ID.nl logo
Documentherstel in Word: voorkom bestandsverlies
© Reshift Digital
Huis

Documentherstel in Word: voorkom bestandsverlies

Iedereen heeft het weleens meegemaakt: een computercrash, stroomuitval of een lastig Word-bestand. Word crasht vervolgens dusdanig dat je document en werk verloren lijken. En wat dacht je van de bekende fout waarbij je zelf een verkeerde documentversie overschrijft? Gelukkig biedt Microsoft met de functie AutoHerstel een handige reddingsboei. Dit is niet altijd voldoende om de correcte of meest recente versie van je document op te duiken. In dit artikel laten we zien hoe je documentherstel in Word inschakelt, zodat je nooit meer bang hoeft te zijn voor bestandsverlies.

Er zijn allerlei doemscenario’s. Word (of je hele pc) crasht of je sluit Word en vergeet het document op te slaan. Wat ook voorkomt: je werkt aan een document, doet enkele aanpassingen en bewaart het bestand. Nadat je Word hebt afgesloten, besef je dat je een grote fout hebt begaan: je hebt een paar alinea’s/pagina’s geknipt met de intentie de teksten elders te plakken. Dit laatste ben je vergeten, maar hebt het document wel opgeslagen. Als je het document nu opent, ben je uren werk kwijt.

Wat er ook is gebeurd: je hebt altijd een goede kans om de inhoud van een document terug te krijgen, zelfs als je het document niet (of niet goed) hebt opgeslagen. We beschrijven de beste trucs met één doel: we willen voorkomen dat je weer helemaal opnieuw moet beginnen. De stappen in dit artikel zijn geschreven rond de meest recente versie van Microsoft Word en die heb je als je bijvoorbeeld Office 365 Home of Office 365 Personal gebruikt.

©PXimport

01 AutoHerstel

Om verlies van documenten te voorkomen, kun je aanpassingen doen aan Word en enkele leefregels in acht nemen om gegevensverlies in de toekomst te voorkomen. Zelfs als je dit niet gedaan hebt, heb je een kans om je gegevens terug te krijgen.

Word heeft een automatisch vangnet voor veel problemen. De tekstverwerker bewaart je werk regelmatig, ook als je dit niet zelf doet. Als je uren hebt gewerkt aan een Word-document en dit niet hebt bewaard, is er alsnog een kans om je werk terug te krijgen.

De locatie waar Word je bestanden bewaart, is eenvoudig terug te vinden in Word. Klik op Bestand / Opties / Opslaan. Achter Locatie van AutoHerstel-bestand vind je de map waar Word je documenten automatisch opslaat. Op ons testsysteem is dit de map C:\Users\Robbin\AppData\Roaming\Microsoft\Word. De map met autoherstelbestanden is niet zomaar te bereiken met Windows Verkenner, omdat Windows standaard bepaalde mappen verbergt. Open Windows Verkenner en klik op Beeld / Opties. In het tabblad Weergave activeer je optie Verborgen bestanden, mappen en stations weergeven.

©PXimport

02 Veiligstellen

Open de map die je gevonden hebt bij de vorige stap in Windows Verkenner. In deze map vind je geen Word-documenten die eindigen op .docx (bijvoorbeeld mijndocument.docx), maar hebben de herstelbestanden het achtervoegsel .asd (bijvoorbeeld AutoHerstel-versie van mijndocument.asd). Dit type bestand kun je niet zomaar openen door erop te dubbelklikken. Kopieer alle asd-bestanden (ook uit de submappen!) naar een andere locatie, bijvoorbeeld je bureaublad, om te voorkomen dat je ze per ongeluk (automatisch) laat verwijderen door Word.

