overigens op zijn plaats, want officieel kun je geen harde conclusies uit de gebruikte sleutels trekken. Een ssd voorzien van een M-sleutel kan in theorie namelijk ook een sata-variant zijn, terwijl een m.2-ssd met de B&M-sleutel in theorie ook een op pci-e gebaseerde variant kan zijn met twee in plaats van vier lanes. Let dus goed op, zeker als je dergelijke ssd’s koopt via niet-officiële kanalen. 

©CIDimport

Conclusie

Ben je op zoek naar de allersnelste ssd zoals de Samsung SSD 960 PRO, dan heb je sowieso een m.2-exemplaar nodig. Inmiddels zul je wel begrepen hebben dat de ene m.2-ssd de andere niet is. Want hoewel je de allersnelste nvme-ssd’s vrijwel alleen in het m.2-formaat kunt kopen, zijn er ook sata-ssd’s op m.2-formaat. Het kopen van een m.2-ssd geeft je dus zeker niet de garantie dat je één van de allersnelste ssd’s op de markt aanschaft. Let er dus goed op of een m.2-ssd echt gebruik maakt van pci-express in combinatie met nvme, alleen dan weet je zeker dat je de beste prestaties krijgt. Met een Samsung SSD 960 EVO of SSD 960 PRO zit je altijd goed: beide ssd’s maken gebruik van nvme en zijn razendsnel.

Liveservicegames en hero shooters waren in 2016 niet per se nieuw. Destiny ging al twee jaar hard, en hoewel nieuwkomer Overwatch erg goed ontvangen werd, trokken sommigen al snel vergelijkingen met Valve’s inmiddels oude Team Fortress 2. Toch wist de hero shooter van Blizzard een Game of the Year Award voor de neus van onder andere Uncharted 4: A Thief’s End weg te grissen. Het was een glorieus begin van een moeizaam traject.

In de afgelopen tien jaar onderging Overwatch grote veranderingen. Na een groot succes met ruim 50 miljoen totale spelers in de eerste drie jaar kondigde Blizzard in 2019 aan dat er een vervolg zou komen, dat ‘naast het originele Overwatch’ moest bestaan en uitgebreid werd met Player-versus-Environment-content. De 6-tegen-6 Player-versus-Player-gameplay waar Overwatch om bekendstaat, zou blijven bestaan en voorzien worden van dezelfde content in de twee games. Ook zou Overwatch 2 een exclusieve PvE-modus met een verhaallijn en skill-trees krijgen, waarmee ieder personage op zowel grote als subtiele wijze aangepast kon worden.

©Blizzard

Nee, toch niet

Wie Overwatch 2 sinds de early access-verschijning eind 2022 heeft gespeeld, weet dat daar maar bar weinig van is waargemaakt. Overwatch en Overwatch 2 werden ten eerste geen aparte titels: laatstgenoemde heeft de plaats van het origineel simpelweg ingenomen. Die verhaalmodus? Voor 15 euro kreeg je met de 1.0-release van Overwatch 2 in augustus 2023 toegang tot drie missies. Die verkochten niet goed genoeg voor Blizzard – volgens bronnen Bloomberg - waarmee de mogelijkheid van meer PvE-content direct werd begraven.

Het was toen zelfs al bekend dat de PvE-modus grotendeels geschrapt was, gezien de modus volgens regisseur Aaron Keller ‘de focus tijdens het ontwikkelproces van de game belemmerde’. Dat is geen vreemde redenering, maar PvE was wel juist datgene dat Overwatch 2… nou ja, Overwatch 2 maakte. Uiteindelijk was de lancering van de ‘nieuwe’ game vooral een grote update, met drie nieuwe personages, wat extra arena’s en een nieuwe 5v5-opzet in plaats van 6v6. Er stond nu slechts een ‘2’ achter.

©Blizzard

Een alternatieve toekomst

Recent werd aangekondigd dat Overwatch 2 het cijfer van de naam afknipt met het twintigste seizoen en dus weer gewoon Overwatch heet – we zijn dus weer terug bij af. Ik stapte zelf destijds op de Overwatch-trein door juist de belofte van PvE in het vervolg, en heb uiteindelijk pakweg 300 uren tussen beide games verdeeld. Hoewel ik naarmate de tijd vorderde wat uren in de competitieve modus stak, maakte het spelen met vrienden de ervaring écht vermakelijk.

Gezellig kletsen, schreeuwen tegen willekeurige teamgenoten en de mix van tactiek en variatie die de vele personages in Overwatch bieden: dat staat mij bij. Een PvE-modus waarin juist dat samenspel en de speelwijze van de verschillende heroes aan te passen zijn naar jouw speelstijl was een soort heilige graal, die uiteindelijk dus nooit verscheen. Dat is eeuwig zonde. De competitieve e-sportscene van Overwatch is al sinds het begin een belangrijk aspect van de game, dus ergens is het begrijpelijk dat het team dit niet uit het oog wilde verliezen.

