Reis je door Europa en krijg je tijdens je reis te maken met vertraging en uitval van treinen? Dan kun je je geld (deels) terugkrijgen. Bij vertraging in Nederland doe je dat relatief eenvoudig bij de Nederlandse Spoorwegen of een van de andere vervoerders. Maar hoe werkt dat in het buitenland?

De voorwaarden die spoorbedrijven hanteren voor het teruggeven van je geld zijn vastgelegd in EU-regels. Spoorbedrijven moeten zich aan deze regels houden. Maar compensatie of restitutie krijgen bij uitval en vertragingen in Europa werkt wel wat ingewikkelder dan bij vliegreizen. Daar meld je je gewoon bij de vliegtuigmaatschappij. Bij een treinreis kun je echter met meerdere vervoerders te maken hebben – en het kan dus vrij lastig zijn om compensatie te ontvangen als je niet direct weet waar je moet zijn. In dit artikel proberen we wat duidelijkheid te schappen.

Waar kun je wél terecht?

Waar je geld bij vertraging of geannuleerde trein kunt terugvragen, hangt af van waar je je ticket hebt gekocht. Is je treinticket direct bij de spoorwegmaatschappij gekocht, dan moet je de claim daar ook indienen. Maar ook dat hangt af van wat voor soort maatschappij is. NS Internationaal is zo'n voorbeeld. Dit is een onderdeel van de Nederlandse Spoorwegen waar je internationale treintickets kunt kopen. Heb je vertraging tijdens een reis waarvoor je het treinticket daar gekocht hebt, dan dien je de claim bij NS Internationaal in.

Losse tickets

Zijn je tickets gekocht bij een reisbureau als onderdeel van een pakketreis, dan ligt het eraan hoe de tickets zijn verkregen. Heb je losse tickets opgestuurd gekregen, dan kun je die tickets zelf insturen naar de spoorwegmaatschappij om restitutie te krijgen, afhankelijk voor welk deel van het traject de tickets gelden. Bestaat een reis namelijk uit meerdere (gereserveerde) treinen, dan krijg je voor elk deel vaak een apart ticket, omdat op het ticket ook de gereserveerde plaatsen vermeld staan. Bijvoorbeeld: je reist van Amersfoort Centraal naar naar Londen St. Pancras International en gebruikt daarvoor meerdere treinen:

• Amersfoort Centraal - Amsterdam Centraal - uitvoerder: NS
• Amsterdam Centraal - Brussel Zuid - uitvoerder: NS International
• Brussel Zuid - London St. Pancras International - uitvoerder: Eurostar

Heb je vertraging tussen Amersfoort Centraal en Amsterdam Centraal, dan dien je de claim in bij de Nederlandse Spoorwegen. Voor het traject Amsterdam Centraal naar Brussel doe je dat bij NS International en voor de trein van Brussel naar Londen moet je de claim indienen bij Eurostar.

Interrail

Bij sommige reisbureaus, zoals Treinreiswinkel of Treinrondreis, krijg je een speciaal ticket waarmee je door heel Europa kunt reizen: Interrail. Heb je vertraging met een treinreis en heb je daarvoor je Interrail-kaart gebruikt, dan vraag je bij vertraging geld terug bij Interrail zelf. Voorwaarde is wel dat je alle reizen die je met Interrail maakt heb opgeslagen in de app of handmatig hebt genoteerd in het speciale boekje dat je bij je analoge ticket hebt gekregen. Verder moet je behoorlijk wat informatie meesturen, zoals screenshots uit de Interrail-app, maar ook screenshots van apps die hebben aangetoond dat je trein vertraging had. Flink wat papierwerk dus, maar op zich wel logisch omdat Interrail niet zelf kan controleren of jouw trein vertraging had, aangezien je met Interrail je eigen plan trekt en je reis niet van tevoren is vastgelegd.

©Antonioguillem

Wat krijg je terug bij vertraging?

Heb je tijdens je treinreis vertraging, dan kun je recht hebben op compensatie. De hoogte van de vertraging bepaalt hoeveel geld je terugkrijgt. We bespreken hier alleen de compensatiemogelijkheden met betrekking tot treinreizen in Europa en specifiek wanneer je naar het buitenland reist.

Op zoek naar de regels omtrent geld terug bij vertraging van de spoorwegbedrijven in Nederland? Klik op de onderstaande links:

• NS
• RRReis
• Arriva
• Breng
• Blauwnet

De regels in Nederland zijn dat je alleen compensatie kunt aanvragen wanneer je meer dan 30 minuten vertraging hebt. Saillant detail: op de hogesnelheidslijn in Nederland (Schiphol Airport - Rotterdam Centraal) mag je al bij 15 minuten vertraging een claim indienen. In de rest van Europa geldt een compensatie vanaf 60 minuten.

