Het plaatsen van voldoende rookmelders in huis is sinds 1 juli 2022 wettelijk verplicht. Het apparaat waarschuwt je als er rook of brand wordt gedetecteerd. Een koolmonoxidemelder gaat af als het levensgevaarlijke gas CO wordt waargenomen. Is het nodig om een koolmonoxidemelder te plaatsen als je al een rookmelder hebt? We leggen het je uit.

Wat doen koolmonoxidemelders?

Waar een rookmelder je met een pieptoon waarschuwt als er rook of brand wordt waargenomen, gaat een koolmonoxidemelder of CO-melder af als er koolmonoxide wordt gedetecteerd. Koolmonoxide is een gevaarlijk gas dat door de mens niet kan worden opgemerkt. Je kunt het dus niet zien of ruiken, terwijl je wel dood kunt gaan door een koolmonoxidevergiftiging. Levensgevaarlijk dus! 

Woningeigenaren zijn sinds 1 juli 2022 verplicht om op elke verdieping met een woonkamer, slaapkamer of keuken een rookmelder te plaatsen. Het plaatsen van een koolmonoxidemelder is echter niet verplicht. Toch is het zeer verstandig om ook CO-melders in huis te plaatsen. 

Hoewel veel mensen denken dat koolmonoxide alleen vrijkomt bij oude geisers en gashaarden, ontstaat CO in feite bij alle soorten verbrandingsprocessen. Dus óók bij moderne HR-ketels. De CO wordt normaal gesproken naar buiten afgevoerd, maar als er lekkages ontstaan bij de afvoerbuis, of als de buis niet goed bevestigd is, kan er toch koolstofmonoxide in huis terechtkomen en zich verspreiden. 

Het is daarom belangrijk om je cv-ketel regelmatig te laten onderhouden door een erkende installateur. Heb je nog een open verbrandingstoestel, zoals een geiser of een oudere cv-ketel, dan is het raadzaam om deze te vervangen. Vanaf 2026 is het zelfs verplicht om je ketel te vervangen door een (hybride) warmtepomp zodra je huidige verwarmingsinstallatie aan vervanging toe is. 

Koolmonoxide komt daarnaast vrij bij houtkachels en barbecues. Het is dan ook levensgevaarlijk om dicht bij een open raam of deur te bbq’en. Een barbecue binnenshuis aansteken is uiteraard een nóg slechter idee.

©Morad HEGUI

Waar plaats je een koolmonoxidemelder?

De Nederlandse brandweer raadt aan om de koolmonoxidemelder te plaatsen in de ruimte met een verbrandingstoestel, zoals een cv-ketel, geiser of gashaard. Deze systemen vormen immers een mogelijke bron van koolmonoxide. In deze ruimte kan de CO-melder het best aan het plafond worden gehangen, op zo'n 1 tot 3 meter horizontale afstand van de CO-bron. 

Ook in andere kamers in huis is het verstandig om een koolmonoxidemelder op te hangen. In slaapkamers kunnen koolmonoxidemelders het best op ademhoogte hangen, ter hoogte van waar je slaapt. Ook in andere ruimtes, zoals een studiekamer of speelkamer, kunnen CO-melders het best op ademhoogte hangen. Dat kan zijn ter hoogte van de monitor op een bureau of laag op de muur als er kinderen op de grond spelen.

Er bestaan ook combimelders. Dat zijn rookmelders en koolmonoxidemelders in één. Een combimelder kan volgens Brandveilig Nederland het best op een zo centraal mogelijke plek in de ruimte worden geplaatst. In de ruimte van een verbrandingsinstallatie is het slim om hem aan het plafond te hangen; in andere kamers kan de combimelder het best op ademhoogte worden geplaatst.

Hang een koolmonoxidemelder nooit in de buurt van luchtvensters of achter een gordijn. De melder mag niet worden belemmerd door objecten. Hang de CO-melder ook niet rechtstreeks boven het fornuis.

Weten hoeveel koolmonoxidemelders je nodig hebt? We leggen je uit hoe je de CO-wijzer gebruikt.

Hoe kies ik de juiste koolmonoxidemelder of CO-melder?

Als je een koolmonoxidemelder of CO-melder in huis plaatst, wil je er natuurlijk wel zeker van zijn dat hij naar behoren werkt. Het is daarom verstandig om alleen koolmonoxidemelders te kopen die aan de NEN-EN 50291-norm voldoen. Hierdoor weet je zeker dat de CO-melder aan de in Nederland geldende technische eisen voldoet. 

Ook de levensduur van de koolmonoxidemelder is van belang. Koop er het liefst een die minstens vijf jaar meegaat, al heeft een CO-melder die tien jaar meegaat de voorkeur. Bij elke melder is op de sticker te zien wanneer het apparaat is geproduceerd. Zo weet je precies wanneer de koolmonoxidemelder aan vervanging toe is. Een CO-melder die al langer dan een jaar geleden geproduceerd is, kun je dus een jaar minder gebruiken. Let bij de aanschaf dus op de ‘houdbaarheidsdatum’.

De Consumentenbond heeft een lijst met veilige koolmonoxidemelders gepubliceerd. Het gaat onder meer om de FireAngel CO-9B, de EI 207 en de Google Nest Protect V2. Laatstgenoemde is zowel een rookmelder als een koolmonoxidemelder in één, oftewel een combimelder. 

Bij slimme melders zoals de Nest Protect klinkt er niet alleen een pieptoon zodra er koolmonoxide wordt waargenomen, maar ontvang je ook een melding op je smartphone. Zo heb je minder kans dat de waarschuwing van de melder aan je voorbij gaat, bijvoorbeeld omdat je een verminderd gehoor hebt. 

We hebben alle voor- en nadelen van slimme rookmelders voor je op een rij gezet.

Toch maar professioneel laten doen?

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.