Intel heeft eind augustus een nieuwe generatie high-end processors uitgebracht. De nieuwe Core i7-modellen met codenaam Haswell-E zijn duidelijk sneller dan hun voorlopers en daarmee met afstand de snelste processors ter wereld. Maar ... daar betaal je wel voor.

De nieuwe processors genaamd Core i7-5960X, i7-5930K en i7-5820K, zijn de directe opvolgers van Intels bestaande high-end processorplatform, bestaande uit de Core i7-4960X, i7-4930K en i7-4820K. De nieuwe processors hebben tot acht rekenkernen aan boord, een geheugencontroller die vier modules tegelijkertijd kan aansturen en een PCI Express-controller die tot 40 lanes beschikbaar heeft. Ter vergelijking: Intels 'normale' Core-i3, -i5 en -i7 processors (codenaam Haswell, dus zonder toevoeging -E) gaan tot maximaal vier rekenkernen en kunnen twee geheugenmodules parallel aanspreken. Verder brengt het nieuwe platform een belangrijke vernieuwing naar de desktop: DDR4-geheugen. Lees ook: Haal het maximale uit je pc-processor

©PXimport

Je kunt kiezen tussen de Core i7-5960X, i7-5930K of de i7-5820K.

Drie modellen

Het topmodel i7-5960X is de enige met acht cores aan boord. De cpu werkt standaard op 3 GHz met een Turbo-modus van 3,5 GHz. Het vlaggenschip kost een kleine duizend euro, sinds jaar en dag al de standaardprijs voor de snelste desktop-cpu in Intels assortiment. De Core i7-5930K is met een gemiddelde prijs van zo'n 565 euro een stuk vriendelijker geprijsd, maar heeft wel 'slechts' zes cores aan boord, die wel op een hogere klokfrequentie werken: 3,5 GHz standaard met een Turbo-modus van maximaal 3,7 GHz. Instapper in het Haswell-E-platform is de Core i7-5820K, eveneens een chip met zes cores, maar dan geklokt op 3,3 GHz met een Turbo-modus van 3,6 GHz. Deze kost ongeveer 379 euro, wat zo'n 50 euro meer is dan het topmodel uit Intels reeks normale Haswell-processors op Socket 1150, de Core i7-4790K. Voor die beperkte meerprijs krijg je dus sowieso twee cores extra.

©PXimport

Topmodel i7-5960X heeft acht cores aan boord.

De nieuwe processors maken gebruik van een nieuwe processorvoet die Intel Socket 2011v3 noemt. Socket 2011v3 is uitdrukkelijk niet compatibel met Socket 2011 van Intels vorige high-end-platform: upgraden is er dus niet bij. De chips hebben een TDP (Thermal Design Power, wat je in principe mag opvatten als maximale energieverbruik) van 140 watt, maar zijn volgens onze tests een stuk zuiniger dan hun directe voorlopers. Je vindt de uitgebreide specificaties en de huidige prijzen van de drie nieuwe processors en de andere in dit artikel genoemde processors in onze prijsvergelijker.

Primeur voor DDR4

Haswell-E is het eerste processorplatform dat gebruikmaakt van state-of-the-art DDR4-geheugen. Deze nieuwe standaard is ontwikkeld met een aantal doelstellingen, waaronder een lager energieverbruik en (in de toekomst) hogere snelheden. Dat lagere energieverbruik wordt onder meer bewerkstelligd doordat DDR4-modules standaard op 1,2 volt werken, waar 1,5 volt de gebruikelijke spanning is voor DDR3-modules. Met daar nog wat inwendige optimalisaties aan toegevoegd, kan er per geheugenmodule zo'n 2 watt worden bespaard. Voor een high-end desktop-pc is dat wellicht niet zo belangrijk, maar wanneer DDR4 in de toekomst ook ingezet gaat worden bij laptops en tablets des te meer. Daarnaast is DDR4 bedoeld om hogere klokfrequenties te bieden. Intel heeft zijn processor gevalideerd om te werken met DDR4-modules op 2133 MHz. Bij DDR3 is men nooit verder gegaan dan officiële ondersteuning voor DDR3 op 1866 MHz.

