Met programma’s voor partitiebeheer kun je de indeling van de harde schijf, ssd-drive of usb-stick vastleggen, verkleinen, splitsen en samenvoegen. Niet toevallig werd het programma PartitionGuru omgedoopt tot DiskGenius. Dit zelfuitgeroepen genie heeft zich inmiddels ontpopt tot allround schijfhulpprogramma dat zich bekommert om de gezondheid van al je opslagapparaten.

Een partitie is een logische eenheid van een drive. Voordat een harde schijf in gebruik kan worden genomen, moet hij minimaal één partitie bevatten. Maar vaak verdelen mensen de drive om praktische redenen in meerdere partities. De oorsprong van DiskGenius zit in het management van die partities. Zelfs in de gratis versie kun je de partities op een veilige manier aanmaken en aanpassen. Maar daarnaast is deze tool een alles-in-één-oplossing voor wat betrekking heeft op gegevensdragers. Denk aan het maken van back-ups en klonen van partities en schijven, het herstellen van gegevens, het migreren van een besturingssysteem van een hdd naar een ssd en het samenstellen van virtuele drives. En er is nog veel meer.

Drie varianten

DiskGenius is een Chinees product en bij de installatie heb je de keuze tussen de Japanse of Engelse taalinstelling. We downloaden en installeren hier versie 5.4.1 van www.diskgenius.com. Je kunt DiskGenius op elk type harde schijf uitvoeren.

De installer waarschuwt dat je deze applicatie beter niet installeert op de partitie waarvan je de bestanden wilt herstellen, omdat het mogelijk is dat door het installatieproces gegevens worden overschreven. Je kunt trouwens de software ook in draagbare modus laten werken, vanaf een usb-stick.

Wij gaan aan de slag met de gratis versie. Er zijn twee betaalde varianten: de standaardversie (69,90 dollar) en de professionele versie (99,90 dollar). Uiteraard beschik je met die laatste twee over meer functies. Op www.diskgenius.com/editions.php lees je de verschillen tussen de edities.

Wat betreft schijf- en partitiebeheer zijn de drie varianten gelijkwaardig. En ook als hdd-naar-ssd-migratietool en om schijven te klonen doet de gratis variant niet onder. Het verschil laat zich vooral voelen op het vlak van dataherstel. De gratis versie kan alleen kleine bestanden terughalen. En je kunt meemaken dat de tool de vermiste bestanden wel toont, maar dat je voor het herstel toch naar de standaardeditie moet overstappen.

©PXimport

S.M.A.R.T.

Wanneer je de tool opstart, krijg je een opsomming van alle gegevensdragers en de bijbehorende partities te zien. Door op een naam van de drive in de linkerkolom te klikken, lees je de detailinformatie. Hier vind je onder meer het type adapter (bijvoorbeeld sata of usb), het model, het serienummer, de capaciteit en het aantal sectoren.

Door met de rechtermuisknop op een schijf te klikken, kom je bij heel veel functies. Zo kun je bijvoorbeeld de S.M.A.R.T.-status opvragen. Dat is het rapport van het interne bewakingssysteem voor harde schijven en ssd’s. De Self-Monitoring, Analysis, and Reporting Technology houdt de betrouwbaarheid in de gaten, in de hoop dat je hierdoor op tijd rekening kunt houden met een mogelijke uitval. Als u, zoals wij in dit voorbeeld, gewaarschuwd wordt voor slechte sectoren, dan kun je die proberen te repareren vanuit het contextueel menu met de opdracht Verify Or Repair Bad Sectors.

©PXimport

Partitiemanager

DiskGenius heeft een krachtige partitiebeheerder. De tool geeft alle partities weer die op de gegevensdrager aanwezig zijn. Bovendien blader je binnen de partities tot op bestandsniveau. Je kunt zelfs de inhoud van deze bestanden bekijken door er in deze tool op te dubbelklikken.

In het tabblad Preview kun je bijvoorbeeld afbeeldingen bekijken of Word-documenten lezen. Als je het tabblad Raw Data gebruikt, dan zie je de onbewerkte inhoud in hexadecimale vorm en ascii. Bovendien is het mogelijk bestanden van een partitie te kopiëren, (permanent) te verwijderen en te hernoemen. Al deze opdrachten krijg je te zien door met de rechtermuisknop op een bestand te klikken.