Start Word en klik op Bestand. Onderaan de tab Info vind je Document beheren met een gelijknamige knop. Klik hierop en kies Niet opgeslagen documenten herstellen. Je belandt hiermee automatisch in de standaardmap van Word met herstelbestanden. Blader naar de locatie waarnaar je de herstelbestanden bij de vorige stap hebt gekopieerd. Open het gewenste asd-bestand en herstel je document. Bewaar je herstelde document als een Word-bestand in een map naar keuze met Bestand / Opslaan als. Kies bij voorkeur een map in je OneDrive of Dropbox om de kans op gegevensverlies in de toekomst te minimaliseren (zie stappen 07 - 09).

©PXimport

03 Direct herstel

Word is een stuk gebruiksvriendelijker dan een paar jaar geleden en dat geldt ook voor het automatisch herstellen. Door de asd-bestanden te kopiëren naar een andere locatie (zoals in de vorige stap staat beschreven), creëer je een extra vangnet voor het geval de asd-bestanden (automatisch) worden opgeschoond. Soms is deze extra veiligheidsmaatregel niet nodig en geeft Word zelf aan dat er iets niet in de haak is. De tekstverwerker meldt dat er iets is misgegaan en dat je bestanden kun herstellen. De mogelijkheden vind je in de linkerkolom. Vanuit hier kun je de documenten openen (ook als deze niet zijn opgeslagen) en handmatig bewaren via Bestand / Opslaan als.

Als Word aangeeft dat er iets mis is gegaan, moet je extra alert zijn en niet zomaar op OK klikken. Als er herstelbestanden beschikbaar zijn, krijg je bij het afsluiten van Word de keuze om herstelbestanden te wissen of behouden. De bestanden verwijderen is de standaardoptie, dus als je niet goed oplet en op OK klikt, ben je hiermee je herstelbestanden alsnog kwijt. De asd-bestanden die je eerder handmatig hebt veiliggesteld laat Word met rust zodat je je een foutje kunt permitteren.

©PXimport

04 Interval

De functie AutoHerstel van Word is standaard actief, maar het is goed om dit te controleren. De frequentie waarmee Word een bestand aanmaakt voor automatisch herstel kun je zelf bepalen. Open de opslaginstellingen van Word zoals beschreven bij stap 2. Zorg ervoor dat er een vinkje staat bij Elke .. minuten AutoHerstel-gegevens opslaan. Vul hier het aantal minuten in, bijvoorbeeld twee of vijf. De frequentie die je kiest, is afhankelijk van je eigen discipline (bewaar je je werk regelmatig?) en snelheid waarmee je documenten bewerkt. Vijf minuten is voor bijna iedereen een acceptabele instelling.

©PXimport

05 Versiegeschiedenis

Als je een fout maakt tijdens het bewerken van een document, bijvoorbeeld twee keer knippen zonder de plakken, heeft Word een extra vangnet dat ook werkt via de AutoHerstel-functie. Klik op Bestand en kijk onderaan op het tabblad Info. Naast de knop Document beheren zie je automatische momentopnamen (met tijdsaanduiding). Door op een momentopname te klikken, bijvoorbeeld van tien minuten geleden, kun je de inhoud van deze ‘snapshot’ te bekijken en vergelijken met je huidige tekst. Gebruik Bestand / Opslaan als om de momentopname te bewaren of kopieer/plak de tekst die je mist vanuit de momentopname naar je werkdocument.

©PXimport

06 Opslaan (als)

Er is een verschil tussen Bestand / Opslaan en Bestand / Opslaan als. Als je een document opent dat je via mail, Slack of andere bron hebt ontvangen is het goed om jezelf aan te leren altijd eerst de optie Opslaan als te gebruiken. Hiermee bewaar je het document bewust op een locatie die je straks weer kunt terugvinden. Doe je dit niet, dan belandt het document in je downloadmap of andere (tijdelijke) locatie en kun je het zonder hulpmiddelen mogelijk niet meer terugvinden.

Tijdens het werken in een document is het uiteraard aan te raden om je bestand regelmatig op te slaan. Veel mensen bewaren hun document pas op het moment dat het document klaar en dat is vragen om problemen. Opslaan via het menu is eigenlijk omslachtig: als expert ben je vast bekend met de toetscombinatie Ctrl+S (de S van ‘Save’, opslaan). Leer jezelf aan om deze toetscombinatie regelmatig te gebruiken in Word. Zo bewaar je tussendoor je werk zonder je muis te gebruiken.