©Blizzard

Maar juist in de laatste jaren zien we een interessante verschuiving naar PvE, of in ieder geval multiplayer-ervaringen die niet geheel om competitie draaien. Denk aan Helldivers 2 van een paar jaar terug, waarin vrienden en willekeurige spelers het opnemen tegen legioenen aan vijanden – en zelfs wereldwijd samen naar een doel werken. Of de explosie aan zogenaamde ‘friendslop’ games als Peak en Lethal Company, die geheel draaien om het samen uitvoeren van taken als een berg beklimmen of het verzamelen van schroot. Een game als Arc Raiders bevat daarbij ook PvP-elementen, maar staat ook bij omdat meerdere spelers samen kunnen komen om een gigantische robot te verslaan. Video’s waarbij spelers plots oude vrienden tegenkomen in de game tonen aan waarom PvE momenteel zó ontzettend leuk kan zijn.

De realiteit

Het is achteraf makkelijk te zeggen, maar de originele visie voor Overwatch 2 had best een prominente rol in het huidige gamelandschap kunnen bekleden. Met de aankondiging werden uitgebreide skilltrees getoond voor de verschillende personages waar Overwatch om bekendstaat.

©Blizzard

Een van Mei’s speciale vaardigheden is bijvoorbeeld het veranderen in een ijspegel, om zo health terug te verdienen en een paar seconden onverwoestbaar te zijn. Met een van de skills die getoond werd veranderde deze ijspegel in een ijsbal, waarmee ze op spectaculaire wijze door groepen vijanden kan kegelen. De PvE-modus had de potentie om een soort zandbak voor dergelijke ideeën en ingrijpende veranderingen voor het klassieke Overwatch te worden. Een speelsere mix van skills en samenwerking om juist die avonturen uit bijvoorbeeld een Helldivers 2 te nabootsen. De tactische teamgameplay had dan ook niet hoeven verdwijnen, het zou juist vet geweest zijn om met vrienden verschillende skills af te stemmen en los te laten op de robots van Null Sector.

Dat is nog zoiets: de lore en verhaallijn van Overwatch zijn ontzettend interessant, en had meer in de schijnwerpers kunnen staan met de PvE-insteek. Nog voordat ik de games überhaupt had aangeraakt, verslond ik de prachtig geanimeerde filmpjes van Blizzard en verhalen die ze voor de personages uitbrachten.

Wat ik dan ook zie van de nieuwe update wringt met mijn gevoel. Ja, het lijkt erop dat Blizzard een inhaalslag maakt en sneller met nieuwe personages komt om de game fris te houden. Het wekt de indruk dat we weer terug zijn bij het ‘oude’ Overwatch, en dat de ontwikkelaar nog altijd een sterke hero shooter wil behouden nu concurrenten als Marvel Rivals het speelveld hebben betreden. Toch kan ik het niet laten om te fantaseren over hoe Overwatch meer had kunnen zijn dan een hero shooter.

De realiteit is dat het Overwatch-team geen goede balans wist te vinden tussen het bijhouden van de PvP- en competitieve scene van Overwatch en de ontwikkeling van de PvE. Zonde, want zeker in het huidige multiplayerklimaat, waar mensen steeds meer achterover lijken te hangen om met elkaar te spelen in plaats van tegen elkaar, had het originele Overwatch 2 perfect gepast.

Samen met onze vrienden van bol geven we wekelijks een nieuwe game weg, en deze week is dat natuurlijk Mario Tennis Fever.

Fever verscheen namelijk deze week voor de Nintendo Switch 2 en is volgens onze Simon een uitstekende Mario-sportgame. Met z'n Fever Rackets - die speciale slagen vol onvoorspelbare effecten mogelijk maken - goede basisgameplay en flink wat content weet Fever boven de afgelopen delen uit te stijgen:

Mario Tennis Fever barst van de content. De vele personages, banen en rackets geven unieke, diepere lagen aan de gameplay en multiplayerpotjes gaan met grote glimlach en een berg vertier gespeeld worden. Jammer voor de wat volwassenere spelers dat die volgende laag diepgang nét niet geraakt wordt. Daarvoor is het singleplayeraanbod niet genoeg, de tegenstanders niet uitdagend genoeg en ontbreekt er hier en daar net wat finesse. Maar ga zo door, Nintendo. Mario Tennis Fever zit namelijk wél in de richting van die tijdloze Camelot-klassiekers waar we zo naar hunkeren.

Winnen

Wat moet je doen om te winnen? Ga naar de website van bol, vind de productcode in de url (bestaande uit zestien cijfers) en vul die hieronder in het invulformulier in! Vergeet ook niet je naam en emailadres in te vullen, dan sturen we je zo snel mogelijk een code om de game fysiek op bol.com te bestellen!

Werkt het formulier niet? Klik dan hier.