ID.nl logo
Review Samsung HW-Q990D – De ultieme soundbar?
© Samsung
Huis

Review Samsung HW-Q990D – De ultieme soundbar?

Met de HW-Q990D levert Samsung een update voor een van de beste Dolby Atmos-soundbars op de markt. Goedkoop is de HW-Q990D niet, maar hij belooft wel spectaculaire surroundprestaties. 

Fantastisch
Conclusie

De HW-Q990D laat nauwelijks steken vallen. Het is een van de allerbeste soundbars beschikbaar, zo goed dat hij heel dicht komt bij een discrete surroundopstelling. Hij presteert uitstekend met films, tv-series en games. En niet enkel als het geluid daar Dolby Atmos of DTS:X is: ook ouder materiaal met 5.1 of zelfs stereo weet deze Samsung-soundbar op geslaagde wijze te upmixen. Muziek afspelen doet de HW-Q990C ook niet slecht, met name als het om Dolby Atmos gaat.

Plus- en minpunten
  • Uitstekende surroundprestaties
  • Maakt ook iets mooi van stereo en 5.1
  • Volledig pakket
  • Achterspeakers en subwoofer zijn geen zwakke punten
  • Veel ingangen en HDMI 2.1-ondersteuning
  • Veel opties voor fijne afstelling in de app
  • Prijzig
  • Juiste plaatsing van achterspeakers is belangrijk
  • SmartThings-app kan druk zijn

Samsung biedt veel soundbars aan, beginnend bij budgettoestellen tot absolute topmodellen. De HW-Q990D valt zonder twijfel in die laatste categorie. Het is een 11.1.4-soundbar die geleverd wordt met een forse subwoofer en twee draadloze speakers. Samen goed voor 656 watt aan vermogen, aldus de fabrikant. Ondersteuning is er voor Dolby Atmos en DTS:X, waardoor je echt 'omhuld' gehuld wordt door de audio van van films en tv-programma's van bijvoorbeeld Netflix en Amazon Video Prime. Het is daarnaast een soundbar die uitdrukkelijk mikt op gamers.

De HW-Q990D heeft een adviesprijs van 1599 euro. Dat is een fors bedrag, maar dit is dan ook een heel volledig pakket. De enorme doos bevat een grote soundbar met buitengewoon veel speakers of drivers, een krachtige subwoofer en twee draadloze speakers. Die plaats je links en rechts van de bank, bij voorkeur iets verder naar achteren. De speakers kun je op een meubel of vensterbank plaatsen. Ophangen kan ook. Eventueel kun je optioneel een losse stand aanschaffen – Samsung heeft daar een aantal mooie exemplaren voor in het assortiment. 

©Samsung

Er zit veel techniek in deze soundbar.

Het is ook mogelijk om de twee speakers vooraan links en rechts van de tv te plaatsen. Dan heb je niet een geluidsbubbel rondom je, maar krijg je vooraan een nog grotere geluid. Maar de beste ervaring krijg je toch met de speakers achteraan. Zet ze wel zorgvuldig neer. Hoewel de verleiding groot kan zijn om de speakers gewoon maar ergens te parkeren, is het bij de HW-Q990D toch belangrijk om de aanbevolen plaatsing zo goed mogelijk te volgen.

©Jamie Biesemans

De HW-Q990D is nu beter voor (high-end) gaming.

Kleine update 

Als dit allemaal vertrouwd in de oren klinkt, dan is dit geen toeval. De HW-Q990D is de opvolger van de HW-Q990C van vorig jaar (en die volgde de HW-Q990B van 2022 op). De gelijkenissen zijn heel groot, zowel qua design als qua functies. Ook de subwoofer en de draadloze achterspeakers ogen identiek. 

De nieuwe Samsung-soundbar brengt wel enkele nieuwe functies. De belangrijkste is er voor gamers. De twee HDMI-ingangen op de soundbar ondersteunen nu HDMI 2.1 . Dat wil zeggen dat je een Playstation 5 of een Xbox Series X kunt aansluiten en games in de hoogste kwaliteit (4K120) richting een televisie kunt sturen. Hoewel gamers vaak hun console liefst rechtstreeks op een televisie aansluiten, is dit in sommige situaties wel handig, bijvoorbeeld wanneer de televisie wat hoger aan de muur hangt.

Net zoals vorig jaar is er een goedkopere, tweede topmodel dat grotendeels dezelfde functies biedt maar 'beperkt' is tot 9.1.4. Deze HW-930D kost 999 euro, en is de opvolger van de HW-930C.

Veel ingangen

Aan de vele ingangen zie je dat de HW-Q990D een topmodel is. Er zijn er veel, waaronder twee extra HDMI-inputs (voor consoles, blu-ray-spelers en mediaspelers) en een HDMI-eARC-poort die je gebruikt voor de verbinding naar je televisie. Kabels kun je netjes wegwerken omdat alle aansluitingen in een diepe nis onderaan zitten.

