Er zijn allerlei pilotprojecten waar gelijkstroom in de praktijk wordt toegepast en uitgeprobeerd. De meeste daarvan zijn gericht op grootverbruikers, zoals datacenters, bedrijvenparken en de glastuinbouw. We nemen drie projecten onder de loep.

Lees hier meer over de verschillen tussen wisselstroom en gelijkstroom.

En hier meer over de voor- en nadelen van gelijkstroom.

Gelijkstroom heeft vooral praktische en financiële redenen. Een glastuinbouwer gebruikt in een dag misschien wel net zoveel energie als een gezin in een heel jaar. Hierdoor kan de installatie veel sneller worden terugverdiend door de investeerders (naast de onderneming zelf, ook vaak netbeheerders, technische bedrijven en overheden).

Bovendien is het veel complexer om een wijk van losse particuliere woningen helemaal op DC (direct current) te zetten, dan om dat voor een enkel bedrijf of samenwerkend bedrijvencluster te doen.

Doe DC

Een voorbeeld van een pilotproject in de tuinbouw is genaamd ‘Doe DC’, dat plaatsvindt bij de firma Vreeken in Rijsenhout. Bij deze bloemenkweker is de verlichting, verwarming, koeling en ventilatie aan een DC-net gekoppeld. Doordat de armaturen geen transformators meer hebben kunnen ze veel simpeler worden uitgevoerd, wat kosten bespaart en de levensduur verlengt.

Tegelijkertijd kunnen de DC-lampen individueel worden bediend en gedimd, waardoor planten in de diverse groeistadia en verschillende percelen precies de juiste hoeveelheid licht kunnen krijgen. Hierdoor wordt 25 procent energie bespaard. Ook met de andere apparatuur is Vreeken flink goedkoper uit dan bij de reguliere AC-varianten. De stroom die het bedrijf nodig heeft is afkomstig van een groot aantal zonnepanelen. De panelen wekken gelijkstroom op en die gaat zonder omzettingsverliezen rechtstreeks naar het tuinbouwbedrijf, maar ook naar andere afnemers.

Het pilotproject is opgezet door een samenwerkingsverband van een flink aantal organisaties en overheden. Vooralsnog lijkt het een groot succes en is het een goede bijdrage aan de innovatie en kostenverlaging in de tuinbouw, wat met betrekking tot de internationale concurrentiepositie van groot belang is.

Lelystad Airport Businesspark

©PXimport

In Lelystad wordt het eerste publieke gelijkstroomnet van Europa (en volgens de bouwers misschien wel van de hele wereld) aangelegd op het nieuwe bedrijventerrein Lelystad Airport Businesspark. Bedrijven die zich de komende tijd op dit park gaan vestigen krijgen zowel wisselstroom- als gelijkstroomaansluitingen. Op het gelijkstroomnet worden ook snelladers voor elektrisch vervoer, warmtepompen, zonnepanelen en openbare verlichting aangesloten.

Netbeheerder Liander is aanjager van dit project. In juli 2017 is het ‘eerste gelijkstroomstation van Europa’ geplaatst, dat is ontworpen en gebouwd door technologiebedrijf Dynniq. Het station biedt een efficiënte stroomvoorziening voor de aangesloten bedrijfsinstallaties en -toepassingen, die op gelijkstroom werken. De aangesloten bedrijven kunnen bovendien stroom opwekken en delen zonder tussenkomst van het wisselstroomnet.

Dynniq kon deels gebruikmaken van kennis en ervaring die in het openbaar vervoer is opgedaan. Daar zijn het netwerk en de energievoorziening namelijk al helemaal gestandaardiseerd op gelijkspanning. Het station werkt twee kanten op: het kan energie leveren aan de klanten, maar kan ook energie opnemen die klanten zelf opwekken via bijvoorbeeld zonnepanelen. Via deze link kom je op de website van Business Channel One staat een videoreportage met onder andere een kijkje in het verdeelstation en interviews met de verantwoordelijke technische managers.

Tijdens de pilot wordt onderzoek gedaan naar de techniek, de werking, de veiligheid en de verwachte besparingen van gelijkstroom. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar lokale netbalancering bij gebruikers die zelf stroom opwekken, gebruiken en delen. Door middel van de pilot hoopt Alliander een bijdrage te kunnen leveren aan de kennisontwikkeling op het gebied van gelijkstroom en ervaringen op te doen op dit nieuwe terrein.

iCity: DC-woningen in Eindhoven

©PXimport

VolkerWessels bouwt in Eindhoven aan de eerste slimme gelijkstroomappartementen van Nederland. Het appartementencomplex maakt gebruik van gelijkstroom en de 14 woningen krijgen bovendien zelflerende en interactieve systemen, die onderling en met bewoners communiceren en zorgen voor een optimale energiehuishouding. De systemen worden door de gebruikers aangestuurd met behulp van een app.