©Caki Foto - André Muller

In theorie zijn de regels voor compensatie bij treinreizen in Europa vergelijkbaar met die van de luchtvaart. Zeker met betrekking tot de rechten die je hebt als passagier tijdens de vertraging zelf. Bijvoorbeeld het stoppen van de reis als de vertraging dermate hoog is dat je niet meer op tijd op de bestemming kunt komen en je hierdoor geen vakantiegenot meer hebt of een belangrijke afspraak mist.

Maar dat is de theorie; in de praktijk zal dat vaak anders uitpakken. Want in tegenstelling tot vliegen mag je namelijk doorgaans zonder gedoe een andere trein nemen. Door die makkelijke toegankelijkheid zou je een eventuele vertraging dus kunnen inlopen, bijvoorbeeld wanneer een volgende trein een paar minuten later vertrekt, of juist een snellere trein is dan degene die je van plan was te nemen. Wel zijn er bepaalde treinen waar je niet zonder meer mag instappen, bijvoorbeeld slaaptreinen of hogesnelheidslijnen waarvoor een toeslag of reservering verplicht is.

Kijken we puur naar het bedrag dat je terugkrijgt, ervan uitgaande dat je uiteindelijk inderdaad 60 minuten of meer vertraging hebt opgelopen bij aankomst op je bestemming, dan gelden de volgende regels

• Vertraging van 60 tot 120 minuten: Je krijgt 25 procent van de ticketprijs terug. Maar: teruggave geldt niet als je voor de aanschaf van het ticket al op de hoogte gebracht bent dat er vertraging kan optreden, bijvoorbeeld omdat je trein wordt omgeleid vanwege werkzaamheden en hierdoor dus langer onderweg is. Ook als de vertraging is ontstaan door buitengewone omstandigheden, zoals een extreme storm, kun je geen geld terugkrijgen. Stakingen vallen niet onder deze buitengewone omstandigheden: heb je vertraging door stakingen, dan kun je dus wel je geld terugvragen.

• Vertraging van 120 minuten of meer: Je krijgt 50 procent van de ticketprijs terug. Ook hier geldt dat niet als er van tevoren al bekend was dat jouw trein vertraging zou hebben en er sprake is van overmacht door buitengewone omstandigheden.

In bovenstaande gevallen heb je overigens ook altijd het recht om je ticket te annuleren als je van de reis afziet als het door de vertraging niet meer mogelijk is om de rest van jouw reis te voltooien, bijvoorbeeld omdat je door de treinvertraging een vlucht mist. In die gevallen mag je dan altijd je geld terugvragen, en moet de treinmaatschappij ervoor zorgen dat je kosteloos weer naar het oorspronkelijke startpunt van je reis wordt teruggebracht.

©Leonid Andronov

Wat gebeurt er bij een geannuleerde trein?

Is een trein geannuleerd en zou je hierdoor met meer dan 60 minuten te laat op je eindbesteming aankomen, dan heb je de keuze uit een van de drie mogelijkheden:

• Recht op terugbetaling van je ticket: dit moet binnen 30 dagen gebeurd zijn. Bovendien moet de spoorwegmaatschappij jou kosteloos terugbrengen naar het oorspronkelijke vetrekpunt.

• Recht om de reis kosteloos en onder vergelijkbare omstandigheden te vervolgen via een andere route, zonder extra kosten. Onder vergelijkbare omstandigheden wordt bijvoorbeeld verstaan hetzelfde comfort (1e of 2e klasse) maar kan ook het type trein omvatten (hogesnelheidstrein in plaats van een lokaal boemeltje)

• Recht om de reis op een latere datum van jouw keuze te vervolgen, met vergelijkbare voorwaarden en eventuele omleiding. Ook heb je recht op alternatief vervoer als blijkt dat het niet mogelijk is om de reis per trein voort te zetten.

In geval van geannuleerde treinen heb je altijd recht op extra zogeheten bijstand, bijvoorbeeld maaltijden en drinken en – indien de alternatieve reis een of meerdere dagen later vertrekt – ook recht op een overnachting op kosten van de treinmaatschappij.

Alternatieven

Lukt het niet om je reis voort te zetten met de gekozen trein, dan mag je – met toestemming – eventueel zelf een andere reis maken met alternatief vervoer, per spoor of met een ander vervoermiddel, op kosten van de treinmaatschappij. Maar let op: dit mag in principe alleen na schriftelijk akkoord van de maatschappij. Anders kun je de kosten niet terugvragen.

