ID.nl logo
Muizen in huis? Dit kun je doen om knaagdieren te bestrijden
© GrachevaTO
Huis

Muizen in huis? Dit kun je doen om knaagdieren te bestrijden

Misschien hoor jij 's nachts muizen over het plafond lopen of knagen ze aan voedselvoorraden en kabels in jouw huis. Behalve vervelend zijn de diertjes ook gevaarlijk, omdat ze ziekten kunnen overbrengen. Het is dan ook belangrijk muizen te bestrijden. Hoe je dat doet, lees je in dit artikel.

Na het lezen van dit artikel weet je:

  • of je muizen in huis hebt;
  • waarom je muizen moet bestrijden;
  • hoe je muizen kunt bestrijden.

Lees ook: Mieren in huis? 11 tips om ervan af te komen

Heb ik muizen in huis?

In sommige gevallen laten muizen zich zien en zie je er eentje voorbijschieten terwijl je rustig op de bank zit. In andere gevallen kun je ook horen dat er muizen in huis zijn. Als ze bijvoorbeeld in de ruimte tussen plafond en vloer lopen of in een kast geritsel veroorzaken. Maar vaak ontdek je de aanwezigheid van muizen vooral door aangevreten verpakkingen en kabels en/of achtergelaten muizenkeutels. Zie je maar weinig sporen? Dan heb je geluk en ben je er snel bij. Een paar muizen kunnen echter makkelijk een plaag vormen, doordat ze zich heel snel voortplanten. Het is dus aan te raden bij de eerste tekenen van muizen in huis direct actie te ondernemen.

Keutels In de meeste gevallen ontdek je de aanwezigheid van muizen door de keutels die ze achterlaten. Muizenkeutels zijn ongeveer een halve centimeter en je herkent ze aan de langwerpige, spitse vorm en de donkere kleur. Ze lijken soms op kleine dropjes.

Waarom is het belangrijk om muizen te bestrijden?

Misschien vind je muizen niet eens de ergste dieren om in huis tegen te komen. Ze zien er tenslotte klein en onschuldig uit. Maar los van verpakkingen die ze doorknagen en de voorraden die ze aanvallen zijn er meer redenen om muizen te bestrijden in huis. De kleine diertjes kunnen met hun uitwerpselen en urine namelijk eten vervuilen en ziektekiemen verspreiden en zo infecties overbrengen op de mens. Het is daarom ook belangrijk altijd handschoenen te dragen als je muizen en/of hun uitwerpselen aanraakt. Heb je geen handschoenen binnen handbereik? Zorg dan in ieder geval dat je je handen grondig wast.

Gezondheidsrisico's van muizen in huis:

  • Muizen en ratten kunnen via urine en uitwerpselen eten besmetten met de salmonellabacterie en daardoor kun je als mens een voedselvergiftiging krijgen.

  • Muizen en ratten kunnen de ziekte van Weil overbrengen. Deze ziekte kan via wondjes of via de ogen, neus of mond ons lichaam binnendringen en dat kan ernstige gevolgen hebben.

  • Muizen en ratten kunnen het hantavirus bij zich dragen. Wanneer dit wordt overgebracht naar de mens kan dit onder andere koorts, hoofdpijn, misselijkheid en buikpijn veroorzaken.

Let op! Heb je contact gehad met (de uitwerpselen van) muizen of ratten en ontwikkel je niet lang daarna ziekteverschijnselen? Neem dan voor de zekerheid contact op met je huisarts.

Welke muizen mag je bestrijden?

Je mag niet alle muizen zomaar bestrijden. Sommige muizen zijn namelijk een beschermde diersoort. Daarom is het belangrijk te weten welke soort muis er in jouw huis rondloopt. De belangrijkste muizensoorten op een rij:

Huismuis
Zoals de naam al doet vermoeden komt de huismuis het vaakst in huis voor. Het diertje leeft het liefst boven plafonds, maar bijvoorbeeld ook in kruipruimtes, kelders of spouwmuren.

©GrachevaTO

Bosmuis/veldmuis
Bosmuizen en veldmuizen leven over het algemeen buiten, maar in de herfst en winter verhuizen de dieren soms naar binnen. Bosmuizen (zie foto hieronder) zijn een beschermde diersoort. Deze mag je alleen in gebouwen bestrijden, met gifvrije middelen.