©Jamie Biesemans

Ook is er een optische ingang die je een alternatief biedt om een (oude) tv aan te sluiten. Al is dit wat ons betreft wel een soundbar die je eerder wilt gebruiken met een nieuwe televisietoestel met ingebouwde streamingdiensten en Dolby Atmos-ondersteuning. Er is bovendien een aux-ingang, maar geen usb-poort voor opslag met eigen muziekbestanden.

Muziek speel je bij voorkeur af via streaming, waar je ook veel opties voor krijgt. Bluetooth en streaming via Airplay 2, Chromecast en Spotify Connect ontbreken niet.

Nog beter met een Samsung-tv 

Samsung ziet graag kopers van Samsung-tv’s meteen een Samsung-soundbar kopen. Om dat aan te moedigen, bezit de HW-Q990D functies die enkel werken in combinatie met een (nieuwere) Samsung-tv. Zo kan de soundbar draadloos verbinden met een Samsung-televisie. Ja, dat kan sowieso bij de meeste tv’s via bluetooth, maar dan wordt er enkele stereo naar de soundbar gestuurd. Met de juiste Samsung-tv ervaar je draadloos toch Dolby Atmos-geluid.

Daarnaast is er ook Q-Symphony. Dat is een functie waarbij de tv-speakers samenwerken met de speakers in de soundbar om Atmos-effecten hoger in de kamer te laten weerklinken. Dat klinkt mogelijk abstract, maar het is wel effectief om een beter 3D-geluid te creëren. Q-Symphony werkt heel goed, in het bijzonder bij een grotere schermformaat. Je moet wel uitzoeken welk (ouder) tv-model goed samenwerkt met de HW-Q990D, heel helder communiceert Samsung daar niet over.

SpaceFit

Ten slotte krijg je dankzij een Samsung-tv ook de SpaceFit Sound Pro-functie. Interessant, want zo’n kamerkalibratiefunctie verbetert de weergave door rekening te houden met de vorm en grootte van je woonkamer. Het neemt bijvoorbeeld wollige, luide bastonen weg. 

Zonder een geschikte Samsung-tv biedt de HW-Q990D SpaceFit, een eenvoudigere versie die automatisch ‘luistert’ via de ingebouwde microfoon. Schakel je de microfoon uit (wat kan met een druk op een knop), dan werkt SpaceFit of spraaksturing met Alexa niet. Bij Sonos heb je iets gelijksoortigs (Trueplay) en ook onder meer op Bose- en Sony-soundbars kom je kalibratiefuncties tegen. Bijzonder bij de HW-Q990D is dat je geen testtonen hoeft af te spelen. SpaceFit werkt automatisch als je gewoon content afspeelt.

©Samsung

De HW-Q990D-soundbar is 123 cm breed.

Hoekig en strak

De soundbar zelf is een vertrouwde verschijning. Dat komt omdat we inmiddels al vijf generaties van dit topmodel getest hebben. De HW-Q990D blijft een lange balk die opvalt door de afgesneden hoekpunten vooraan. Dit en de heel uniforme afwerking met een zwart rooster maakt de Samsung een subtiele soundbar. Maar wel een grote, gemaakt voor een 55- of een 65-inch tv – of zelfs groter.

Er is zelfs geen scherm of ledjes die je aandacht trekken bij het tv-kijken. Er is enkel een klein display dat rechts vooraan achter het rooster is geplaatst. Je ziet het enkel oplichten als je iets verandert, zoals het volumeniveau. Dat is slim, want je wordt minder afgeleid. Maar soms is het door z’n beperkte breedte moeilijk om er de juiste informatie op af te lezen.

Subwoofer en achterspeakers zijn net zo strak

De bijhorende subwoofer is hoog en diep, maar niet zo breed. Je plaatst hem bij voorkeur in de buurt van de televisie, met de brede zijkant met de opening weg van de muur gericht.  Het is nu nog steeds niet een mooi iets om naar te kijken – welke soundbarsubwoofer wél? – maar door de strakke afwerking valt hij in ieder geval niet te veel op.

©Samsung

De achterspeakers hebben luidsprekers boven, vooraan en aan een zijkant.

De achterspeakers zijn verrassend zware apparaten, een stukje groter dan meestal het geval is. Elke luidspreker bevat dan ook drie aparte speakers, die elk een eigen kanaal voor hun rekening nemen. Die vele kanalen is een bijna-unieke eigenschap van de HW-Q990D. Is het echter nuttig? Zelfs Dolby Atmos-geluid geleverd via een streamingdienst is beperkt tot 5.1.4. De soundbar zal zelf echter die geluidsinformatie nemen en 'upmixen' naar 11.1.4.

App met veel opties

Heb je een geschikte Samsung-televisie, dan kun je de afstandsbediening daarvan gebruiken om de HW-Q990D te bedienen. Er zit sowieso een eigen afstandsbediening in de doos. Het is wel handiger om de soundbar te koppelen met de SmartThings-app van Samsung. Dat maakt het veel makkelijker om instellingen aan te passen en het geluid te tweaken. De app biedt heel veel opties.

©Eigen

De SmartThings-app biedt veel instellingen.

SmartThings is natuurlijk veel meer dan een soundbar-app. Eigenlijk is het een volwassen smarthome-oplossing die bijvoorbeeld slimme lampen, deurbellen en meer kan bedienen en automatiseren.