Laat de spoorwegmaatschappij echter binnen 100 minuten na de geannuleerde trein niets van zich horen, dan mag je wél een andere reis plannen en die kosten terugvragen bij de treinmaatschappij. Maar je kunt beter altijd vragen om een schriftelijke bevestiging om eventuele welles-nietes-discussies later te voorkomen. En bewaar altijd screenshots van apps waarmee je treinreizen kunt plannen

©Adrien Chanut

Belangrijk: bewaar altijd al je tickets en probeer zoveel mogelijk screenshots van reisplanner-apps te bewaren. Die kun je eventueel later gebruiken om je geld terug te krijgen of wanneer de tegenpartij moeilijk doet over een ingediende claim. Voor Interrail doe je er sowieso goed aan om screenshots te maken. Maak ook foto's van digitale vertrekborden op stations waarop vertragingen zijn gemeld. Die kun je allemaal gebruiken om je geld terug te vragen. Hoe meer informatie je bewaart, des te beter!

Worstelaar en influencer Logan Paul heeft zijn zeldzame Pikachu Illustrator-Pokémon-kaart verkocht voor 16,49 miljoen dollar.

De kaart werd in 1998 uitgereikt aan winnaars van een tekenwedstrijd georganiseerd door Coro Coro, een Japans mangamagazine. De kaart is zo’n 40 keer gedrukt en is nooit in winkels verkocht, waardoor deze al snel veel geld waard was. Ook werd de art gemaakt door Atsuko Nishida, de artiest die de eerste ontwerpen van Pikachu maakte, en heeft de Pikachu Illustrator-kaart in kwestie een PSA 10-beoordeling. Dat is de hoogste beoordeling van de toestand van Pokémon-kaarten.

Verkocht tijdens veiling

In 2021 kocht Logan Paul de kaart voor 5,28 miljoen dollar, waardoor het meteen de duurste Pokémon-kaart ooit werd. Ook liet hij een ketting en hoes van zo’n 70.000 dollar maken, die hij droeg tijdens verschillende worstelwedstrijden.

De Pikachu Illustrator-kaart werd verkocht via een veiling, die tussen 4 januari en 14 februari liep. Met een openingsbod van 500.000 euro liep het bedrag uiteindelijk op tot zo’n 16,5 miljoen dollar, waarna Guinness World Records bevestigde dat het wederom om de duurste Pokémon-kaart ooit gaat. De nieuwe eigenaar van de kaart is niet bekend.

Telecombedrijf Odido laat weten dat mensen geen automatisch recht op compensatie hebben nadat hun gegevens via een datalek afgelopen week op straat zijn gekomen.

In het weekend van 7 en 8 februari vond een cyberaanval plaats op de website van Odido, waarbij criminelen toegang kregen tot een klantcontactsysteem. De criminelen hebben een bestand kunnen downloaden met daarop gegevens van klanten. Het zou om gegevens van mogelijk 6,2 miljoen klanten kunnen gaan.

Onder de gegevens die zijn gestolen, vallen mogelijk de volledige naam, het adres en de klantnummers van klanten. Ook de mobiele nummers, IBAN-rekeningnummers, geboortedata, e-mailadressen en identificatiegegevens (waaronder rijbewijs- en paspoortnummers) kunnen zijn buitgemaakt.

Odido benadrukte kort na het lek dat er geen scans van identiteitsbewijzen zijn gelekt, noch wachtwoorden, factuurgegevens of belgegeven. Mensen kunnen daarbij gebruik blijven maken van de diensten van Odido, maar er wordt wel aangeraden dat klanten alert zijn op vreemde sms'jes of e-mails, zeker als daar links in staan.

Geen automatisch recht op compensatie

Op een speciale pagina met informatie over het datalek heeft Odido inmiddels meer informatie gegeven over het lek en diverse vragen beantwoord. Er staat ook een vraag en antwoord bij over mogelijke compensatie voor klanten wanneer data van de klant is gelekt.

Odido schrijft: "Een datalek geeft niet automatisch recht op compensatie. Onze inspanningen zijn er momenteel op gericht om juist te voorkomen dat klanten op enige manier schade zouden ondervinden als gevolg van dit incident. We hebben klanten proactief geïnformeerd zodat zij extra alert kunnen zijn op eventueel verdachte signalen. Dit is in lijn met het advies van het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI) van de Rijksoverheid."

Het antwoord vervolgt: "Het CMI benadrukt bovendien dat niet automatisch sprake is van identiteitsfraude of dat met de gestolen gegevens identiteitsfraude kan worden gepleegd. Ook meldt het CMI dat met de betrokken gegevens niet zomaar een lening, bankrekening of telefoonabonnement kan worden afgesloten. Ook kan er geen nieuw identiteitsbewijs mee worden aangevraagd. Daarvoor zijn immers extra controles nodig, zoals een echt identiteitsbewijs, je DigiD of de inloggegevens van je bank."

Op de website staat nog een vraag over compensatie, met daarbij nadrukkelijk vermeld dat sommige 'cybersecurity-experts' claimen dat men recht heeft op compensatie. Ook daarop wordt gemeld dat "een datalek geen automatisch recht op compensatie geeft".