Sommige mensen lopen al heel lang rond met het idee om een boek te schrijven. Alleen waar en hoe begin je? Wordt het fictie of non-fictie? Hoe werk je de personages het beste uit? En hoe houd je het overzicht en zorg je voor structuur? Wist je dat er apps zijn die je daarbij kunnen helpen? We bespreken vier handige schrijfhulpen.

Een boek schrijven is niet makkelijk, maar zeker niet onmogelijk. Als je aan een aantal schrijvers vraagt wat hun geheim is, dan krijg je daar geen eenduidig antwoord op. Ze vertellen je hoogstens dat elk schrijverspad uniek is en dat het voor iedereen een ander proces is. Juist, daar hebben wij net zo veel aan als jij. Daarom kan het geen kwaad wat hulp in te schakelen. Als mensen niet kunnen helpen, dan zijn we aangewezen op programma’s. In dit artikel behandelen we vier apps die je helpen gestructureerd te schrijven.

Algemene tips

Over het algemeen hebben de applicaties in dit overzicht veel dezelfde functies. Daarom hebben we besloten om ons voornamelijk te concentreren op wat de desbetreffende app zo uniek maakt. Geen van de apps neemt je het werk uit handen, maar ze kunnen wel orde creëren waar chaos heerst. Je zult wel eerst zelf aan de slag moeten gaan met de basis van je boek. Daarbij moet je nadenken over een aantal cruciale zaken. Waar wil je dat je boek over gaat? Wat is volgens jou het belangrijkste om over te schrijven? Voor wie is het boek bedoeld? Ben je in staat je ideeën efficiënt uit te werken?

De antwoorden op deze vragen bepalen in hoeverre je in staat bent daadwerkelijk slagen te maken. Soms heb je meerdere ideeën, maar merk je dat je over één verhaal echt gepassioneerd bent. Dan weet je waarover je wilt schrijven. Aan de andere kant is het zo dat de vragen je op weg kunnen helpen als je nog twijfelt. Je hoeft in dit stadium geen ingewikkelde personages uit te werken, maar focus je gewoon op de basis. Dit zijn allerlei werkzaamheden die je verricht voordat je structuur aanbrengt. Denk ook alvast na over een begin, midden en eind en over de interessante conflicten die in je boek voorkomen.

ChatGPT: ideeën opdoen

Als je een beetje hulp kunt gebruiken vanwege een writer’s block, of omdat je niet snel tevreden bent over je eigen ideeën, raden we je aan ChatGPT te gebruiken. Dit is een app die kunstmatige intelligentie inzet om je verder op weg te helpen met je (gebrek aan) creativiteit. Je kunt deze chatbot om input vragen over personages en verhaallijnen. Je kunt zelfs een complete personageschets laten maken. Er wordt soms neergekeken op het gebruik van AI. Dat begrijpen we, maar je laten inspireren door de ideeën die voorbijkomen, kan geen kwaad. Eigenlijk is dit niets anders dan andermans werk lezen en daardoor het creatieve vuur in je laten aanwakkeren.

Misschien kom je op een briljant idee door een situatie, of denk je dat je een bepaald scenario scherper kunt uitschrijven. Je hoeft de ideeën natuurlijk niet letterlijk over te nemen (dat raden we ook af), maar je kunt ze wel gebruiken om je werk aan te sturen. Bovendien kan ChatGPT helpen met het herschrijven van passages. De chatbot kan in de basismodus al van dienst zijn, maar er zijn ook plug-ins beschikbaar waarmee je nog meer uit de kunstmatige intelligentie haalt. Je moet dan wel voor ChatGPT betalen.

Lees ook dit artikel: Meer doen met ChatGPT: 5 plug-ins en hoe je ze downloadt

Novelist: personages

Een andere gratis app is Novelist. Deze is vooral bedoeld voor aspirant-schrijvers, maar we zien niet in waarom veteranen de app links moeten laten liggen. Bij Novelist is het niet mogelijk om bestaande teksten in te voeren. Dus als je besluit de app te gebruiken, dan begin je vanaf een nulpunt. Ook is het niet de bedoeling dat je je complete boek in dit programma schrijft. Wat kun je er dan wel mee? Je kunt er vooral personages en conflicten mee uitschrijven.

Nadat je de app hebt gedownload voor Android of iOS, kun je je eerste boek toevoegen. Je kunt alvast een titel invoeren (maar klamp je daar niet aan vast), evenals een omschrijving van het boek. Dat hoeft niet, maar dat kan het onderwerp wel scherp in beeld houden. Vervolgens kun je beginnen met het uitwerken van een specifieke scène.

