Je zou kunnen denken dat in deze tijd van spelcomputers, iPhones en iPads de beroemde LEGO-bouwstenen minder populair worden, maar niets is minder waar. Het bedrijf heeft zelfs weer een heel nieuwe generatie interactieve bouwstenen, genaamd LEGO FUSION.

Door de jaren heen is LEGO als bedrijf behoorlijk inventief gebleken en uitstekend in staat om met zijn tijd mee te gaan. Zo is er LEGO MINDSTORMS, waarmee je je eigen robots kunt bouwen en programmeren, maar zijn er ook de vele super-succesvolle LEGO-games voor spelcomputers (en ook voor iPhone en iPad), gebaseerd op populaire formules zoals Harry Potter, Lord of the Rings enzovoort. En met onlangs nog een behoorlijke kaskraker in de bioscoop (The LEGO Movie), mag het duidelijk zijn dat LEGO hotter is dan ooit. En daar doet het bedrijf nu dus nog een schepje bovenop met LEGO FUSION, een technologie die een beetje doet denken aan Skylanders en Disney Infinity, maar dan nog een stukje slimmer.

©PXimport

LEGO FUSION slaat een brug tussen de wereld van fysieke LEGO-stenen en de wereld van games.

Wat is LEGO FUSION?

LEGO FUSION is een product dat een brug slaat tussen twee werelden: tussen de wereld van fysieke LEGO-stenen en de wereld van games. Wanneer je een doos LEGO FUSION koopt, krijg je een set met (speciale) bouwstenen en een zogenoemde FUSION-plate. Die FUSION-plate is een LEGO-bouwplaatje voorzien van een speciale opdruk, die ervoor zorgt dat de software kan zien welke stenen je gebruikt in een bouwwerk. Vervolgens krijg je (afhankelijk van de set) ook de traditionele handleiding die je vertelt hoe je een bepaald bouwwerk kunt maken.

©PXimport

Dankzij de FUSION-plate kun je wat je bouwt in de echte wereld inscannen in de digitale wereld.

Bouwwerken inscannen

Iedere LEGO-liefhebber kan je vertellen dat bouwen volgens het boekje een beetje saai is. Dat je alles kunt bouwen met LEGO is altijd de kracht geweest van het speelgoed en dat hebben de makers van FUSION zich goed gerealiseerd. Wanneer je één van de FUSION-apps downloadt op je iPad (waarover later meer) en je hebt je bouwwerk in elkaar gezet op de FUSION-plate, dan richt je in de app de camera van je iPad op het bouwwerk (waarbij de fysieke FUSION-plate moet worden uitgelijnd met zijn virtuele tegenhanger). Vervolgens wacht je een paar seconden en het bouwwerk dat je zojuist met je eigen handen in elkaar hebt gezet, is vereeuwigd in digitale vorm en wordt omgezet in een driedimensionaal object dat je in het spel kunt gebruiken.

©PXimport

Richt de camera op je bouwwerk (op de FUSION-plate) en je ziet de magie gebeuren.

Concurrentie

LEGO FUSION doet denken aan populaire producten als Disney Infinity en Skylanders: je koopt speelfiguurtjes in de winkel, plaatst die op een soort dockingstation waarna ze vervolgens op 'magische' wijze in het bijbehorende spel verschijnen. Alle figuurtjes bevatten een speciale chip die via NFC (near field communication, een draadloze techniek) door het dockingstation ('portal' genoemd) uitgelezen worden. Het nadeel van zo'n portal is dat het stroom nodig heeft en gekoppeld moet worden via bluetooth. Verder is deze technologie te beperkt voor wat LEGO met FUSION wilde doen. Waar de speelfiguurtjes altijd hetzelfde blijven, kun je met de steentjes uit een LEGO FUSION-doos zelf bepalen wat je bouwt.

©PXimport

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Skylanders gebruikt LEGO FUSION geen NFC-station.

Vrije fantasie

Wat slim is aan het inscannen van de gemaakte bouwwerken, is dat het niet beperkt is tot de driedimensionale modellen die al in de spellen zijn ingebakken. Wat je bouwt wordt opnieuw opgebouwd in de software. Het is dus echt zélf creëren, zoals je vroeger met de stenen deed. Waarbij je helaas wel beperkt bent tot de stenen in de doos, je kunt niet aanvullen met eigen LEGO-stenen. Wel kun je wat je bouwt in de echte wereld virtueel uitbreiden door er in de app dingen aan vast te bouwen (zoals in de app Battle Towers). Daarmee is LEGO FUSION wat ons betreft het eerste product dat er daadwerkelijk in slaagt om een brug te slaan tussen de fysieke en de virtuele wereld, op een manier die niet geforceerd aanvoelt. Dit is spelen met LEGO zoals je dat vroeger deed, waarbij je de kracht van je fantasie kunt voortzetten in de software.

Met de onderliggende technologie zit het dus wel goed, maar hoe zit dat met de software? Bij elke FUSION-doos die je kunt kopen (in totaal vier) download je de bijbehorende app. Maar is LEGO FUSION ook net zo leuk om te spelen als, bijvoorbeeld, Disney Infinity of Skylanders?

