Microsoft Word is al vele jaren de meest populaire tekstverwerker. Bijna niemand haalt eruit wat er echt in zit, en dat hoeft ook niet zolang je ermee kunt werken en de dingen gedaan krijgt die nodig zijn. Toch kan iedereen een zetje in de rug gebruiken. We hebben daarom 15 tips op een rij gezet.

Word 2013

We gaan er in dit artikel vanuit dat je Word 2013 gebruikt. De meeste tips zijn ook gewoon bruikbaar op oudere versies.

01 Mooiste lettertype

Vanwege de eenvoudige werking zullen veel mensen Word regelmatig 'misbruiken' voor taken waarvoor je eigenlijk een DTP-programma nodig hebt. Denk aan affiches, uitnodigingen, poster of geboortekaartje. Hierbij staat vaak één vraag centraal: "Welk lettertype kies ik?" Om snel tot de beste lettertypekeuze te komen schiet Word tekort. Met dp4 Font Viewer lukt dit wel. Het programma laadt alle lettertypes (fonts) die ook in Word beschikbaar zijn. Klik onder in beeld op Compare. Type bij Sampletext een zinnetje dat je wilt gebruiken in je creatie. Klik op één van de lettertypes in de linkerkolom en gebruik de pijltjestoetsen om snel door je collectie lettertypes te 'skippen'. Het lettertype (font) kun je vervolgens in Word activeren via het lint Start / Lettertype.

©PXimport

Gebruik je Word als dtp-programma voor een uitnodiging of ander creatief project? Met dp4 Font Viewer heb je snel het mooiste lettertype gevonden!

02 Standaardlettertype

Als je een nieuw document begint, bijvoorbeeld met Ctrl+N, kiest Word standaard het Calibri-lettertype met een grootte van 11 pixels. Als je liever Verdana gebruikt (of een ander lettertype), kun je het standaardlettertype aanpassen. Open de opties voor lettertype, bijvoorbeeld via Ctrl+D. Pas de lettertype-instellingen aan zoals je het wilt hebben in toekomstige documenten en klik op Als standaard instellen.

03 Opslaan

Standaard zal Word nieuwe documenten proberen op te slaan in je OneDrive. Deze standaardlocatie heeft niet ieders voorkeur. Je kunt de standaardlocatie aanpassen zodat Word je documenten in de toekomst bewaart in Mijn Documenten of de map Documenten van je Dropbox. Klik in het lint op Bestand en kies Opties / Opslaan. Plaats een vinkje bij Standaard opslaan naar computer. Wijs bij Standaardbestandslocatie met Bladeren de map aan waar je Word-documenten vanaf nu wilt opslaan.

©PXimport

Bewaar je Word-documenten niet standaard in OneDrive, maar in de voorkeursmap die je zelf kiest.

04 Opperste concentratie

Word is bekend en berucht om de vele functies, knopjes, menu's en zo kunnen we nog wel even doorgaan. Soms heb je even al je concentratie nodig om je volledig op de tekst te richten. Write! is een kleine tekstverwerker die je kunt installeren naast Word. Write! biedt een basis tekstverwerker. Alles wat kan afleiden, is verwijderd zodat jij je volledig kunt focussen op je tekst. In Word kun je dit ook voor elkaar krijgen met de toetscombinatie Ctrl+Shift+F1. Hiermee verberg je bijna alle knoppen. Ctrl+F1 verbergt alleen het lint.

Voor een 'afleidingsvrije typemachine' kun je ook de Windows Taakbalk automatisch laten verdwijnen. Klik met rechtermuisknop op je taakbalk, kies Eigenschappen en plaats een vinkje bij Taakbalk automatisch verbergen.

©PXimport

Write! is een basis tekstverwerker zonder afleiding, maar hetzelfde bereik je in Word met de toetscombinatie Ctrl+Shift+F1.

05 Samenwerken

Er zijn meerdere manieren om samen te werken aan een document of project. Je kunt er bijvoorbeeld Dropbox of OneDrive gebruiken. Een voordeel van OneDrive is dat het diep verweven is in Word. Als je een Word-document bewaart in je OneDrive, kun je het direct delen met andere mensen via Bestand / Delen / Personen uitnodigen. Je kunt mensen volledige toegang geven tot het document of ze alleen leesrechten toekennen.

