Er zijn allerlei pilotprojecten waar gelijkstroom in de praktijk wordt toegepast en uitgeprobeerd. De meeste daarvan zijn gericht op grootverbruikers, zoals datacenters, bedrijvenparken en de glastuinbouw. We nemen drie projecten onder de loep.

Lees hier meer over de verschillen tussen wisselstroom en gelijkstroom.

En hier meer over de voor- en nadelen van gelijkstroom.

Gelijkstroom heeft vooral praktische en financiële redenen. Een glastuinbouwer gebruikt in een dag misschien wel net zoveel energie als een gezin in een heel jaar. Hierdoor kan de installatie veel sneller worden terugverdiend door de investeerders (naast de onderneming zelf, ook vaak netbeheerders, technische bedrijven en overheden).

Bovendien is het veel complexer om een wijk van losse particuliere woningen helemaal op DC (direct current) te zetten, dan om dat voor een enkel bedrijf of samenwerkend bedrijvencluster te doen.

Doe DC

Een voorbeeld van een pilotproject in de tuinbouw is genaamd ‘Doe DC’, dat plaatsvindt bij de firma Vreeken in Rijsenhout. Bij deze bloemenkweker is de verlichting, verwarming, koeling en ventilatie aan een DC-net gekoppeld. Doordat de armaturen geen transformators meer hebben kunnen ze veel simpeler worden uitgevoerd, wat kosten bespaart en de levensduur verlengt.

Tegelijkertijd kunnen de DC-lampen individueel worden bediend en gedimd, waardoor planten in de diverse groeistadia en verschillende percelen precies de juiste hoeveelheid licht kunnen krijgen. Hierdoor wordt 25 procent energie bespaard. Ook met de andere apparatuur is Vreeken flink goedkoper uit dan bij de reguliere AC-varianten. De stroom die het bedrijf nodig heeft is afkomstig van een groot aantal zonnepanelen. De panelen wekken gelijkstroom op en die gaat zonder omzettingsverliezen rechtstreeks naar het tuinbouwbedrijf, maar ook naar andere afnemers.

Het pilotproject is opgezet door een samenwerkingsverband van een flink aantal organisaties en overheden. Vooralsnog lijkt het een groot succes en is het een goede bijdrage aan de innovatie en kostenverlaging in de tuinbouw, wat met betrekking tot de internationale concurrentiepositie van groot belang is.

Lelystad Airport Businesspark

©PXimport

In Lelystad wordt het eerste publieke gelijkstroomnet van Europa (en volgens de bouwers misschien wel van de hele wereld) aangelegd op het nieuwe bedrijventerrein Lelystad Airport Businesspark. Bedrijven die zich de komende tijd op dit park gaan vestigen krijgen zowel wisselstroom- als gelijkstroomaansluitingen. Op het gelijkstroomnet worden ook snelladers voor elektrisch vervoer, warmtepompen, zonnepanelen en openbare verlichting aangesloten.

Netbeheerder Liander is aanjager van dit project. In juli 2017 is het ‘eerste gelijkstroomstation van Europa’ geplaatst, dat is ontworpen en gebouwd door technologiebedrijf Dynniq. Het station biedt een efficiënte stroomvoorziening voor de aangesloten bedrijfsinstallaties en -toepassingen, die op gelijkstroom werken. De aangesloten bedrijven kunnen bovendien stroom opwekken en delen zonder tussenkomst van het wisselstroomnet.

Dynniq kon deels gebruikmaken van kennis en ervaring die in het openbaar vervoer is opgedaan. Daar zijn het netwerk en de energievoorziening namelijk al helemaal gestandaardiseerd op gelijkspanning. Het station werkt twee kanten op: het kan energie leveren aan de klanten, maar kan ook energie opnemen die klanten zelf opwekken via bijvoorbeeld zonnepanelen. Via deze link kom je op de website van Business Channel One staat een videoreportage met onder andere een kijkje in het verdeelstation en interviews met de verantwoordelijke technische managers.

Tijdens de pilot wordt onderzoek gedaan naar de techniek, de werking, de veiligheid en de verwachte besparingen van gelijkstroom. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar lokale netbalancering bij gebruikers die zelf stroom opwekken, gebruiken en delen. Door middel van de pilot hoopt Alliander een bijdrage te kunnen leveren aan de kennisontwikkeling op het gebied van gelijkstroom en ervaringen op te doen op dit nieuwe terrein.

iCity: DC-woningen in Eindhoven

©PXimport

VolkerWessels bouwt in Eindhoven aan de eerste slimme gelijkstroomappartementen van Nederland. Het appartementencomplex maakt gebruik van gelijkstroom en de 14 woningen krijgen bovendien zelflerende en interactieve systemen, die onderling en met bewoners communiceren en zorgen voor een optimale energiehuishouding. De systemen worden door de gebruikers aangestuurd met behulp van een app.