Je kunt hier zo gedetailleerd zijn als je wilt; het gaat erom dat je op papier zet wat je in je hoofd hebt. Later kun je teruggaan om bepaalde zaken aan te passen. Verder is het mogelijk doelen in te stellen, zodat je een bepaald aantal woorden per dag haalt. Je kunt ook gebruikmaken van templates om een beter idee van een boekstructuur te krijgen.

Mystory.today: overzicht

Als dat een beetje te basaal klinkt, dan kun je wellicht beter uit de voeten met een app als Mystory.today. Dit is een applicatie waarin je een compleet boek kunt uitwerken. Binnen de app tref je een goede tekstverwerker aan. Deze heeft alleen de broodnodige functies waardoor je je niet kunt laten afleiden door onnodige onderdelen. Daarnaast is er een automatische opslagfunctie, waardoor je ook nooit je werk verliest. Heel fijn tijdens het schrijven, want dat is wederom een zorg minder.

En dan hebben we het nog niet eens over structuur gehad. Want als Mystory.today je ergens bij kan helpen, dan is het dat wel. Niet alleen kun je binnen de app hoofdstukken aanbrengen en direct aanpassen, ook zijn er aparte secties beschikbaar waarin je personages en plekken uitwerkt. Zo heb je altijd een compleet naslagwerk voor jezelf. Je kunt altijd even snel opzoeken hoe iemand zou reageren of waar iemand het beste in zou zijn. Bovendien is er een kurkbord beschikbaar met persoonlijke labels. Daarmee kun je heel snel specifieke informatie vinden. Je hebt alles in eigen beheer, dus je bent zelf verantwoordelijk voor die labels.

Ook interessant: Microsoft Office te duur? LibreOffice is een uitstekende gratis vervanger

LivingWriter: template

We kunnen ons goed voorstellen dat er een hoop op je af komt met een app als Mystory.today. Dan is de applicatie LivingWriter wellicht het beste alternatief. Dit is een van de jongste apps op deze lijst, maar vergis je niet: dit kan een extreem krachtige tool zijn. Voordat je begint met het uitwerken van je eigen verhaal, kies je een template uit die het beste bij je idee past. Je kunt kiezen uit fictie of non-fictie en je kunt aan de hand van de ideeën van andere schrijvers je eigen concepten uitwerken. Dat doe je dan in een basale tekstverwerker die precies genoeg opties biedt.

LivingWriter: verhaalbord

LivingWriter maakt onderscheid tussen hoofdstukken en scènes en biedt met de Story Elements-sectie een geweldig overzicht aan van personages, locaties en algemene notities. In de basis lijkt deze app op Mystory.today, maar wat betreft design kunnen beide apps niet verder van elkaar vandaan staan. LivingWriter oogt opgeruimder en overzichtelijker. Verder is het zo dat je met deze software doelen in kunt stellen, zodat je wekelijks een bepaald woordenaantal haalt. De app motiveert je dan om door te gaan wanneer je achterloopt en beloont je wanneer je een doel hebt behaald.

Uniek aan LivingWriter is het verhaalbord. Dit kun je tekstueel regelen en je kunt elementen verplaatsen als dat nodig is. Je kunt ook met contextdiagrammen werken. Dat klinkt een beetje abstract, maar daarmee visualiseer je connecties. Je kunt bijvoorbeeld een situatie in een blok plaatsen en daar personages en conflicten aan koppelen met interactieve lijnen. Zo kun je in elk geval voor jezelf duidelijk maken hoe personages elkaar ontmoeten, waar ze zijn als dat gebeurt en wat er ondertussen speelt, terwijl de ontmoeting plaatsvindt. Dat kost je niet al te veel tijd, energie en tekst.

Nog meer opties

Vanzelfsprekend zijn er meer opties. Zo is er Pluot. Met deze app werk je personages, scènes en locaties uit. Ook kun je een conflict en de uitkomst daarvan prettig in beeld brengen. Op die manier hoef je tijdens het schrijven nergens over te twijfelen.

Pure Writer is in de basis een no-nonsense en afleidingsvrije schrijversomgeving die het vooral moet hebben van zijn geavanceerde zoekbalk. Zo kun je binnen de tekst snel vinden wat je zoekt, en aanpassingen doen als die nodig zijn. Maar daarvoor kun je net zo goed in Word de toetscombinatie Ctrl+F gebruiken. Zoek je toch iets anders, dan is deze applicatie de overweging waard.

Philips Hue SpatialAware is een nieuwe functie die lichtscènes afstemt op de indeling van je kamer. In plaats van kleuren 'los' over je lampen te verdelen, gebruikt Hue een ruimtelijke kaart waarbij rekening wordt gehouden met de onderlinge verhouding van je lampen. Het resultaat? De scènes voelen een stuk natuurlijker aan. Hoe zit dat precies, en hoe stel je het in?

