Wat is slaapapneu en hoe weet je of je er last van hebt?
Slaapapneu is een aandoening die jarenlang onopgemerkt kan blijven, maar in de tussentijd een flinke impact op je dagelijks leven kan hebben. Dat komt omdat de gevolgen - concentratieverlies, altijd moe zijn, depressies - vaak worden gezocht in andere oorzaken, zoals stress en teveel hooi op je vork nemen. Heb jij het eeuwig moe-gevoel, snurk je zelfs de buren wakker en heb je last van een kort lontje? Dan wordt het hoog tijd om jouw slaap eens onder de loep te nemen.
In dit artikel lees je wat slaapapneu nu precies is, wat de oorzaken zijn en hoe je hiervoor behandeld kunt worden. Ben je een snurker of ligt er eentje naast je te zagen? Lees dan ook eens dit artikel: Help! Mijn partner snurkt.
Wat is slaapapneu?
Apneu is een aandoening die optreedt tijdens je slaap. Slaperigheid en snurken zijn veel voorkomende symptomen, maar niet iedere snurker heeft apneu. Snurken is een ander woord voor het geluid van de slijmvliezen die trillen in de keelholte. Als je inademt, gaat er lucht door je neus, keel en luchtpijp naar je longen. Wanneer weke delen in de keelholten gaan vibreren tijdens het ademen, ontstaat het doordringende, zagende geluid.
Snurken zorgt ook voor een gedeeltelijke afsluiting van de keel en als de spieren steeds meer ontspannen - dit gebeurt met name in de REM-slaap en tijdens de derde fase van de slaap - dan kan dit voor totale ademstops zorgen (apneu) of voor gedeeltelijke ademstops (hypopneu). Duren deze stops 10 seconden of langer en volgen ze elkaar in rap tempo op, dan kun je spreken van slaapapneu of OSA. Elke ademstop kan gepaard gaan met een ontwaakreactie, waardoor je geen goede, diepe slaap hebt. En dat heeft diepgaande gevolgen voor sommige mensen.
De oorzaken van slaapapneu
Er zijn verschillende oorzaken van slaapapneu en vaak zijn deze van medische aard. Het gaat dan om afwijkingen aan de vorm van de luchtpijp, neus- of keelholte of een afwijkende stand van de kaak. Wanneer je door de huisarts wordt doorverwezen naar het ziekenhuis zul je dan ook vaak terechtkomen bij een multidisciplinair team bestaande uit een KNO-arts, neuroloog en longarts. Andere oorzaken van slaapapneu kunnen zijn:
• Overgewicht
• Alcoholgebruik
• Roken
• Gebruik van slaapmedicatie
©Ekaterina
Symptomen van slaapapneu
Het vaststellen van slaapapneu kan nog best een lastig proces zijn, in de praktijk duurt het soms wel 3,5 jaar na het eerste bezoek aan de huisarts voordat je de juiste hulpmiddelen aangereikt krijgt. De symptomen zijn soms vaag en je relateert het eerder aan werkstress, druk-druk-druk, hormoonschommelingen of simpelweg het ouder worden. De eerste die aan slaapapneu denkt, is waarschijnlijk degene met wie je het bed deelt, want zien dat je partner regelmatig ademstops heeft is bepaald geen pretje.
Tekenen dat jij weleens slaapapneu zou kunnen hebben zijn:
• Luid snurken
• Altijd moe zijn
• Hoge bloeddruk
• Diabetes type 2
• Overdag in slaap vallen
• Ochtendhoofdpijn
• Veel moeten plassen ‘s nachts
• Concentratieproblemen
• Een kort lontje
Deze klachten kunnen ervoor zorgen dat je niet lekker in je vel zit, in de problemen raakt op je werk en verwijderd raakt van je partner. Het heeft dus een behoorlijke impact op je leven, zonder dat je het misschien zelf in de gaten hebt.
Wil je weten of jij slaapapneu zou kunnen hebben? Een handige test is het invullen van de Epworth Sleepiness Scale (ESS), een vragenlijst waar ziekenhuizen ook gebruik van maken. Vul de ESS-vragenlijst hier online in.
Wat kun je doen aan slaapapneu?
Wanneer je de ESS-vragenlijst hebt ingevuld en je score komt uit boven de 10, dan doe je er goed aan om een afspraak bij de huisarts te maken. Deze kan je doorverwijzen naar het ziekenhuis en vaak zal dan een slaaponderzoek, ook wel een polysomnografie, volgen. Tijdens de nacht wordt dan in het ziekenhuis of thuis de kwaliteit van je ademhaling en slaap gemeten en op die manier kan apneu worden geconstateerd of juist worden uitgesloten.
Apneu is zoals al eerder gezegd een aandoening en zelf dokteren met apps, bitjes en speciale kussens heeft weinig zin. Samen met een arts kun je wel overleggen of het slim is om naast de behandeling aan de slag te gaan met afvallen, want zwaarlijvigheid is vaak de grootste oorzaak van slaapapneu.
Kijk daarnaast ook eens kritisch naar jouw zogenaamde slaaphygiëne, oftewel het gebruik van de slaapkamer:
• Ban alle schermen uit je slaapkamer en zet je wekker omgekeerd (dus met het eventueel lichtgevende uit zicht)
• Zorg voor zo min mogelijk geluid en licht in de slaapkamer
• Slaap niet overdag
• Probeer iedere dag op hetzelfde tijdstip naar bed te gaan
• Vermijd alcohol
• Sport niet vlak voor het slapen gaan
• En zorg voor vaste slaaprituelen
💡 Alles lezen over afvallen, gezonde voeding en sporten? Ga dan naar ons Dossier Afvallen!
©Vasita Bis
Behandelingen voor apneu
Somnologen en slaapexperts zullen per patiënt bekijken welke behandeling het meest geschikt zal zijn. Deze 5 behandelingen komen het vaakst voor:
Positietrainer: heb je licht slaapapneu - dit zijn 5 tot 10 ademstops per uur - en ben je een rugslaper, dan wordt een positietrainer aangeraden. Het apparaat draag je net onder je borst en het geeft een trilling af als je op je rug rolt, tenzij je in een diepe slaap bent. Zo train je jezelf om op je zij te slapen.
MRA-beugel: deze gebitsbeugel zorgt ervoor dat je onderkaak iets naar voren komt te staan, zodat er meer ruimte in de keelholte ontstaat. Dit helpt met name bij lichte slaapapneu.
Slaapmasker: de bekendste en meest succesvolle manier om apneu terug te dringen is het CPAP-slaapmasker. Het masker blaast lucht met hoge druk via een slang en een (neus)masker in de neus en keel en door de hoge luchtdruk blijft de keel openstaan zodat er geen ademstops meer kunnen optreden.
Tongzenuwstimulator: wanneer een masker geen optie is, kan het implanteren van een tongzenuwstimulator een oplossing zijn. Het is een kleine pacemaker die onder je sleutelbeen wordt geïmplanteerd en die je zelf kunt bedienen met een afstandsbediening. Tijdens de slaap zet je hem aan en de tongzenuw krijgt dan bij iedere inademing een prikkel.
Operatie: een behandeling die wat verder gaat dan bovenstaande oplossing, maar soms is het niet anders. Het gaat dan om operaties waarbij bijvoorbeeld de keelamandelen of het zachte verhemelte worden verwijderd of verkleind en neusverstoppingen worden opgelost.
