Intel heeft eind augustus een nieuwe generatie high-end processors uitgebracht. De nieuwe Core i7-modellen met codenaam Haswell-E zijn duidelijk sneller dan hun voorlopers en daarmee met afstand de snelste processors ter wereld. Maar ... daar betaal je wel voor.

De nieuwe processors genaamd Core i7-5960X, i7-5930K en i7-5820K, zijn de directe opvolgers van Intels bestaande high-end processorplatform, bestaande uit de Core i7-4960X, i7-4930K en i7-4820K. De nieuwe processors hebben tot acht rekenkernen aan boord, een geheugencontroller die vier modules tegelijkertijd kan aansturen en een PCI Express-controller die tot 40 lanes beschikbaar heeft. Ter vergelijking: Intels 'normale' Core-i3, -i5 en -i7 processors (codenaam Haswell, dus zonder toevoeging -E) gaan tot maximaal vier rekenkernen en kunnen twee geheugenmodules parallel aanspreken. Verder brengt het nieuwe platform een belangrijke vernieuwing naar de desktop: DDR4-geheugen. Lees ook: Haal het maximale uit je pc-processor

©PXimport

Je kunt kiezen tussen de Core i7-5960X, i7-5930K of de i7-5820K.

Drie modellen

Het topmodel i7-5960X is de enige met acht cores aan boord. De cpu werkt standaard op 3 GHz met een Turbo-modus van 3,5 GHz. Het vlaggenschip kost een kleine duizend euro, sinds jaar en dag al de standaardprijs voor de snelste desktop-cpu in Intels assortiment. De Core i7-5930K is met een gemiddelde prijs van zo'n 565 euro een stuk vriendelijker geprijsd, maar heeft wel 'slechts' zes cores aan boord, die wel op een hogere klokfrequentie werken: 3,5 GHz standaard met een Turbo-modus van maximaal 3,7 GHz. Instapper in het Haswell-E-platform is de Core i7-5820K, eveneens een chip met zes cores, maar dan geklokt op 3,3 GHz met een Turbo-modus van 3,6 GHz. Deze kost ongeveer 379 euro, wat zo'n 50 euro meer is dan het topmodel uit Intels reeks normale Haswell-processors op Socket 1150, de Core i7-4790K. Voor die beperkte meerprijs krijg je dus sowieso twee cores extra.

©PXimport

Topmodel i7-5960X heeft acht cores aan boord.

De nieuwe processors maken gebruik van een nieuwe processorvoet die Intel Socket 2011v3 noemt. Socket 2011v3 is uitdrukkelijk niet compatibel met Socket 2011 van Intels vorige high-end-platform: upgraden is er dus niet bij. De chips hebben een TDP (Thermal Design Power, wat je in principe mag opvatten als maximale energieverbruik) van 140 watt, maar zijn volgens onze tests een stuk zuiniger dan hun directe voorlopers. Je vindt de uitgebreide specificaties en de huidige prijzen van de drie nieuwe processors en de andere in dit artikel genoemde processors in onze prijsvergelijker.

Primeur voor DDR4

Haswell-E is het eerste processorplatform dat gebruikmaakt van state-of-the-art DDR4-geheugen. Deze nieuwe standaard is ontwikkeld met een aantal doelstellingen, waaronder een lager energieverbruik en (in de toekomst) hogere snelheden. Dat lagere energieverbruik wordt onder meer bewerkstelligd doordat DDR4-modules standaard op 1,2 volt werken, waar 1,5 volt de gebruikelijke spanning is voor DDR3-modules. Met daar nog wat inwendige optimalisaties aan toegevoegd, kan er per geheugenmodule zo'n 2 watt worden bespaard. Voor een high-end desktop-pc is dat wellicht niet zo belangrijk, maar wanneer DDR4 in de toekomst ook ingezet gaat worden bij laptops en tablets des te meer. Daarnaast is DDR4 bedoeld om hogere klokfrequenties te bieden. Intel heeft zijn processor gevalideerd om te werken met DDR4-modules op 2133 MHz. Bij DDR3 is men nooit verder gegaan dan officiële ondersteuning voor DDR3 op 1866 MHz.

©PXimport

Je hebt een nieuw moederbord met DDR4-geheugen nodig.

