Slaapapneu is een aandoening die jarenlang onopgemerkt kan blijven, maar in de tussentijd een flinke impact op je dagelijks leven kan hebben. Dat komt omdat de gevolgen - concentratieverlies, altijd moe zijn, depressies - vaak worden gezocht in andere oorzaken, zoals stress en teveel hooi op je vork nemen. Heb jij het eeuwig moe-gevoel, snurk je zelfs de buren wakker en heb je last van een kort lontje? Dan wordt het hoog tijd om jouw slaap eens onder de loep te nemen.

Wat is slaapapneu?

Apneu is een aandoening die optreedt tijdens je slaap. Slaperigheid en snurken zijn veel voorkomende symptomen, maar niet iedere snurker heeft apneu. Snurken is een ander woord voor het geluid van de slijmvliezen die trillen in de keelholte. Als je inademt, gaat er lucht door je neus, keel en luchtpijp naar je longen. Wanneer weke delen in de keelholten gaan vibreren tijdens het ademen, ontstaat het doordringende, zagende geluid.

Snurken zorgt ook voor een gedeeltelijke afsluiting van de keel en als de spieren steeds meer ontspannen - dit gebeurt met name in de REM-slaap en tijdens de derde fase van de slaap - dan kan dit voor totale ademstops zorgen (apneu) of voor gedeeltelijke ademstops (hypopneu). Duren deze stops 10 seconden of langer en volgen ze elkaar in rap tempo op, dan kun je spreken van slaapapneu of OSA. Elke ademstop kan gepaard gaan met een ontwaakreactie, waardoor je geen goede, diepe slaap hebt. En dat heeft diepgaande gevolgen voor sommige mensen.

De oorzaken van slaapapneu

Er zijn verschillende oorzaken van slaapapneu en vaak zijn deze van medische aard. Het gaat dan om afwijkingen aan de vorm van de luchtpijp, neus- of keelholte of een afwijkende stand van de kaak. Wanneer je door de huisarts wordt doorverwezen naar het ziekenhuis zul je dan ook vaak terechtkomen bij een multidisciplinair team bestaande uit een KNO-arts, neuroloog en longarts. Andere oorzaken van slaapapneu kunnen zijn:

• Overgewicht
• Alcoholgebruik
• Roken
• Gebruik van slaapmedicatie

©Ekaterina

Symptomen van slaapapneu

Het vaststellen van slaapapneu kan nog best een lastig proces zijn, in de praktijk duurt het soms wel 3,5 jaar na het eerste bezoek aan de huisarts voordat je de juiste hulpmiddelen aangereikt krijgt. De symptomen zijn soms vaag en je relateert het eerder aan werkstress, druk-druk-druk, hormoonschommelingen of simpelweg het ouder worden. De eerste die aan slaapapneu denkt, is waarschijnlijk degene met wie je het bed deelt, want zien dat je partner regelmatig ademstops heeft is bepaald geen pretje.

Tekenen dat jij weleens slaapapneu zou kunnen hebben zijn:

• Luid snurken
• Altijd moe zijn
• Hoge bloeddruk
• Diabetes type 2
• Overdag in slaap vallen
• Ochtendhoofdpijn
• Veel moeten plassen ‘s nachts
• Concentratieproblemen
• Een kort lontje

Deze klachten kunnen ervoor zorgen dat je niet lekker in je vel zit, in de problemen raakt op je werk en verwijderd raakt van je partner. Het heeft dus een behoorlijke impact op je leven, zonder dat je het misschien zelf in de gaten hebt.

Wil je weten of jij slaapapneu zou kunnen hebben? Een handige test is het invullen van de Epworth Sleepiness Scale (ESS), een vragenlijst waar ziekenhuizen ook gebruik van maken. Vul de ESS-vragenlijst hier online in.

Wat kun je doen aan slaapapneu?

Wanneer je de ESS-vragenlijst hebt ingevuld en je score komt uit boven de 10, dan doe je er goed aan om een afspraak bij de huisarts te maken. Deze kan je doorverwijzen naar het ziekenhuis en vaak zal dan een slaaponderzoek, ook wel een polysomnografie, volgen. Tijdens de nacht wordt dan in het ziekenhuis of thuis de kwaliteit van je ademhaling en slaap gemeten en op die manier kan apneu worden geconstateerd of juist worden uitgesloten.