©PXimport

07 Cloudopslag

Het extra AutoHerstel-vangnet van Word is fijn om achter de hand te hebben, maar dit is niet voldoende. Als extra kun je bestandsrevisies gebruiken. Dit zijn tussentijdse momentopnames van (bijvoorbeeld) een document. Dergelijke bestandsrevisies heb je tot je beschikking als je je werk opslaat in OneDrive of Dropbox. Welke clouddienst je gebruikt is een persoonlijke keuze, maar de revisies van Dropbox zijn veel beter dan die van OneDrive. OneDrive is standaard aanwezig in Windows Verkenner, het Dropbox-programma moet je apart downloaden. Een gratis Dropbox-account biedt 2 GB opslagruimte en dat is voldoende voor alle Word-documenten van een gemiddelde gebruiker.

Maak een map aan voor je Word-documenten in OneDrive of Dropbox. Open Word en ga naar Bestand / Opties / Opslaan. Klik achter Standaardlocaties op Bladeren en wijs de map aan die je zojuist hebt aangemaakt in je favoriete clouddienst. Als je vanaf nu Opslaan of Opslaan als gebruikt, wordt deze map automatisch aangeboden als opslaglocatie. Handige bijkomstigheid is dat je bestanden automatisch in de cloud belanden. Hierdoor kun je erbij op al je apparaten en via www.onedrive.com of www.dropbox.com in je browser. Omdat de bestanden ook extern zijn, overleven je documenten een computercrash, diefstal of andere ellende.

©PXimport

08 Revisies in OneDrive

Ga naar www.onedrive.com om aanwezige bestandsversies te bekijken in OneDrive. Open de map waar je het bestand hebt bewaard en klik met de rechtermuisknop op het bestand. Kies Versiegeschiedenis om eerdere bestandsversies te bekijken. Het aantal revisies vind je in de linkerkolom. Als je een versie aanklikt, zie je direct een voorbeeldweergave in Word Online zodat je de inhoud kunt bekijken. Met Herstellen overschrijf je het Word-document in je OneDrive met de versie uit de revisie. Met Downloaden haal je het revisiebestand binnen en kun je het met via Opslaan als bewaren in een map naar keuze.

©PXimport

09 Revisies in Dropbox

Bestandsrevisies in Dropbox zijn niet beperkt tot Word-documenten, de functie werkt ook met andere bestandstypen. Revisies zijn beschikbaar vanuit Windows Verkenner. Open de Dropbox-map op je computer, klik met de rechtermuisknop op een Word-document waarvan je een eerdere versie nodig hebt en kies Versiegeschiedenis. Je browser wordt geopend en je krijgt een overzicht van beschikbare momentopnames inclusief tijd/datumstempel. Klik op een bestand voor een voorbeeldweergave en gebruik de knop Terugzetten of Downloaden. Ook hiervoor geldt: de knop Terugzetten overschrijft je originele document met de revisie (oppassen dus!) en met Downloaden haal je het revisiebestand binnen.

©PXimport

10 Misplaatste bestanden zoeken

Je kunt Word-bestanden zelfs kwijtraken als je altijd braaf je werk hebt opgeslagen. Het document is niet echt weg of verloren, maar gewoon zoek (al komt dat op bijna hetzelfde neer). De zoekfunctie van Windows is beperkt en werkt op sommige computers niet goed. Dit is met twee handige programma’s op te lossen zodat je razendsnel kunt zoeken op bestandsnaam of inhoud van een document. Download en installeer Copernic Desktop Search Lite en Everything.