©PXimport

Je hebt een nieuw moederbord met DDR4-geheugen nodig.

Vrijwel direct na de lancering van Haswell-E brachten verschillende merken DDR4-3000-geheugenkits op de markt, één fabrikant heeft zelfs al een DDR4-3333-kit uitgebracht. Voor DDR3 is 3000 MHz is het snelste wat er in de winkel ligt en dat is met die technologie eigenlijk al bijna onmogelijk. Met DDR4 staan we nu pas aan het begin van wat er mogelijk gaat worden qua klokfrequenties. DDR4-modules zijn even lang als hun voorlopers, maar hebben wat meer contactpunten. Aan de onderkant lopen ze een beetje rond, zodat ze makkelijker in een moederbord geplaatst kunnen worden. Een nadeel: de prijzen zijn op dit moment nog zo'n anderhalf keer hoger dan DDR3.

©PXimport

Een Socket 2011 (links) en Socket 2011v3 (rechts). Het verschil lijkt klein, maar vereist een nieuw moederbord.

X99-chipset

De Haswell-E-processors moeten zoals gezegd gecombineerd worden met een Socket 2011v3-moederbord. Dit moederbord maakt gebruik van de Intel X99-chipset. Deze chipset biedt ondersteuning voor onder meer tien SATA-6Gbit/s-aansluitingen en zes usb3.0-poorten. Geen gebrek aan aansluitingen dus. Verder hebben de verschillende moederbordfabrikanten vrijwel zonder uitzondering hun X99-borden ook nog voorzien van moderne, op PCI Express gebaseerde M.2 en SATA Express SSD-interfaces. In de volgende uitgave van Computer!Totaal zullen we een test van een aantal interessante X99-borden publiceren.

Bloedsnelle prestaties

Wij hebben de drie nieuwe cpu's uitvoerig getest. Topmodel i7-5960X blijkt, dankzij de acht cores en de vernieuwingen in de Haswell-E-architectuur, met afstand de snelste cpu ter wereld. In de benchmark Cinebench 11.5 bijvoorbeeld komen we op 14,34 punten, waar voorloper i7-4960X 11,07 punten behaalde. In onze 'x264 video encoding'-benchmark behaalt de cpu 27,6 fps, ruim sneller dan de 21,3 fps van z'n voorloper. Ter vergelijking: de Core i7-4790K (topmodel uit de Socket 1150-reeks) komt op 9,05 punten in Cinebench en 18,4 fps in de video-encoding benchmark. Het nieuwe instapmodel i7-5820K is welllicht de grootste verrassing. Met respectievelijk 11,06 punten en 21,9 fps in deze twee benchmarks is de chip vrijwel net zo snel als de i7-4960X, tot voor kort Intels topmodel in de Socket 2011-serie van 1000 euro. Ook het verschil tussen deze chip en de i7-4790K is aanzienlijk.

Maken we een vergelijking met de high-end cpu's van een paar generaties terug, dan is het verschil helemaal groot. Qua stroomverbruik heeft Intel ook flinke stappen gemaakt. Want waar het nieuwe topmodel i7-5960X in Cinebench zo'n 30 procent sneller is dan z'n voorloper, is tegelijkertijd het stroomverbruik van het complete systeem 21 watt lager. Het maakt dat we mogen concluderen dat de efficiëntie, ofwel performance-per-watt flink is toegenomen.

Conclusie

De nieuwe Haswell-E-cpu's zijn de snelste processors van dit moment en zeer geschikt voor wie bijvoorbeeld (semi-)professioneel aan videobewerking, 3D-rendering of CAD/CAM doet. De prijs is wel een struikelblok, ook vanwege het in eerste instantie nog dure DDR4-geheugen. Het goede nieuws is wel dat je niet per se een topmodel i7-5960X nodig hebt. Ook instapper i7-5820K is een bloedsnelle processor en is volgens ons het meest interessante model. Voor het eerst kun je immers een instapper met 6 cores kopen. Wel moeten we de opmerking maken dat voor veel mensen (inclusief gamers) de i7-4790K van het normale Haswell Socket 1150-platform ook meer dan snel genoeg is.