Het beste werkt dit smarthomeplatform met een SmartThings-hub; het goede nieuws is dat de HW-Q990D die rol van hub op zich kan nemen. Best wel onverwacht dat een soundbar ook het brein van een smarthome kan zijn! Een nieuwe Samsung-televisie kan dit trouwens ook. Naarmate je meer zaken koppelt met SmartThings, wordt de app wel drukker en complexer. 

Heldere spraak

Zoals alle betere soundbars bezit de HW-Q990D een apart aangestuurde speaker voor het middenkanaal. Deze zorgt dat dialogen (in onze test van ‘The Gentlemen’ op Netflix) kristalhelder worden aangeleverd. Zelfs zonder de specifieke AVA-spraakverbeteringsfunctie in te schakelen, zijn stemmen vol en heel goed verstaanbaar.

©Samsung

De vele speakers in de soundbar zorgen voor een groot geluidsbeeld.

Bovendien zijn dialogen en geluidseffecten via het centerkanaal goed geïntegreerd met de speakers links en rechts ervan. Hierdoor biedt de HW-Q990D een heel naadloze geluid rond de televisie waarin actie overtuigend beweegt. Omdat de soundbar best groot is en er in de afgesneden hoeken telkens een extra speakerkanaal zit, krijg je zelfs bij een 65-inch televisie een geluidsbeeld dat nog groter overkomt. 

Veel beweging om je heen

Net zoals z’n voorganger doet de HW-Q990D het heel sterk bij het doorlopen van Dolby- en DTS-demo’s. Bij ‘Horizon’ laat het geluidseffecten (zoals de ruimteschepen die het scherm invliegen of de nachtgeluiden in het bos) door de kamer heen bewegen op een manier die weinig andere soundbars kunnen evenaren. De goede achterspeakers helpen om een echte surroundbubbel te creëren – iets dat eigenlijk anders enkel met een surroundopstelling met losse speakers en AV-receiver mogelijk is.  De HW-Q990D is dan wellicht ook het dichtste dat een soundbar zo’n uitgebreid systeem kan benaderen. 

Wat wel een verschilpunt met een losse surroundopstelling kan zijn: hoewel de Samsung-soundbar uitgerust is met krachtige speakers, blijft het voor de hoogtekanalen die 3D-geluid mogelijk maken afhankelijk van speakers die geluid weerkaatsen van het plafond. In sommige ruimtes werken die heel goed, maar bij hogere plafonds wordt het lastiger. Het is dan wel goed dat je per kanaal apart het volume kunt regelen via de remote (omslachtig) of de app (handiger).

©Eigen

In de app de kanaalniveaus afregelen is handiger dan met de remote.

Kies de juiste geluidsmodus

Iets complexer bij deze soundbar zijn de geluidsmodi. Er zijn er verschillende, waaronder een Adaptieve die goed z’n werk doet en de weergave aanpast naargelang je films bekijkt, gamet of muziek afspeelt.

Je krijgt in alle geluidsmodi 11.1.4 te horen, ook als je stereomuziek afspeelt. Gelukkig doet de Samsung dat opwaarderen heel goed. Bij het bekijken van een film met stereogeluid kregen we een heel degelijke upmix te horen. Enkel in de Standard-modus krijg je geluid zoals het aangeleverd wordt aan de soundbar: stereo blijft stereo, 5.1 blijft 5.1, Dolby Atmos blijft 5.1.4.

Er zijn daarnaast nog wat andere geluidsinstellingen, waardoor je al met al de weergave best wel uitgebreid kunt aanpassen aan jouw situatie. Dat is fijn (en onverwacht voor een soundbar), maar maakt dat je ook wat tijd moet nemen om de HW-Q990D echt fijn af te regelen.

Epische schaal

Waar de Samsung-soundbar echt uitpakt, is bij films met epische soundtracks. ‘Dune: Part Two’ is daar een mooi voorbeeld van. Tijdens de finale veldslag tussen de Fremen en de keizer maakt de HW-Q990D meermaals indruk. Actie wordt heel groot in de kamer neergezet, met geluidseffecten die vloeiend bewegen. Er zijn wel meer high-end soundbars die je goed kunnen omhullen, zoals de JBL Bar 1300, maar de Samsung overtuigt met z’n helderheid en goede positionering van effecten. Je hoort echt de kogels om je oren vliegen – mits je de achterspeakers juist plaatst.

©Jamie Biesemans

Geluidseffecten met veel bastonen overweldigen nooit spraak en kleine details gaan niet verloren, een probleem dat vaak optreedt bij soundbars die je wat luider zet. Dat is omdat het Samsung-systeem in z’n geheel goed op elkaar is afgestemd. De soundbar presteert zelf prima, maar ook de subwoofer klinkt gedetailleerd en de achterspeakers zijn krachtig. 

Muziek afspelen is geen teleurstelling

De HW-Q990D presteert ook sterk met muziek, al helemaal met optredens en releases in Dolby Atmos. Waar de meeste soundbars eerder matig uit de hoek komen, krijgen we hier de bekende filmthema’s van John Williams: Live in Vienna (zoals de machtige Imperial March) verfijnd aangeleverd, incluis strijkers en fluiten die natuurlijk klinken. De sfeer van een concertzaal wordt hier heel geslaagd overgebracht.