Vrijwel direct na de lancering van Haswell-E brachten verschillende merken DDR4-3000-geheugenkits op de markt, één fabrikant heeft zelfs al een DDR4-3333-kit uitgebracht. Voor DDR3 is 3000 MHz is het snelste wat er in de winkel ligt en dat is met die technologie eigenlijk al bijna onmogelijk. Met DDR4 staan we nu pas aan het begin van wat er mogelijk gaat worden qua klokfrequenties. DDR4-modules zijn even lang als hun voorlopers, maar hebben wat meer contactpunten. Aan de onderkant lopen ze een beetje rond, zodat ze makkelijker in een moederbord geplaatst kunnen worden. Een nadeel: de prijzen zijn op dit moment nog zo'n anderhalf keer hoger dan DDR3.

©PXimport

Een Socket 2011 (links) en Socket 2011v3 (rechts). Het verschil lijkt klein, maar vereist een nieuw moederbord.

X99-chipset

De Haswell-E-processors moeten zoals gezegd gecombineerd worden met een Socket 2011v3-moederbord. Dit moederbord maakt gebruik van de Intel X99-chipset. Deze chipset biedt ondersteuning voor onder meer tien SATA-6Gbit/s-aansluitingen en zes usb3.0-poorten. Geen gebrek aan aansluitingen dus. Verder hebben de verschillende moederbordfabrikanten vrijwel zonder uitzondering hun X99-borden ook nog voorzien van moderne, op PCI Express gebaseerde M.2 en SATA Express SSD-interfaces. In de volgende uitgave van Computer!Totaal zullen we een test van een aantal interessante X99-borden publiceren.

Bloedsnelle prestaties

Wij hebben de drie nieuwe cpu's uitvoerig getest. Topmodel i7-5960X blijkt, dankzij de acht cores en de vernieuwingen in de Haswell-E-architectuur, met afstand de snelste cpu ter wereld. In de benchmark Cinebench 11.5 bijvoorbeeld komen we op 14,34 punten, waar voorloper i7-4960X 11,07 punten behaalde. In onze 'x264 video encoding'-benchmark behaalt de cpu 27,6 fps, ruim sneller dan de 21,3 fps van z'n voorloper. Ter vergelijking: de Core i7-4790K (topmodel uit de Socket 1150-reeks) komt op 9,05 punten in Cinebench en 18,4 fps in de video-encoding benchmark. Het nieuwe instapmodel i7-5820K is welllicht de grootste verrassing. Met respectievelijk 11,06 punten en 21,9 fps in deze twee benchmarks is de chip vrijwel net zo snel als de i7-4960X, tot voor kort Intels topmodel in de Socket 2011-serie van 1000 euro. Ook het verschil tussen deze chip en de i7-4790K is aanzienlijk.

Maken we een vergelijking met de high-end cpu's van een paar generaties terug, dan is het verschil helemaal groot. Qua stroomverbruik heeft Intel ook flinke stappen gemaakt. Want waar het nieuwe topmodel i7-5960X in Cinebench zo'n 30 procent sneller is dan z'n voorloper, is tegelijkertijd het stroomverbruik van het complete systeem 21 watt lager. Het maakt dat we mogen concluderen dat de efficiëntie, ofwel performance-per-watt flink is toegenomen.

Conclusie

De nieuwe Haswell-E-cpu's zijn de snelste processors van dit moment en zeer geschikt voor wie bijvoorbeeld (semi-)professioneel aan videobewerking, 3D-rendering of CAD/CAM doet. De prijs is wel een struikelblok, ook vanwege het in eerste instantie nog dure DDR4-geheugen. Het goede nieuws is wel dat je niet per se een topmodel i7-5960X nodig hebt. Ook instapper i7-5820K is een bloedsnelle processor en is volgens ons het meest interessante model. Voor het eerst kun je immers een instapper met 6 cores kopen. Wel moeten we de opmerking maken dat voor veel mensen (inclusief gamers) de i7-4790K van het normale Haswell Socket 1150-platform ook meer dan snel genoeg is.

