Vanaf 1 januari 2024 komt het prijsplafond voor de energiemarkt ten einde. Is het slim om (weer) een vast energiecontract af te sluiten? En neem je dan een (half)jaarcontract of juist beter een meerjarig contract? We leggen je uit wat de voor- en nadelen zijn.

Prijsplafond vervalt in 2024

Het prijsplafond is in het leven geroepen om huishoudens gedurende 2023 tegemoet te komen vanwege de opgelopen energieprijzen. De regeling verdwijnt op 1 januari 2024 weer. Dat betekent dat er vanaf volgend jaar niet langer maximumprijzen worden gehanteerd voor gas en elektriciteit. Dit jaar betalen huishoudens namelijk niet meer dan 0,40 euro per kWh en 1,45 euro per kuub gas (tot een jaarverbruik van 2.900 kWh en 1.200 kuub gas).

Hoewel het prijsplafond volgend jaar vervalt, is het niet met zekerheid te zeggen wat er met de energieprijzen gebeurt. Door dit jaar nog een vast energiecontract af te sluiten, kun je jezelf voor langere tijd verzekeren van een tarief onder het huidige prijsplafond. Vrijwel alle energieleveranciers bieden momenteel namelijk een vast contract voor energie met tarieven onder het prijsplafond.

Ook interessant: Gaat mijn energierekening weer omhoog als het prijsplafond verdwijnt?

©Maria Fuchs

Meerjarige energiecontracten: terug van weggeweest

Door de enorme prijsstijgingen van elektriciteit en gas sinds het laatste kwartaal van 2021 stegen ook de prijzen voor vaste energiecontracten fors. Daarom was het enige tijd helemaal niet meer mogelijk om een vast energiecontract voor meerdere jaren af te sluiten.

De risico’s voor energieleveranciers werden door de torenhoge prijzen te groot. Energie wordt door de leveranciers namelijk vooraf ingekocht. Als de prijzen ondertussen dalen en klanten overstappen naar een goedkopere concurrent, blijft de energieleverancier met de (te) duur ingekochte energie zitten.

Halverwege 2023 werd het weer mogelijk om een meerjarig energiecontract af te sluiten. Dat komt omdat het voortijdig opzeggen van je contract vanaf 1 juni 2023 duurder is geworden voor consumenten. Het risico dat klanten tussentijds overstappen naar een concurrent met lagere tarieven is hierdoor voor energieleveranciers weer kleiner geworden.

Eigenaren van zonnepanelen hebben mogelijk pech

Heb je zonnepanelen op het dak liggen, dan bestaat er een kans dat je geen meerjarig contract meer bij je energieleverancier kunt afsluiten. Verschillende energieleveranciers, waaronder Eneco en Essent, stoppen namelijk met driejarige contracten voor zonnepaneeleigenaren omdat zij te maken hebben met een groot overschot aan teruggeleverde stroom van zonnepanelen. Dat kost de leveranciers geld in plaats van dat het ze iets oplevert. Eerder besloot energieleverancier Vandebron daarom al om huishoudens met zonnepanelen een toeslag te berekenen van maximaal 20 euro per maand.

©andreas_muhmenthaler

Tussentijds opzeggen is minder aantrekkelijk geworden

Voorheen bedroeg de opzegvergoeding nog maximaal 125 euro, afhankelijk van de resterende contractduur. Als je zowel elektriciteit als gas opzegde, dan werd dat bedrag verdubbeld. Vanaf juni 2023 ben je als consument echter meer kwijt als je voortijdig opzegt. Dat betekent dat het minder aantrekkelijk is om vroegtijdig over te stappen. Een vast contract is dus een stuk vaster geworden dan je mogelijk gewend was.

Klanten moeten het verschil dat de leverancier misloopt namelijk voortaan bijleggen als ze een contract vóór de einddatum opzeggen. Hoe hoog de opzegvergoeding precies is, zal per situatie verschillen. Over het algemeen zal dat echter hoger zijn dan de 50 tot 125 euro die je voorheen betaalde voor het opzeggen van je contract (het dubbele geldt als je zowel stroom als gas opzegt). 

Als je een vast energiecontract dat je bent aangegaan ná 1 juni 2023 tussentijds wilt opzeggen, zal je energieleverancier een berekening maken van de opzegvergoeding. Je leverancier schat hierbij in hoeveel energie je nog zou verbruiken tot het einde van je contract.