Met de nieuwe Billy Eilish-release ‘Hit Me Hard And Soft’, in Dolby Atmos gestreamd vanuit de Tidal-app op een LG OLED65C25, zorgt de Samsung voor een meer samengedrukt geluid waar de strijkers van SKINNY wel goed uitspringen. Lekker strak was ook de bas en vette synth bij LUNCH, zaken die vaak foutgaan bij een soundbar. De subwoofer van de HW-Q990D is hoorbaar van een betere kwaliteit dan normaal.

 Wat weer opvalt is dat het baat heeft om op de Sound Mode-knop te drukken. Elke modus doet toch echt iets anders, en zeker als je in stereo streamt zijn de verschillen bij muziek heel groot. 

Conclusie

De HW-Q990D laat nauwelijks steken vallen. Het is een van de allerbeste soundbars beschikbaar, zo goed dat hij heel dicht komt bij een discrete surroundopstelling. Hij presteert uitstekend met films, tv-series en games. En niet enkel als het geluid daar Dolby Atmos of DTS:X is: ook ouder materiaal met 5.1 of zelfs stereo weet deze Samsung-soundbar op geslaagde wijze te upmixen. Muziek afspelen doet de HW-Q990C ook niet slecht, met name als het om Dolby Atmos gaat.

Daarbij tekenen we wel aan dat de plaatsing van de achterspeakers in je kamer nauw luistert. Op dat vlak is de Samsung wel kritischer dan andere soundbars met losse achterspeakers.

Natuurlijk waren bij de HW-Q990C deze zaken ook allemaal op orde. De enige kritiek die echt zwaar woog bij die C-versie van vorig jaar was de afwezigheid van HDMI 2.1-poorten, al was dat eigenlijk enkel van belang voor next-gen gamers. Aangezien die HW-Q990C inmiddels een stukje goedkoper werd, is dat ‘oude’ model (zolang het nog beschikbaar is) wel een interessant koopje. Sowieso zit je met het topmodel van Samsung op de eerste rij qua surroundbeleving, of je nu de C-versie van 2023 of de HW-Q990D van dit jaar kiest. 

▼ Volgende artikel
Waar voor je geld: 5 fonduesets voor een gezellige avond
© M.studio - stock.adobe.com
Huis

Waar voor je geld: 5 fonduesets voor een gezellige avond

Bij ID.nl zijn we gek op producten waar je niet de hoofdprijs voor betaalt. Daarom gaan we een paar keer per week voor je op zoek naar zulke aanbiedingen. Met Kerst en Oud en Nieuw voor de deur is het weer tijd om te bedenken wat je wil gaan eten. Wat dacht je van fondueen? Met deze vijf fonduesets maak je indruk op je vrienden en familie.

Met een fondueset smelt je de lekkerste kazen en dep je je broodje of vlees in bouillon of kaas. Fonduesets zijn de ultieme sfeermakers voor de feestdagen, of het nu met vrienden is of familie en of je kiest voor romige kaas, bouillon of chocolade; het is op en top genieten. Een absolute must-have voor elke levensgenieter en perfect voor de feestdagen. Wij vonden vijf betaalbare fonduesets voor je.

Boska Elektrische Fondueset Pro - 8 personen

De Boska Elektrische Fondueset Pro is ontworpen voor liefhebbers van kaas‑ en vleesfondue. De set bestaat uit een geëmailleerde gietijzeren pot met een inhoud van circa 2,15 liter, waardoor je genoeg ruimte hebt voor een volledige kaasfondue of bouillon. Het verwarmingselement is elektrisch en beschikt over een instelbare thermostaat; hierdoor kun je de temperatuur naar wens aanpassen voor verschillende soorten fondue. Een handig indicatielampje laat zien wanneer het element aan staat. De pot staat op een stevige basis en heeft een extra lang snoer van twee meter, zodat je hem makkelijk midden op tafel plaatst. Bij de set worden acht fonduevorken geleverd die zijn voorzien van gekleurde markeringen. De combinatie van gietijzer en emaille zorgt voor een gelijkmatige warmteverdeling en eenvoudige reiniging.

Swissmar Lausanne 11‑delige fondueset - 6 personen

De Zwitserse fabrikant Swissmar levert met de Lausanne een 11‑delige fondueset die is gericht op traditioneel fonduen. De set bestaat uit een koperen pan met een geëmailleerde binnenkant en een zware RVS‑branderschaal. Doordat koper de warmte snel opneemt en verdeelt, is de fondue snel op temperatuur. De pan staat op een robuuste stalen houder waarin een brander met regelaar zit; hiermee pas je de vlamsterkte aan voor kaas‑, bouillon‑ of chocoladefondue. In de doos zitten verschillende accessoires, waaronder zes vorkjes en een branderschaal. Deze set is niet elektrisch, waardoor je hem zelfs buiten of op de camping kunt gebruiken.