©Natalie Webb

Spitsmuis
De spitsmuis is, net als de bosmuis, een beschermde diersoort. Uit de familie van de spitsmuis mag alleen de huisspitsmuis (zie foto) worden bestreden in gebouwen en op erven. Let er wel op dat daarbij geen gif mag worden gebruikt. Spitsmuizen zijn herkenbaar aan hun lange snuit, grotere uitwerpselen en de schrille, hoge geluiden die de knaagdieren maken.

©Rudmer Zwerver

Rat
De overlast van een rat kan vergelijkbaar zijn met die van een muis. Ratten zijn echter een stuk groter dan muizen en makkelijk te herkennen. De uitwerpselen van ratten zijn ook een stuk groter, zo'n twee centimeter lang in plaats van de halve centimeter bij muizen. Zo weet je dus snel genoeg of je muizen of ratten in huis hebt.

©GrachevaTO

Lees ook: Zo kom je voor eens en altijd van die zilvervisjes af

Tips om muizen in huis tegen te gaan

Het advies is om standaard maatregelen te treffen om muizen te voorkomen in huis. Denk daarbij aan het goed afgesloten bewaren van voedselvoorraden en het dichten van kieren en naden waardoor de dieren binnendringen. Heb je toch muizen ontdekt in huis? Dan hebben we gelukkig een aantal tips om de knaagdieren (diervriendelijk) te bestrijden.

Maak naden en kieren dicht

Een gaatje van een halve centimeter is al groot genoeg voor een muis om doorheen te kruipen. Het is daarom belangrijk naden en kieren op zoveel mogelijk plekken te dichten. Denk daarbij ook aan kruipruimtes en kelders en bijvoorbeeld plekken waar leidingen je woning binnenkomen. Het dichten van kieren en naden is eenvoudig zelf te doen met bijvoorbeeld een speciale pasta. Ook staalwol werkt goed als (tijdelijke) oplossing, want daar knagen muizen niet graag doorheen.

©Valerii Honcharuk

Let op! Ventilatie is belangrijk voor een woning en de gezondheid van de bewoners. Let er bij het dichten van ventilatiegaten dus op dat er door de openingen nog wel voldoende lucht kan stromen. Vervang kapotte ventilatieroosters en gebruik heel fijn roestvrijstaal gaas voor andere ventilatieopeningen. Dit helpt muizen tegen te houden, zonder dat de ventilerende werking verloren gaat.

Berg voedsel goed afgesloten op

Muizen en ratten zijn in huis vooral op zoek naar voedsel. Maak je huis daarom eenvoudig een stuk minder aantrekkelijk voor de knaagdieren door etensresten goed op te ruimen en voorraden in afgesloten bussen en potten van bijvoorbeeld glas, metaal of hard plastic op te bergen. Denk daarnaast ook aan resten en kruimels die je achterlaat op vloeren, tafels en in prullenbakken. Zorg daarom dat je regelmatig stofzuigt en schoonmaakt, verwijder etensresten in de keuken en zorg voor een goed sluitende prullenbak.

©kostikovanata - stock.adobe.com

Vergeet vogelvoer niet Denk bij het opbergen van voedsel niet alleen aan je eigen eten. Ook de zaden en pitten in bijvoorbeeld vogelvoer zijn aantrekkelijk voor muizen. Voer je vogels in de tuin? Doe dat dan niet te veel en leg het voer op hoge plekken of in speciale voederplaatsen waardoor muizen er minder makkelijk bij kunnen. Resten die niet worden opgegeten door de vogels, kun je het beste zo snel mogelijk weer weghalen.

Een kat kan helpen, maar biedt geen garantie

Veel mensen denken dat katten op muizenjacht gaan en de dieren weghouden. Dat is echter geen garantie. Niet alle katten gaan actief op muizenjacht en als een kat dat wel doet zorgt het eerder voor een beperking van het aantal muizen. Niet direct voor een huis zonder muizen. Neem dus niet alleen een kat om muizen tegen te gaan, want dat is geen gegarandeerde oplossing. Wel kan de geur van een kat er in sommige gevallen voor zorgen dat muizen wegblijven. Tijdelijk een kat lenen van familie, vrienden of buren kan dus bijdragen aan je strijd tegen muizen. Om de geur van de kat overal in huis te krijgen, is het wel aan te raden het dier ongeveer een maand in huis te houden.