In nauwe samenwerking met de bewoners zal VolkerWessels samen met andere deelnemende organisaties onderzoek doen naar de efficiency en het gebruiksgemak van de nieuwe technieken en toepassingen. Interactie met de bewoners is cruciaal voor het succes van de pilot en de bewoners zijn dan ook geselecteerd op hun motivatie om aan de proef mee te willen doen.

Zelf aan de slag

Wil je zelf zoveel mogelijk overschakelen op gelijkstroom, zonder dat je op een gelijkstroomnetwerk bent aangesloten, dan kun je toch al een heel eind komen met behulp van zonnepanelen, accu’s en apparaten op gelijkstroom. Apparaten die op gelijkstroom werken zijn al tientallen jaren op de markt voor gebruik in auto’s, vrachtwagens, kampeerwagens en caravans, boten en vliegtuigen. Al deze vervoersmiddelen gebruiken een gelijkstroomnetwerk van 12, 24 of 48 volt.

Het meest gebruikte ‘stopcontact’ voor zo’n laagspanning gelijkstroomnetwerk is de welbekende aanstekeraansluiting. Voor gelijkstroomapparaten kun je het beste op internet zoeken naar winkels die leveren aan de recreatie, vaar- en transportsectoren. Deze apparaten zijn doorgaans wel duurder dan de reguliere wisselstroomversies.

Sites als Conrad hebben veel handige apparaten en installatiemateriaal voor het opzetten van je eigen lokale DC-systeem, gebaseerd op zonne-energie. Zoek op die site bijvoorbeeld naar ‘solar set’ en je bent al een eind op weg.

Veel wisselstroomapparaten zijn overigens eenvoudig aan te passen aan een gelijkstroomnetwerk. Voor elektronica die intern op gelijkstroom werkt zijn er stroomkabels verkrijgbaar die rechtstreeks in de sigarettenaansteker passen. Er zijn geen verdere aanpassingen nodig. Ook verlichting kun je zelf aanpassen door de stekker te vervangen door een gelijkstroomaansluiting en de lamp te vervangen door een gelijkstroomlamp met de juiste spanning (dus 12, 24 of 48 volt).

Voor apparaten met ingebouwde DC-motor (zoals koelkasten, ventilatoren en stofzuigers) is het lastiger, doordat de AC/DC-adapters zich in het apparaat zelf bevinden.

Stoppen met wisselstroom?

Volledig overschakelen op gelijkstroom is in de praktijk voor een normale woning (die niet is aangesloten op een DC-netwerk) eigenlijk niet te doen. Tenzij je dus al je apparaten vervangt door dure en vaak minder krachtiger gelijkstroomversies en je drastisch je elektriciteitsgebruik terugbrengt.

Daarbij zul je dan zoveel mogelijk ouderwets handmatig moeten doen en investeren in heel veel zonnepanelen met bijbehorende lokale accu-opslag om helemaal off-grid te gaan. Normaal gesproken is het daarom praktischer om gelijkstroom naast wisselstroom te gebruiken.

De nodige informatie over dit onderwerp is te vinden op www.lowtechmagazine.be (zoeken naar ‘gelijkstroom’ levert diverse artikelen op). Ook op YouTube staan veel video’s met informatie over ‘off grid’ wonen. Weliswaar zijn ze vaak op de Amerikaanse markt gericht, maar je kunt er toch veel interessante informatie op hoe-het-zelf-niveau uithalen.

Tekst: Jurgen Nijhuis.

Het is maandag en dat betekent dat er weer een gloednieuwe portie streamtips voor je klaarstaat! Of je nu zin hebt in piraten, thrillers of fantasy, er is voor ieder wat wils. Wij hebben de beste tips van het nieuwe aanbod voor je op een rij gezet, zodat je precies weet wat je deze week niet mag missen.

Paradise (seizoen 2) | Disney+ | 23 februari

De post-apocalyptische politieke thriller Paradise speelt zich af in een ondergrondse bunker ter grootte van een stad in Colorado, drie jaar na ‘doomsday’. De serie volgt Xavier Collins (Sterling K. Brown), een agent van de Amerikaanse geheime dienst, die wordt verdacht wordt van de dood van de president. Om zijn eigen naam te zuiveren en de waarheid te achterhalen, gaat hij op zoek naar antwoorden over wat er werkelijk is gebeurd. Sterling K. Brown is zoals altijd fantastisch en maakt Paradise eigenhandig het kijken waard.