De opzegvergoeding bedraagt een bedrag per geschatte kWh en per kubieke meter gas die je nog zou afnemen, en is gebaseerd op het prijsverschil tussen de tarieven op je contract en de tarieven die de leverancier vraagt op het moment dat je opzegt. Als je dat bedrag te hoog vindt, kun je ervoor kiezen om je huidige contract toch te behouden. Je krijgt namelijk veertien dagen de tijd om te beslissen of je de opzegging door wilt laten gaan.

Het kan ook zijn dat de prijzen op de energiemarkt gelijk blijven of hoger zijn dan in je contract staat. In dat geval maakt de energieleverancier geen verlies als je het contract eerder verbreekt en hoef je geen opzegvergoeding te betalen. Het is echter de vraag of je graag een hoger tarief voor je nieuwe contract wilt betalen.

Heb je een vast energiecontract afgesloten vóór 1 juni 2023? Dan blijven de oude regels gelden als je dat contract tussentijds wilt opzeggen. Je betaalt dus de lagere opzegvergoeding bij voortijdige opzegging en kunt na afloop van je contract zonder kosten overstappen naar een andere energieleverancier.

©StockPhotoPro - stock.adobe.com

Is het slim om (weer) een vast energiecontract af te sluiten?

Door nu een jaarcontract of meerjarig contract af te sluiten bij je energieleverancier, ben je er zeker van dat je na het vervallen van het prijsplafond nog enige tijd een tarief onder het huidige prijsplafond betaalt.  Het is echter lastig te voorspellen of de prijzen van elektriciteit en gas vanaf 2024 hoger of lager zullen zijn dan het huidige prijsplafond (en de huidige tarieven in vaste contracten). De prijzen hangen namelijk van allerlei onzekere factoren af.

Voor iedereen die zenuwachtig werd van de variabele energietarieven van een tijdje geleden, is het aangaan van een vast contract een goede manier om herhaling te voorkomen. Je hebt dan de financiële zekerheid dat het energietarief niet hoger wordt zolang je contract loopt. Je weet hierdoor precies wat je elke maand moet betalen, waardoor je beter kunt budgetteren en niet voor verrassingen komt te staan.

Als je verwacht dat de energieprijzen na het vervallen van het prijsplafond weer zullen stijgen, kun je je met een vast contract dus voor langere tijd indekken. Aan de andere kant kunnen de prijzen ook weer dalen. In dat geval betaal je uiteindelijk meer dan dat je met een variabel contract zou hebben gedaan. Of je de juiste keuze hebt gemaakt, weet je eigenlijk vaak pas achteraf.

©Andrey Popov

Overstappen? Kijk eerst goed of dat écht voordeliger is

Daarnaast is het belangrijk om goed na te denken over de eventuele overstap naar een andere leverancier. Energieleveranciers zullen er de komende tijd alles aan doen om je te verleiden om naar hen over te stappen. Onderzoek als je een aanbod krijgt eerst goed hoeveel je aan opzegvergoeding moet betalen bij je huidige energieleverancier als je je huidige contract voortijdig opzegt. Mogelijk is het aanbod voor jou uiteindelijk helemaal niet zo gunstig als het lijkt. Maar ook met de hogere opzegvergoeding kan het voordelig zijn om over te stappen. Zorg er wel voor dat je de opzegvergoeding in één keer kunt betalen. 

Een lagere energierekening? We vertellen je hoeveel zonnepanelen je nodig hebt voor een optimaal rendement.

Je merkt het aan laptops, smartphones en gameconsoles: de prijzen lopen dit jaar op. Inflatie speelt mee, maar dat is niet de voornaamste reden. Waar chipmakers, vooral de geheugenfabrikanten, tot voor kort vooral produceerden voor de traditionele (consumenten)markt, gaat er nu steeds meer capaciteit naar grote AI-datacenters. Daardoor worden geheugen en opslag schaarser. En als iets schaarser wordt, stijgt de prijs. Hoe dat zit en wat dat voor jou betekent, lees je hier.