Gebruik muizenvallen om muizen te vangen

Begint er zich een plaag te vormen in en/of om je woning? Neem dan contact op met de gemeente waar je in woont of bel een bestrijdingsbedrijf. Veel grotere gemeenten hebben vaak een aparte dienst die zich richt op ongediertebestrijding. Gaat het eerder om een paar muizen, maar krijg je ze niet verjaagd met de eerdergenoemde tips? Dan kun je gebruik maken van muizenvallen met lokaas. Zorg er daarbij voor dat er nergens anders eten te vinden is, behalve in de vallen die je plaatst. Pindakaas, havermout en hazelnootpasta zijn bijvoorbeeld geschikte vormen van lokaas. Door smeerbaar lokaas te gebruiken voorkom je dat de muis het lokaas snel kan pakken en wegrennen, voordat de val werkt.

Er bestaan diverse soorten muizenvallen, variërend van vallen die de muizen doden tot versies die de knaagdieren in leven laten, zodat je ze buiten vrij kunt laten. Zet altijd vallen op meerdere plekken om de kans te vergroten dat de muizen worden gevangen. Plaats de vallen daarbij op de looppaden van de muizen, bijvoorbeeld op systeemplafonds en rond kabelgoten en leidingen. Zet de vallen altijd goed vast en voorkom dat kinderen of huisdieren erbij kunnen.

Vallen die een muis levend vangen
Kooi- en kantelvallen zijn diervriendelijke muizenvallen waarin een muis levend wordt gevangen, zodat je het dier buiten vrij kunt laten. Zet het dier daarbij op minstens 100 meter van je huis weer uit om te voorkomen dat de muis terugkomt. Muizen doorkruisen namelijk niet graag het territorium van een andere muis.

Vallen die een muis doden
Knijp- en klapvallen zijn muizenvallen die een muis direct doden. Er zijn ook andere vormen van dodelijke muizenvallen die zijn toegestaan in Nederland, maar deze kunnen onnodig lijden van een dier veroorzaken. Voorbeelden daarvan zijn vallen waarin muizen verdrinken of geëlektrocuteerd worden. Daarnaast zijn er vallen die muizen met een vloeistof bedwelmen, maar daarvan is niet duidelijk hoelang het duurt voordat een muis buiten bewustzijn raakt of dat het dier toch verdrinkt. Maak dus geen gebruik van deze zeer dieronvriendelijke vallen, maar kies (als je de muis toch wilt doden) voor een knijp- of klapval om een dier niet onnodig (lang) te laten lijden.

Lijmplankjes
In de wet is het gebruik aan banden gelegd, maar de verkoop van lijmplankjes (via internet) is niet verboden. Toch is het gebruik van deze soort vallen sterk af te raden. Ze zijn namelijk erg dieronvriendelijk en leveren muizen veel stress op. Soms zo erg dat de dieren hun eigen poten afknagen om los te komen. Daarnaast bestaat het risico dat ook vogels of andere dieren het slachtoffer worden van lijmplankjes.

Vallen met geluid en golven
Er zijn apparaatjes te koop die elektromagnetische golven en/of ultrasoon geluid verspreiden. Dit zou muizen weg moeten jagen, maar dat is alleen getest in laboratoria. Daarbij hebben deze vallen ook hooguit een heel lokaal effect op de plek waar ze worden gebruikt, waardoor muizen niet meer op die specifieke plek komen. Echter geldt dat niet voor de rest van de omgeving en daarmee verplaatst het probleem zich dus alleen.

Verjaag je muis met geluid!

Diervriendelijke oplossing bij overlast

Let op: plaats muizenvallen alleen binnenshuis of in de schuur om te voorkomen dat andere dieren slachtoffer worden van de vallen.

Ga niet zelf met gif aan de slag!