©PXimport

Partities aanmaken

Partities aanmaken in de vrije ruimte op de schijf is bijzonder eenvoudig. Hiervoor gebruik je de knop bovenaan: New Partition. Daarna zie je hoeveel ruimte er door de data is ingenomen. Vervolgens sleep je in de grafische weergave om de grootte van de nieuwe partitie te wijzigen of je vult de nieuw capaciteit gewoon numeriek in.

Wanneer de partitie klaar is, geef je die vanuit het contextueel menu een nieuwe naam (Set Volume Name) en als je dat wilt, kun je een eigen schijfletter toekennen (Assign New Drive Letter). DiskGenius kan ook een partitie in een bestaande maken door die zonder gegevensverlies in tweeën te splitsen. Hiervoor klik je met de rechtermuisknop op de partitie en selecteer je Create New Partition of Split Partition. Met de laatste opdracht krijg je twee partities van dezelfde grootte. Elke partitie kun je op een andere manier formatteren (Format Current Partition).

DiskGenius ondersteunt bijna alle populaire bestandssystemen en als je het volledige harde schijfschema wilt omzetten, bijvoorbeeld van MBR (Master Boot Record) naar GPT (GUID Partition Table), dan kun je dat ook doen. Als je een partitie formatteert, moet je er rekening mee houden dat de gegevens daarbij worden gewist.

©PXimport

Herstel

DiskGenius beschikt over een gegevensherstelmodule (File Recovery). Die scant eerst de volledige harde schijf, pendrive of een specifieke partitie. De herstelde bestanden worden dan weer zichtbaar. Als je per ongeluk een partitie hebt verwijderd, kun je die die herstellen met behulp Partition Recovery. Bij bestandsherstel is het mogelijk alleen naar bepaalde bestandsindelingen te zoeken, zoals documenten, muziek, foto’s en e-mail.

Als je je de naam van een vermist bestand herinnert, kun je ook een zoekopdracht starten naar een stukje tekst in de bestandsnaam. Dat versnelt de hersteloperatie aanzienlijk. Het zoek-en-herstelproces verloopt nogal traag, zorg dus dat er geen al te zware applicaties op de achtergrond draaien. Je kunt dit proces op ieder moment onderbreken, waarna je de inmiddels gevonden bestanden alvast kunt herstellen. Bovendien moet je een doelmap opgeven waarnaar DiskGenius de herstelde bestanden wegschrijft.

©PXimport

Herstel-usb-stick

Sommige bewerkingen op een drive kun je alleen uitvoeren wanneer je bent opgestart vanaf een andere drive. Dan is het handig om een herstel-usb-stick te hebben waarop deze tool staat. Om een usb-herstelstation te maken ga je naar het menu Tools en dan selecteer je de opdracht Create WinPE bootable USB drive of Disk Genius.

Dit houdt in dat DiskGenius een Windows Preinstalled Environment (een light-versie van Windows met ondersteuning voor sata- en raid-controllers) maakt om partities te benaderen. Hierdoor kun je verloren gegevens herstellen en schijf- of back-upgegevens beheren zonder dat systeem op te starten. Hiervoor heb je een usb-stick nodig die geformatteerd is naar exfat, fat32 of ntfs. Nagenoeg alle functies van deze tool zijn ook beschikbaar in de opstartbare versie van DiskGenius.

©PXimport

Windows AIK of ADK

©PXimport

Partitie back-up

In de knoppenbalk van DiskGenius zit het pictogram Backup Partition. Dit is de tool voor gegevensback-up. Je gebruikt die om een schijfimage te maken van een partitie, zodat je vanaf die image de gegevens kunt herstellen. Het is niet mogelijk om op geregelde tijdstippen een reservekopie te laten maken.

Je hebt de keuze tussen een full back-up en een incrementele back-up. Een full back-up bevat alle bestanden en mappen die je hebt geselecteerd. Dit type back-up vereist veel tijd om te voltooien, maar als de harde schijf kapotgaat, kun je in één keer alle bestanden herstellen en dat vermindert de hersteltijd.

Een incrementele back-up bevat alleen de bestanden die gewijzigd zijn sinds de laatste back-up. Het kost dus minder tijd om een incrementele back-up maken. Het nadeel is dat bij een hersteloperatie elke incrementele back-up moet worden verwerkt en dat levert dan weer langere hersteltijden op.