AI als Rupsje Nooitgenoeg

Zie de geheugenchipindustrie als een bakkerij met een beperkt aantal ovens. Jarenlang werd de capaciteit van die ovens gebruikt voor standaardbrood: regulier DRAM-geheugen (Dynamic random access memory)en NAND-opslag (flashgeheugen) voor consumententech. Nu vragen AI-servers om een nieuw soort brood: high bandwidth memory (HBM). HBM is speciaal geheugen dat direct naast de rekenchip zit, zodat data veel sneller heen en weer kan. En de vraag is groot: marktanalisten verwachten dat datacenters in 2026 een heel groot deel van de geproduceerde geheugenchips gaan opslokken, met schattingen die richting 70 procent gaan Het gevolg is simpel: als meer ovens worden gereserveerd voor dat 'speciale brood', kan er minder standaardbrood gebakken worden. En dat betekent dus dat gewoon geheugen fors duurder aan het worden is.

©Bron prijsdata: Tweakers

RAM-tekort is niet de enige oorzaak

Dat de prijzen van geheugen en opslag in korte tijd zo gestegen zijn, ga je dus voelen: want dit zijn basis-onderdelen in bijna elke laptop of smartphone. Daar komt nog bij dat ook cpu's tijdelijk lastiger te leveren (en in sommige gevallen duurder) waren. Ook van andere onderdelen (denk: printplaten, batterijen en stroomregelchips) is de prijs omhoog aan het gaan. Daarnaast maken nieuwe standaarden zoals Wifi 7 en USB 4 sommige onderdelen bovendien complexer en daarmee duurder.

Geheugenchip en geheugen, wat is het verschil?

Een geheugenchip is het fysieke onderdeel dat uit de fabriek komt: zo'n klein rechthoekig blokje dat je op een printplaat ziet zitten. Je kunt het zien als bakstenen en een muur. De geheugenchips zijn de bakstenen. Een RAM-module is de muur, opgebouwd uit meerdere bakstenen op één printplaat. Een typische module bevat meerdere chips die samen die 8, 16 of 32 GB vormen. En precies daarom werkt een tekort aan chips zo snel door. Als er minder chips beschikbaar zijn, kun je minder RAM-modules maken, minder ssd's vullen en minder chips plaatsen in laptops, telefoons en tablets.

©Batorskaya Larisa

Laptops, smartphones en consoles: daarom worden ze duurder

De onderstaande tabel laat zien globaal zien welk deel van het budget naar de verschillende onderdelen gaat. Daarbij moet wel aangetekend dat het om een schatting van percentages gaat; harde cijfers hierover zijn moeilijk te vinden.  Hierdoor zie je beter waar de pijn van de huidige geheugen- en chiptekorten het hardst wordt gevoeld.

Kijk je puur naar deze tabel, dan zou je verwachten dat vooral gameconsoles heel sterk in prijs gaan stijgen. Maar volgens kenners van de markt zouden consolebouwers hun best doen om in ieder geval voorlopig de prijs gelijk te houden – juist omdat de Switch 2 net uit is en de Xbox Series en PS5 al meerdere prijsverhogingen hebben gehad. De klap daar zal eerder opgevangen worden door alles eromheen: denk aan accessoires en abonnementen zoals PlayStation Plus.

Bij laptopfabrikanten en smartphonemakers ligt dat anders. Die hebben geen andere producten in het ümfeld die ingezet kunnen worden om de kosten van het belangrijkste product niet al te veel te hoeven verhogen. De stijgende kosten van geheugen, opslag en processor zullen daar dus wel impact gaan hebben, zo is de verwachting.

Hogere prijzen of minder waar voor je geld

Die impact heeft grofweg twee smaken. Enerzijds zal vooral premium tech duurder worden, maar krijg je daar wel meer voor terug; anderzijds zullen bij mid-range tech de prijzen waarschijnlijk minder hard stijgen, maar krijg je daar tegelijkertijd minder waar voor je geld. Krimpflatie.

Premiumtech: duurder, maar meer mogelijkheden

Hier spelen twee dingen: niet alleen zijn chips minder goed leverbaar, er wordt tegelijkertijd hard gewerkt aan nieuwe productietechnieken (zoals de 2-nanometer chiptechnologie van marktleider TSMC). De productie van zo'n nieuwe chip is een ingewikkeld en duur proces. Dat drijft de prijs op.

Wel is het zo dat je als consument profiteert van de mogelijkheden van de nieuwste generatie chips. Die kunnen langer hoge prestaties volhouden en toch koeler blijven, simpelweg omdat de chip efficiënter met energie omgaat. Dat merk je echt in de praktijk. Dus ja, je betaalt meer, maar je krijgt er ook meer voor terug.