Mäser Fondueset - 4 personen

De fondueset van Mäser bestaat uit een roestvrijstalen pan met bijbehorende brander. Roestvrij staal is slijtvast en eenvoudig te reinigen; je kunt de pan na gebruik in de vaatwasser zetten. De set heeft een inhoud van rond één liter, voldoende voor een kaas‑ of chocoladefondue voor een klein gezelschap. Er worden meerdere fonduevorkjes meegeleverd met gekleurde puntjes om ze te onderscheiden. Dankzij de stevige basis staat de pan stabiel op tafel, terwijl de gelijkmatige warmteverdeling voorkomt dat de inhoud aanbrandt. Omdat het geen elektrisch toestel is, gebruik je de brander met brandgel of spiritus.

Baumalu 385050 fondueset - 6 personen

Deze fondueset van Baumalu bestaat uit een zware gietijzeren pan die op een decoratieve houten plaat staat. Gietijzer houdt de warmte goed vast en is geschikt voor zowel kaas‑ als chocoladefondue. De bijgeleverde brander plaats je onder de pan; je regelt de vlamsterkte met een draaiknop. Omdat de pot stevig op de houten plaat staat, blijft hij stabiel en kras je niet op de tafel. In de set zitten fonduevorkjes met houten handvatten.

Tristar FO‑1107 Fonduepan - 8 personen

De Tristar FO‑1107 is een elektrische fondueset met een inhoud van ongeveer 1,5 liter. Je gebruikt deze pan voor verschillende soorten fondue, zoals kaas, bouillon of chocolade. Het verwarmingselement levert circa 1000 watt en heeft een instelbare thermostaat, zodat je de temperatuur kunt aanpassen aan het type fondue. Een indicatielampje geeft aan wanneer het apparaat actief is. De pan heeft een antiaanbaklaag, een cool‑touch handgreep en staat op een antislipvoet voor extra stabiliteit. Er worden acht fonduevorkjes meegeleverd en door de ring bovenop blijven de vorkjes op hun plek tijdens het fonduen.

▼ Volgende artikel
Van papier tot pixels: altijd je administratie op orde
© px.palette
Huis

Van papier tot pixels: altijd je administratie op orde

Papieren facturen, garantiebonnetjes, contracten en andere documenten slingeren al snel overal rond. Waarom niet alles digitaal bewaren, zodat je het in enkele klikken terugvindt? In dit artikel vind je gratis tools en praktische tips om je administratie te scannen, te taggen, doorzoekbaar te maken en veilig op te slaan zonder veel gedoe.

Wat gaan we doen?

We geven diverse tips en tools om administratieve en andere papieren documenten efficiënt en ordelijk te digitaliseren. Dat gaat van scannen en OCR’en tot organiseren, automatiseren, back-uppen en meer.

Tip 1: Scanner

Stel, je wilt een hele reeks documenten digitaliseren, zoals garantiebewijzen of facturen. We gaan ervan uit dat je een scanner in huis hebt, eventueel als onderdeel van een all-in-one-printer. Zo’n toestel is goed geschikt voor stabiele, rechte scans, en een (soms optionele) documentinvoer maakt het extra handig bij grotere aantallen. Je scant het best op zo’n 300 dpi, in grijswaarden of kleur, en bewaart het resultaat bij voorkeur als pdf. Helaas genereert de meegeleverde scansoftware vaak alleen pdf’s met een afbeelding van de tekst, waardoor je die later niet kunt doorzoeken of kopiëren.

©OttoPles

Er bestaan ook heel wat printers met een ingebouwde scanner.

Tip 2: NAPS2

Gebruik in dit geval beter scansoftware met geïntegreerde OCR, zoals het gratis en opensource NAPS2 (www.naps2.com, Windows, macOS en Linux). Start de app, klik op Nieuw profiel en op Apparaat kiezen om je scanner te selecteren. Je kunt kiezen uit drie drivertypes: WIA (ingebouwd in Windows, beperkt), TWAIN (krachtiger) en ESCL (voor moderne netwerk- of wifi-scanners, vergelijkbaar met Apple AirScan). Doorgaans kies je voor TWAIN. Stel de scanopties in en open Geavanceerd voor extra instellingen. Typ een profielnaam en bevestig met OK.

Klik nu op de knop OCR en download de gewenste talen, zoals Dutch en English. Plaats een vinkje bij PDFs doorzoekbaar maken middels OCR en kies taal en modus (Snel of Beste). Vink ook de andere opties aan en druk op Scannen.

Klik daarna op het pijlknopje bij PDF opslaan en kies PDF-instellingen. Vul bij Standaard bestandspad een bestandsnaam in – gebruik eventueel ‘placeholders’ als $(YY)-$(MM)-$(DD) – en kies bij Compatibiliteit bij voorkeur PDF/A, zoals PDF/A-2b. Dit formaat slaat namelijk alle lettertypes, kleurprofielen en structuurinformatie in het bestand zelf op, wat ‘garandeert’ dat je het document ook jaren later nog in zijn oorspronkelijke vorm te zien krijgt. Vink Onthoud deze instellingen aan, klik op OK, selecteer de scans en kies PDF opslaan. Het is trouwens ook mogelijk om een (niet-doorzoekbaar) pdf-bestand in NAPS2 te importeren, dit vervolgens te OCR’en en als PDF/A te bewaren.