The Bluff | Amazon Prime Video | 25 februari

The Bluff speelt zich af in de late negentiende eeuw in de Caraïben. Ercell Bodden (Priyanka Chopra Jonas) heeft haar piratenleven achter zich gelaten en leidt een rustig gezinsleven op een afgelegen plek op de Kaaimaneilanden. Wanneer haar voormalige, moordlustige bemanning haar opspoort om gestolen goud terug te eisen onder leiding van de wraakzuchtige Captain Connor (Karl Urban), wordt ze genoodzaakt haar oude trukendoos tevoorschijn te halen om haar familie te beschermen.

Bridgerton (seizoen 4 - deel 2) | Netflix | 26 februari

Het blijft een ietwat gekke trend, dat uitbrengen van nieuwe seizoenen in 'delen'. Enfin, de conclusie van Bridgerton seizoen 4 waltst deze week onze levens in. Het verhaal over Benedict en zijn relatie met de huishoudster Sophie, terwijl hij de mysterieuze 'Lady in Silver' eigenlijk ook zeer interessant vindt, wordt voortgezet. Zet je dus maar weer schrap voor een flinke dosis drama.

Girl Taken (seizoen 1) | SkyShowtime | 26 februari

Tiener Lily (Tallulah Evans) loopt op een avond weg van huis en neemt een lift aan van haar ogenschijnlijk charmante leraar Rick Hansen (Alfie Allen). Hansen kidnapt haar en weet haar vijf jaar gevangen te houden. Haar moeder Eve (Jill Halfpenny) en tweelingzus Abby (Delphi Evans) zijn na een eindeloze zoektocht radeloos geworden. Geen zorgen, dat is geen spoiler, de serie richt zich namelijk vooral op de naweeën van Lily’s kidnapping en volgt haar terwijl ze moet leren omgaan met haar trauma’s en moet wennen aan een wereld die jarenlang zonder haar is doorgegaan.

Monarch: Legacy of Monsters (seizoen 2) | Apple TV+ | 27 februari

Zeg nou even eerlijk: er is praktisch niets *cooler* dan een kaiju, toch? Dat snappen ze bij Apple TV dondersgoed, dus deze week kunnen we zowel de King of Monsters als zijn primatische aardsrivaal weer zien. Godzilla én Kong zijn van de partij in het tweede seizoen van Monarch: Legacy of Monsters, waarin ook Kurt Russell en zijn zoon Wyatt Russell terugkeren. De serie volgt mensen door de geschiedenis van onze wereld die te maken krijgen met de titanische monsters. Wie teleurgesteld was in de hoeveelheid schermtijd die de kaiju's in het eerste seizoen ontvingen kan gerust een klein sprongetje maken: de wezens komen in dit vervolg namelijk nog vaker aan bod. Als je het aantal kaiju verdubbeld, moet de schermtijd dat ook, niet? Dat is simpele wiskunde.

The ‘Burbs (seizoen 1) | SkyShowtime | 27 februari

The ‘Burbs is een gemoderniseerde versie van de gelijknamige cultklassieker met Tom Hanks uit de jaren tachtig en speelt zich af in de idyllische buitenwijk Hinkley Hills. Een jong koppel Rob (Jack Whitehall) en Samira Fisher (Keke Palmer) verhuizen naar Robs ouderlijk huis. Hun rustige leven wordt al snel op zijn kop gezet wanneer een mysterieuze man intrekt in het huis aan de overkant van de straat. Tijdens haar zwangerschapsverlof, wanneer ze veel tijd alleen thuis doorbrengt, raakt Samira bevriend met een bont gezelschap excentrieke buren. Samen gaan ze op onderzoek uit en komen ze steeds dichter bij de duistere waarheden over hun buurman en hun stad. 

Lord of the Rings: The War of the Rohirrim | Netflix | 28 februari

The War of the Rohirrim is gebaseerd op een van de appendices van The Lord of the Rings en speelt zich zo’n tweehonderd jaar voor de gebeurtenissen van de boeken af. De film volgt Héra, de dochter van de legendarische koning van Rohan, Helm Hammerhand. Een adellijke Dunlending biedt zijn zoon Wulf aan als huwelijkskandidaat voor Héra. Haar afwijzing leidt tot een gevecht tussen hem en Helm, dat onbedoeld uitmondt in een moord. Om zijn vader te wreken begint Wulf een oorlog en worden Helm, Héra en haar broers geforceerd hun koninkrijk te verdedigen. The War of the Rohirrim is een vermakelijke toevoeging aan de verfilmingen van Tolkiens werk en is voor Lord of the Rings-fans zeker het kijken waard, al is hij met een speeltijd van twee uur en een kwartier wel een tikkeltje aan de lange kant.