©PXimport

FUSION werkt niet met voorgedefinieerde modellen, jij bepaalt zelf wat je in het spel bouwt.

Is FUSION leuk?

De LEGO FUSION apps, die we hierna even kort zullen bespreken, zijn gemaakt door TT Games, het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de reeds bestaande LEGO-games. De apps zijn qua opzet echter een stuk simpeler en beperkter dan de andere games die we van LEGO gewend zijn. Zo kun je in Town Master een stad bouwen, met bewoners die bepaalde behoeften hebben, waaraan je dan weer moet voldoen door nog meer dingen te bouwen. Andere apps draaien om het verdedigen van je gebouwen of het racen met (zelfgebouwde) raceauto's. Dat is ontzettend leuk en spreekt tot de verbeelding, laten we dat voorop stellen, maar het is niet te vergelijken met games als LEGO Lord of the Rings of LEGO Marvel Super Heroes, waarin je complete verhalen moet doorlopen met puzzels die je kunt oplossen door dingen te bouwen.

De software voelt in dat opzicht wat simpel aan. Onbegrijpelijk is dat niet, FUSION is immers de eerste stap in een nieuwe richting.

We kunnen ons voorstellen wanneer de technologie aanslaat en het een commercieel succes blijkt, LEGO ervoor kiest om spellen te laten ontwikkelen waarin het bouwen van fysieke objecten een cruciale rol speelt. Denk aan: een ravijn waar je overheen moet, waarvoor je op je FUSION-plate een brug bouwt, die je vervolgens inscant om in het spel te gebruiken. Een gedachte die iedere LEGO-liefhebber zal doen glimlachen, want een beter excuus om met LEGO te spelen is er niet, zonder te bouwen kom je immers niet verder in het spel.

©PXimport

De spellen zijn wel leuk, maar wat ons betreft nog iets te eenvoudig.

Beschikbaarheid

We zijn ontzettend enthousiast over LEGO FUSION omdat het naar onze mening geen sneue poging is om extra geld uit het merk te slaan, maar daadwerkelijk een waardevolle toevoeging aan wat je met LEGO kunt doen. We kunnen alleen niet wachten tot dit concept wordt doorontwikkeld naar toekomstige spellen. Overigens is LEGO FUSION op het moment van schrijven alleen nog in de Verenigde Staten, dit najaar is naar verluidt Europa aan de beurt. De prijzen van de sets zijn officieel nog niet bekend, in de Verenigde Staten kosten de sets zo'n 35 dollar. Dat betekent vaak dat ze in Europa zo'n 35 euro gaan kosten.

©PXimport

Stel je voor dat je in de toekomst in LEGO Marvel Super Heroes zélf onderdelen van het spel moet bouwen met echte LEGO-stenen. Fantastisch!

LEGO FUSION Town Master

Town Master lijkt nog het meeste op Sim City, maar dan met een lager Sim-gehalte (oftewel: veel speelser). Je bent de burgemeester van een nieuwe stad en het is jouw taak om de stad te bouwen volgens de wensen van de inwoners. Is er een ijscowinkel nodig, dan bouw je de gevel met echte stenen op je FUSION-plate, waarna je deze inscant en bombardeert tot ijscowinkel. Geld dat je verdient met de verkoop van je ijsjes, kun je dan weer gebruiken om meer elementen te kopen. Een traditionele bouw-een-stad game, maar dan leuker vanwege de interactieve LEGO-elementen.

©PXimport

LEGO FUSION Battle Towers

Met Battle Towers lanceert LEGO een heuse Tower Defense-game, met als grootste afwijking van het genre dat je slechts één toren hoeft te beschermen. Het leuke aan deze game is dat je op je FUSION-plate telkens een element van je toren kunt bouwen, kunt inscannen en kunt toevoegen aan je digitale toren. Zo kun je met een beperkt aantal blokjes dus veel meer bouwen dan je normaal gesproken zou kunnen. Eenmaal gebouwd, wijs je personages toe aan je toren en moet je allerlei aanvallen zien af te slaan.

©PXimport

LEGO FUSION Create & Race

In LEGO bouw je natuurlijk niet alleen gebouwen, maar ook voertuigen. In Create & Race bouw je een voertuig zoals je dat normaliter ook zou doen, waarna je je bouwwerk aan drie kanten scant (omdat dit iets complexer is dan een gevel). Vervolgens kun je je voertuig digitaal verder verbeteren, waarna je er de weg mee op kunt. Dan kun je dus racen met het voertuig dat je met je eigen handen hebt gebouwd. Dat is toch letterlijk waar je vroeger van droomde toen je met je autootjes over tafel reed?

©PXimport

LEGO FUSION Resort Designer

Waar Create & Race en Battle Towers zich meer op de jongens lijken te richten, is Resort Designer een game die speciaal voor meisjes is ontwikkeld. Eigenlijk is Resort Designer een soort Town Master met een roze sausje, want de gameplay is grotendeels gelijk. In plaats van een stadje, run je in deze game een resort. Wel compleet anders is dat je na het zelf bouwen van huizen deze vervolgens digitaal kunt inrichten.

©PXimport

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.