Je smartphone zit tijdens het rijden in je tas of in je broekzak. Hoog tijd om daar verandering in te brengen, want je digitale compagnon is tijdens het rijden eenvoudig als navigatieapparaat, entertainment-hub of persoonlijke assistent in te zetten.

Genoemde apps

We noemen in dit artikel veel apps bij naam. Je kunt in de app-winkel van jouw smartphone (Apple App Store of Google Play Store) op de naam zoeken om de app te vinden. We hebben ook een lijst met alle links voor je gemaakt. Die vind je hier.

Tip 01: Online navigatie

Het ligt voor de hand om je smartphone als navigatie-apparaat te gebruiken in de auto. Belangrijk is hierbij om verschil te maken tussen online en offline navigatie. Online navigatie maakt gebruik van je mobiele internetbundel. Het voordeel hiervan is dat apps vaak gratis zijn, voor het laden van de kaarten en de data wordt gebruikgemaakt van je internetverbinding. Heb je een ongelimiteerde databundel, dan is een online navigatie-app een prima keuze.

De bekendste voorbeelden zijn Google Maps, standaard geïnstalleerd op elk Android-toestel en Apple Maps, bekend als de kaarten-app op de iPhone. Beide apps verschillen niet heel veel van elkaar qua functionaliteit, al zijn de kaarten van Google vaak iets overzichtelijker. Beide apps bieden bovendien turn-by-turn-navigatie, wat inhoudt dat de app via spraakcommando´s live met je communiceert tijdens de route. Om een route in te geven, tik je op het symbool naast het zoekvenster. Google Maps is overigens ook gratis voor iPhone-gebruikers te downloaden via de App Store.

©PXimport

Tip 01 Google Maps is de bekendste online navigatie-app en is voor zowel Android als iOS beschikbaar.

Tip 02: Offline navigatie

Online navigatie werkt prima als je in Nederlandse steden rondrijdt, maar zodra je in gebieden komt waar de dekking niet zo goed is, worden kaarten langzamer geladen. Rijd je in het buitenland, dan is online navigatie sowieso geen goed idee, aangezien je dan hoge buitenlandse roamingkosten betaalt. Een beter idee is dan om een offline navigatie-app te gebruiken. Deze apps downloaden kaarten naar je smartphone, te vergelijken met je TomTom-navigatieapparaat.

Nadeel is dat je hiervoor wel wat ruimte op je smartphone moet hebben en dat je voor offline navigatie-apps moet betalen. Twee goede opties zijn TomTom Europa (69,99 euro op Android, 89,99 euro op iOS) en Navigon Europe (59,95 euro op Android, 99,99 euro op iOS). Er is echter een goedkoper alternatief: GPS Navigation & Maps (GPS Navigation by Scout op de iPhone) kost slechts 1 euro op Android en 1,79 euro voor de iPhone en losse kaarten koop je voor een paar euro. Qua functies doet de app niet onder voor de concurrenten van TomTom en Navigon. Omdat je smartphone over een gps-module beschikt en de kaarten offline al op je smartphone zijn geïnstalleerd, werken offline navigatie-apps in gebieden met slechte dekking beter dan online apps.

©PXimport

Tip 02 Na installatie moet je in Navigon de gewenste kaarten op je smartphone laden.

Tip 03: Verkeersinformatie

Zowel Google Maps als Apple Maps levert actuele verkeersinformatie op je route, mocht je dit willen. Je moet hiervoor de functie binnen de app even aanzetten. In Apple Maps tik je op het i-icoontje en kies je voor Toon verkeer. In de app van Google Maps tik je op de drie streepjes en kies je voor Verkeer.

De verkeersinformatie van beide apps is vrij accuraat, maar de beste verkeersinformatie komt van de app Waze. Deze app kent naast een iOS- en Android-versie ook een Windows Phone-versie. Je kunt zelf bijdragen leveren door de app te installeren en een melding te maken als je een file, ongeval of wegwerkzaamheden onderweg tegenkomt. Dit doe je door in de app op het icoontje rechtsonder te tikken en het type melding te selecteren. Op de kaart zie je alle actuele meldingen van andere gebruikers en als een ongeval bijvoorbeeld alweer is verholpen, kun je dit ook in de app melden.

©PXimport

Tip 03 Kies welk type melding je wilt maken in Waze.