In nauwe samenwerking met de bewoners zal VolkerWessels samen met andere deelnemende organisaties onderzoek doen naar de efficiency en het gebruiksgemak van de nieuwe technieken en toepassingen. Interactie met de bewoners is cruciaal voor het succes van de pilot en de bewoners zijn dan ook geselecteerd op hun motivatie om aan de proef mee te willen doen.

Zelf aan de slag

Wil je zelf zoveel mogelijk overschakelen op gelijkstroom, zonder dat je op een gelijkstroomnetwerk bent aangesloten, dan kun je toch al een heel eind komen met behulp van zonnepanelen, accu’s en apparaten op gelijkstroom. Apparaten die op gelijkstroom werken zijn al tientallen jaren op de markt voor gebruik in auto’s, vrachtwagens, kampeerwagens en caravans, boten en vliegtuigen. Al deze vervoersmiddelen gebruiken een gelijkstroomnetwerk van 12, 24 of 48 volt.

Het meest gebruikte ‘stopcontact’ voor zo’n laagspanning gelijkstroomnetwerk is de welbekende aanstekeraansluiting. Voor gelijkstroomapparaten kun je het beste op internet zoeken naar winkels die leveren aan de recreatie, vaar- en transportsectoren. Deze apparaten zijn doorgaans wel duurder dan de reguliere wisselstroomversies.

Sites als Conrad hebben veel handige apparaten en installatiemateriaal voor het opzetten van je eigen lokale DC-systeem, gebaseerd op zonne-energie. Zoek op die site bijvoorbeeld naar ‘solar set’ en je bent al een eind op weg.

Veel wisselstroomapparaten zijn overigens eenvoudig aan te passen aan een gelijkstroomnetwerk. Voor elektronica die intern op gelijkstroom werkt zijn er stroomkabels verkrijgbaar die rechtstreeks in de sigarettenaansteker passen. Er zijn geen verdere aanpassingen nodig. Ook verlichting kun je zelf aanpassen door de stekker te vervangen door een gelijkstroomaansluiting en de lamp te vervangen door een gelijkstroomlamp met de juiste spanning (dus 12, 24 of 48 volt).

Voor apparaten met ingebouwde DC-motor (zoals koelkasten, ventilatoren en stofzuigers) is het lastiger, doordat de AC/DC-adapters zich in het apparaat zelf bevinden.

Stoppen met wisselstroom?

Volledig overschakelen op gelijkstroom is in de praktijk voor een normale woning (die niet is aangesloten op een DC-netwerk) eigenlijk niet te doen. Tenzij je dus al je apparaten vervangt door dure en vaak minder krachtiger gelijkstroomversies en je drastisch je elektriciteitsgebruik terugbrengt.

Daarbij zul je dan zoveel mogelijk ouderwets handmatig moeten doen en investeren in heel veel zonnepanelen met bijbehorende lokale accu-opslag om helemaal off-grid te gaan. Normaal gesproken is het daarom praktischer om gelijkstroom naast wisselstroom te gebruiken.

De nodige informatie over dit onderwerp is te vinden op www.lowtechmagazine.be (zoeken naar ‘gelijkstroom’ levert diverse artikelen op). Ook op YouTube staan veel video’s met informatie over ‘off grid’ wonen. Weliswaar zijn ze vaak op de Amerikaanse markt gericht, maar je kunt er toch veel interessante informatie op hoe-het-zelf-niveau uithalen.

Tekst: Jurgen Nijhuis.

Verwarring bij veel automobilisten vanmorgen. Wie Flitsmeister gebruikt, kreeg de melding dat de app er een punt achter zet. Gevalletje marketingblunder: je moet dat namelijk niet te letterlijk nemen, zegt het bedrijf nu haastig. Er wordt alleen gestopt met een aantal diensten. Welke dat zijn, dat is nog niet bekend. Hoe het ook zij: misschien heb je inmiddels je Flitsmeister-abonnement opgezegd of vind je de berichtgeving zó onduidelijk dat je dat alsnog wilt doen. Ja? Dan zijn dit je alternatieven.

