Sinds de introductie van de smartphone kennen we amper nog verveling. In de wachtruimte bij de tandarts, in de trein en zelfs op het toilet staren we massaal naar het kleine schermpje. Kijk jij óók tientallen of misschien wel honderden keren per dag op het mobiele toestel? Breng dan je smartphonegebruik in kaart en tref passende maatregelen.

Tip 01: Schermtijd in iOS

Apple lanceerde in iOS 12 een nieuwe functie genaamd Schermtijd. Hiermee zien gebruikers precies hoeveel tijd ze aan welke apps besteden. Op die manier confronteert het Amerikaanse concern ‘verslaafden’ met veelvuldig smartphonegebruik. Ga op een iPhone of iPad naar Instellingen / Schermtijd om de functie te openen. Bovenaan zie je hoelang je het mobiele apparaat vandaag hebt gebruikt. Tik op iPhone van (jouw naam) of op iPad van (jouw naam). Er verschijnt een grafiek waarbij de schermtijd is opgedeeld in Lezen en naslag, Sociale netwerken en Anders. Verder bekijk je onderaan een overzicht van de meest gebruikte toepassingen. Veeg je een stukje omlaag, dan zie je hoe vaak je de smartphone of tablet elk uur oppakt en welke apps je het eerst opent. Verder bekijk je hoeveel meldingen je elk uur gemiddeld ontvangt. Ben je benieuwd naar de wekelijkse gemiddelden? Tik dan bovenaan op Afgelopen 7 dagen om het weektotaal te bewonderen. Via Toon categorieën zie je aan welke activiteiten je de meeste tijd spendeert.

©PXimport

Tip 02: Limieten

©PXimport

Wie urenlang sociale apps als WhatsApp of Facebook gebruikt, stelt op een iOS-toestel desgewenst limieten voor zichzelf in. Ga naar Instellingen / Schermtijd / Applimieten / Voeg limiet toe en bepaal voor welke categorieën je een limiet wilt inschakelen. Tik bijvoorbeeld Sociale netwerken en/of Games aan en kies voor Volgende. Bepaal onder Tijd hoeveel uren en minuten je maximaal aan de apps wilt besteden. Via Pas dagen aan wijzig je van bepaalde dagen eenvoudig de tijdslimiet. Dat is nuttig voor het geval je in het weekend iets vaker de smartphone wilt gebruiken. Bevestig met Voeg toe. Vijf minuten voordat je de limiet bereikt, ontvang je een melding. Is de tijdslimiet daadwerkelijk verstreken, dan verschijnt er een wit scherm met een zandloper in beeld. Via Negeer limiet en Herhaal over 15 minuten of Negeer limiet voor vandaag speel je eventueel vals, al is dat eigenlijk niet de bedoeling. Na middernacht begint de telling weer opnieuw.

Tip 03: Tijdelijke blokkade

Soms is het fijn als je niet continu berichten en meldingen ontvangt. Bijvoorbeeld wanneer je gaat slapen of als je druk aan het werk bent. Op een iPhone of iPad stel je aan de hand van een schema eenvoudig een tijdelijke blokkade in. Alleen inkomende oproepen laten zich dan nog horen. Daarnaast kun je onmisbare apps van de blokkade ontzien (zie tip 4). Ga naar Instellingen / Schermtijd / Apparaatvrije tijd en activeer de schakelaar achter Apparaatvrije tijd. Kies tot slot de gewenste start- en stoptijd voor de tijdelijke blokkade.

Tip 04: Uitzondering instellen

Als je een tijdlimiet of Apparaatvrije tijd op een iOS-toestel hebt ingesteld, maak je voor een specifieke app zo nodig een uitzondering. Handig als je bijvoorbeeld een categorie als Sociale netwerken hebt gelimiteerd, terwijl je WhatsApp veelvuldig voor werkgerelateerde zaken nodig hebt. Ga naar Instellingen / Schermtijd / Altijd toegestaan en tik voor de belangrijkste apps op het plusteken. De toepassingen Berichten, FaceTime en Kaarten zijn standaard uitgezonderd van limieten. Klik voor deze apps op het minteken wanneer je dat wilt aanpassen.