Sinds 2023 gelden er zeer strenge regels op het gebruik van gif in het bestrijden van muizen. Gif heeft namelijk een grote impact op de natuur. Het is bijvoorbeeld ook giftig voor roofdieren die op muizen jagen. Vanwege het gevaar voor zowel mens als milieu zijn dan ook sinds 2023 alleen nog middelen op basis van alfachloralose toegestaan voor binnenshuis gebruik tegen muizen. Ander gif mag alleen worden toegepast door professionele ongediertebestrijders die bekend zijn met de risico's en weten hoe deze te voorkomen.

Ook interessant voor jou: Fruitvliegjes: tips om ze te bestrijden én te voorkomen

Niet alleen muizen zijn vervelend, ook muggen en vliegen. Geef ze geen kans met een uv-lamp🦟
▼ Volgende artikel
Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp
Huis

Oppo lanceert Reno14 Series met AI-fotografie en vernieuwd ontwerp

OPPO heeft de Reno14 Series gelanceerd. De smartphones, bestaande uit de Reno14 5G en Reno14 F(S) 5G, bieden AI-fotografie, verbeterde productiviteitsfuncties en een water- en stofbestendig ontwerp. Beide modellen zijn uitgerust met grote batterijen, snellaadtechnologie en ColorOS 15 op basis van Android 15. En ja, het is ook hier AI dat de klok slaat.

De nieuwe Reno14 5G en de Reno14 F(S) 5G combineren geavanceerde AI-functies met een ontwerp dat volgens de fabrikant is geïnspireerd op, eh, zeemeerminnen. Bijzonder ja... Beide modellen zijn uitgerust met verbeterde cameratechnologie en beschikken over een water- en stofbestendige behuizing met IP66, IP68 en IP69-certificeringen. De toestellen zijn per direct verkrijgbaar in Nederland.

Zeemeermin-look in glas

De Reno14 Series introduceert het zogenoemde Iridescent Mermaid Design, dat tot stand komt via twaalf coatinglagen en vijf fasen van microgravure, aldus Oppo. Hierdoor ontstaat een glanzende lichtreflectie op de achterkant. De Reno14 5G heeft een glazen afwerking uit één stuk gecombineerd met een aluminium frame, wat bijdraagt aan de stevigheid van het toestel. De behuizing is bestand tegen water en stof, en de usb-c-aansluiting is voorzien van een platina coating om corrosie te beperken, ook bij intensief gebruik.

©Oppo

Aan de achterzijde is dankzij vernuftige techniek inderdaad een soort zeemeermin zichtbaar. Of in elk geval iets van een staartvin...

Scherm reageert altijd

Beide modellen beschikken over een plat amoledscherm met smalle randen. De Reno14 5G heeft een 6,59-inch display, terwijl de Reno14 F 5G een 6,57-inch scherm biedt. Ze ondersteunen functies als Splash Touch en Glove Mode, waarmee het scherm dus ook bij natte handen of gebruik met handschoenen blijft reageren. Qua kleurstelling zijn er meerdere varianten beschikbaar. De Reno14 5G komt in Opal White en Luminous Green, terwijl de Reno14 F 5G verkrijgbaar is in Opal Blue en eveneens in Luminous Green.

Flitser versterkt nachtbeelden

Een belangrijk onderdeel van de serie is 'AI Flash Photography'. De Reno14 5G beschikt over een drievoudig flitssysteem, waaronder een speciale focusflitser voor de telefotocamera. Dit moet volgens Oppo tot tien keer meer lichtopbrengst geven dan bij de vorige generatie. De Reno14 F 5G heeft een tweevoudig flitssysteem dat een verdubbeling van de helderheid levert ten opzichte van eerdere modellen. De Reno14 5G is daarnaast uitgerust met een 50 megapixel 3,5x telefotocamera, waardoor gebruikers meer mogelijkheden hebben voor portret- en zoomfotografie.

©Oppo

Een geavanceerd camerasysteem moet voor nog betere foto's zorgen, ook al de lichtomstandigheden niet ideaal zijn.

Strakkere foto's dankzij AI

De toestellen bieden verschillende AI-gedreven functies. 'AI Livephoto 2.0' combineert korte en lange belichtingen in één opname, zodat bewegingen worden vastgelegd zonder onscherpte. Met de ingebouwde AI Editor kunnen foto's automatisch worden bijgesneden, vervorming worden hersteld en filters worden toegepast. Extra functies zijn onder andere 'AI Perfect Shot', dat ongewenste gezichtsuitdrukkingen kan corrigeren, en 'AI Eraser' en 'Reflection Remover', waarmee storende objecten of reflecties uit beelden worden gepoetst. Ook voor video zijn er verbeteringen, met ondersteuning voor 4K HDR-opnames met een breder dynamisch bereik en natuurgetrouwe kleuren.