Tip 04: Flitsers

Wil je flitswaarschuwingen krijgen, dan kun je hiervoor ook een app op je smartphone installeren. Flitsmeister is niet alleen gratis te downloaden, maar ook voor alle grote platformen beschikbaar. De app geeft op een kaart weer waar alle actuele flitsers staan. Tik op een flits-icoontje en je ziet precies aangegeven bij welk hectometerpaaltje de flitser staat. Rode flitsers zijn mobiele flitsers, oranje bolletjes staan voor trajectcontroles en blauwe icoontjes geven een vaste flitspaal aan.

Rij je vaak een bepaalde route, voeg deze dan toe door op Favorieten te tikken. In Android tik je op Er zijn geen favoriete wegen ingesteld. Naast flitsinformatie geeft de app ook files aan en als je op Nieuws tikt, vind je de laatste nieuwsberichten van Autoblog, BNR Nieuwsradio en Flitsmeister zelf. De app kan je ook een melding geven als een ambulance je wilt passeren. Het pro-account levert je bovendien een reclamevrije app en toegang tot de nieuwste functies. Hiervoor betaal je dan wel 5,49 euro per jaar. Let er wel op dat het gebruik van flits-apps in veel landen verboden is en dat je hier een forse boete voor kunt krijgen.

©PXimport

Tip 04 In Friesland zijn op dit moment twee mobiele flitsers actief.

Tip 05: Tanken

Onderweg wil je natuurlijk weten waar je het goedkoopst kunt tanken. Gelukkig heb je de keus uit een aantal goede apps. Benzine-Jip is een wat vreemde naam voor een handige app voor iOS en Android. Als je de app opstart, geef je aan welke brandstof je tankt en hoeveel liter je meestal tankt. De app geeft je geen informatie wat de prijs per liter bij een tankstation kost, omdat pomphouders deze prijs vaak veranderen en je daarom misschien een prijs van vandaag bij Shell met een prijs van gisteren bij BP vergelijkt. Benzine-jip gebruikt het Nationaal Prijspeil van een liter benzine. Dit wordt berekend aan de hand van tankbeurten van duizenden klanten die hun tankpas gebruiken.

Op de kaart zie je hoeveel een tankstation boven of beneden het Nationaal Prijspeil zit. Zo zie je in één oogopslag of een station goedkoop of juist duur is.

Wil je wel de laatst bekende literprijs in kunnen zien, download dan bijvoorbeeld DirectLease Tankservice voor de iPhone of FuelNode voor Android. Beide zijn gratis te downloaden. Heb je een elektrische auto, download dan The New Motion of Oplaadpunten. Beide apps zijn echter niet heel up-to-date en soms onvolledig.

©PXimport

Tip 05 Je kunt kiezen uit een kaart- en een lijstweergave. Veel informatie over het oplaadpunt is in de app Oplaadpunten echter niet te vinden.

Tip 06: Ritten registreren

Je kunt je gereden kilometers uiteraard met een pen in een boekje noteren, maar hiervoor zijn ook genoeg slimme smartphone-apps te vinden. Een voorbeeld is KM Registratie. Deze gratis app voor iOS, Android en BlackBerry is speciaal toegespitst op mensen met een leaseauto en biedt je speciale velden die handig kunnen zijn voor je belastingaangifte. Je kunt de vertreklocatie met één druk op de knop laten bepalen door middel van de locatiebepaling op je smartphone.

Het nadeel van de app is dat het niet heel intuïtief werkt en dat de app af en toe vrij traag is. Een beter gestroomlijnde app is Easy Rit Registratie, maar deze app kost wel meteen 8,99 euro en is alleen voor de iPhone beschikbaar. De app is ontwikkeld om leaseauto-rijders het leven makkelijk te maken en alle data die je ingeeft en die de app opslaat, voldoen aan de normen van de Nederlandse en Belgische fiscus. Android-gebruikers kunnen Copernicus KM Registratie installeren. Deze app is gratis.

©PXimport

Tip 06 Tik op de grote rode knop om een rit te starten of te stoppen.

Tip 07: Service en rijstijl

Naast de goedkoopste benzine wil je natuurlijk ook zo zuinig mogelijk rijden. De Wegenwacht-app van de ANWB geeft je handige tips over het onderhoud van je auto en de rijstijl van de bestuurder. De app is voor zowel iOS als Android gratis te downloaden. Uiteraard kun je app ook gebruiken om de Wegenwacht te contacteren. Heb je pech, tik dan op de knop Bel Wegenwacht. Je smartphone kan automatisch je locatie bepalen en dit wordt dan meteen naar de servicelijn van de Wegenwacht gestuurd. Handig is ook het tabblad Dashboard. Hier vind je veelvoorkomende icoontjes die op het dashboard van vrijwel elke auto zijn terug te vinden. Brandt één van de lampjes, dan staat er in de app of je kunt doorrijden of niet.