©PXimport

Nodig anderen uit om samen te werken aan een Word-document.

06 Projecten

Als je samenwerkt aan een project, wil je vaak meer delen dan alleen één Word-document. Denk aan Excel-bestanden, pdf's en afbeeldingen. Met de Windows Verkenner kun je de inhoud van een map eenvoudig delen via OneDrive of Dropbox. Klik met de rechtermuisknop op een map in je OneDrive en kies Delen met / OneDrive. De map wordt geopend in je browser. Met de knop Delen geef je derden toegang tot de inhoud van je map. Ditzelfde werkt ook in je Dropbox. Klik met de rechtermuisknop op de map die je wilt delen, kies Weergeven op Dropbox.com. Gebruik de knop naast Instellingen (lijkt op een mannetje met een plusteken) om anderen uit te nodigen tot de inhoud van je map.

©PXimport

Gebruik OneDrive of Dropbox via de Windows Verkenner als je echt wilt samenwerken aan een document meer wilt delen dan één Word-document.

07 Prikbordgeheugen

Met Kopiëren (Ctrl+C) of Knippen (Ctrl+X) zet je een geselecteerde tekst op je klembord, vaak om het even later elders in te voegen via Plakken (Ctrl+V). Als je nog iets kopieert of knipt, ben je het eerste onderdeel kwijt, of toch niet? Kijk in het lint bij Start en klik op het pijltje rechts van Klembord. Nu wordt de volledige inhoud van je klembord wordt getoond en worden er dus meerdere items bijgehouden. Klik op een tekst om het opnieuw te plakken.

©PXimport

Word onthoudt meer dan alleen het laatste onderdeel dat je via kopiëren of knippen op je klembord hebt gezet.

08 Plakken zonder opmaak

Als je een stuk tekst kopieert vanuit een browser en plakt in een Word-document, kun je ongewenst de opmaak van de website in je document krijgen. Je kunt de tekst opnieuw selecteren en de meeste opmaak verwijderen via Ctrl+Spatie. Als dit vaak voorkomt, kan het hulpprogramma PureText handig zijn. Hiermee krijg je de beschikking over de speciale plaktoets Windows-toets+V (of je kiest zelf een andere toetscombinatie uit) waarmee je alleen de gegevens kopieert zonder opmaak.

©PXimport

Verwijder speciale opmaak van een selectie tekst met de toetscombinatie Ctrl+Spatie of plak een tekst met PureText.

09 Opmaak kopiëren

Soms is het handig om opmaak over te nemen van een eerdere alinea of tussenkopje. Hiervoor kun je de optie Opmaak kopiëren/plakken gebruiken in het lintonderdeel Start, maar er is ook een handige toetscombinatie. Ga met de cursor in de tekst staan waarvan je de opmaak wilt kopiëren en druk op Ctrl+Shift+C (in plaats van Ctrl+C). Selecteer nu de tekst waarop je de opmaak wilt toepassen en druk op Ctrl+Shift+V (in plaats van Ctrl+V).

©PXimport

Gebruik Ctrl+Shift+C om alleen de opmaak te kopiëren en plak deze op een selectie tekst met Ctrl+Shift+V.

10 Opmaakmarkeringen

Tijdens het perfectioneren van een belangrijk Word-document loop je onder meer de opmaak na. Sommige opmaak is onzichtbaar, zoals spaties, tabs en het automatisch afbreken van woorden aan het einde van een regel. Met Ctrl+Shift+8 maak je opmaakmarkeringen zichtbaar (en verberg je ze ook weer). Je kunt bepaalde opmaakcodes ook permanent zichtbaar maken via Bestand / Opties / Weergave. Opmaakmarkeringen zijn iets anders dan stijlen, zoals Kop 1, Kop 2 en Standaard. Stijlen maak je zichtbaar met Ctrl+Alt+G (beeldmodus concept) en weer ongedaan Ctrl+Alt+P (beeldmodus afdrukweergave).

©PXimport

Soms is het handig dat je opmaakmarkeringen ziet om zo meerdere spaties van een tab te kunnen onderscheiden.