Apneu is zoals al eerder gezegd een aandoening en zelf dokteren met apps, bitjes en speciale kussens heeft weinig zin. Samen met een arts kun je wel overleggen of het slim is om naast de behandeling aan de slag te gaan met afvallen, want zwaarlijvigheid is vaak de grootste oorzaak van slaapapneu.

Kijk daarnaast ook eens kritisch naar jouw zogenaamde slaaphygiëne, oftewel het gebruik van de slaapkamer:

• Ban alle schermen uit je slaapkamer en zet je wekker omgekeerd (dus met het eventueel lichtgevende uit zicht)
• Zorg voor zo min mogelijk geluid en licht in de slaapkamer
• Slaap niet overdag
• Probeer iedere dag op hetzelfde tijdstip naar bed te gaan
• Vermijd alcohol
• Sport niet vlak voor het slapen gaan
• En zorg voor vaste slaaprituelen

💡 Alles lezen over afvallen, gezonde voeding en sporten? Ga dan naar ons Dossier Afvallen!

©Vasita Bis

Behandelingen voor apneu

Somnologen en slaapexperts zullen per patiënt bekijken welke behandeling het meest geschikt zal zijn. Deze 5 behandelingen komen het vaakst voor:

Take-Two Interactive en ontwikkelaar Rockstar beginnen aankomende zomer met de marketing rondom de Grand Theft Auto 6-release. De releasedatum staat nog steeds gepland op 19 november van dit jaar.

Dat liet Take-Two weten bij het bekendmaken van diens fiscale kwartaalcijfers. Aldus de uitgever in een persbericht: "Dit fiscale jaar is uitzonderlijk voor ons en we zijn enorm zeker van onze zaak voor het aankomende fiscale jaar. Die gaat revolutionair voor Take-Two en de gehele entertainmentindustrie worden, geleid door de release van Grand Theft Auto 6. Rockstars marketing rondom de release gaat deze zomer van start."

Take-Two bevestigde wederom dat het langverwachte GTA 6 op 19 november moet uitkomen. Het bedrijf heeft al vaker releasedata voor de game beloofd om het later alsnog uit te stellen. Dat het nu meldt dat de marketing rondom de release van het spel aankomende zomer begint, geeft wel een gevoel van meer zekerheid over de mogelijkheid dat de huidige releasedatum wordt gehaald.

Fysieke release niet uitgesteld

Onlangs gingen er geruchten dat alleen de fysieke release van Grand Theft Auto 6 misschien zou worden uitgesteld. Het idee zou zijn dat de digitale release gewoon op 19 november zou verschijnen, maar de fysieke release in de winkels pas later verschijnt om zo leaks te voorkomen. Aan Variety liet Take-Two-ceo Strauss Zelnick weten dat dit echter "niet het plan is". Daarmee lijkt dit gerucht dus ontkracht.

Switch 2-versie van Borderlands 4

Take-Two geeft ook het populaire spel Borderlands 4 uit. Die game verscheen vorig jaar al op meerdere consoles, maar een Switch 2-versie werd uitgesteld. Tijdens de bekendmaking van de kwartaalcijfers vandaag bleek dat de game geheel uit het releaseschema van de uitgever is gehaald.

"We hebben de moeilijke beslissing gemaakt om de ontwikkeling (van de Switch 2-versie) te pauzeren", zo werd wederom aan Variety gemeld. "We blijven ons richten op het leveren van kwaliteitscontent voor de game en blijven het optimaliseren. We blijven ook nauw samenwerken met onze vrienden bij Nintendo. Zo komen PGA Tour 2K25 en WWE 2K26 voor de Switch 2 uit, en we willen graag meer van onze spellen naar het systeem brengen." Het is niet bekend wanneer en of Borderlands 4 nog uitkomt voor de Switch 2.

Over Grand Theft Auto 6

Grand Theft Auto 6 komt op 19 november uit voor PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het spel draait om twee hoofdpersonages: Lucia Caminos en Jason Duval. Het duo heeft een relatie, en duidelijk is in ieder geval dat Lucia vrijkomt uit de gevangenis en het tweetal vervolgens nog verder het criminele pad op gaat.

De game speelt zich af in Vice City, een fictieve versie van Miami, en omstreken. Dat betekent dat spelers glooiende stranden en met neon verlichte straten kunnen verwachten. Het was ook al de setting van de PlayStation 2-game Grand Theft Auto: Vice City, dat na GTA 3 uitkomt. Naar verwachting zal Grand Theft Auto 6 een ongekende hoeveelheid details vertonen. Lees hier alles over de game.

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.