NAPS2 is prima opensource-scansoftware, met geïntegreerde meertalige OCR-module.

Pdf-printer

De focus van dit artikel ligt op papieren brondocumenten, maar we willen zeker ook (de gratis versie van) PDFCreator vermelden (www.pdfforge.org/pdfcreator). Je kunt deze namelijk als virtuele printer installeren om zo allerlei documenttypen om te zetten naar PDF(/A).

Start na installatie de app, open het tabblad Printer, vink PDFCreator aan en kies via de moersleutel het bestaande profiel PDF/A (archiefbestand). Bevestig met Opslaan en sluit de app. Open nu een document in een willekeurige toepassing, open het afdrukvenster en selecteer PDFCreator als printer. Een dialoogvenster opent waarin je het document meteen kunt opslaan als PDF/A-bestand (standaardversie 2b, maar dit is aanpasbaar via het uitklapmenu).

Je kunt zo’n virtuele printer ook inzetten om documenten automatisch als PDF/A op te slaan in een zelf te bepalen map. Maak hiervoor in PDFCreator op het tabblad Profielen een nieuw profiel aan (bijvoorbeeld PDF/A in map Facturen), kies bijvoorbeeld PDF/A-2b als formaat en geef tevens een specifieke opslaglocatie op. Koppel dit profiel op het tabblad Printer aan een nieuwe virtuele printer (bijvoorbeeld PDF/A-facturen). Zo maak je meerdere profielen en printers aan, waarbij elk PDF/A-bestand automatisch in een andere map terechtkomt.

Je kunt ook meerdere virtuele printers aanmaken, telkens met een aangepast profiel.

Tip 3: Mobiel

Een vlakbedscanner is zeker handig, maar niet noodzakelijk, want je kunt tegenwoordig ook prima scannen met je smartphone. Met de juiste app wordt het beeld automatisch ge-OCR’d en indien nodig rechtgetrokken. Een van de betere apps is Adobe Scan, beschikbaar via www.kwikr.nl/adobescan of in de appstore van Android en iOS.

Installeer en start de app. De gratis versie volstaat meestal, al laat de betaalde versie (circa 10 euro per maand) je onder meer tot 100 pagina’s per bestand scannen (in plaats van 25) en pdf’s exporteren naar Office 365-formaten.

Meld je aan, bijvoorbeeld via je Google-account, en tik op Scan. Je kunt het resultaat onder meer uitsnijden, roteren en de helderheid en het contrast aanpassen. Kies Blijven scannen voor extra pagina’s of tik op PDF opslaan zodra je klaar bent. De pdf belandt standaard in je Adobe-account (https://acrobat.adobe.com), maar je kunt het bestand ook delen of (via Meer) bijvoorbeeld opslaan in Google Drive. Het pdf-bestand is standaard doorzoekbaar, controleer bij Voorkeuren of Tekstherkenning uitvoeren op opgeslagen PDF wel is ingeschakeld, maar het is geen PDF/A. Wil je dat, dan kun je het bestand alsnog omzetten met reeds eerder vermelde, gratis tools als NAPS2 of PDFCreator (zie ook kader ‘Pdf-printer’).

Met (het gratis) Adobe Scan kun je ook meerdere pagina’s laten OCR’en en in één pdf bewaren.

Tip 4: Tags koppelen

Om naderhand snel het gewenste document te kunnen terugvinden, zorg je er dus allereerst voor dat je documenten doorzoekbaar zijn (bij pdf’s kan dit via OCR: zie tip 2). Je kunt gerust ook zelf extra trefwoorden, zeg maar digitale kleefbriefjes, aan je documenten koppelen.

Met een tool als TagSpaces (www.tagspaces.org, Windows, macOS en Linux) tag je in één keer meerdere bestanden en mappen met eigen trefwoorden. Bestaande tags voeg je simpelweg toe door ze naar bestanden te slepen. TagSpaces heeft ook een krachtige zoekfunctie waarmee je snel documenten met de juiste tag(s) terugvindt.

Handig zijn ook ‘smart tags’: je bepaalt dan zelf de criteria, waarna nieuwe bestanden automatisch de juiste tags krijgen. Deze tags kun je opslaan in aparte sidecar-bestanden (JSON) of je voegt ze achteraan de bestandsnaam toe: een bestand als aanpassing.pdf bijvoorbeeld wordt dan iets als aanpassing[huur indexering].pdf. De betaalde Pro-versie (42 euro per jaar) heeft enkele geavanceerde opties, zoals het toekennen van tags op basis van lokale AI-taalmodellen.

TagSpaces is een krachtige taggingtool, maar met een zekere leercurve.