We raden daarom aan een combinatie te maken van full back-ups en incrementele back-ups. Je kunt bepaalde mappen uitsluiten voor de back-up-operatie. Misschien is het niet nodig om een back-up van het systeem of van de map downloads te maken, dan kun je deze gegevens uitsluiten. Bovendien kun je ervoor kiezen om de pc af te sluiten of in sluimerstand te zetten wanneer de reservekopie klaar is.

©PXimport

Klonen

Met een back-up maak je een kopie van de gegevens die je wilt beveiligen, zodat je ze als het noodlot toeslaat, kunt terugplaatsen. Een kloon is een exacte kopie van de volledige drive of partitie. Bij een kloon merk je na herstel geen verschil met de oude omgeving. Onder het menu Tools zitten de opdrachten Clone Partition en Clone Disk. Wil je de opstartstructuur behouden, dan kun je het systeem klonen, zodat je straks kunt opstarten vanaf het doelapparaat.

Je duidt de bron aan in Source Partition en daarna selecteer je het doel in Target Partition. Daarbij is het mogelijk om de slechte sectoren uit te sluiten. Omdat het bij grote drives lang kan duren voordat deze operatie is afgerond, kun je ook hier aangeven wat er moet gebeuren zodra het klonen klaar is. De pc kan zichzelf uitzetten, herstarten, in sluimerstand gaat of gewoon afwachten.

©PXimport

OS-migratie

Steeds meer mensen stappen van de klassieke harde schijven over naar solid state drives. Het is soms niet eenvoudig om al je gegevens van hdd naar ssd te migreren. Het proces moet niet alleen het Windows-besturingssysteem overzetten, maar ook alle geïnstalleerde apps, systeemupdates, stuurprogramma’s, aangepaste instellingen en de persoonlijke gegevens.

Met de knop OS Migration regelt DiskGenius het lastige werk. Je hoeft alleen maar de bronpartitie en de doelpartitie aan te duiden. Je kunt daarbij de partitiegrootte van de doelschijf nog aanpassen door de pijlen tussen de partitieranden in grafische weergaven te verslepen. Bovendien kun je de opstartvolgorde van je computer wijzigen. Zo geef je aan dat de pc straks moet opstarten vanaf de doelschijf wanneer de systeemmigratie is afgerond.

©PXimport

BitLocker-ondersteuning

©PXimport

Virtuele schijven

In DiskGenius maak je makkelijk virtuele drives. Dit zijn spiegelkopieën die je kunt gebruiken als virtuele optische drives, zoals dvd- en cd-stations. Sommige mensen bewaren de installers van belangrijke software op virtuele schijven. DiskGenius ondersteunt meerdere manieren om zo’n virtuele drive te maken.

Ga hiervoor naar het menu Drive en kies Create New Virtual Disk File. Je hebt de keuze tussen vijf bekende virtuele schijf-indelingen: VMware Virtual Disk, Virtual PC Virtual Disk, Virtual Box Virtual Disk, Parallels Virtual Disk en een Img-bestand. Telkens geef je daarbij de gewenste capaciteit aan en de locatie waar deze virtuele drive moet komen. Om achteraf zo’n virtual disk te laden, ga je naar het menu Disk, Open Virtual Disk. In hetzelfde menu zit trouwens een converter om de virtuele disk om te zetten naar een andere indeling.

Via Disk, Convert Virtual Disk Format selecteer je bijvoorbeeld een virtuele schijfbestand van het type Parallels. Dat zet je het om naar een schijfbestand van het type VirtualBox. Met de opdracht Tools, Explore Partition Image File kun je zelfs in de virtuele schijf bladeren naar de bestanden alsof je Windows Verkenner gebruikt.

©PXimport

Koppige bestanden wissen

Er zijn verschillende oorzaken waardoor je een bestand niet kunt verwijderen. Het kan gaan om een bestand dat nog gebruikt wordt door een actief programma. De oorzaak kan ook liggen bij problemen met het eigenaarschap. Hoe dan ook, een bestand dat je met geen mogelijkheid van het bureaublad krijgt, word je vroeg of laat een doorn in het oog.

Klik met de rechtermuisknop op het bestand of ga via het menu File naar de opdracht Delete Files Directly. DiskGenius verwijdert nu het bestand geforceerd. Als je niet wilt dat het bestand in de prullenbak belandt, maar dat het definitief wordt gewist, dan gebruik je de opdracht File, Delete FilesPermanently. Daarna verschijnt een venstertje dat vraagt met welke getallen DiskGenius deze gegevens moet overschrijven).