Microsoft, Google en Apple hebben altijd honger naar data. Vooral persoonlijke gegevens zijn goud waard. Wil je niet dat deze Amerikaanse Big Tech-bedrijven informatie over je verzamelen? Proton is een privacyvriendelijk alternatief. Dit digitale Zwitserse zakmes bestaat onder meer uit een e-maildienst, onlineschijf en VPN-server. Doe er je voordeel mee!

Bijna iedereen gebruikt wel een of meerdere diensten van Microsoft, Google of Apple. Logisch, want bekende namen als Gmail, Drive, iCloud, OneDrive en Outlook zitten standaard in diverse (mobiele) besturingssystemen. Je komt er dus bijna niet onderuit. Waarschijnlijk heb je na aanschaf van een nieuwe smartphone, tablet of computer al eens een account bij een Big Tech-bedrijf aangemaakt. Gelukkig wil dat nog niet zeggen dat je de bijbehorende diensten ook permanent moet gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld prima ergens anders je agenda en e-mails beheren. Ook je filmpjes, foto's en documenten bewaar je desgewenst bij een andere clouddienst.

Wat is er mis met Big Tech?

Waarom zou je eigenlijk een gebruiksvriendelijke en goedwerkende webdienst van een bekend techbedrijf afdanken? Daarvoor bestaan grofweg twee redenen. Besef allereerst dat deze organisaties continu gebruikersdata analyseren en verzamelen. Voor online adverteerders is deze informatie zeer waardevol, want zij kunnen zo heel gericht adverteren. Een tweede argument is dat de genoemde techbedrijven onder de gammele privacywetgeving van de Verenigde Staten vallen. Als de Amerikaanse overheid een inzageverzoek voor een bepaald gebruikersaccount indient, zal Google, Microsoft of Apple dat honoreren. Zij zijn in dat geval namelijk verplicht om de bijbehorende gegevens af te staan.

Voordelen Proton

Bij Proton zijn jouw privédata in veilige handen. De oprichters kozen er in 2014 bewust voor om de organisatie in Zwitserland te huisvesten. Dit Alpenland staat namelijk bekend om zijn strenge privacywetgeving. Nuttig om te weten is dat al jouw gegevens versleuteld worden opgeslagen. Kortom, niemand kan jouw foto's, e-mails en documenten inzien. Verder zijn de diensten volkomen reclamevrij, waardoor Proton geen belang heeft bij het sprokkelen van persoonlijke informatie.

Zijn er dan helemaal geen nadelen? Bijna niet, al geldt er voor gratis leden wel een strakke datalimiet. Als niet-betalende gebruiker kun je 1 GB aan e-mails en 5 GB aan bestanden opslaan. Wanneer je alleen de belangrijkste berichten, foto's en documenten bewaart, kom je daarmee een heel eind. Overigens hanteert Proton voor zijn betaalde abonnementen schappelijke tarieven.

Account aanmaken

Wil je graag met Proton aan de slag? Surf dan naar https://proton.me en klik op Maak een gratis account aan. Typ een relevante gebruikersnaam. Dit is meteen ook je e-mailadres. In de volgende stap vul je tweemaal een sterk wachtwoord in, waarna je bevestigt met Aan de slag. Bewijs nu aan Proton dat je geen robot bent. Sleep het puzzelstukje naar de juiste plek en kies Volgende.

Weergavenaam

Na heel even wachten verschijnt er een verse pagina met een zogeheten herstelkit. Die heb je nodig wanneer je onverhoopt niet meer in jouw account kunt komen. Klik achter PDF Downloaden op de paarse downloadknop en bewaar dit pdf'je in een geschikte map. Vink vervolgens het selectiehokje aan en kies Ga verder.

Typ in het volgende scherm een zogenoemde weergavenaam. Die zien mensen wanneer ze een e-mail van je ontvangen. Jouw voor- en achternaam liggen daarom voor de hand. Via Doorgaan verschijnt er een overzichtsscherm met alle beschikbare Proton-diensten.

Starten met Proton Mail

Van Big Tech-bedrijven is bekend dat ze het e-mailverkeer scannen. Als je niet op digitale pottenkijkers zit te wachten, ben je bij Proton Mail aan het juiste adres. Dankzij het gebruik van eind-tot-eind-encryptie kunnen alleen de verzender en ontvanger de inhoud van een bepaalde e-mail lezen. Nieuwe gebruikers zien eerst een introductiescherm. Neem de tips vrijblijvend door, waarbij je eventueel een desktopprogramma of mobiele app van Proton Mail kunt installeren. Deze workshop behandelt alleen de webmailversie. Pas in de laatste stap het thema naar eigen smaak aan.