©StocksJust4You - stock.adobe.com

Mid-range: niet duurder, wel mindere specs

Bij de middenklasse proberen merken de prijs aantrekkelijk te houden. Als onderdelen duurder worden, moeten ze ergens compenseren. Je krijgt dan voor ongeveer dezelfde adviesprijs als het model van vorig jaar een smartwatch of telefoon met minder opslag, minder RAM of trager werkgeheugen dan de generatie van vorig jaar. Of het model wordt uitgekleed: extra's (bijvoorbeeld een snellere opslagvariant, betere camera, luxere afwerking) verdwijnen.

En de budgetmodellen?

Hele goedkope modellen hebben het extra lastig. Daar zit weinig marge op, dus een stijging van onderdelenprijzen hakt er direct in. Het principe is hetzelfde als bij mid-range, maar het pakt hier vaker scherper uit: er is minder ruimte om kosten op te vangen, dus je merkt het sneller in RAM, opslag of snelheid. Daarnaast kunnen fabrikanten in het laagste segment ook kiezen om instapmodellen te schrappen, of om 'nieuwe' modellen uit te brengen die intern weinig veranderen. Dat betekent vaak ook: minder keuze voor jou.

Conclusie

Tech is in 2026 duurder geworden omdat de chipindustrie zich steeds meer richt op AI-datacenters. Daardoor verschuift productiecapaciteit naar specialistisch geheugen, en stijgen de prijzen van standaardgeheugen en opslag.

Het advies voor jou is vooral praktisch: als je nu al weet dat je extra RAM, een grotere ssd of een nieuwe smartphone, laptop of gameconsole nodig hebt, wacht dan niet te lang. De signalen uit de markt wijzen erop dat prijzen en beschikbaarheid voorlopig onder druk blijven staan. Dat maakt vergelijken weer belangrijker dan de afgelopen jaren. Kijk niet alleen naar de prijs, maar kijk extra goed naar de specificaties. En kijk daarbij vooral naar RAM en opslag: daar zie je de effecten van wat er nu speelt het snelst terug.

Wanneer Sony met een nieuwe set premium oordoppen op de proppen komt, dan moet je opletten. Dit Japanse merk is namelijk al jaren marktleider als het gaat om geluidskwaliteit en actieve ruisonderdrukking. Met zijn prijs van 300 euro mikt de fabrikant wederom op het hogere segment, al is dit wel minder dan de adviesprijs van zijn voorganger.

De Sony WF-1000XM6 volgen de XM5 op die het Japanse bedrijf zo’n 2,5 jaar geleden uitbracht. Dat is een flinke periode in het land der oordoppen (of technologie in het algemeen). Daar waar veel fabrikanten inzetten op jaarlijkse releases en complete productgroepen beperkte stappen voorwaarts maken, is het fijn om te zien dat een elektronicaproducent het nog aandurft langer te wachten tussen verschillende uitgaven. Dan heb je tenminste wat te melden of te vertellen.

Met deze versie zet Sony in op een betere noise cancelling, audioweergave, gesprekskwaliteit en ergonomie. Daarnaast brengt de fabrikant stabielere bluetooth-connectiviteit, Google Gemini-integratie en een hogere mate van milieuvriendelijkheid. Zo zijn de antennes langer gemaakt, waardoor de oortjes niet snel de verbinding verliezen, ook niet in drukkere omgevingen zoals een vliegtuig of trein. Dat hebben we aan den lijve ondervonden de afgelopen weken.

©Wesley Akkerman

Meer in contact

Net als bij het vorige model maakt Sony gebruik van memory foam als oortips (het deel dat in je gehoorgang zit). Die hebben als grote voordeel dat ze zich aanpassen aan de vorm van de opening en dus altijd strak en goed zitten. In de doos zitten verschillende opties. Bij ons zit de een net te los, terwijl het formaat daarna juist net wat strak zit. Daardoor kan langer dan twee uur luisteren wat oncomfortabel worden. Maar ze vallen in elk geval niet zomaar uit je oren.

Deze keer kijkt Sony ook naar het ontwerp. De Sony WF-1000XM6-oortjes zijn wat langwerpiger en steken iets verder uit je oren dan z'n voorganger, waardoor je moet oppassen wanneer je een T-shirt of trui uittrekt. Het oppervlak is wat ruwer en dat helpt daadwerkelijk bij de fysieke bediening; het voelt alsof je wat meer in contact bent met de bediening. Muziek pauzeren, actieve ruisonderdrukking activeren – het gaat allemaal erg soepel. Je hoeft ze niet hard in te drukken.

