Ga je je huis isoleren, dan is het belangrijk naden en kieren te dichten om warmteverlies tegen te gaan. Maar zo raak je wel een deel van de natuurlijke ventilatie kwijt – terwijl ventilatie juist zo belangrijk is voor een gezond binnenklimaat. Raamroosters zijn een slimme oplossing: die laten verse lucht binnen, zonder dat dat veel energie kost.

Lees ook: Een goed ventilatiesysteem is belangrijk voor je gezondheid

Om het binnenshuis gezond te houden, moet er het hele jaar door, dag en nacht, verse lucht binnenkomen en vervuilde lucht naar buiten gaan. In 60 procent van de Nederlandse huizen komt de verse lucht binnen via roosters in de woonkamer en in de slaapkamers. In de rest van de huizen komt de schone lucht binnen via klepraampjes of door naden en kieren. De natuurlijke trek zorgt dat de vervuilde en vochtige lucht naar buiten gaat. 

Zelfregelend

De keuze om wel of geen raamroosters te laten plaatsen maak je niet alleen als je plannen hebt voor een nieuwbouwproject. Ook als je ramen of kozijnen vervangt, kun je ventilatieroosters in de nieuwe ramen of kozijnen laten plaatsen. Op die manier kun je veilig ventileren als je niet thuis bent en hoef je geen raam open of halfopen te laten staan, wat trouwens niet inbraakveilig is. Ga in ieder geval voor roosters die reageren op de winddruk; dat zijn de zogenaamde zelfregelende roosters. Een goed raamrooster heeft twee kleppen die het debiet van binnenkomende en uitgaande lucht regelen. Aan de binnenkant zit een regelbare klep die de gebruiker bedient en in het rooster zelf zit nog een zelfregelende klep. Die laatste werkt mechanisch en zorgt dat het ventilatievolume gelijk blijft wanneer de windkracht toeneemt. Heb je last van hooikoorts, kies dan een rooster dat voorzien is van een pollenfilter.

Bijna onzichtbaar weggewerkt

Raamroosters worden afgestemd op de kleur van de raamprofielen zodat ze niet opvallen. Bovendien zijn de huidige uitvoeringen bijna onzichtbaar, omdat ze discreet en stijlvol zijn ingewerkt. Sommige uitvoeringen zitten zelfs grotendeels of helemaal verborgen achter het metselwerk. 

©www.renson.eu

Nadelen van raamroosters

Raamroosters hebben eigenlijk maar twee nadelen en die kun je heel eenvoudig oplossen door het rooster op dat moment te sluiten. In de winter kun je een koude luchtstroom voelen. En ondanks de geluidsdemping kun je in bepaalde situaties toch een beetje geluidsoverlast gewaar worden. 

Misverstanden over raamroosters

Verder bestaan er nog wat mythes over raamroosterventilatie. Hieronder zetten we de meest voorkomende misverstanden op een rij en leggen we uit waarom het misverstanden zijn.

❌ Raamroosters zorgen voor tocht

Men vergelijkt zo’n rooster vaak met een openstaand raam, maar die vergelijking gaat niet op. Door een openstaand raam van 1m bij 1,25m passeert op een windstille dag 5.000 m³ lucht per uur. Bij een rooster is dat slechts 50 m³ per uur. Met dergelijke beperkte hoeveelheden lucht zal de woning echt niet snel afkoelen. Bovendien hebben de moderne raamroosters een interne zelfregelende klep die zorgt dat zelfs bij een sterke wind steeds hetzelfde volume binnenkomt. Alleen wanneer het ontzettend hard waait en buiten koud is, kun je via de ventilatieroosters tocht voelen. 

❌ Raamroosters laten lawaai van buiten door

Dat is slechts in beperkte mate waar. En er bestaan akoestisch dempende raamroosters. Die hebben een soort geluidsdemper, een isolatie die geluid tegenhoudt. Dit type is bedoeld voor als je langs een drukke weg woont. 

❌ Insecten komen via de roosters binnen

Alle raamrooster zijn voorzien van een insectenwering. 

❌ Raamroosters zijn duur

Reken op 150 euro per lopende meter. Voor een volledige woning valt deze investering best mee. Trouwens, je hoeft niet in alle ramen raamroosters te plaatsen. Meestal zijn de woonkamer en de slaapkamers voorzien van deze ventilatie. 

