Je hebt kosten noch moeite gespaard om het dak, de vloer en de muren goed te isoleren en toch stuit je op schimmelvorming aan een raam of in de hoek van een kamer. Bovendien voelt de muur op die plek opvallend klammig en koud aan. De kans is groot dat daar een koudebrug zit. Wat is de oorzaak van dit probleem en hoe los je dat op?

Een koudebrug is een mankement in de uitvoering van de isolatie van de woning. Waar isolatie bedoeld is als thermische schil om het binnenklimaat van het buitenklimaat te scheiden, vormt een koudebrug juist een ongewenste verbinding tussen warm en koud. Op de plaatsen waar de isolerende schil wordt onderbroken, draagt de koudebrug 's winters de warmte over van het warmere materiaal naar het koudere. Koudebruggen zijn zelfs tijdens zomerdagen een probleem. Langs die warmtelekken komt dan warmte naar binnen, waardoor de temperatuur stijgt terwijl je het binnen eigenlijk zo koel mogelijk probeert te houden.

Ook lezen: Dakisolatie, dé manier om warmte in huis te houden

Energieverlies en schimmel

Vaak zijn koudebruggen het gevolg van slordigheid of onwetendheid tijdens de constructie van de woning. In het verleden werd de mate van afwerking waardoor dit probleem wordt voorkomen maar al te vaak onderschat. Die ene niet-geïsoleerde betonbalk zal niet veel verschil maken... of toch wel?

Tegenwoordig is bij nieuwbouw de afwerking steeds belangrijker. Gelukkig maar, want zo’n koudebrug is niet alleen een warmtelek, hij trekt ook condensatie aan. Het vocht in de binnenlucht slaat neer op de koudste oppervlakken in de woning. Daar condenseert het, ontstaan er druppels en veroorzaakt het schimmel. Daarom is het belangrijk dat een koudebrug snel wordt verholpen. Typische pijnpunten zijn de niet-geïsoleerde betonnen draagbalk boven een raam of een gebrekkige geïsoleerde rolluikkast. Ook vloerplaten die tegen de buitenmuur aan zijn gemonteerd, komen vaak voor.

Oorzaken

Het zou niet mogen, maar soms wordt de fout aan de tekentafel gemaakt en heeft de architect de binnen- en buitenconstructie niet op de juiste manier van elkaar ontkoppeld. Zo mag een buitenmuur niet rechtstreeks op de fundering of op de vloerplaat rusten. Maar de meest voorkomende oorzaak blijft slordigheid in de uitvoering, waardoor er onderbrekingen in de isolatie ontstaan.

Ook mortelresten in de spouw tussen de binnen- en de buitenmuur vormen een brug. Een minder gekende koudebrug is verouderd buitenschrijnwerk. Bij oude raamprofielen was nog geen sprake van thermische onderbreking, zodat de warmte ook langs die kant kan ontsnappen.

Thermografie

Je kunt ook professionele hulp inschakelen van een gespecialiseerd bedrijf dat door middel van thermografie een onderzoek uitvoert. Vraag uiteraard eerst prijsvoorstellen aan bij verschillende bedrijven. Vroeger was zo’n thermografisch onderzoek omslachtig en daardoor behoorlijk prijzig. Vandaag de dag is zo’n infraroodcamera een klein draagbaar toestel en is deze service een stuk goedkoper.

Met deze camera fotografeert de expert de oppervlakken. Het resultaat is een foto die door middel van kleuren aangeeft waar de warmtelekken en koudebruggen zitten. Hoe roder de kleur, hoe warmer het oppervlak en hoe blauwer de kleur, hoe kouder het oppervlak. Voer deze test uit bij koud weer, want de temperatuurverschillen komen het best aan het licht als er minstens 10°C verschil is tussen de binnen- en de buitentemperatuur. Daarna maakt de expert thermische foto’s van de buitengevels. De zones waar de warmte ontsnapt, zul je aan de rode kleur herkennen.

©Dario Sabljak

Voorkomen

Omdat voorkomen altijd belangrijker is dan genezen, hebben we acht tips om koudebruggen te vermijden.

🔴 Zorg dat de volledige woning is voorzien van isolatie en let daarbij op dat de isolatie van het ene onderdeel naadloos aansluit bij het volgende onderdeel. De dakisolatie moet bijvoorbeeld aansluiten bij de muurisolatie. Die muurisolatie moet vervolgens ook naadloos overlopen naar de vloerisolatie.

🔴 De meeste mensen spuiten polyurethaanschuim (PUR) tussen het buitentimmerwerk en de binnenmuur. Dat is goed, maar onvoldoende. Zorg ook dat de aansluiting van het buitentimmerwerk luchtdicht is.

🔴 Vergeet geen isolatie aan te brengen tussen de binnen- en buitendorpels van deuren en ramen.

🔴 Een heikel punt zijn rolluiken en screens. Werk deze af met kunststofisolatie; als je voldoende ruimte hebt, kun je ook rotswol gebruiken. Daarna kit je de kieren af met elastische siliconen.

🔴 Boor liefst geen leidingen door de isolatieschil.

🔴 Let vooral goed op bij de stalen draagdelen, muur- en balkonfundering en muur-kozijnaansluiting.

🔴 Stort ook geen beton voor lateien (dat zijn draagbalken boven ramen en deuren) die tegen de buitenmuur komen. Zorg dat hier isolatie tussen zit.

🔴 Omdat je alles zo goed mogelijk luchtdicht afwerkt, is het nodig dat je een degelijk ventilatiesysteem gebruikt. 

Verhelpen

Heb je een koudebrug gevonden, dan blijft de vraag hoe je die het best kunt verhelpen. De oplossing is afhankelijk van de aard van het probleem en in bepaalde gevallen is er niet echt een goede oplossing. Gaat het om verouderd timmerwerk of enkelvoudige beglazing, dan is de remedie simpel: vervangen die handel! Bij een niet-geïsoleerde raambalk volstaat het om een dunne isolatie (bijvoorbeeld 2 cm polyurethaan) om de koudebrug aan te brengen. Als je de koudebrug kunt inpakken met isolatie, zowel aan de binnen- als de buitenkant, is het probleem opgelost. Als inpakken niet lukt, denk dan na of je de koudebrug kunt doorslijpen, zodat het contact tussen binnen en buiten wordt onderbroken. Omdat de koudebrug zich vaak diep in de constructie bevindt, is dat geen eenvoudige klus.

In extreme gevallen moet de volledige gevel met een isolatielaag worden bedekt. Op die manier plaats je een extra beschermlaag (een soort tweede huid) rondom de woning. Omdat die isolatie aan de buitenkant wordt aangebracht, verlies je binnen geen ruimte. Daardoor zijn meteen alle koude bruggen opgelost. Het is wel een stevige investering, want eigenlijk plaats dan je een nieuwe gevel. Als het gaat om een koudebrug aan de muuraanzet of de fundering, dan wegen de kosten van deze ingreep meestal niet op tegen het resultaat. In dat geval is het een onmogelijke klus.

Hulp nodig bij het isoleren van jouw huis?

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.