Gmail koppelen aan Proton Mail

Via Gebruik dit open je jouw digitale postbus. Proton Mail oogt als een doodnormale e-maildienst. In het linkermenu staan alle mappen, terwijl je rechts e-mails kunt lezen. Zie linksonder hoeveel opslagruimte er momenteel in gebruik is. Dat is belangrijk om in de gaten te houden, want bij een volle mailbox ben je onbereikbaar. In eerste instantie kunnen gebruikers 500 MB aan e-mails opbergen. Je verdubbelt dat door de gelijknamige app op je mobiele toestel te installeren en jouw Gmail-berichten naar Proton door te sluizen. Klik voor laatstgenoemde optie linksonder op Gmail automatisch doorsturen en Inloggen met Google. Je bevestigt tweemaal met Doorgaan om de Gmail-berichten op te halen.

Instellingen

Via Nieuw Bericht stel je eenvoudig een verse e-mail op. Uiteraard kun je ook mailtjes beantwoorden en doorsturen. Dat werkt op ongeveer dezelfde wijze als je dat wellicht van andere webmaildiensten gewend bent. Houd er rekening mee dat de spam-map in de reguliere weergave is verstopt. Klik in de linkerkolom op Meer om onder andere de mappen Spam en Prullenbak te tonen.

Je kunt in Proton Mail de belangrijkste instellingen nog even nalopen. Klik hiervoor bovenaan op het tandwiel. De opties verschijnen in de rechterkolom. Kies achter Lay-Out voor Rij of Kolom. Een kolommenweergave heeft als voordeel dat je tegelijkertijd het postvak met alle ontvangen e-mails én de inhoud van een los bericht kunt bekijken. Verder pas je desgewenst de Dichtheid van het postvak aan. Selecteer je hier Compact, dan heeft jouw postvak plek voor meer e-mails.

E-mailhandtekening

Klik eventueel op Alle instellingen om nog meer opties van Proton Mail te tonen. Misschien wil je bijvoorbeeld een handtekening instellen. Die verschijnt dan automatisch onder iedere nieuwe of beantwoorde e-mail. Klik binnen het instellingenvenster onder Proton Mail op Identiteit en adressen. Typ bijvoorbeeld je naam, adres en telefoonnummer. Wil je een (bedrijfs)logo in de handtekening plaatsen? Klik dan helemaal rechts van de werkbalk op het pictogram Afbeelding invoegen. Via Afbeelding uploaden verschijnt het gekozen plaatje in het tekstkader. Pas de grootte naar eigen inzicht aan en bevestig met Update.

Superveilige dataopslag

Net als bij Proton Mail past het Zwitserse concern bij Proton Drive eveneens eind-tot-eind-versleuteling toe. Behalve jijzelf kan dus helemaal niemand de gegevens inzien. Ook de eigen personeelsleden van Proton niet! Bestanden en bestandsnamen zijn voor derden dus onleesbaar. Ga naar https://drive.proton.me om de online schijf te openen. Via Aan de slag wijzig je optioneel het thema. Je kiest achtereenvolgens Selecteer thema / Later installeren / Doorgaan / Sla voorlopig over, waarna je persoonlijke cloudomgeving verschijnt. Die is nog leeg, maar daar komt snel verandering in!

Bekijk linksonder de resterende online opslagcapaciteit. Aan het begin heb je 2 GB tot je beschikking. Je breidt dat uit tot hoogstens 5 GB door bepaalde opdrachten te voltooien, namelijk het uploaden van gegevens en het delen van bestanden met bekenden. Proton geeft voor deze taken namelijk een beloning.

Bestand(en) uploaden

Een gratis opslagcapaciteit van 5 GB lijkt misschien veel, maar in de praktijk zit jouw persoonlijke cloud zo vol. Bedenk daarom goed welke gegevens je veilig wilt bewaren. Met name video's en foto's nemen relatief veel ruimte in beslag. Selecteer daarom alleen de meest dierbare beelden. Verder kun je ook privacygevoelige bestanden in Proton Drive kwijt, zoals een kopie van jouw identiteitsbewijs en financiële documenten.

