Dit is waarom sporten goed is voor je mentale gesteldheid
Dat sporten gezond is voor je lijf, dat hoeven we je niet meer te vertellen. Een betere conditie en sterkere spieren zorgen voor een beter gevoel in je lichaam. Maar dat gevoel begint vooral in je hoofd. Onder het mom van ‘een gezonde geest in een gezond lichaam’ kijken we wat de invloed van sporten op je hersenen precies is, wat het met je doet, en hoe je er nog meer gebruik van kan maken.
🏃 We rennen even kort door dit artikel heen: Sporten is niet alleen goed voor je lijf, maar ook voor je hersenen. Als je sport, wordt er meer zuurstof door je bloed gepompt en komen er neurotransmitters vrij. Van deze stofjes (endorfine, dopamine en serotonine) wordt je niet alleen blij, maar ze zorgen er ook voor dat de verbindingen in je hersenen worden uitgebouwd. Dat is goed op de korte én op de lange(re) termijn: als je regelmatig sport, verklein je de kans op aandoeningen als depressie, dementie en de ziekte van Parkinson.
Lees ook: BAM! Zo blijf je gemotiveerd tijdens het sporten!
We hebben allemaal weleens een mindere dag. Buiten regent het, je hebt net je laatste vakantiedagen erdoorheen gejaagd, de APK viel een beetje tegen en je favoriete sportteam heeft ook nog eens verloren. Wat doe je op zo’n dag? Hoewel een bak ijs of een reep chocola misschien goed klinkt, is er nog een veel betere optie: opstaan en die crocs inruilen voor een paar sportschoenen.
De gedachte hierachter is niet zo gek. Voor je lichaam is het een stuk beter als de boel werkt zoals het moet werken. Dat heeft in de huidige tijd misschien een minder groot evolutionair voordeel, maar tot niet eens zo lang geleden was de overlevingskans een stuk groter als je gezond en fit was, en ook tegenwoordig heeft fitheid nog steeds invloed op de levensverwachting. Reden genoeg dus voor je hersenen om iets te verzinnen waardoor sporten niet alleen vermoeiend en pijnlijk is, maar ook gewoon lekker voelt.
Endorfine
Een van de dingen waar je hersenen mee op de proppen zijn gekomen, is endorfine. Endorfine is een neurotransmitter, oftewel: een stofje dat bepaalde impulsen tussen zenuwen en spieren kan overdragen. Als je daar nog niet helemaal happy van wordt: dat snappen we. Het wordt leuker als je de effecten gaat merken.
De naam endorfine is namelijk een samentrekking van endo (binnenin) en morfine (juist, die pijnstiller die je kent uit films en misschien zelfs uit het ziekenhuis). Een lichaamseigen pijnstiller dus, en dat merk je. Al snel nadat je begint met sporten, worden er hoeveelheden endorfine aangemaakt, die zich een weg naar je spieren banen en de pijn van het sporten verzachten.
Maar endorfine heeft nóg een eigenschap, die te maken heeft met de term runner’s high. Endorfine werkt stressverlagend, en neemt bepaalde mentale barrières weg. Om dat te doen, wordt het beloningssysteem in de hersenen aangesproken: als je iets goed, krijg je daarvoor een beloning. Daarvoor wil je je wel even een half uurtje uitsloven op de loopband, toch?
Los van endorfine zijn er nog een aantal neurotransmitters die worden aangemaakt bij lichamelijke beweging: ook dopamine en serotonine hebben een positieve invloed op je humeur en je mentale gesteldheid. En het mooie is: je kunt nog uren na het sporten de vruchten plukken van die verhoogde niveaus.
Verbindingen
Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie, legde het eens haarfijn uit in een lezing. Het draait allemaal om de verbindingen die in de hersenen worden gemaakt. Hoe sterker die verbindingen, des te gezonder het brein is. Betere verbindingen zorgen voor een verhoogde cognitie (ognitie verwijst naar de mentale processen die betrokken zijn bij het leren, redeneren, onthouden en gebruiken van kennis). Die verbindingen wil je het liefst zo goed mogelijk doorbloed hebben. En die doorbloeding verkrijg je door te bewegen.
©Belokhonov Nikita | whitehoune - stock.adobe.com
En wees gerust: je hoeft helemaal niet wekelijks een halve marathon te rennen of een Alpencol te bedwingen. Het mooie aan je hersenen is dat het niet zoveel uitmaakt hoeveel je sport en wat je precies doet, áls je maar beweegt. Een dagelijkse wandeling kan al genoeg zijn om de verbindingen in je hersenen uit te bouwen en de doorbloeding op gang te houden.
Lange termijn
Natuurlijk is het fijn dat je je meteen goed voelt door even te sporten, maar ook op de lange termijn zijn er louter voordelen. Volgens kenners als Scherder en zijn collega’s verkleint regelmatig sporten het risico op aandoeningen die zich doorgaans pas wat later in het leven ontvouwen: dementie en de ziekte van Parkinson. Ook depressies komen minder vaak voor bij mensen die regelmatig actief bezig zijn.
Ook niet onbelangrijk: sporten zorgt ervoor dat je beter slaapt, en dat slaap goede dingen doet voor je cognitieve vermogen, is al lange tijd bekend. Je onthoudt dingen beter en je kunt makkelijk omgaan met de emoties die je die dag hebt meegemaakt. Allemaal dingen die een hoop meehelpen aan je algehele mentale gesteldheid.
Lees ook: Waarom goed slapen zo belangrijk is
©Mihaela
Conclusie
Sporten doet wonderen voor je longinhoud, je hart- en vaatstelsel en je spieren en je botten, zoveel is duidelijk. Wat vaak vergeten wordt, is dat er net zoveel voordelen zijn voor je hersenen. Dat begint al zodra je de eerste stap zet: door de inspanning wordt er meer zuurstof door je bloed gepompt, iets waar ook je hersenen van profiteren: je bent alerter en hebt meer energie.
Op het moment dat ook de neurotransmitters worden losgelaten, is het helemaal een feest. Endorfine, dopamine en serotonine zorgen ervoor dat je minder pijn voelt, maar ook dat je humeur ervan opknapt, en dat je minder beren op de weg ziet. De stress verdwijnt, en je zit meteen een stuk beter in je vel.
Door te sporten, of zelfs maar rustig aan te bewegen, houd je je hersenen bovendien gezond voor je oude dag. De verbindingen in je hersenen blijven beter doorbloed, wat een positief effect heeft op je cognitieve vaardigheden.
Opstaan, dus. Zoek iets wat je leuk vind, en bijt je erin vast. Niet alleen zorg je ervoor dat je gezond en fit door het leven gaat, je wordt ook blijer en gelukkiger, en dat blijf je zolang je blijft bewegen.