Grammy-winnende engineers

Daarnaast is het fijn dat deze dopjes nog steeds acht uur meegaan op een volle accu. Dat is met actieve ruisonderdrukking aan. Zet je die uit, dan mag je daar nog een paar uur bij optellen. Met de oplaadcase erbij kun je rekenen op 24 tot 30 uur. Dat is misschien niet superveel in vergelijking met sommige concurrenten, maar die zitten dan ook niet boordevol allerlei extra microfoons (vier stuks in dit model) en speciaal ontwikkelde drivers.

©Wesley Akkerman

De drivers zijn natuurlijk medeverantwoordelijk voor het geluid, maar de samenwerking met allerlei gerenommeerde studio's en muziekproducenten helpt daar vanzelfsprekend ook bij. Sony heeft zich laten leiden door een team van Grammy-winnende en Grammy-genomineerde engineers, waaronder Randy Merrill (die werkte met Ed Sheeran), Chris Gehringer (Lady Gaga) en Michael Romanowski (Alicia Keys). Dat zijn niet de minste namen, maar wat merk je daarvan?

Naast je in de kamer

Nou, het grootste compliment dat we een set oordoppen kunnen geven: je hebt de equalizer niet nodig om goed en wel – en in de hoogste kwaliteit! – van je digitale muziek te genieten. De audio klinkt warm, vol en persoonlijk. Dat gaat niet ten koste van de hogere regionen of het middenveld, waardoor die helderheid en nuance bewaakt blijft. Soms lijkt het net alsof iemand op een drumstel naast je in de kamer speelt, zo dichtbij klinken de nummers.

Als je wilt, dan kun je wel een equalizer op de soundstage loslaten. Je kunt dan kiezen uit verschillende profielen, zelf een instelling beheren of Sony het werk uit handen laten nemen. Dan stelt de (helaas soms wat onoverzichtelijke) app de equalizer in op basis van jouw eigen gehoor. Hier kan dat nog weleens ten koste gaan van het basgeluid, waardoor we dat maar achterwege laten, maar het is fijn dat het kan. Het maakt de Sony WF-1000XM6 breed inzetbaar.

©Wesley Akkerman

Gevoel, beleving, emotie

En daar blijft het niet bij qua audio. Want je kunt streamen in hoge resoluties dankzij de LDAC-audiocodec en anders leunen op DSEE Extreme (een algoritme van Sony dat de muziek in kwaliteit opschaalt). Verder is nieuw in deze set dat je audio wat verder weg kunt laten klinken, alsof je in een café of je eigen woonkamer zit. Dat is een vreemde maar oorstrelende ervaring die je moet beleven om het te begrijpen.

We snappen uiteindelijk wel waarom Sony deze functie introduceert. Het kan bijvoorbeeld helpen bij de concentratie. Wij hebben vooral gemerkt dat je er een huiselijk gevoel aan kunt overhouden wanneer je kilometers hoog in de lucht hangt in een vliegtuig, omdat het net lijkt alsof je naar je eigen audioset thuis op de achtergrond luistert. Het gaat hier niet om de beste geluidskwaliteit, maar om een gevoel, een emotie, een beleving. En die is helemaal oké.

Tot slot kijken we nog even naar de actieve ruisonderdrukking. Die is beter dan ooit. Zo hebben we bijna niets van de vliegtuigmotoren gehoord tijdens een recente reis naar Barcelona en komt er ook weinig tot geen geluid vanuit het OV je gehoorgang in. Bepaalde plotselinge hoge tonen komen nog weleens door, maar die blijven moeilijk filterbaar. Al met al is dit wederom een mooie stap voorwaarts, helemaal als je je écht even wilt afsluiten van je omgeving.

Sony WF-1000XM6 kopen?

Het zal ongetwijfeld niemand verbazen, maar dat maakt zo’n beoordeling niet minder waardevol: de Sony WF-1000XM6 is een regelrecht schot in de roos. Qua audiokwaliteit en -beleving hebben we nog niet beter gehoord. Soms klinkt het net alsof de muziek live naast je wordt gespeeld. Het comfort en de app kunnen nog wel beter, maar de grandioze actieve ruisonderdrukking en de fysieke bediening maken een hoop goed. Dit is je volgende set oordopjes!