Het uploaden van gegevens is kinderspel. Sleep vanuit Windows Verkenner met ingedrukte muisknop een map of bestand naar Proton Drive. Zodra je de muisknop loslaat, start direct het uploadproces. Proton Drive versleutelt eerst de gegevens en slaat de boel vervolgens op. Als alternatief voeg je via de knop Nieuw net zo makkelijk een bestand of map toe.

Bestanden weergeven

Mooi meegenomen is dat deze clouddienst diverse bestanden kan weergeven, zoals foto's, pdf'jes en tekstdocumenten. Dubbelklik gewoon op een bestandsnaam of miniatuur om een voorbeeldweergave te bekijken. Tot slot kun je jouw cloudruimte naar eigen wens organiseren. Klik bovenaan op het pictogram Nieuwe map aanmaken. Nadat je een relevante mapnaam hebt getypt, sleep je de gewenste bestanden naar deze nieuwe locatie.

Verantwoord gegevens delen

Soms is het handig om kiekjes of andere gegevens met bekenden te delen. Geen probleem, want je regelt dat rechtstreeks vanuit Proton Drive. Selecteer eerst een bestand of map. Je doet dat door voor het beoogde item het selectiehokje aan te vinken. Klik vervolgens bovenaan op het pictogram Delen (poppetje met plusteken).

Gebruikt jouw contactpersoon óók Proton Drive? Typ dan eerst het juiste e-mailadres. Daarna schrijf je een bericht, zodat jouw vriend(in) of kennis weet om wat voor bestand(en) het gaat. Bevestig nu met Delen. De ontvanger van de e-mail kan de gegevens nu met zijn of haar eigen account downloaden.

Is jouw contactpersoon geen lid van Proton, dan kun je nog steeds een bestand of map delen. Klik in dat geval achter Maak een publieke link op het schuifje. Het is verstandig om toegang tot deze url te beveiligen. Stel via het tandwieltje een vervaldatum en wachtwoord in. Zo weet je zeker dat onbevoegden geen toegang hebben. Klik ten slotte op Wijzigingen opslaan en verstuur de getoonde link nu bijvoorbeeld via e-mail of WhatsApp.

Data synchroniseren

Met Proton Drive synchroniseer je eenvoudig data tussen verschillende computers, tablets en smartphones. Je kunt de bestanden dan overal gebruiken. Ga naar https://drive.proton.me/u/6/devices om het benodigde programma voor Windows of macOS te downloaden. Log na de installatie in met het juiste e-mailadres en wachtwoord. In de Verkenner of Finder is nu de map Proton Drive zichtbaar. Bestanden en mappen die je hierin plaatst, belanden automatisch op de server van Proton. Vervolgens zijn de data voor alle gekoppelde apparaten beschikbaar. Bewaar op die manier van belangrijke bestanden een veilige back-up.

Je draagt de persoonlijke gegevens voortaan altijd bij je. Installeer vanuit de App Store of Play Store de mobiele app van Proton Drive. Zodra je bent ingelogd, heb je meteen toegang tot al jouw foto's en documenten. Nuttig is dat je optioneel smartphonefoto's kunt back-uppen. Daarnaast deel je eenvoudig bestanden met bekenden.

Beveiligde verbinding

Het Zwitserse techbedrijf stelt alles in het werk om de privacy van zijn gebruikers zo goed mogelijk te beschermen. In dat kader mag een VPN-dienst natuurlijk niet ontbreken. Je creëert daarmee een versleutelde tunnel tussen jouw apparaat en het Proton-datacenter. Hiervoor wordt het netwerkverkeer via een zogeheten VPN-server omgeleid. Dankzij deze techniek zien derden niet wat je online doet, zoals hackers en je internetprovider. Bovendien blijft jouw ip-adres verborgen.

In tegenstelling tot veel andere aanbieders is Proton VPN gratis. Er geldt geen datalimiet. Surf naar https://account.protonvpn.com en scrol een stukje omlaag. Zoals je ziet, is deze dienst voor vrijwel alle (mobiele) besturingssystemen beschikbaar, waaronder Windows, macOS, Linux, Android, iOS, Apple TV en Android TV. Bovendien kun je Proton VPN ook in de browsers Chrome en Firefox installeren. Download en installeer de gewenste versie.