De ETNA KCV282NRVS is door consumenten verkozen tot Best Reviewed van het Jaar 2025 in de categorie koelkasten. Dat is met name te danken aan de combinatie van een gunstig energielabel D, de stille Inverter-compressor en de onderhoudsvrije No-Frost Plus-techniek. Bovendien is hij vooral prijstechnisch bijzonder interessant!

Partnerbijdrage - in samenwerking met ETNA

De zoektocht naar een nieuwe koelkast strandt vaak in een jungle van technische termen die in de praktijk weinig lijken te zeggen. Je vraagt je af of die beloofde stilte ook écht stil is als je 's avonds in de woonkamer zit, of dat je na een jaar alsnog handmatig ijs in de vriezer staat weg te bikken. Veel consumenten maken de fout om alleen op de specificaties te letten, terwijl de echte winst zit in de dagelijkse ervaring van rust en versheid. In dit artikel ontdek je waarom de ETNA KCV282NRVS alle twijfels wegneemt en als zeer betaalbare publiekslieveling uit de bus komt als Best Reviewed van het Jaar.

©ETNA

Je spullen in alle stilte vers

In de kern van deze koelkast draait een Inverter-compressor die (anders dan traditionele compressors) niet constant op vol vermogen aan- en uitschakelt. Je hoort dus geen luide klik gevolgd door een brommend geluid; de motor past zijn snelheid subtiel aan op de koelvraag. Dit resulteert in een stabiel geluidsniveau van slechts 36 dB, wat in een open keuken aanvoelt als een rustig achtergrondgeruis dat je eigenlijk nauwelijks opmerkt.

De MultiFlow 360°-technologie blaast via verschillende openingen koude lucht door de hele binnenruimte, waardoor elk plateau even koud aanvoelt. Een veelvoorkomend misverstand is dat dit soort ventilatie producten uitdroogt; door de nauwkeurige vochtbeheersing in de CrispZone-lade blijven je groenten juist opvallend stevig en fris. Wanneer je de deur opent, voel je direct de koude luchtstroom die zich snel herstelt zodra de deur weer in het rubber valt.

Ideale oplossing voor een compacte keuken

Wanneer je beschikt over een keuken waarin elke centimeter telt, is deze vrijstaande koelkast een uitstekende keuze. Met een breedte van slechts 55 centimeter past de ETNA KCV282NRVS op plekken waar standaardmodellen van 60 centimeter simpelweg niet tussen de kastjes passen. De rvs-look afwerking geeft de ruimte direct een moderne uitstraling zonder dat je constant vingerafdrukken hoeft weg te poetsen. Oftewel: je kiest niet alleen voor koelcapaciteit, maar ook voor een apparaat dat fysiek minder ruimte inneemt terwijl de binnenruimte verrassend groot aanvoelt. De heldere ledverlichting zorgt ervoor dat je zelfs achterin op de bovenste plank nog precies ziet wat je in huis hebt, en dat draagt natuurlijk bij aan een overzichtelijk huishouden.

©ETNA

Is dit jouw nieuwe koelkast?

Om te bepalen of dit de juiste winnaar voor jou is, moet je eerst goed naar je eigen gebruik kijken. Gebruikers prijzen de 'open lade' boven in de vriezer, waar je bijvoorbeeld direct drie broden kunt neerleggen zonder met een lade te hoeven worstelen. Wil je de koelkast in een krappe ruimte plaatsen waar hij precies past? Meet de nis dan van tevoren nauwkeurig op en houd rekening met een paar centimeter ventilatieruimte; een koelkast die zijn warmte niet kwijt kan, verbruikt namelijk direct meer stroom.

Kijk ook naar je favoriete producten. De deurindeling is slim, maar grote 2-literflessen vragen om een specifieke indeling van de plateaus. Als je rust in huis belangrijker vindt dan smart-functies of een display op de deur, dan sluit dit model helemaal aan bij jouw behoeften.

Kortom: een terechte Best Reviewed-winnaar

De ETNA KCV282NRVS wint de Best Reviewed 2025-award omdat hij volgens gebruikers uitblinkt in stilte en gebruiksgemak voor een eerlijke prijs. Door de combinatie van No-Frost Plus en een slimme indeling hoef je nooit meer te ontdooien en blijft de koelkast ondanks de beperkte breedte van 55 cm van binnen opvallend ruim.

Consumenten op Kieskeurig.nl waarderen de degelijke rvs-look en de Inverter-compressor die trillingen en lawaai tot een minimum beperkt. Dit model is de ideale keuze voor wie een betrouwbare, onderhoudsvrije koel-vriescombinatie zoekt die moeiteloos in een compacte keuken past.