Intel heeft eind augustus een nieuwe generatie high-end processors uitgebracht. De nieuwe Core i7-modellen met codenaam Haswell-E zijn duidelijk sneller dan hun voorlopers en daarmee met afstand de snelste processors ter wereld. Maar ... daar betaal je wel voor.

De nieuwe processors genaamd Core i7-5960X, i7-5930K en i7-5820K, zijn de directe opvolgers van Intels bestaande high-end processorplatform, bestaande uit de Core i7-4960X, i7-4930K en i7-4820K. De nieuwe processors hebben tot acht rekenkernen aan boord, een geheugencontroller die vier modules tegelijkertijd kan aansturen en een PCI Express-controller die tot 40 lanes beschikbaar heeft. Ter vergelijking: Intels 'normale' Core-i3, -i5 en -i7 processors (codenaam Haswell, dus zonder toevoeging -E) gaan tot maximaal vier rekenkernen en kunnen twee geheugenmodules parallel aanspreken. Verder brengt het nieuwe platform een belangrijke vernieuwing naar de desktop: DDR4-geheugen. Lees ook: Haal het maximale uit je pc-processor

©PXimport

Je kunt kiezen tussen de Core i7-5960X, i7-5930K of de i7-5820K.

Drie modellen

Het topmodel i7-5960X is de enige met acht cores aan boord. De cpu werkt standaard op 3 GHz met een Turbo-modus van 3,5 GHz. Het vlaggenschip kost een kleine duizend euro, sinds jaar en dag al de standaardprijs voor de snelste desktop-cpu in Intels assortiment. De Core i7-5930K is met een gemiddelde prijs van zo'n 565 euro een stuk vriendelijker geprijsd, maar heeft wel 'slechts' zes cores aan boord, die wel op een hogere klokfrequentie werken: 3,5 GHz standaard met een Turbo-modus van maximaal 3,7 GHz. Instapper in het Haswell-E-platform is de Core i7-5820K, eveneens een chip met zes cores, maar dan geklokt op 3,3 GHz met een Turbo-modus van 3,6 GHz. Deze kost ongeveer 379 euro, wat zo'n 50 euro meer is dan het topmodel uit Intels reeks normale Haswell-processors op Socket 1150, de Core i7-4790K. Voor die beperkte meerprijs krijg je dus sowieso twee cores extra.

©PXimport

Topmodel i7-5960X heeft acht cores aan boord.

De nieuwe processors maken gebruik van een nieuwe processorvoet die Intel Socket 2011v3 noemt. Socket 2011v3 is uitdrukkelijk niet compatibel met Socket 2011 van Intels vorige high-end-platform: upgraden is er dus niet bij. De chips hebben een TDP (Thermal Design Power, wat je in principe mag opvatten als maximale energieverbruik) van 140 watt, maar zijn volgens onze tests een stuk zuiniger dan hun directe voorlopers. Je vindt de uitgebreide specificaties en de huidige prijzen van de drie nieuwe processors en de andere in dit artikel genoemde processors in onze prijsvergelijker.

Primeur voor DDR4

Haswell-E is het eerste processorplatform dat gebruikmaakt van state-of-the-art DDR4-geheugen. Deze nieuwe standaard is ontwikkeld met een aantal doelstellingen, waaronder een lager energieverbruik en (in de toekomst) hogere snelheden. Dat lagere energieverbruik wordt onder meer bewerkstelligd doordat DDR4-modules standaard op 1,2 volt werken, waar 1,5 volt de gebruikelijke spanning is voor DDR3-modules. Met daar nog wat inwendige optimalisaties aan toegevoegd, kan er per geheugenmodule zo'n 2 watt worden bespaard. Voor een high-end desktop-pc is dat wellicht niet zo belangrijk, maar wanneer DDR4 in de toekomst ook ingezet gaat worden bij laptops en tablets des te meer. Daarnaast is DDR4 bedoeld om hogere klokfrequenties te bieden. Intel heeft zijn processor gevalideerd om te werken met DDR4-modules op 2133 MHz. Bij DDR3 is men nooit verder gegaan dan officiële ondersteuning voor DDR3 op 1866 MHz.

©PXimport

Je hebt een nieuw moederbord met DDR4-geheugen nodig.

Vrijwel direct na de lancering van Haswell-E brachten verschillende merken DDR4-3000-geheugenkits op de markt, één fabrikant heeft zelfs al een DDR4-3333-kit uitgebracht. Voor DDR3 is 3000 MHz is het snelste wat er in de winkel ligt en dat is met die technologie eigenlijk al bijna onmogelijk. Met DDR4 staan we nu pas aan het begin van wat er mogelijk gaat worden qua klokfrequenties. DDR4-modules zijn even lang als hun voorlopers, maar hebben wat meer contactpunten. Aan de onderkant lopen ze een beetje rond, zodat ze makkelijker in een moederbord geplaatst kunnen worden. Een nadeel: de prijzen zijn op dit moment nog zo'n anderhalf keer hoger dan DDR3.