11 Cloud

Hoewel je Word installeert op je computer, is de tekstverwerker ook beschikbaar in de cloud. Documenten die je bewaart in je Dropbox of OneDrive, kun je openen en bewerken met een browser via Office Online. Afhankelijk van je Office-pakket, heeft OneDrive een streepje voor. De dienst is beter geïntegreerd in Word en onthoudt bijvoorbeeld waar je gebleven bent, ook als je verder werkt op een andere computer. Ook is je aangepaste woordenlijst bijvoorbeeld netjes overal beschikbaar. Zorg dat je aangemeld bent in Word (2013) via Bestand / Account, de rest gaat automatisch.

©PXimport

De cloud is niet alleen voor opslag voor bestanden, ook instellingen zoals je aangepaste woordenlijst wordt er bewaard.

12 Excel in Word

Bijna iedereen kent de mogelijkheid om een tabel in Word te maken, al dan niet via kopiëren en plakken vanuit Excel. Meestal is het eindresultaat een statisch object waar je niets mee kunt qua berekeningen. Door een Excel-bestand in te voegen in een Word-document, behoudt het Excel-document zijn rekenkracht. Je kunt het Excel-document bewerken, opslaan en de inhoud laten vernieuwen in Word. Klik op Invoegen / Object en ga naar het tabblad Bestand gebruiken. Plaats een vinkje bij Koppelen aan bestand en wijs je Excel-document aan. Het Excel-bestand wordt ingevoegd in je Word-document. Zodra je het Word-document in de toekomst opent, zal Word vragen of je de inhoud van het Excel-document wilt verversen. Handmatig bijwerken kan ook: klik met de rechtermuisknop op het Excel-object en kies Koppeling verversen.

©PXimport

Behoud de kracht van een Excel-tabel door een Excel-bestand te koppelen aan de inhoud van je Word-document.

13 Pdf naar Word

Word heeft een pdf-functie aan boord waarmee je een Word-document kunt opslaan in deze populaire bestandsindeling. Je vindt de optie bij Bestand / Exporteren. Maar wat als je een pdf-document hebt en dit wilt bewerken of gebruiken in Word? In dit geval schiet Word tekort en heb je een externe oplossing nodig. Het kan met freeware, maar onlinediensten werken beter. Bij https://docs.zone kun je een pdf-document uploaden en laten omzetten naar een Word-document. Het resultaat is in veel gevallen zeer goed.

©PXimport

Docs.zone is een gratis dienst waarmee je onder andere pdf-bestanden kunt omzetten naar een Word-document.

14 In- en uitzoomen

Werk je graag met grote letters op je scherm, maar wil je niet dat het document met een groot lettertype uit je printer rolt? Zorg dan dat je niet het lettertype aanpast, maar dat je je document groter bekijkt. Als je document slecht leesbaar is op je scherm maar wel correct wordt afgedrukt, kun je in- of uitzoomen. Herstel eerst de weergave van je document via Ctrl+Alt+P. Ga in het lint naar Beeld en klik op Pagina breedte voor een zo groot mogelijke weergave. Je kunt ook de Ctrl-toets ingedrukt houden terwijl je aan je muiswieltje draait. Hiermee bepaal je het zoom-niveau dat je prettig vindt om mee te werken.

©PXimport

Controleer de instellingen van het zoom-niveau als je lettertype te groot/klein wordt getoond.

15 Bestandsrevisies

Als je veelvuldig samenwerkt of werkt aan een belangrijk document, is het fijn om een vangnet te hebben voor het geval je iets verknalt. Dit vangnet is beperkt aanwezig in Word. Je kunt via Bestand / Info / Versies eerdere versies misschien iets terughalen, maar dit werkt helaas niet altijd. Als je een document bewaart in OneDrive, heb je meer mogelijkheden. Meld je aan bij OneDrive en zoek de map met het document waar je een eerdere versie van wilt herstellen. Selecteer het document door een vinkje te plaatsen en kijk bij Beheren / Versiebeheer of je een eerdere versie terugvindt. De standaard OneDrive doet alleen aan versiebeheer van Office-documenten. Dropbox heeft een bredere ondersteuning. Zoek het bestand in de Windows Verkenner waarvan je een eerdere versie nodig hebt. Klik met de rechtermuisknop en kies Vorige versies weergeven.

©PXimport

Word heeft een ingebouwd hulpje aan boord waarmee je, als je gelukt hebt, een eerdere bestandsversie/revisie kunt herstellen.

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.