Tolk en personal assistant in één

Naast fotografie richt Oppo zich met de Reno14 Series ook op productiviteit. Het nieuwe ColorOS 15 introduceert 'AI Mind Space', waarin informatie uit apps of het web eenvoudig kan worden opgeslagen en later via natuurlijke taal kan worden teruggevonden. Ook zijn er vertaalmogelijkheden toegevoegd, waaronder AI Call Translator voor live-gesprekken en een speciale app die tekst of spraak realtime vertaalt. Deze functies moeten de smartphones bruikbaarder maken in internationale situaties en bij dagelijks multitasken.

©Oppo

Extra koeling voor gamers

Voor betere prestaties tijdens gamen en multitasken zijn de toestellen voorzien van een verbeterd koelsysteem. De Reno14 5G beschikt over een 'AI Nano Dual-Drive'-koelsysteem, ondersteund door 'AI HyperBoost 2.0', dat de temperatuur ook tijdens intensief gebruik onder controle houdt. Daarnaast introduceert Oppo 'AI LinkBoost 3.0' voor stabielere netwerkprestaties, met automatische schakeling tussen netwerken en prioritering van belangrijke datastromen. Beide modellen hebben een 6000 mAh-batterij en ondersteunen de eigen SuperVooc-snellaadtechnologie.

Updates tot zes jaar

De Reno14 Series draait op Android 15 met ColorOS 15. Oppo belooft vijf grote ColorOS-updates en zes jaar beveiligingspatches, wat de gebruiksduur van de toestellen flink moet verlengen. Met functies als de 'Trinity Engine' en 'Luminous Rendering Engine' zijn vloeiende animaties en stabiele prestaties een belangrijk aandachtspunt.

De Reno14 Series is zoals gezegd per direct verkrijgbaar. De Reno14 5G kost 649 euro voor de versie met 512 GB opslag en 599 euro voor 256 GB. De Reno14 FS 5G met 512 GB opslag kost 449 euro, terwijl de Reno14 F 5G met 256 GB voor 399 euro al beschikbaar is. Oppo biedt tot 28 september verschillende introductiebundels aan, waaronder draadloze oordopjes en snelladers bij aankoop van een toestel.

▼ Volgende artikel
3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat
© Kittipong Jirasukhanont
Huis

3D-printen zonder eigen printer: zo doe je dat

Heb je een ingenieus ontwerp in gedachten, maar geen 3D-printer in huis? Geen probleem, want er zijn steeds meer manieren om objecten te laten printen zonder zelf apparatuur te bezitten. Online printdiensten nemen je werk uit handen, terwijl je alleen een digitaal bestand hoeft aan te leveren. Of je nu een sleutelhanger ontwerpt of een uniek cadeautje voor een verjaardag, 3D-printen biedt talloze mogelijkheden. Bovendien kun je putten uit uitgebreide digitale bibliotheken met kant-en-klare modellen.

In dit artikel laten we zien hoe je zonder eigen 3D-printer toch fysieke objecten maakt:

  • Zoek of ontwerp zelf een 3D-model
  • Upload je bestand naar een online printservice
  • Kies materiaal, kleur en afwerking
  • Houd rekening met de levertijd en combineer bestellingen om transportkosten te beperken
  • Meet onderdelen nauwkeurig op als je vervangstukken wilt laten printen
  • Let bij speciale projecten op resolutie en laaghoogte-instellingen

Lees ook: High-tech hobby’s: de leukste tools om zelf iets moois te maken

Het printen van ruimtelijke objecten is makkelijker dan ooit, zelfs zonder eigen 3D-printer. Er is namelijk een groeiend aanbod van onlineplatforms en webshops dat het fysieke printproces voor hun rekening neemt, terwijl jij enkel een digitaal ontwerp aanlevert. Daardoor is 3D-printen niet langer alleen weggelegd voor techfanaten of bedrijven. Het volstaat om een geschikt 3D-model te hebben in een gangbaar bestandstype, zoals STL, OBJ of STEP, en je kunt direct aan de slag. De rest van het printproces kun je uitbesteden aan professionele printservices, zodat je altijd verzekerd bent van hoge kwaliteit. Zo kunnen hobbyisten, studenten en ondernemers gemakkelijk experimenteren met 3D-technologie. Het maakt niet uit of je een miniatuur voor bordspellen, een vervangend onderdeel voor een huishoudelijk apparaat of een gepersonaliseerd sierobject wilt maken. Je regelt alles met een paar simpele online handelingen.