©PXimport

Een Socket 2011 (links) en Socket 2011v3 (rechts). Het verschil lijkt klein, maar vereist een nieuw moederbord.

X99-chipset

De Haswell-E-processors moeten zoals gezegd gecombineerd worden met een Socket 2011v3-moederbord. Dit moederbord maakt gebruik van de Intel X99-chipset. Deze chipset biedt ondersteuning voor onder meer tien SATA-6Gbit/s-aansluitingen en zes usb3.0-poorten. Geen gebrek aan aansluitingen dus. Verder hebben de verschillende moederbordfabrikanten vrijwel zonder uitzondering hun X99-borden ook nog voorzien van moderne, op PCI Express gebaseerde M.2 en SATA Express SSD-interfaces. In de volgende uitgave van Computer!Totaal zullen we een test van een aantal interessante X99-borden publiceren.

Bloedsnelle prestaties

Wij hebben de drie nieuwe cpu's uitvoerig getest. Topmodel i7-5960X blijkt, dankzij de acht cores en de vernieuwingen in de Haswell-E-architectuur, met afstand de snelste cpu ter wereld. In de benchmark Cinebench 11.5 bijvoorbeeld komen we op 14,34 punten, waar voorloper i7-4960X 11,07 punten behaalde. In onze 'x264 video encoding'-benchmark behaalt de cpu 27,6 fps, ruim sneller dan de 21,3 fps van z'n voorloper. Ter vergelijking: de Core i7-4790K (topmodel uit de Socket 1150-reeks) komt op 9,05 punten in Cinebench en 18,4 fps in de video-encoding benchmark. Het nieuwe instapmodel i7-5820K is welllicht de grootste verrassing. Met respectievelijk 11,06 punten en 21,9 fps in deze twee benchmarks is de chip vrijwel net zo snel als de i7-4960X, tot voor kort Intels topmodel in de Socket 2011-serie van 1000 euro. Ook het verschil tussen deze chip en de i7-4790K is aanzienlijk.

Maken we een vergelijking met de high-end cpu's van een paar generaties terug, dan is het verschil helemaal groot. Qua stroomverbruik heeft Intel ook flinke stappen gemaakt. Want waar het nieuwe topmodel i7-5960X in Cinebench zo'n 30 procent sneller is dan z'n voorloper, is tegelijkertijd het stroomverbruik van het complete systeem 21 watt lager. Het maakt dat we mogen concluderen dat de efficiëntie, ofwel performance-per-watt flink is toegenomen.

Conclusie

De nieuwe Haswell-E-cpu's zijn de snelste processors van dit moment en zeer geschikt voor wie bijvoorbeeld (semi-)professioneel aan videobewerking, 3D-rendering of CAD/CAM doet. De prijs is wel een struikelblok, ook vanwege het in eerste instantie nog dure DDR4-geheugen. Het goede nieuws is wel dat je niet per se een topmodel i7-5960X nodig hebt. Ook instapper i7-5820K is een bloedsnelle processor en is volgens ons het meest interessante model. Voor het eerst kun je immers een instapper met 6 cores kopen. Wel moeten we de opmerking maken dat voor veel mensen (inclusief gamers) de i7-4790K van het normale Haswell Socket 1150-platform ook meer dan snel genoeg is.

Heb je een grote woonkamer en ben je op zoek naar een nieuwe televisie? Een 65-inch model kan dan precies zijn wat je nodig hebt. Een lekker groot scherm zodat je alle details in je favoriete film of serie goed kunt zien. Op Kieskeurig.nl vonden we vijf mooie modellen voor minder dan 700 euro.

We kunnen eigenlijk niet meer zonder smart-tv. Het is immers nagenoeg de enige manier om streamingdiensten terug te kijken en dat is toch waarvoor een groot gedeelte van tv-eigenaren het toestel voor gebruikt. Het enige belangrijke is het formaat: past zo'n televisie wel in je woonkamer? Of is hij juist te klein?

Meet de afstand in centimeters van je zithoek tot de plek waar de 65 inch-tv komt te staan, gemeten vanaf ooghoogte. Deel deze afstand door 2,4 om te controleren of dit formaat geschikt is. Een 65 inch-televisie heeft een beelddiagonaal van ongeveer 165 cm. Dat betekent dat een comfortabele kijkafstand rond de 4 meter ligt (165 × 2,4 ≈ 396 cm). Zit je dus ongeveer 4 meter van het scherm, dan past een 65 inch-tv goed in jouw woonkamer.

TCL 65P69K - 2025

Voor wie een no-nonsense tv zoekt met een goede prijs-kwaliteitverhouding, zijn de tv's van TCL vrijwel altijd een goede keuze. Zo is ook de TCL 65P69K een uitstekende optie. Het 4K-beeld is scherp en helder en de tv is voorzien van Google TV. Dit besturingssysteem maakt het navigeren door apps en instellingen erg eenvoudig. Het ontwerp is eenvoudig maar modern en perfect voor wie een grote tv wil voor een kleine prijs, zonder lastige of ingewikkelde functies.