Met een prijs van 139 euro is de Yale Linus L2 Lite zeker niet het goedkoopste slimme slot dat je momenteel kunt kopen, maar binnen dit segment hoort hij wel bij de meest betaalbare keuzes. Omdat het om een afgeslankte variant van de eerder geteste Linus L2 gaat, ligt de vraag voor de hand wat je precies inlevert ten opzichte van dat uitgebreidere model.

Als het om slimme sloten gaat, dan kun je het vaak best gek en duur maken. Dat bewijst bijvoorbeeld de Nuki Smart Lock Ultra (die zijn hoge prijs van 350 euro wel meer dan waard is trouwens). Maar wat nou als je dat te veel geld vindt, of simpelweg niet vindt opwegen tegen wat je ervoor terugkrijgt? Dan kom je al gauw uit bij modellen als de Aqara U200 Lite, Nuki Smart Lock Go of de nieuwe Yale Linus L2 Lite, een slim slot dat afgeleid is van de duurdere (zie hieronder) Yale Linus L2 uit 2024.

De voorganger: de Yale Linus L2 ⤵️

Net als bij de Nuki Smart Lock Go lever je hier iets in op de totale ervaring, al gaat het vooral om luxe die je kunt missen. De Yale Linus L2 Lite heeft geen ingebouwde wifi, werkt met wegwerpbatterijen in plaats van een oplaadbare accu en wordt niet standaard geleverd met een NFC-tag zoals de Yale Dot. Dat scheelt duidelijk in de kosten. Daar staat tegenover dat je vrijwel dezelfde appfuncties krijgt als bij het duurdere L2-model, inclusief bediening op afstand via Matter en Thread.

Lees ook: Matter uitgelegd: de nieuwe standaard voor een zorgeloos slim huis

©Wesley Akkerman

Matter over Thread

Vooral dat laatste kan ervoor zorgen dat de Yale Linus L2 Lite in de smaak valt; hier in elk geval wel. Want wanneer je een Thread Border Router in huis hebt, zoals een Apple Homepod of een Google TV Streamer, dan kun je het slot gewoon op afstand bedienen en dus openen of sluiten terwijl je niet thuis bent. Dat verloopt wel via een app van derden, zoals Apple Woning of Google Home, maar dat voelt eerder als een kleine omweg dan als een echt nadeel. Dat scheelt flink in de kosten, omdat je zo niet vastzit aan de optionele wifi-module van Yale, die met 83 euro behoorlijk aan de prijs is.

Er zijn naast deze wifi-module overigens nog andere accessoires waarmee de Yale Linus L2 Lite zich laat combineren. Zo is er een los verkrijgbaar keypad van 136 euro, waarmee je het slot kunt ontgrendelen via een vingerafdruk. Ook kun je werken met de eerder genoemde Yale Dot: een aparte NFC-tag die je per drie stuks koopt voor 30 euro en waarmee je het slot eenvoudig opent en sluit.

©Wesley Akkerman

Nooit meer voor een gesloten deur

Gebruik je geen accessoires en heb je ook geen toegang tot Matter, dan voelt de Yale Linus L2 Lite al snel wat beperkt aan (zoals elk slim slot op dat moment zou doen). In dat geval bedien je de draaiknop aan de binnenkant via bluetooth, wat betekent dat je altijd in de buurt moet zijn. Ook wanneer je even iets wil instellen dan moet je je bluetooth activeren. Dat is wat onhandig en omslachtig, zeker wanneer je die verbinding standaard uit hebt staan.

Gelukkig werkt de Yale Linus L2 Lite met cilinders die beschikken over een paniekfunctie. Dat betekent dat je het slot altijd vanaf de buitenkant kunt opendraaien, mocht er een probleem zijn (dan moet je cilinder dit wel ondersteunen, iets om vooraf dus goed te controleren). Dit is en blijft een fijne back-up, zeker wanneer bluetooth onverhoopt een keer hapert of wanneer de batterijen leeg zijn. In de praktijk gebeurt dat zelden, maar het idee dat je nooit echt buitengesloten raakt, stelt gerust.