Tip 5: Tags zoeken

Vind je TagSpaces toch wat overkill, dan zijn er andere manieren om documenten van (doorzoekbare) trefwoorden te voorzien. Je kunt in Verkenner (met sneltoets F2) trefwoorden toevoegen aan de bestandsnaam, maar het kan ook anders. Klik met rechts op een bestand of selectie, kies Eigenschappen en open het tabblad Details. Afhankelijk van het bestandstype kun je hier tags toevoegen bij velden als Titel, Onderwerp, Labels, Categorieën en Opmerkingen. Dit werkt goed bij bijvoorbeeld Office-bestanden en afbeeldingen, maar pdf-documenten laten zich minder makkelijk taggen. Dit kan bijvoorbeeld wel bij het aanmaken van zo’n document vanuit NAPS2 of PDFCreator. Bij deze laatste kun je bij een profiel titel, auteur, onderwerp en trefwoorden meegeven.

Vanuit de Verkenner kun je vervolgens zoeken op deze tags, ook in pdf-bestanden (ook al zijn ze niet zichtbaar op het tabblad Details). Navigeer naar de juiste map of het station en typ in de zoekbalk van de Verkenner labels:<trefwoord>.

Werkt dit niet, dan ontbreekt waarschijnlijk een geschikt zoekfilter. Je kunt zo’n Adobe-IFilter alsnog installeren via deze link. Je kunt dit controleren vanuit het Configuratiescherm: open Indexeringsopties, klik op Geavanceerd en scrol op het tabblad Bestandstypen naar pdf. Daar hoort PDF Filter (of eventueel Reader Search Handler) te staan, en Eigenschappen en inhoud van het bestand indexeren moet zijn ingeschakeld. Zorg er tevens voor dat alle gewenste mappen zijn opgenomen bij Deze locaties beheren (via de knop Wijzigen).

Met het juiste filter kun je ook vanuit de Verkenner naar tags binnen pdf-documenten zoeken.

Tip 6: Opslagstructuur

Je documenten zijn nu doorzoekbaar en mogelijk ook getagd, maar er is nog een derde belangrijk aspect: bewaar alles met logische bestandsnamen in een doordachte mappenstructuur.

Voor bestandsnamen plaats je de belangrijkste info, zoals projectnaam en/of datum, liefst vooraan. Gebruik de ISO-notatie (JJJJ-MM-DD), zodat je bestanden makkelijk chronologisch sorteert. Zoals vermeld in tips 4 en 5 kun je de naam aanvullen met trefwoorden, gescheiden door een koppelteken of onderstrepingsteken (vermijd spaties of speciale tekens). Eventueel voeg je achteraan een versienummer toe, zoals _v1. Een voorbeeld is 2025-08-31_Huurcontract_Appartement_v1.pdf.

Breng de bestanden onder in een logische structuur, bijvoorbeeld op datum, per project of klant, of per categorie (zoals Huis, Werk, Gezondheid, Financieel enzovoort). Je zult merken: dankzij consistente map- en bestandsnamen vind je documenten sneller terug.

Sneller zoeken binnen een logische mappenstructuur (en met labels).

Tip 7: Organisatietool

Je hebt een logische mappenhiërarchie opgezet, maar je moet natuurlijk ook zorgen dat documenten in de juiste map terechtkomen. Externe hulp van een organisatietool als het gratis Dropit (www.dropitproject.com, werkt nog onder Windows 11) of File Juggler (www.filejuggler.com, betaalde versie 44 euro) kan daarbij handig zijn. We bekijken kort deze laatste.

Start de geïnstalleerde tool op en klik op Add rule (of eerst op Add rule group als je de regels wilt categoriseren). Stel dat je alle pdf’s die in de map \gedeeld terechtkomen automatisch wilt verplaatsen op basis van trefwoorden. Vul dan Description in en klik op de knop met drie puntjes bij Monitor om de bronmap te kiezen. Via het tandwielpictogram kun je eventueel Examine everything regularly <frequentie> between checks instellen, wat ook goed werkt voor gedeelde netwerkmappen.

Klik daarna op de plus-knop bij If en stel het filtercriterium in, bijvoorbeeld: Any of the following / Other / PDF Properties / Keywords. Bevestig met Insert en geef het trefwoord op bij Contains / Text. Je kunt via de plus-knop extra filters instellen en kiezen tussen Any of All of the following.

Leg nu de gewenste actie vast bij Then: klik op de plusknop, kies bijvoorbeeld Move file en vul de doelmap in bij to. Bewaar je filter met Save and close. Op het tabblad Rules klik je op de pijlknop naast je filter om het te activeren. Test het resultaat.

Organiseer je bestanden automatisch op basis van eigen, gecombineerde zoekfilters.

DMS

Met de tips rond doorzoekbaar maken, taggen en ordenen uit dit artikel, en met tools als TagSpaces en File Juggler, raak je al ver. Wil je je administratie nog professioneler organiseren, dan kom je uit bij een volwaardig Document Management System, kortweg DMS. Flexibele opensource-tools zijn bijvoorbeeld Papermerge en Paperless NGX. Beide installeer je het makkelijkst op Windows via Docker (Docker Desktop for Windows, met WSL2).