Veel Hue-scènes bestaan vooral uit een palet: kleur + helderheid. De app houdt daarbij tot nu toe beperkt rekening met waar je lampen staan en op welke hoogte ze hangen. Het gevolg is dat een staande lamp in de hoek soms dezelfde kleur of felheid krijgt als spots boven de eettafel, terwijl je bij een scène als "zonsondergang" juist een logisch verloop verwacht dat door de ruimte loopt. In de praktijk voelt zo'n scène dan meer als losse lampen die toevallig hetzelfde thema draaien, in plaats van één lichtbeeld dat klopt vanuit een richting of 'bron'.

Je kunt het vergelijken met surround sound. Als je kanalen zonder plattegrond willekeurig aan speakers koppelt, hoor je wel geluid, maar de richting klopt niet. SpatialAware doet voor licht hetzelfde als een goede speakeropstelling voor audio: de plek in de ruimte wordt het uitgangspunt.

Wat SpatialAware anders doet

SpatialAware draait de aansturing om. Je scant je kamer met de camera van je telefoon of tablet, waarbij de Hue-app augmented reality gebruikt om vast te leggen waar je lampen zich bevinden: links of rechts, hoog of laag, plafond of vloer. Op basis daarvan slaat de Hue-app een ruimtelijk model van de kamer op, dat automatisch wordt bijgewerkt als je later lampen toevoegt. Kies je daarna een ondersteunde scène, dan verdeelt Hue kleur en helderheid bewust op basis van die posities. Daardoor krijgen plafondlampen en lampen op ooghoogte niet meer zomaar dezelfde tinten, maar spelen ze een eigen rol in het totale lichtbeeld.

Wanneer zie je het meeste effect

Heb je maar een paar Hue-lampen in je kamer, dan is het effect heel beperkt. Maar heb je in je kamer meerdere lampen op verschillende posities en hoogtes staan en/of hangen, dan is SpatialAware wel een mooie toepassing. Denk aan een woonkamer met plafondspots, een staande lamp naast de bank, een ledstrip achter het tv-meubel en sfeerverlichting in een kast. Dan valt er echt iets 'ruimtelijks' te verdelen en zie je sneller dat de scène als één geheel aanvoelt.

Bij scènes die op de natuur geïnspireerd zijn, zie je het verschil vaak als eerste, omdat dit soort scènes draait om een geleidelijke overgang. Denk aan het idee van een horizon: aan de ene kant warm en dieper van kleur, alsof de zon net ondergaat, en richting plafond juist lichter en koeler, zoals een heldere lucht. Zonder ruimtelijke logica kan zo'n verdeling op willekeur lijken, waardoor de sfeer niet helemaal klopt. Met SpatialAware kan Hue dat verloop koppelen aan de posities van je lampen, zodat de kleuren zich logischer verdelen en de scène als één geheel voelt.

©Philips Hue

Zo stel je Hue SpatialAware in

Open in de Hue-app de kamer waarin je SpatialAware wilt gebruiken en start de scan. De app begeleidt je terwijl je de ruimte filmt, zodat de posities van je lampen worden vastgelegd. Daarna sla je het ruimtelijke model op. Voeg je later lampen toe of verplaats je ze, dan scan je die kamer opnieuw zodat de kaart weer klopt.

Voor welke scènes kun je SpatialAware gebruiken?

Op dit moment werkt SpatialAware met ongeveer de helft van alle 'geremasterde' scènes uit de Scene Gallery. De nadruk ligt op natuur-scènes (bijvoorbeeld Savanna Sunset, Lake Placid en Mountain Breeze). Het belangrijkste om te onthouden: niet elke scène krijgt meteen SpatialAware. In de app hoort per scène zichtbaar te zijn of de functie wordt ondersteund.

©Philips Hue

Dit heb je nodig

SpatialAware werkt alleen samen met de Hue Bridge Pro. Daarnaast heb je een smartphone of tablet nodig waarop de Hue-app geïnstalleerd is (downloaden voor iOS | downloaden voor Android), zodat er een scan gemaakt kan worden. Zonder die scan is er geen ruimtelijke kaart en kan SpatialAware niets verdelen.

Wat zie je in de praktijk?

De winst zit vooral in samenhang: scènes ogen netter en meer 'zoals bedoeld', omdat hoogte en positie van je lampen meetellen. Kleur en licht worden daardoor logischer verdeeld. Plafondlicht en sfeerverlichting zitten elkaar minder in de weg, omdat ze niet meer automatisch dezelfde tinten en felheid toebedeeld krijgen.