Je kunt natuurlijk zonder flitsmelder rijden, maar vooral wie veel kilometers aflegt, loopt daarmee ook het risico op forse boetes (rijd je buiten de bebouwde kom 20 kilometer te hard en word je geflitst, dan tik je bijvoorbeeld al 243 euro af – exclusief 9 euro administratiekosten). Geen zin meer in Flitsmeister? Gelukkig zijn er voldoende andere applicaties die je helpen om boetes te voorkomen en veilig door het verkeer te navigeren.

Navigatie met flitsinformatie

Waze is voor veel weggebruikers de meest logische opvolger. Net als bij Flitsmeister draait deze app (iOS | Android) volledig op de community. Gebruikers melden zelf files, ongevallen en flitsers, waardoor de informatie vaak actueler is dan bij statische systemen. Het grote voordeel is dat Waze ook slimme routes berekent op basis van live verkeersdata. Een nadeel kan de drukke interface zijn, zeker in het strakke design dat Flitsmeister hanteerde.

Google Maps is de meest toegankelijke optie, aangezien vrijwel elke smartphonegebruiker de app (iOS | Android) al heeft geïnstalleerd. Sinds enkele jaren toont Maps ook flitsers en de maximumsnelheid, al is de focus hier minder scherp op gericht dan bij gespecialiseerde apps. De meldingen komen vaak wat later binnen omdat Google een hogere drempel hanteert voor verificatie. Voor wie enkel de belangrijkste waarschuwingen wil ontvangen zonder al te veel poespas, blijft dit echter een solide keuze.

©MuhammadFadhli - stock.adobe.com

Vergeet de ANWB niet

Een alternatief dat vaak over het hoofd wordt gezien voor flitsmeldingen, maar dat enorm compleet is, is de ANWB Onderweg-app. Deze applicatie (iOS | Android) is niet alleen handig voor navigatie, maar biedt ook een zeer betrouwbaar overzicht van flitsers op de Nederlandse snelwegen en N-wegen. De kracht van deze app zit in de integratie van alle ANWB-diensten. Zo zie je direct de actuele benzineprijzen van stations in de buurt, kun je laadpalen vinden en regelt de app je parkeertransacties.

Mocht je onverhoopt toch stil komen te staan, dan kun je via de app direct hulp inschakelen van de Wegenwacht. De app stuurt dan automatisch je exacte locatie door. Een handige keuze dus voor wie alle belangrijke verkeersinformatie op één plek wil hebben. Ook deze app ondersteunt (net als Waze en Google Maps)  Apple CarPlay en Android Auto, waardoor je de informatie veilig op je autoscherm bekijkt.

©Postmodern Studio - stock.adobe.com

Alternatieven genoeg

Welke app je uiteindelijk ook kiest, het loont de moeite om er een paar uit te proberen tijdens je dagelijkse ritten. Wat voor de één een overzichtelijke interface is, kan voor de ander juist afleidend werken. Nu de toekomst van Flitsmeister onduidelijk is, is dit het ideale moment om te ontdekken welke 'digitale bijrijder' het beste bij jouw rijstijl past.

Nintendo brengt Super Mario Bros. Wonder opnieuw onder de aandacht met een Switch 2-upgrade en bijbehorende uitbreiding. Wij mochten de uitbreiding recent al spelen en wat blijkt: de game verandert feitelijk in Mario Party. De duidelijke focus op multiplayer doet ons vooral afvragen of we nóg zo’n partygame nodig hebben.

Om eerlijk te zijn betrad ik onlangs de burelen van Nintendo in het Duitse Frankfurt met een klein katertje. Iets te veel wijntjes de avond ervoor - ook ik ben niet zonder zonden. Gelukkig was daar het creatieve elan van de Japanse ontwikkelaar, die de droge smoel en lichte koppijn deed wegsmelten als sneeuw voor de zon. Mijn god, wat heb ik toch allemaal voor leuks gespeeld vorige week.

Wat nu voorligt is de uitbreiding annex heruitgave van Super Mario Bros. Wonder. Nintendo plakt een kenmerkend tergende titel op het pakket, die ik alleen nu en onderaan dit stuk zal gebruiken: Super Mario Bros. Wonder – Nintendo Switch 2 Edition + Samen naar het Bellabelpark. Tot zover mijn zuurheid hoor, want Nintendo brengt een uitbreiding uit waar je in potentie enorm van zal smullen. Tenminste, als je zit te wachten op nóg een partygame.