Een ontwerp vinden of zelf maken

De eerste stap bij 3D-printen zonder eigen printer is het vinden of ontwerpen van een geschikt model. Online zijn er miljoenen gratis en betaalde ontwerpen beschikbaar, die je vrij kunt downloaden en gebruiken. Platformen als Thingiverse en MyMiniFactory staan bol van de creaties van hobbyisten en professionals. Via de zoekfunctie typ je bijvoorbeeld ‘phone holder’ (telefoonhouder), waarna je talloze varianten vindt die direct te printen zijn. Heb je liever iets unieks? Dan kun je zelf aan de slag met ontwerpprogramma’s met een intuïtieve interface, waarmee je een 3D-bestand genereert (zie het kader ‘Zelf 3D-modellen maken’). Zo heb je de basis voor je zelfgemaakte 3D-project klaar. Het kost uiteraard wat meer moeite dan kiezen voor een ontwerp van iemand anders, maar zelf ontwerpen is wel een stuk leuker en niet in de laatste plaats leerzamer.

Op sites zoals Thingiverse staan talloze leuke en praktische ontwerpen die je kunt downloaden.

Zelf 3D-modellen maken

Wil je liever zelf unieke modellen ontwerpen? Dan zijn er diverse gratis en betaalde ontwerppakketten. Een interessante optie is Tinkercad, dat volledig in de browser werkt. In Tinkercad kies je voor Create new design, waarna je primitieve vormen sleept en schaalt. Ook Blender is een optie, met krachtige sculpting- en animatiefuncties. Let wel op de leercurve: Blender is uitgebreider dan Tinkercad, wat voor beginners interessant maar ook uitdagend kan zijn. Voor elk programma geldt dat talloze tutorials online beschikbaar zijn. Neem de tijd om wat basisprincipes te leren, zodat je eenvoudig jouw eigen creaties vormgeeft. Zo hoef je nooit te vertrouwen op bestaande downloadbare ontwerpen.

De Sculpt-modus in Blender (beeld: Blender.org).

Online printservices: zo werkt het

Als je eenmaal een bestand hebt, kun je het uploaden naar een online printservice. Er is keuze uit vele aanbieders, bijvoorbeeld 3DLabs en 3D Print Portaal. Je gaat naar de website en uploadt simpelweg het bestand vanaf je computer. De dienst controleert of je model printbaar is en toont vervolgens de geschatte kosten. Die kosten hangen af van materiaal, afmetingen en complexiteit. Wil je bijvoorbeeld een prototype in kunststof? Dan kies je in het materiaalmenu voor PLA of ABS en vink je de gewenste kleur aan. Ook metalen zoals staal of messing zijn soms mogelijk, maar die opties liggen prijstechnisch hoger. Heb je de instellingen gevonden? Dan rond je de bestelling af zoals je bij een reguliere webshop winkelt. De levertijd varieert van een paar dagen tot weken. Zo heb je in een handomdraai een professioneel geprint object in huis, zonder zelf technische apparatuur te hoeven bezitten. Het hele proces is daardoor uiterst laagdrempelig en snel geregeld.

Bij het aanleveren van je 3D-model is het belangrijk om te weten welke bestandstypen de printservice accepteert. STL is veruit de meest gangbare standaard. Het bevat de geometrie van je ontwerp in de vorm van kleine driehoekige vlakken. Daarnaast is OBJ populair omdat het extra informatie kan bevatten, zoals kleur- of textuurdetails. Er bestaan ook formaten als STEP, 3MF en AMF, maar niet elke aanbieder ondersteunt deze. Kijk op de website van de aanbieder ook of er aanvullende eisen zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de wanddikte van je ontwerp.