❌ Raamroosters laten water door

Raamroosters moeten voldoen aan wettelijke normen en eisen met betrekking tot waterdichtheid. En die zijn behoorlijk streng. Een openstaand raam of een kiepraam of valraam kan deze garantie nooit bieden. 

❌ Raamroosters zijn niet mooi

Er zijn veel verschillende types op de markt. Er zijn er die je boven een raam kunt plaatsen zodat het rooster achter het metselwerk verscholen zit. Heb je rolluiken? Er zijn zelfs raamroosters die je in de rolluikkast kunt plaatsen. Bovendien zijn ze in alle kleuren verkrijgbaar.  

©www.renson.eu

Plaatsing

Het aanbod is overweldigend groot. Laat je in je keuze bijstaan door een specialist, want er bestaan ventilatieroosters voor gewone woningen en speciale roosters voor hoogbouw. Ook in de plaatsing zijn er verschillende mogelijkheden. Als men spreekt over plaatsing op het glas dan wordt het rooster rechtstreeks op het glas gemonteerd. Aan de onderkant zit een goot waarin het glas past. Wordt het rooster in de sponning van het kozijn gemonteerd, dan heeft men het over kalfplaatsing. Als bevestigingsmiddel gebruikt men dan glaslatten. Bij plaatsing op het kozijn wordt het rooster rechtstreeks op het kozijn geschroefd. Dan is er ook nog de compacte kalfplaatsing waarbij het rooster van binnenuit in het kozijn wordt gemonteerd tussen de stijl en dorpel. Op onderstaande afbeelding zie je alle vier mogelijkheden dat nog eens duidelijk geïllustreerd.

©www.duco.eu

Bediening

De eenvoudigste manier om de binnenklep te bedienen is via een klein hendeltje. Is het rooster erg hoog geplaatst dan kun je ook de bediening met de koord of stang bestellen. Er is ook centrale elektronische bediening die je kunt koppelen aan een domotica-systeem of aan een vraaggestuurd ventilatiesysteem C. 

©www.duco.eu

Vraaggestuurd ventilatiesysteem C+ of D+

Het neusje van de zalm zijn zelfregelende raamventilatieroosters in combinatie met een ventilatiesysteem C+. C+ staat voor een natuurlijke aanvoer van verse lucht, maar een mechanische afvoer. Dit systeem werkt vraaggestuurd. Een voorbeeld is de Healthbox 3, een individueel ventilatiesysteem voor woningen en appartementen dat de hele dag door met sensoren de luchtkwaliteit op CO₂, vochtigheid en geur meet. Zolang de luchtkwaliteit goed is, wordt het ventilatieniveau niet verhoogd. Wanneer bepaalde waardes in het rood gaan, grijpt het ventilatiesysteem in. De ventilator voert dan meer vervuilde binnenlucht af en via de raamroosters wordt die binnenlucht vervangen door verse buitenlucht. Is de luchtkwaliteit opnieuw goed, dan schakelt de ventilatie automatisch terug naar zijn normaal debiet. Op die manier ventileer je altijd voldoende, maar nooit te veel.

Via de raamroosters komt de verse lucht dus binnen en kun je zelfs de lente of een regenbui ruiken. Wil je liever niet de geurtjes van buiten naar binnen halen, dan ben je beter af met een D+systeem, dat de lucht ook nog filtert. 

©www.renson.eu

Ventilatierooster met zonnewering

Een ander bijzonder ventilatierooster is de DucoTwin 120 ZR AK(+), omdat bij type zowel natuurlijke ventilatie en zonnewering aan de buitenkant in één systeem zitten. Van buiten is dit rooster onzichtbaar, omdat het achter de gevelsteen wordt geplaatst. Bovendien is dit rooster voorzien van akoestisch dempingsmateriaal waardoor het geschikt is voor projecten met lichte of zware geluidsbelasting. In het systeem zit een screen dat ook kan dienstdoen als hor.  

©www.duco.eu

Onderhoud

Het onderhoud van raamventilatieroosters is vrij eenvoudig. Doe dit jaarlijks. Je kunt het stof uit de roosters verwijderen met een stofzuiger en er daarna de roosters nog een keertje afnemen met een sopje. Houd de scharniertjes van de roosters in de gaten. Wanneer de roosters niet meer zo gemakkelijk dicht gaan, kun je de scharniertjes smeren met siliconenspray. Siliconenspray beschermt en smeert kunststof, metaal en rubber en beschermt tegen vuil, roest en vocht. 

Lees ook: Wondermiddel: ook hier kun je WD-40 voor gebruiken!

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.