Als je een document ergens hebt opgeslagen, maar geen idee meer in welke map of wat de bestandsnaam was, is Copernic Desktop Search Lite de redder in nood. Het programma indexeert je computer en maakt het archief doorzoekbaar. Je hoeft alleen een stukje tekst (waarvan je weet dat het voorkomt in je document) in te typen in het zoekvenster. De gevonden bestanden met jouw tekst kun je meteen openen in Word.

Let op: het programma indexeert ook je mail, browser en andere gegevens. Door deze zoekfuncties te beperken via Extra / Opties, indexeert Copernic Desktop Search Lite sneller.

Als je een document niet kunt vinden, maar de bestandsnaam nog wel ongeveer weet, heb je het bestand snel gevonden met Everything. Dit maakt Everything zeer geschikt om bijvoorbeeld een Word-document dat je hebt bewerkt vanuit een mailbijlage op te sporen. Everything werkt zonder vooraf indexeren, maar direct via NTFS. NTFS is het bestandssysteem dat op vrijwel elke Windows-computer gebruikt wordt. Geef een gedeelte van de bestandsnaam op in het zoekveld en je resultaten verschijnen direct, waarna je het document kunt openen in Word.

©PXimport

Twee keer knippen

Ook als je per ongeluk twee keer een tekst knipt, heeft Word een extra vangnet genaamd Klembord. Dit is handig als je bijvoorbeeld een alinea wilde verplaatsen. Je selecteert en knipt een stuk tekst, en wilt deze tekst ergens anders plakken. Je wordt even afgeleid en zonder na te denken gebruik je de knipfunctie nogmaals. In het Lint, tabblad Start zie je onder Opmaak kopiëren en plakken een klein pijltje met het bijschrift Klembord. Klik op dit pijltje om het klembord te openen. Hierop zie je alle teksten die je eerder gekopieerd (Ctrl+C) of geknipt (Ctrl+X) hebt. Klik op een tekst om deze te plakken in je document. Hoewel we blij zijn dat het extra klembord-geheugen in Word, bewijst het tooltje Clipboard Master dat het altijd beter kan. Het programma onthoudt alles wat er op het klembord belandt en bewaart dit voor je. Je vindt Clipboard Master na installatie terug in je systeemvak. Zelfs als je je computer herstart, blijft het klembord-geheugen actief en dat is voor de echte sloddervossen onder ons een veilige gedachte. Clipboard Master werkt overal in Windows en is dus niet beperkt tot Word.

▼ Volgende artikel
SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?
© arinahabich
Huis

SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Populaire merken voor SSD's

Als je op zoek bent naar een betrouwbare en snelle SSD, is er een aantal fabrikanten dat de markt domineert. Samsung wordt door velen gezien als de marktleider op het gebied van flashgeheugen en staat bekend om de uitstekende prestaties van hun EVO- en PRO-series. Daarnaast is Western Digital (WD) een vaste waarde; dit merk heeft de transitie van traditionele harde schijven naar SSD's succesvol gemaakt met hun kleurgecodeerde (Blue, Black en Red) series voor verschillende doeleinden. Ook Transcend is een uitstekende keuze; dit merk staat al jaren bekend om zijn betrouwbare geheugenproducten en biedt duurzame SSD's die lang meegaan. Tot slot bieden merken als Kingston en Seagate betrouwbare alternatieven die vaak net iets vriendelijker geprijsd zijn, zonder dat je daarbij veel inlevert op stabiliteit.

▼ Volgende artikel
AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot
© ID.nl
Huis

AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Poe bestaat ook als desktop-app en biedt toegang tot vele tientallen AI-modellen.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

Geef duidelijk aan wat je bot precies moet doen.
GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

De start van je eigen AI-chatbot (of agent) in Coze.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).



Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Laat AI je helpen bij het ontwerpen van een optimale persona.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

Je kunt de functionaliteit van je bot eenvoudig uitbreiden met talrijke plug-ins.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Je hebt een sleutel nodig om de API te kunnen gebruiken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)


Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Een eenvoudige interactie tussen je script en GPT via de API.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})


Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Onze rijmende chatbot wordt wakker geschud vanuit Colab.
Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.