Het gebruik van een 3D-printservice is vaak heel eenvoudig.

 Keuze uit materialen en afwerking

Niet alleen de technologie achter 3D-printen is divers, ook de materiaalkeuzes zijn talrijk. Voor de meeste beginnende gebruikers volstaan de eerder genoemde kunststoffen zoals PLA en ABS (zie kader ‘De meest gebruikte materialen’). PLA is biologisch afbreekbaar en relatief eenvoudig te printen, terwijl ABS sterker en iets hittebestendiger is. Zoek je een chique uitstraling? Dan kun je kiezen voor harsgebaseerde prints, gemaakt met lasers (SLA) of lcd-technologie. Het resulterende oppervlak is zeer glad, ideaal voor gedetailleerde miniaturen of sieraden. Daarnaast zijn er steeds meer mogelijkheden om met metalen te werken, hoewel dit vaak duurder uitvalt. Als je een model in metaal bestelt, wordt het in meerdere stappen gefreesd, gegoten of gesinterd, afhankelijk van de aanbieder. Na het printen kan een object extra nabewerkt worden, bijvoorbeeld door schuren, polijsten of zelfs verven. Sommige onlinediensten bieden deze nabewerking als extra optie aan. In de menu’s kies je dan voor afwerkingen als Polished of Painted en geef je eventueel een gewenste kleur op. Zo bepaal je zelf hoe je uiteindelijke ontwerp eruit komt te zien, zonder eigen apparatuur in huis.

©stockphoto-graf - stock.adobe.com

PLA-filament is in eindeloos veel kleuren op rollen verkrijgbaar.

De meest gebruikte materialen

PLA is een biologisch afbreekbaar bioplastic gemaakt van maïszetmeel. Het is goedkoop en relatief stevig, waardoor het ideaal is voor beginnende 3D-projecten. ABS is wat sterker en beter bestand tegen hitte. Voor afdrukken met extreme details, zoals miniaturen of sieraden, wordt vaak een op hars gebaseerd proces gebruikt waarvan het eindresultaat bijzonder glad is. Metalen prints, waaronder roestvrij staal en messing, komen tot stand via geavanceerde technieken als lasersinteren of gietprocessen. Deze zijn duurder, maar leveren zeer duurzame stukken op. Nylon (polyamide) is een ander materiaal dat veel wordt toegepast, zeker voor functionele onderdelen. Het is licht, flexibel en slijtvast. Voor elk materiaal gelden specifieke ontwerpregels. Probeer bijvoorbeeld niet te dunne wanden te maken als je met harsprint werkt, omdat die kunnen breken. Ook is de nabehandeling verschillend: PLA kun je schuren en verven, terwijl metalen vaak worden gepolijst of gecoat. Er is keuze genoeg, zodat er altijd wel een geschikt materiaal is voor jouw project.

Kosten en planning in de hand houden

Wanneer je een 3D-object laat printen via een onlinedienst, is het verstandig om vooraf je budget en tijdsplanning te bepalen. De prijs wordt meestal berekend op basis van volume en materiaalkeuze. Een simpel plastic figuurtje kost bijvoorbeeld maar een paar euro, terwijl een groot metalen voorwerp in de honderden euro’s kan lopen. Doe een paar proefuploads met verschillende materialen en controleer de gepresenteerde prijs om een idee te krijgen van de mogelijkheden. Let ook op eventuele opstartkosten per bestelling. Sommige platformen rekenen een vast tarief voor elke nieuwe opdracht, ongeacht het formaat. Om transportkosten te beperken, kun je bestellingen combineren of meerdere exemplaren in één keer laten printen. Daarnaast is het slim om te checken hoelang de productie en verzending duren. Voor belangrijke deadlines is het verstandig om wat extra speling in te bouwen, zeker als je nog nabewerking wilt uitvoeren of het object elders moet laten afwerken. Zo voorkom je teleurstellingen, zowel financieel als qua timing, en houd je de kosten en planning beter onder controle.

©ANDREY RADCHENKO

3D-printen in metaal is aanzienlijk kostbaarder dan printen in kunststof.