Jaar van introductie: 2025
Besturingssysteem: Google TV
Verversingssnelheid: 50Hz

Samsung UE65CU7020 - 2024

Deze Samsung uit 2024 is misschien niet super dun, maar met zijn strakke vormgeving misstaat hij absoluut niet in je woonkamer. Het Tizen-besturingssysteem is een sterk punt; het werkt heel soepel en de lay-out is overzichtelijk, waardoor je razendsnel schakelt tussen live-tv, streamingdiensten en je aangesloten apparaten. De UE65CU7020 tv heeft bovendien verschillende slimme functies die het gebruiksgemak verhogen. Kortom, een degelijke tv voor een mooie prijs.

Jaar van introductie: 2024
Besturingssysteem: Tizen
Verversingssnelheid: 50Hz

LG 65UA73006LA - 2025

Deze LG 65UA73006LA heeft een strak en minimalistisch ontwerp dat in veel interieurs past. Het 4K-beeldscherm levert duidelijke en gedetailleerde beelden, en het WebOS-besturingssysteem is een van de snelste en meest gebruiksvriendelijke platforms die er zijn. De Magic Remote, waarmee je gemakkelijk navigeert, draagt bij aan het gebruiksgemak. Hoewel hij misschien niet de nieuwste technologieën heeft, presteert deze tv uitstekend op de basisfuncties en is hij een prima keuze voor wie een betrouwbare en gebruiksvriendelijke televisie zoekt.

Jaar van introductie: 2025
Besturingssysteem: WebOS
Verversingssnelheid: 60Hz

Philips 65PUS8000 Ambilight - 2025

De Philips 65PUS8000 Ambilight is een zeer scherp geprijsde tv. De televisie is uitgerust met 4K UHD LED-technologie en het Philips Ambilight-systeem, wat een uniek en sfeervol element toevoegt aan de tv-ervaring. Dit model is een instapper in de 2025-lijn, maar levert desondanks goede prestaties. Het ontwerp is functioneel en de tv is niet zo dik dat hij storend is. De tv is eenvoudig in gebruik en richt zich op de essentie: een groot, helder beeld en de toegevoegde waarde van Ambilight.

Jaar van introductie: 2025
Besturingssysteem: Titan OS
Verversingssnelheid: 60Hz

Salora 65UA550 - 2023

Dit is een model uit 2023, maar nog volop te koop. Doordat hij ietsje ouder is, ligt de prijs ook een stuk lager dan de andere tv's die hier worden besproken. De Salora 65UA550 is een 65-inch Ultra HD smart-tv die een degelijke set functies biedt voor een scherpe prijs. Het toestel draait op Android TV, waardoor je toegang hebt tot veel apps en alle streamingdiensten. Met drie HDMI 2.1-poorten is de tv ook geschikt voor het aansluiten van moderne apparaten zoals gameconsoles en mediaboxen. Het geluid wordt verzorgd door twee 12W-luidsprekers met ondersteuning voor Dolby Atmos. Daarnaast is er een ingebouwde Google Chromecast voor eenvoudig streamen van content. Kortom, een veelzijdige en betaalbare optie voor wie op zoek is naar een groot 4K-scherm.

Jaar van introductie: 2023
Besturingssysteem: Android TV
Verversingssnelheid: 50Hz

Er is een nieuwe ceo aangesteld bij Remedy Entertainment, de ontwikkelaar van Alan Wake en Control. Het gaat om Jean-Charles Gaudechon.

Dat heeft Remedy via een persbericht bekendgemaakt. Gaudechon is door het bestuur van het bedrijf verkozen tot ceo en zal vanaf 1 maart 2026 aan de slag gaan. Tot die tijd blijft Markus Mäki de tijdelijke ceo. Mäki is een van de oprichters van het bedrijf.

Gaudechon heeft veel ervaring binnen de game-industrie. Zo had hij eerder topposities binnen EA Sports FC-ontwikkelaar Electronic Arts en Eve Online-ontwikkelaar CCP Games. "Deze studio heeft een unieke creatieve identiteit en een sterke toekomstige line-up", zo stelt Gaudechon. "Ik wil beschermen wat de studio speciaal maakt, exceptionele games leveren en Remedy opschalen op een manier dat blijvende waarde oplevert."

Vertrek van vorige ceo

Afgelopen oktober werd Remedy's vorige ceo, Tero Virtala, plots ontheven uit zijn rol. Hij was sinds 1016 ceo van het bedrijf. Hoewel er toen geen officiële reden naar buiten werd gecommuniceerd, had het mogelijk te maken met tegenvallende verkopen van de meest recentelijk uitgekomen game van het bedrijf, het multiplayerspel FBC: Firebreak.

Meerdere projecten in ontwikkeling

Remedy heeft in ieder geval verschillende games in ontwikkeling. Zo werkt het aan een remake van de eerste twee Max Payne-games, de franchise waarmee de Finse ontwikkelaar groot is geworden. Ook werkt het aan Control Resonant, een nieuwe game in de Control-franchise. Een van de andere bekende gameseries van Remedy is de horrorreeks Alan Wake.