Na installatie bereik je het browserdashboard van de tool standaard via http://<ip-adres>:8000. Beide tools bieden OCR aan om gescande documenten doorzoekbaar te maken. Je documenten kunnen ook automatisch worden verwerkt op basis van eigen filters, en er zijn krachtige zoekopties ingebouwd. Beide tools kun je meteen uitproberen via een online demo (log in met demo / demo).

Een krachtig DMS als Paperless-ngx maakt het bijhouden van je administratie veel efficiënter.

Tip 8: Zoektool

Zoals gezegd laat de ingebouwde zoektool in Windows je met de juiste filters en instellingen ook zoeken naar metadata, zoals trefwoorden in pdf’s. Met zoekfilters en operatoren zijn zelfs complexe opdrachten mogelijk, zoals labels:factuur auteur:Toon van Daele grootte:>300kB gewijzigdop:dit jaar. Echt gebruiksvriendelijk of handig is deze functie helaas niet. Je bent dan beter af met een tool als Agent Ransack (alias Filelocator Pro, www.mythicsoft.com/agentransack). Ook de gratis Lite-versie ondersteunt netwerkshares, Booleaanse operatoren, reguliere expressies en zoeken naar metadata via IFilter.

Start de tool, zet deze op Expert en open het tabblad Hoofd. Vul bij Bevat tekst je zoekterm in en bij Zoek in het gewenste station of de map. Eventueel kun je ook filters instellen voor Grootte en Gewijzigd Na / Voor. Op het tabblad Datum voeg je extra tijdsfilters toe en op het tabblad Opties vink je zeker Office en PDF documenten aan. Vul je bij Bevat tekst een pdf-trefwoord in, dan vindt Agent Ransack ook de bijbehorende bestanden. In het tabblad Treffers (rechtsonder) zie je bij gevonden bestanden bijvoorbeeld Keywords: <gezocht_trefwoord>. Met een dubbelklik open je meteen het bestand.

Agent Ransack laat gecombineerde en krachtige filters toe en zoekt ook in metadata.

Tip 9: Back-ups

Je administratie digitaliseren is een goed idee, maar dit is pas veilig met een degelijke back-upstrategie. Het best hanteer je hier de 3-2-1-regel: drie datakopieën (hoofdversie en twee back-ups), op twee soorten media, waarvan minstens één kopie op een andere locatie. Zo bescherm je je data tegen hardwarestoringen, ransomware, brand en diefstal.

Een uitstekende gratis en opensource back-uptool is Duplicati (www.duplicati.com, Windows en macOS), die we zelf al jaren dagelijks geautomatiseerd gebruiken voor back-ups naar zowel een netwerkschijf (NAS) als de cloud (Google Drive).

Installeer het gedownloade msi-bestand. Klik na afloop met rechts op het programma-pictogram in het Windows-systeemvak en kies Open om het browserdashboard te starten. Verschijnt First Run Setup, klik dan op Yes en stel een wachtwoord in. Je kunt Duplicati in je browser openen via http://localhost:8200. Wil je ook toegang vanaf een andere pc in je netwerk, open Instellingen in Duplicati en vink Remote toegang toestaan aan, zodat het dashboard bereikbaar is via http://<intern_ip-adres>:8200. Klik vervolgens op +Back-up toevoegen, laat Een nieuwe back-up instellen geselecteerd en vul een naam in. Schakel bij opslag buiten je netwerk versleuteling in. Geef vervolgens doel- en bronlocatie op en bepaal wanneer en hoe vaak de back-up wordt uitgevoerd. Duplicati maakt standaard incrementele back-ups, waarbij alleen nieuwe of gewijzigde data worden opgeslagen, waardoor het back-upvolume beperkt blijft.

Duplicati is een betrouwbare, gebruiksvriendelijke en flexibele back-uptool.

Tip 10: Beveiliging

Een goede back-upstrategie is cruciaal om je data veilig te bewaren, maar veiligheid draait ook om privacy. De beste manier om te voorkomen dat onbevoegden inzage krijgen in je (medische, financiële …) gegevens is versleuteling. In tip 9 vermeldden we al dat je in Duplicati back-ups automatisch kunt versleutelen met sterke AES-256-encryptie. Maar ook de data op je originele opslaglocatie wil je wellicht beveiligen.

Hiervoor kun je een gratis opensource-tool als VeraCrypt gebruiken, die naast containerbestanden ook complete partities of schijven kan versleutelen met sterke algoritmen als AES-256. We hebben niet de ruimte hier verder op in te gaan, maar hier vind je meer uitleg. Ook handig is Cryptomator om via je lokale synchronisatiemap data te versleutelen bij cloudopslagdiensten als Google Drive, OneDrive of Dropbox. Je vindt hier meer uitleg daarover.

Daarnaast kun je voor diverse documenttypes ook individuele bestanden beveiligen met een wachtwoord, al is dit vaak minder robuust dan een volledig versleutelde opslaglocatie. Dit kan bijvoorbeeld vanuit verschillende Office-applicaties, maar ook met pdf-tools zoals NAPS2 (bij PDF-instellingen vink je PDF versleutelen aan) en PDFCreator (bij Profielen, via Actie toevoegen / Versleuteling).

Ook in NAPS2 kun je pdf-documenten met een wachtwoord beveiligen.