Geen DoorSense, maar wel KeySense

In de app vind je een reeks functies die het dagelijks gebruik net wat slimmer maken. Zo kun je eenvoudig tijdelijke digitale sleutels aanmaken voor gasten, de plantenwatergever, huishoudelijke hulp, familie of zelfs de postbode — en die toegang net zo makkelijk weer intrekken. In één oogopslag zie je bovendien wie het slot wanneer heeft bediend. Ook automatisch ontgrendelen zodra je aan komt lopen behoort tot de mogelijkheden. Wat hier wel ontbreekt, is DoorSense: de functie die laat zien of de deur daadwerkelijk open of dicht is.

In plaats daarvan is er KeySense, een functie waarmee je bepaalt hoe de fysieke knop op de Yale Linus L2 Lite zich gedraagt. Je kunt kiezen voor direct vergrendelen of juist een korte vertraging instellen; veel meer opties zijn er niet. Het voelt eerlijk gezegd wat als een marketingnaam voor iets dat je van zo'n knop eigenlijk standaard zou verwachten, maar dat terzijde. Positief is in elk geval dat je zelf invloed hebt op hoe die fysieke bediening reageert.

©Wesley Akkerman

Yale Linus L2 Lite kopen?

Daarnaast vallen nog een paar praktische zaken op. De Yale Linus L2 Lite is niet bijzonder snel en draait het slot rustig aan, maar daar staat tegenover dat hij opvallend stil is. Aan de buitenkant hoor je hem vrijwel niet. Handmatig bedienen en installeren verlopen gelukkig soepel: het monteren kost je grofweg tien minuten (aan uitpakken ben je waarschijnlijk meer tijd kwijt). Juist daardoor voelt dit slimme slot, als retrofitoplossing, prettig en laagdrempelig in gebruik.

Al met al biedt de Yale Linus L2 Lite in de praktijk verrassend veel. Wie behoefte heeft aan extra functies, kan terecht bij een uitgebreider model zoals de Linus L2. Maar gebruikers die vooral een betrouwbaar en eenvoudig smart lock zoeken, zitten goed met de Linus L2 Lite. Zeker als je al beschikt over een Thread Border Router en de verbinding via Matter kunt laten lopen, werkt alles zoals je mag verwachten. Het prijskaartje van 139 euro voelt daarbij nét wat aan de hoge kant, waardoor dit slot vooral aantrekkelijk wordt zodra hij ergens met korting wordt aangeboden.

De film gebaseerd op de Helldivers-gamefranchise zal op 10 november 2027 in première gaan. Daarbij heeft acteur Jason Momoa een hoofdrol te pakken.

Dat meldt Deadline. Veel details over de film zijn er verder nog niet, behalve dus dat Momoa - bekend van Aquaman en Game of Thrones - er in speelt, en dat Fast and Furious-regisseur Justin Lin de regie op zich neemt.

De verfilming van Helldivers werd vorig jaar aangekondigd, maar sindsdien is het vrij stil rondom de film. Wel maakte Lin eerder al duidelijk dat hij de Helldivers-film wil gebruiken als excuus om bekende acteurs op het witte doek op gewelddadige wijze aan hun einde te laten komen.

Over Helldivers

Helldivers is een multiplayershooterfranchise waarin spelers in teamverband buitenaardse wezens doden om Super Earth te beschermen. Men krijgt in het ruimteschip allerlei missies voorgeschoteld, zoals het vernietigen van een nest aan buitenaardse wezens of het vergaren van data, en reist vervolgens af naar planeten om die missies te klaren.

Vooral het in 2024 verschenen Helldivers 2 is een blijvend succes en wordt nog altijd met nieuwe content ondersteund. De game kwam eerst op PlayStation 5 en pc uit, maar is inmiddels ook speelbaar op Xbox Series-consoles.

PlayStation-verfilmingen

Steeds meer PlayStation-franchises worden de laatste jaren verfilmd, en er staan er nog veel meer op de planning. Zo zijn er films gebaseerd op Uncharted en Gran Turismo gemaakt, en series rondom The Last of Us en Twisted Metal. Ook is er een film rondom de Horizon-franchise in de maak en komt er een serie rondom God of War.