Een handige waarmee je kunt checken welk type olie de motor gebruikt, is de gratis app OlieChecker. Geef je kenteken in en de app laat zien welk type auto je hebt en welke olie aan te bevelen is. Wil je weten wat je auto nu eigenlijk verbruikt, installeer dan de gratis app aCar op je Android-toestel. De app geeft je een overzichtelijk inzicht in je tank- en onderhoudsbeurten. RoadTrip is de tegenhanger voor de iPhone. Deze kost 4,49 euro, maar is erg overzichtelijk en accuraat.

©PXimport

Tip 07 De Wegenwacht-app geeft je handige tips over het onderhoud van je auto en als je pech krijgt, maak je gemakkelijk contact met de Wegenwacht via de app.

Tip 08: Parkeren

Een ergernis als automobilist is dat je elke keer na het parkeren van je auto op zoek moet naar een parkeerautomaat en vaak over een handvol kleingeld moet beschikken. Een parkeer-app is de uitkomst. Met een app als Yellowbrick, Parkmobile, Park-line of ANWB Parkeren zoek je een parkeermogelijkheid en zie je meteen hoeveel de parkeerplek kost. Betalen doe je direct vanuit de app. Qua parkeerkosten zit er geen verschil in de verschillende apps, aangezien de prijzen door de desbetreffende gemeente worden vastgesteld. Natuurlijk met uitzondering van veel parkeergarages, die vaak niet door een gemeente worden beheerd. Een gemeente moet een deal hebben gesloten met de maker van de app voordat je met de app mobiel kunt betalen.

De aanbieders berekenen per transactie een vast bedrag of je kunt een wekelijks of maandelijks abonnement nemen voor een ongelimiteerd aantal parkeertransacties. Parkmobile en ANWB Parkeren zijn het goedkoopst: hier betaal je 0,25 euro per transactie. Eén transactie betekent het starten en stoppen van de parkeertijd. Een voordeel van betalen met de app is wel dat je alleen betaalt voor het daadwerkelijke gebruik, dus je betaalt niet meer voor overbodige minuten. Park-line biedt alleen een maandelijks abonnement aan voor 2,50 euro, je moet ook nog 5 euro registratiekosten betalen. Bij Yellowbrick is dit zelfs 10 euro. Deze dienst is ook de duurste per transactie: 0,34 euro. Alle apps zijn voor zowel iOS en Android, sommige zijn zelfs voor Windows Phone of BlackBerry beschikbaar. ANWB Parkeren is geïntegreerd in de app ANWB Onderweg - Verkeer & Parkeren.

©PXimport

Tip 08 ANWB Parkeren vind je terug in de app ANWB Onderweg.

Tip 09: Muziek in de auto

Je kunt je smartphone in de auto gebruiken als multimediasysteem. De makkelijkste manier is wellicht met een kabeltje tussen je smartphone en je autoradio, maar een stijlvollere oplossing is om dit draadloos te doen. Hiervoor heb je en autoradio nodig die met bluetooth is uitgerust. Het bluetooth-protocol kan een heleboel informatie draadloos communiceren tussen verschillende apparaten. Om muziek van je smartphone naar je autoradio te sturen, moet je autoradio het bluetooth-protocol A2DP (Advanced Audio Distribution Profile) ondersteunen.

Voordat je je favoriete muziek-app start, is het noodzakelijk om je autoradio en smartphone te koppelen. Op je iPhone veeg je van onder naar boven om het Bedieningspaneel te openen. Tik allereerst op het bluetooth-logo bovenin. Ga vervolgens naar Instellingen / Bluetooth en onder Mijn apparaten vind je de naam van je autoradio weer. Klik erop om de apparaten te koppelen en doorloop de aanwijzingen. In Android veeg je van boven naar beneden en tik je op het icoontje rechtsboven. Tik op Bluetooth om bluetooth te activeren. Om een apparaat te koppelen, ga je naar het instellingenmenu. Als je de volgende keer in de buurt van je auto komt en bluetooth staat aan, zal je smartphone automatisch verbinden maken met de autoradio.

