Windows 11 stelt nogal bijzondere systeemeisen aan computers. Het betekent dat je op dit moment erg uit moet kijken met de aanschaf van een nieuw systeem. Voorkom een miskoop!

Ben je langzaamaan op zoek naar een nieuwe computer en moet dat per se een Windows-systeem zijn? Dan is het wellicht beter voorlopig even de kat uit de boom te kijken. Veel winkels verkopen nu nog ‘oude’ desktops en laptops. Daarin zit soms wel en soms niet een TPM, in al even soms wel en soms niet geactiveerde vorm. Met de processor-eis – niet ouder dan een jaar of drie – zal het bij deze systemen meestal wel in orde zijn. Toch moet je oppassen met aanbiedingen. Veel leveranciers willen hun oude voorraad graag kwijt. Nu is het op zich geen drama om in dit stadium een nieuw systeem te kopen, als je je maar bewust bent van ’t feit dat daarop wél het (veelal meegeleverde) Windows 10 draait en straks niet Windows 11. Hetgeen betekent dat je nog iets van vier jaar vooruit kunt met je aankoop. Kortom: stel dat je een aanbieding vindt voor een Windows 10-computer van €400, dan kost die computer je in bruikbare Windows-jaren ongeveer €100 per jaar, wat te overzien is. Een veel duurder systeem kun je wellicht beter links laten liggen. Behalve dan weer als je 100 procent zeker weet dat de beoogde nieuweling Windows 11 kan draaien. En om daar helemaal zeker van te zijn is in dit stadium nog wat te vroeg.

Wachten!

Microsoft heeft laten weten dat de eerste Windows 11-systemen eind dit jaar in de winkels zijn te verwachten. Kortom: als je een paar maanden geduld hebt, weet je zeker dat jouw nieuwe computer Windows 11 draait, want meegeleverd. Waarbij je ook dan trouwens weer een slag om de arm moet houden qua verwachte levensduur. Het is maar de vraag welke systeemeisen Microsoft gaat stellen aan volgende Windows-versies die – voor zover nu bekend – in een jaarlijkse cadens moeten uitkomen. Hier en daar gaan zelfs al geruchten dat de softwaregigant wel iets voelt voor een tweejarige ondersteuning, want – zo wordt geredeneerd – dat zijn consumenten immers ook van smartphones gewend. Kortom: heb je een werkend Windows 10-systeem, dan lijkt het ons verstandig om de komende jaren eens rustig de kat uit de boom te kijken, als dat technisch kan (en je computer nog in goed bruikbare staat verkeerd).

Pas op met refurbished

Nu we het dan toch over die ‘goed bruikbare staat’ hebben: de markt van refurbished systemen zal flinke klappen krijgen door de TPM- en CPU/GPU-eisen die Windows 11 stelt. De afgelopen jaren was het verdraaid interessant om voor een bescheiden bedrag een refurbished werkstation te kopen. Die dingen waren en zijn meestal prima in staat om Windows 10 te draaien. Eventueel zelf nog wat RAM en een SSD toevoegen en je hebt een computer die meer dan uitstekend in staat is om de dagelijks voorkomende klussen uit te voeren. Daarbij maakte het niet uit of zo’n apparaat drie of vijf jaar oud was. Dat begint nu wél een probleem te worden. 

Ten eerste vanwege de processorleeftijd en natuurlijk de TPM-chip. In een deel van de aangeboden refurbished systemen afkomstig uit het bedrijfsleven zal deze inmiddels gewraakte chip aanwezig zijn. Maar of je een systeem kunt vinden dat én een TPM én een vereiste (qua leeftijd) CPU aan boord heeft die ook nog eens – wat video betreft – met DirectX 12 (nog een systeemeis van Windows 11) overweg kan? De mogelijkheid is er, maar vergt wel gedegen uitzoekwerk. En de enige ‘zekerheid’ die je op dit moment kunt krijgen qua compatibiliteit is de Microsoft Windows 11 controletool. 

Maak dan ook altijd een duidelijke afspraak met een leverancier (ook betreffende nieuwe computers trouwens), dat je het systeem terug kunt brengen als de controletool het niet geschikt acht voor Windows 11. Kun je die afspraak niet maken, laat de computer dan gewoon staan.

©PXimport

Pas op met tweedehandsjes

Verder wordt het – vanzelfsprekend – de komende jaren oppassen met aanbiedingen op veilingsites, met name die van particulieren. Veel Windows-gebruikers zullen hun systemen tegen een liefst zo hoog mogelijke prijs willen verkopen. Zeker degenen die onlangs een computer hebben gekocht die niet compatibel blijkt te zijn met Windows 11. Navragen of Windows 11 op het beoogde systeem werkt zal lang niet altijd tot een eerlijk antwoord leiden. Best is het om de Windows 11 controletool live op een door een particulier aangeboden computer te laten draaien. Blijkt dat het systeem dan niet geschikt is voor 11: laat maar.

Is Windows écht nodig anno 2021?

Voor thuisgebruikers is de komst van Windows 11 een goed moment om eens even op de rem te trappen. En jezelf af te vragen of je echt nog een Windowscomputer nodig hebt. Grote kans dat je je pc of laptop tegenwoordig nog hoofdzakelijk gebruikt voor browsen op internet, mailen (vaak via een webinterface in de browser) en af en toe eens wat teksten tikken. Ben je meer avontuurlijk aangelegd, dan doe je er misschien ook nog wat aardige hobbydingen bij als – om maar wat te noemen – programmeren van microcontrollers en dergelijke. Stuk voor stuk allemaal zaken waar géén Windows voor nodig is. Gebruik je af en toe Office, dan zijn er genoeg al dan niet gratis alternatieven te verzinnen die ook onder andere besturingssystemen draaien.

Tweedehands computer kopen? Let hierop!

Alternatieven genoeg

Want dat laatste is iets wat beslist het overwegen waard is. Het was nog nooit zo aantrekkelijk en makkelijk om over te stappen naar iets anders dan Windows. Denk aan een macBook (als je dan toch dat Office per se wilt blijven gebruiken), een Chromebook (who needs Microsoft Office!) of Linux (LibreOffice kan alles wat Microsoft Office ook kan). Met name Linux is nu extra interessant, omdat je hiermee je ‘oude’ computer nog vele jaren draaiende houdt. Voor Gamers is er keuze genoeg uit consoles, daarvoor hoef je ook allang geen onhandige Windows-pc meer in huis te halen; gamen op laptops was sowieso altijd al wat behelpen. De knoop doorhakken en Windows vaarwel zeggen kan je op termijn een hoop geld besparen. Denk goed na voor je weer je portemonnee trekt de komende tijd.

©PXimport

Zakelijk

Ook kleinere bedrijven en zelfstandigen doen er goed aan om eens kritisch naar hun automatiseringsbehoeften te kijken. Wederom geldt dat je daar eveneens steeds meer in de cloud werkt. Desnoods af en toe op een virtueel Windowssysteem dat ergens in de cloud of op een lokale server draait. Kan iedere werknemer via een remote desktop bij, het systeem waarmee de verbinding gemaakt wordt maakt niet uit. Kan een Chromebook zijn of gewoon een oude pc met Linux. Denk zeker ook eens aan Macs, die gaan lang mee (ook qua support) en hebben een uitstekende staat van dienst. Zakelijk gezien eveneens dus meer dan genoeg opties.

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?