©PXimport

Wekelijks rapport

Digitaal welzijn

Tip 05: Moment

©PXimport

Voor veruit de meeste Android-apparaten heb je een alternatieve app nodig om je smartphonegebruik in kaart te brengen. In dat geval is de Engelstalige toepassing Moment – Screen Time Tracker een interessante optie. Overigens is deze app ook voor iOS beschikbaar. Open de Play of App Store en installeer Moment. Na een korte uitleg tik je op Next, waarna je diverse wensen aan de app kenbaar kunt maken. Voor het monitoren van het toestelgebruik tik je sowieso op Track screen time. Geef verder je doelstellingen aan. Wil je bijvoorbeeld minder tijd verspillen of beter slapen, dan kies je respectievelijk voor Stop wasting time en Sleep better. Via Next vraagt Moment naar je e-mailadres, waarbij je onderaan akkoord gaat met de voorwaarden. Bevestig met Done!. Moment wil graag toegang tot informatie over je toestelgebruik. In Android tik je op Allow, zodat Moment kan bijhouden welke andere apps je regelmatig opent. Gebruik nu een dag je smartphone zoals je altijd doet en open naderhand Moment. Je ziet bovenaan hoe vaak en hoelang je het toestel hebt gebruikt. Verder geeft de app aan hoeveel procent van de dag je met de smartphone in de weer bent. Tik op Insights om te zien aan welke apps je de meeste tijd besteedt.

Tip 06: Hulpcoach

Afhankelijk van de doelstellingen die je in Moment hebt gekozen (zie tip 5) helpt een digitale coach je om overmatig smartphonegebruik tegen te gaan. De app geeft je namelijk diverse simpele opdrachtjes. Tik in het hoofdscherm op Coach en All Courses om een lesprogramma te volgen. Kies bijvoorbeeld achtereenvolgens voor Better Sleep / Start Course / Next en vul je leeftijd in. Op basis hiervan beoordeelt Moment hoeveel slaap je ongeveer nodig hebt. Geef via Next aan hoelang je wilt slapen. Na weer een klik op Next start je een veertiendaagse training. Moment geeft elke dag middels een herinnering aan wanneer je de smartphone dient weg te leggen. Op die manier bouwt de app je slaaptijd langzaam op. Verder komt de toepassing dagelijks met verse opdrachtjes op de proppen, zoals het activeren van de nachtmodus in de instellingen, het verlagen van de kamertemperatuur en het afplakken van felle ledlampjes in de slaapkamer. Wil je het smartphonegebruik rigoureuzer aanpakken? Misschien is het lesprogramma Mini Detox dan iets voor jou. De uitdaging is om je toestel twee dagen lang volledig uitgeschakeld te laten.

©PXimport

Tip 07: Instagram

Sociale media vormen een belangrijk deel van ons tijdverdrijf. Sinds kort stel je in de Instagram-app een tijdlimiet in. Overigens is deze tijdlimiet vrijblijvend, dus je kunt de app daarna nog gewoon gebruiken. Tik rechtsonder op het poppetje om je profiel te openen en ga via de drie horizontale streepjes naar het menu. Tik op Je activiteit en bekijk hoeveel minuten je dagelijks op Instagram bivakkeert. Met Dagelijkse herinnering instellen geef je aan na hoeveel tijd je een melding wilt ontvangen. Bevestig als laatste met Herinnering instellen.

Tip 08: Facebook

Net als Instagram bevat Facebook een optie om een vrijblijvende tijdlimiet te activeren. Open de app en tik rechtsonder op de drie horizontale streepjes. Via Instellingen en privacy / Je tijd op Facebook verschijnt er een grafiek met de tijd die je op deze sociale-mediadienst besteedt. Tik op Dagelijkse herinnering instellen en kies de gewenste tijd. Druk daarna op Herinnering instellen. Verder is de optie Voorkeuren nieuwsoverzicht interessant. Hiermee geef je aan van welke personen je als eerste berichten in het nieuwsoverzicht wilt tonen. Daarnaast kun je ook personen ontvolgen die veelvuldig onzinberichten posten. Met deze maatregelen beperk je de tijd op Facebook. Maak een keuze en tik rechtsboven op Klaar. Gebruik verder de optie Meldingsinstellingen wijzigen om het aantal pushberichten terug te dringen, zoals verjaardagen, vriendschapsverzoeken en updates van vrienden.

©PXimport

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.