©PXimport

Tip 09 Om bluetooth te activeren op een Android-toestel veeg je van boven naar beneden en tik je op het icoontje rechtsboven.

Tip 10: Dashcam en OBD

Je smartphone als dashboard-camera gebruiken? Waarom niet! Naast dat het wellicht leuk is om je rit vast te leggen op video kan het ook nuttig zijn. In Rusland zijn dashcams al een tijd verplicht omdat er vaak verzekeringsfraude plaatsvindt en de verzekeringsmaatschappijen veel baat bij opnames van ongelukken hebben. Een gratis app is CamOnRoad. Deze app biedt je tevens 2 gigabyte online ruimte aan om video's op te slaan. Wil je meer functies, kijk dan eens naar de app CaroO Pro. Deze Android-app kost 3,40 euro en is naast een dashcam ook een zwarte doos voor je auto. Het kan allerlei data van je auto opslaan als je een OBD-apparaat in je auto hebt geïnstalleerd. OBD staat voor On-Board Diagnostics en de data hiervan kunnen via een apparaat worden doorgestuurd naar je smartphone. Zo'n apparaatje kost vijftig tot honderd euro en heeft een Bluetooth-of Wifi-module aan boord.

De app verbind je met het OBD-apparaat en allerlei gegevens over je auto lees je terug in de app. Voor de iPhone is DashCommand een goede OBD-app. Deze app kost echter 8,99 euro en een automodel toevoegen kost nog eens 8,99 euro als in-app-aankoop. DashCommand biedt je geen dashboard camera, maar wel informatie over het benzineverbruik of het aantal pk in realtime. DashCommand is overigens ook voor Android beschikbaar. Hier is de app gratis en kosten in-app-aankopen gemiddeld zo'n 7,50 euro.

©PXimport

Tip 10 Om On-Board Diagnostics uit te kunnen lezen, heb je een OBD-apparaatje nodig.

Tip 11: Carsharing

Om geld te besparen, kun je natuurlijk ook je auto openstellen voor anderen. Carsharing of carpoolen wordt steeds populairder en diensten als BlaBlaCar helpen je om betrouwbare personen te vinden die met je mee kunnen rijden. De app van BlaBlaCar is verkrijgbaar voor zowel iOS als Android en is gratis. Allereerst moet je je in de app aanmelden door op Inloggen te tikken. Kies voor Inschrijven met je e-mailadres of Verbind met Facebook als je een Facebook-account hebt.

De app wil je mobiele nummer verifiëren. Geef je nummer in en tik op Verifieer. Je kunt deze stap overslaan, maar als je ritten wilt plaatsen, is het van belang dat personen je telefonisch kunnen benaderen op de dag van vertrek. Tik op Publiceer een rit en voer de gegevens in. Tik op Volgende en de app geeft aan wat de standaardprijs is voor je ingegeven rit. Wil je meer of minder geld voor de rit, tik dan op het plusje of het minnetje. Je kunt nog aangeven of mensen bagage mee mogen nemen en of je eventueel een korte omweg wilt maken om iemand op te pikken. Als je klaar bent, tik je op Plaatsen. Er zijn alternatieven voor BlaBlaCar, zoals bijvoorbeeld Wego social transport en Toogethr, maar vooralsnog blijft BlaBlaCar de beste keus vanwege het grote aanbod aan ritten en het aantal gebruikers.

©PXimport

Tip 11 Geef aan welke route je gaat rijden en BlaBlaCar geeft je een indicatie wat een redelijke vraagprijs zou zijn.

Tablet

Gebruik van een smartphone in de auto spreekt voor zich, maar je kunt natuurlijk ook je tablet in de auto gebruiken. Het grootste voordeel is het grote schermoppervlak. Een navigatie-app heeft hier bijvoorbeeld veel voordeel van. Denk er wel aan dat veel tablets alleen een wifi-module aan boord hebben en je hier in de auto niet zo veel aan hebt. Sommige tablets kun je via een 3G- of 4G-verbinding met het internet verbinden. Sommige tablets kunnen ook zonder internetverbinding je locatie aangeven in bijvoorbeeld Google Maps. Hiervoor heeft de tablet een gps-module nodig.

Een offline navigatie-app heeft de kaarten op je tablet opgeslagen. De locatie wordt bepaald door de gps-module, zonder dat hier een internetverbinding voor nodig is.

©PXimport

Alleen de iPad met een simkaart-optie heeft een gps-module aan boord. De normale iPad heeft dit niet.

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.