Hue SpatialAware: praktijkvoorbeeld

Op de foto (klik erop om hem groot te openen) zie je boven de Lake Mist-scène zonder SpatialAware en daaronder dezelfde scène mét SpatialAware. Als je kijkt naar de thumbnail van het scènevoorbeeld links onderin, dan zie je dat het voorbeeld in de onderste afbeelding beter klopt met wat je in de kamer ziet: de kleuren zijn verdeeld alsof je naar een horizon kijkt. Onderaan zitten warmere, oranje tinten, die geleidelijk opschuiven naar blauwere tonen richting 'lucht'.

Dat zie je vooral terug in de verdeling over de lampen. In de bovenste versie lijkt het alsof vooral één ledstrip de scène draagt, waardoor de rest van de verlichting minder meedoet. In de onderste versie vormen de lichtpunten meer één geheel: het licht boven en achter de deur links is nu bijvoorbeeld één duidelijke kleur in plaats van dat het bestaat uit meerdere losse tinten. Dat oogt rustiger en gelijkmatiger. Tegelijk voelt die onderste versie ook wat koeler, waardoor Lake Mist misschien niet de meest uitgesproken scène is om het verschil te demonstreren, maar je ziet wel goed wat SpatialAware doet: het maakt van losse kleuren een verdeling die beter past bij het idee achter de scène.

©Philips Hue

Privacy en veiligheid

Voor SpatialAware scan je je kamer met de camera. Die 3D-scan wordt vervolgens opgeslagen in de Hue-app. Of de kaart volledig lokaal blijft of ook opgeslagen wordt in de cloud hebben wij niet kunnen achterhalen. Ga er dus niet automatisch vanuit dat alles op je telefoon blijft. Als voorzorgsmaatregel kun je de Hue-app alleen cameratoegang geven op het moment dat je de scan doet en daarna kijken in iOS of Android of je die permissie weer wilt beperken. Kan er gevoelige informatie in beeld komen (bijvoorbeeld post, documenten of een whiteboard) tijdens het scannen? Berg dat dan even weg tot na je scan.  

JBL brengt met de BandBox-serie zijn eerste audioproducten uit die specifiek gericht zijn op het maken van muziek. De BandBox Solo en Trio zijn bluetooth-speakers die tegelijkertijd functioneren als versterker voor instrumenten. De opvallendste toevoeging is het gebruik van kunstmatige intelligentie om audiosporen in realtime te scheiden, wat het meespelen met bestaande nummers makkelijker moet maken.

De kern van de nieuwe serie is de zogeheten 'Stem AI'-technologie. Hiermee kunnen gebruikers specifieke onderdelen van een liedje, zoals de zang, drums of gitaar drums in realtime op het apparaat zelf kunt isoleren of verwijderen uit elk nummer. Voor muzikanten biedt dit praktische voordelen: je kunt een gitaarpartij isoleren om precies te horen hoe deze gespeeld wordt, of de partij juist wegdraaien om zelf mee te spelen over de originele begeleiding.

Voor één muzikant

De instapversie is de BandBox Solo, een compacte speaker met een vermogen van 18 watt RMS. Het apparaat beschikt over één ingang die geschikt is voor een gitaar of microfoon. Gebruikers kunnen via de JBL One-app diverse digitale versterkers en effecten zoals reverb, chorus en phaser instellen, waardoor externe effectpedalen in veel gevallen overbodig zijn. Daarnaast functioneert de Solo als audio-interface: via de usb-c-aansluiting koppel je hem aan een laptop om direct opnames te maken in muziekproductiesoftware (DAW).

Voor meerdere muzikanten tegelijk

Voor wie meer aansluitmogelijkheden of volume nodig heeft, is er de BandBox Trio. Dit model levert 135 watt vermogen en is uitgerust met een ingebouwde vierkanaalsmixer. Hierdoor is het mogelijk om met meerdere mensen tegelijk te spelen, bijvoorbeeld een zanger en twee instrumentalisten. De Trio onderscheidt zich verder door een verwisselbare accu die tot tien uur speeltijd biedt en een LCD-scherm voor directe feedback. Ook heeft dit model meer fysieke knoppen, zodat je het geluid tijdens het spelen kunt aanpassen zonder direct de app erbij te hoeven pakken.

Prijs en beschikbaarheid

De JBL BandBox Solo en Trio zijn vanaf februari verkrijgbaar. De BandBox Solo heeft een adviesprijs van 249,99 euro. De grotere BandBox Trio kost 599,99 euro. Een belangrijk detail voor vroege kopers is dat de 'looper'-functie, waarmee je laagjes muziek over elkaar opneemt, bij lancering nog niet beschikbaar is; deze wordt volgens JBL pas in oktober via een update toegevoegd.