Van idee tot realiteit met handige voorbeelden

Stel, je wilt een vervangende knop voor je keukenmachine ontwerpen. Om te beginnen meet je de diameter van de as, de hoogte van de originele knop en andere relevante maten met een schuifmaat. Daarna start je je ontwerpsoftware en maak je een cilinder met dezelfde afmetingen. Vervolgens ‘boor’ je een gat in het midden, iets groter dan de as. Je voorziet de buitenzijde van ribbels voor extra grip door simpelweg in je 3D-programma meerdere verticale vlakken toe te voegen. Vervolgens exporteer je het model. Upload je ontwerp naar een printservice en pas de materiaalinstellingen aan. Hierdoor krijg je direct zicht op de prijs. Ben je tevreden? Dan plaats je de bestelling en wacht je tot het pakketje arriveert. Een ander voorbeeld is het printen van gepersonaliseerde sieraden. Upload een eigen 3D-ontwerp, kies een metaal of metaalfinish en laat de aanbieder de rest regelen. Zo wordt 3D-printen iets tastbaars. Creatieve mogelijkheden zijn eindeloos, voor hobby, werk en studie.

©Studio Peace - stock.adobe.com

Meten is weten, dat geldt zeker voor het nauwkeurig namaken van vervangende onderdelen.

Verwacht geen wonderen

Als laatste is het belangrijk om je verwachtingen realistisch te houden. 3D-prints zien er over het algemeen net wat minder strak en glad uit dan in een fabriek of door een professional vervaardigde producten. Bekijk ook altijd de reviews van een printservice en controleer of ze ervaring hebben met het materiaal dat je wilt gebruiken. Blaas je ontwerp niet onnodig op, want hoe groter het is, hoe hoger de kosten en de kans op printfouten. Zorg dat je ontwerp fysiek stabiel staat, zonder overbodige uitsteeksels die kunnen breken. Een handige tip is om bij twijfel eerst een kleinere testversie te laten printen en die vervolgens aan te passen in de configuratietool, waarin je bijvoorbeeld de afmetingen eenvoudig aanpast. Zo zie je of het model overeenkomt met wat je in gedachten had, zonder direct de hoofdprijs te betalen. Voor speciale projecten met verfijnde details, zoals sieraden of miniaturen, is het raadzaam te informeren naar de resolutie en laaghoogte. Vaak kun je deze waarden instellen in de bestelmodule. Door daar goed op te letten, verbeter je de kwaliteit enorm. Zo haal je het beste uit je online 3D-printervaring.

Eigen prints zijn vrijwel altijd net wat minder strak dan in serie gemaakte producten, wat hier goed te zien is.

Meer controle

Met de juiste voorbereidingen, zoals een goed bestandstype en kennis van verschillende materialen, en door gebruik te maken van online printservices, kun je snel en voordelig aan de slag. Wil je nóg meer controle? Dan loont het om software te verkennen en op termijn eventueel zelf een 3D-printer aan te schaffen. Uiteindelijk is 3D-printen voor iedereen toegankelijk, zolang je maar de juiste stappen volgt.

Voordelige 3D-printers voor thuis

Als je na een paar online bestellingen de smaak te pakken hebt, kun je overwegen zelf een printer aan te schaffen. Er zijn tegenwoordig al betaalbare instapmodellen onder de driehonderd euro. Bekende merken bieden FDM-printers aan, waarmee je met gesmolten filament in lagen print. Let bij je aankoop op de bouwgrootte, de maximale temperatuur en de beschikbaarheid van reserveonderdelen. Een populair instapmodel is de Creality Ender-reeks, bekend om zijn uitbreidbaarheid. Wil je hogere resolutie of fijne details? Dan is een zogenoemde resinprinter wellicht interessant. Merken als Anycubic leveren compacte harsprinters (lcd of SLA), die vloeibare hars laag voor laag uitharden. Houd er rekening mee dat je te maken krijgt met geuren en chemische resten. Een goede ventilatie en beschermingsmiddelen zijn dus belangrijk. Verder moet je je geprinte objecten reinigen en nabelichten. Dit klinkt als veel werk, maar als je serieus in 3D-printen wilt duiken, bieden deze apparaten ultieme controle en eindeloze experimenteermogelijkheden in eigen huis.

3D-printers uit de Ender-reeks van Creality vind je online al voor minder dan 300 euro.