©Nintendo

Met recht een 2D-Mario Party

Ik kon samen met een paar collega’s ruim een half uur aan de slag met het multiplayersegment in twee verschillende speelsituaties. We speelden met z’n vieren op één console, waarna we uit elkaar gingen en elk een eigen console kregen. We speelden via lokale, draadloze verbinding verder. Het werkt allemaal uiterst soepel, ideaal wanneer je je realiseert dat je straks met één exemplaar samen kunt spelen met vrienden die de game niet in het bezit hebben.

Bellabel Park breidt Wonders Flower Kingdom uit met een groot pretpark. Vanuit daar krijg je toegang tot talloze multiplayerervaringen, in de vorm van verschillende attracties met elk een stuk of acht verschillende levels. Er zijn varianten waarin je samenwerkt of het juist tegen elkaar opneemt. Elke minigame is ook nog te tunen op drie verschillende moeilijkheidsgraden, waardoor de game in feite verandert in een tweedimensionale Mario Party. In versus-situaties heb je ook nog de keuze om voor free-for-all te gaan of om in teams te spelen. Met recht een 2D-Mario Party dus.

Woede en plezier volgen elkaar op

Elk level zet ons in Frankfurt voor een unieke uitdaging. Teken paden zodat andere spelers ze kunnen bewandelen (dat werkt verrassend goed met de muismodus van de Joy-Con), probeer als levende stuiterbal alle andere stuiteraars (lees: de twee Duitsers naast me) voor te zijn bij de finish, of zorg dat jouw superschattige baby Yoshi de meeste appeltjes eet. Elk level is dezelfde prettige chaos die, áls je kunt communiceren (alweer die Duitsers!), zeer efficiënt te doorlopen is.

Zo lekker als het voelt wanneer je met zijn vieren zo’n uitdaging haalt, zo chagrijnig werd ik van twee specifieke minigames. Eentje draaide letterlijk om verstoppertje spelen. Twee spelers zoeken, de andere twee veranderen met één druk op de knop in iets dat zich in het level bevindt. En dan moet ik stil blijven zitten, zorgen dat ik niet opval. Dat lukt dus nooit, waardoor ik in tijdsbestek van drie minuten totaal overprikkeld raak door alle shit op het scherm. Chaos óm de chaos.

©Nintendo

Oké, deze tweede krijgt misschien ietwat onterecht m’n furie, maar er was dus ook zo’n level waarin we aan bloemen moesten hangen. Ja, we hingen aan bloemen, de wind blies ons naar voren en dan moet je dus kantelen om de meeste wind onder je bloem te krijgen. Natuurlijk: onderweg kom je allemaal van die random obstakels tegen die je nooit kunt ontwijken als je blind op volle snelheid wil gaan.

Dat deed ik dus. Woede, alleen maar woede. “Rotspel”, denk ik nog voordat we doorgaan. Het is niets meer dan katerige coping vanwege mijn eigen incompetentie. Bij al die 2v2-minigames kan ik die Duitser naast me nog de schuld geven, maar hier val ik dan toch door de mand. Niet leuk.

©Nintendo

Zit je écht op nog een partygame te wachten?

Maar goed, los van de smaak en skill van ondergetekende: aan de kwaliteit van Bellabel Park valt weinig af te dingen. De modus is leuk om te spelen en zal groepen spelers tot in de lengte van dagen kunnen vermaken. Echter, is die partygame-behoefte inmiddels niet wat verzadigd? Alleen al op Nintendo Switch 2 heb je met Mario Party Jamboree en Mario Kart World genoeg aan couch co-op-chaos op de markt.

Waarom geen schepje boven op de basiservaring van Wonder? Nieuwe, nog brutere levels? Zeker wanneer je beseft dat bijvoorbeeld een New Super Mario Bros. U al ongelooflijk veel multiplayergeweld in de basisgame had. Oké, eerlijk: dit bouwt wel degelijk voort op de basisgame. Je krijgt nieuwe personages met Rosalina en Luma en een avontuur waarin je de Koopalings moet verslaan.

©Nintendo

Dat stemt hoopvol, maar het lijkt vooral om remixes van bestaande levels te gaan. Als dat de ambitie van Nintendo is, dan stellen ze me toch een beetje teleur, al schijnen de kindjes Koopa wel allemaal bizarre Wonder-vormen te krijgen in de uitbreiding. Ik heb er zelf niets van gespeeld bij Nintendo, maar de marketing wijst erop. Maar goed, in het donker zijn alle katten grijs, zullen we maar zeggen. Super Mario Bros. Wonder laat zich in maart weer zien en ik ga een kijkje nemen.

Super Mario Bros. Wonder – Nintendo Switch 2 Edition + Samen naar het Bellabelpark verschijnt op 26 maart voor Nintendo Switch 2.