Je zet eenvoudig een beveiligde netwerkverbinding op. Log in met je account en kies daarna Verbinden. Met de gratis versie selecteert Proton op eigen houtje een beschikbare server. Via Change server wijzig je de locatie. Dat gebeurt willekeurig. Als je liever een VPN-server uit een specifiek land gebruikt, heb je een betaald account nodig.

Overige tools van Proton

Naast Proton Mail, Drive en VPN gebruik je met een gratis account nog meer diensten. Zo beheer je met Calendar een versleutelde agenda, terwijl je met Pass jouw wachtwoorden in een beveiligde online kluis bewaart. In Wallet kun je zelfs gekochte bitcoins beheren. Tot slot is Proton Authenticator een nuttig hulpmiddel voor wie tweestapsverificatie voor diverse webdiensten wil instellen.

Lees ook: Waarom je beter geen sms voor tweestapsverificatie kunt gebruiken

Op de CES in Las Vegas presenteert Samsung een uitbreiding van zijn audio-aanbod voor 2026. De fabrikant introduceert twee nieuwe Music Studio-speakers en vernieuwt tegelijk zijn Q-serie soundbars. De nadruk ligt op beter samenwerkende apparaten, waarbij tv, soundbar en losse speakers als één systeem functioneren.

Onder de nieuwe producten bevinden zich de Music Studio 5 en Music Studio 7, twee draadloze luidsprekers die zijn ontworpen om zowel zelfstandig als in combinatie met andere Samsung-audioapparatuur te werken. Beide modellen maken deel uit van een breder ecosysteem, waarin meerdere speakers en soundbars aan één tv gekoppeld kunnen worden.

De Music Studio 7 is het meest uitgebreide model. Deze speaker levert 3.1.1-kanaals audio met aparte speakers voor links, rechts, het midden en omhoog gericht geluid. Daardoor ontstaat een ruimtelijker geluidsbeeld dan bij een traditionele stereospeaker, vooral bij films en series. Samsung past technieken toe om overlap tussen kanalen te beperken en de bas gecontroleerd te houden, ook bij hogere volumes. Muziek wordt verwerkt tot 24-bit/96 kHz en dankzij de super tweeter worden ook hoge tonen verder doorgetrokken. De Music Studio 7 is los te gebruiken, maar kan ook worden gecombineerd met extra speakers of een Samsung-tv voor een bredere stereo-opstelling of surroundgeluid.

De Music Studio 5 is compacter. Hij gebruikt een enkele woofer en twee tweeters voor een evenwichtige weergave en is afgestemd op helder geluid bij dagelijks gebruik, zoals muziekstreaming en tv-geluid. Net als het grotere model ondersteunt hij wifi, bluetooth en spraakbediening. Samsung richt zich hier duidelijk op gebruikers die één losse speaker willen, maar wel de optie willen houden om later uit te breiden.

Soundbars

Naast de nieuwe Music Studio-speakers vernieuwt Samsung ook zijn Q-serie soundbars voor 2026. Het topmodel HW-Q990H bestaat uit een uitgebreide set met een 7.0.2.-soundbar, draadloze 4.0.2.-achterspeakers en een ingebouwde subwoofer. Nieuw is onder meer een functie die dialogen nadrukkelijker naar het midden van het scherm verplaatst en een automatische volumeregeling die grote verschillen tussen bronnen voorkomt. Daarnaast introduceert Samsung een all-in-one soundbar, de HW-QS90H, die zonder losse subwoofer werkt. Dankzij het Convertible Fit-ontwerp kun je die plaatsen waar je wilt: je kunt hem op tafel zetten maar ook aan de muur hangen. Een ingebouwde gyrosensor zorgt ervvor dat de kanaaalverdeling automatisch wordt aangepast.

Alle nieuwe audioproducten werken met elkaar samen via Q-Symphony en de SmartThings-app. Daarmee moeten gebruikers eenvoudiger meerdere speakers kunnen combineren en het geluid beter kunnen afstemmen op hun woonkamer.