©PXimport

Nintendo heeft gisteren tijdens een speciale Direct-livestream een nieuwe trailer getoond van de aankomende animatiefilm The Super Mario Galaxy Movie.

Het bedrijf liet afgelopen vrijdag al weten een Direct uit te zenden rondom de aankomende film, en afgelopen zondag was deze te zien. In de nieuwe trailer die werd vertoond is te zien hoe Mario en Luigi bij een soort omgekeerde piramide aankomen - een bouwwerk dat ook in het spel Super Mario Odyssey zat - en hoe ze hier vervolgens in gaan.

Daar maken ze kennis met Yoshi, een dinosaurus die al sinds Super Mario World deel uitmaakt van de Mario-spellen. Ook personages als Baby Mario, Baby Luigi en Birdo worden voor het eerst gespot.

Over The Super Mario Galaxy Movie

Nadat enkele jaren geleden de uiterst succesvolle animatiefilm The Super Mario Bros. Movie uitkwam - logischerwijs gebaseerd op de langlopende Mario-reeks van Nintendo - werkt het bedrijf samen met Illumination al enige tijd aan het vervolg, The Super Mario Galaxy Movie.

Net zoals The Super Mario Bros. Movie lijkt ook het vervolg elementen uit allerlei verschillende Mario-games te pakken, al gebruikt deze nieuwe film de insteek van de twee Super Mario Galaxy-games, waarin Mario het universum afreist.

Diverse acteurs uit de eerste film keren terug in dit vervolg. Mario en Luigi worden wederom ingesproken door Chris Pratt en Charlie Day, en Jack Black vertolkt wederom de stem van Bowser. Ook acteurs als Keegan-Michael Key en Anya Taylor-Joy keren terug. De stem van Bowser Jr. zal in deze film ingesproken worden door Benny Safdie - vooral bekend voor zijn regiewerk - en het personage Rosalina krijgt een stem via Oscar-winnares Brie Larson.

Nintendo heeft daarnaast aangekondigd dat The Super Mario Galaxy Movie wereldwijd - op sommige markten na - op 1 april dit jaar in première zal gaan. Eerst was sprake van 3 april, maar dit is dus naar voren gehaald. In Japan gaat de film pas later die maand in première.

Nintendo-films

Nintendo zet steeds meer in op het uitbrengen van films gebaseerd op IP van het bedrijf. Naast deze Mario-films werkt Nintendo ook aan een live-action verfilming van The Legend of Zelda-reeks, die in 2027 in de bioscoop zal draaien en daarna naar Netflix komt. Volgens geruchten gaat het bedrijf ook werken aan een spin-off-animatiefilm rondom Donkey Kong, die in de Mario-films wordt ingesproken door Seth Rogen.

Nintendo gaf onlangs in een gesprek met investeerders aan dat ze de verfilmingen niet maken om op korte termijn winst te maken, maar om de franchises van het bedrijf bij een nog groter publiek vanzelfsprekend te maken - wat op de lange termijn de games van het bedrijf nog populairder moet maken.

Anderstalige of slecht verstaanbare dialogen, of video's die je in een rumoerige omgeving bekijkt: met goede ondertiteling los je zulke problemen op. We tonen hoe je zelf ondertitels maakt, aanpast, opmaakt, synchroniseert en vertaalt. We gebruiken hiervoor het gratis en opensource Subtitle Edit.

Subtitle Edit

We gaan ervan uit dat je een of meer video's wilt ondertitelen. Daarvoor gebruiken we het gratis opensource-programma Subtitle Edit. Kies bij voorkeur de installeerbare versie en download het zip-archief. Pak dit uit en dubbelklik op het exe-bestand; je kunt de standaardopties tijdens de installatie gerust behouden.

Bij de eerste keer opstarten stel je (bijvoorbeeld) Nederlands in als interfacetaal via Options / Choose language. Standaard gebruikt de app DirectShow om video's af te spelen tijdens het timen van de ondertiteling, maar je kunt beter VLC media player installeren, dat met vrijwel alle codecs werkt. In Subtitle Edit verwijs je daarna naar VLC via Instellingen / Voorkeuren, waar je in de rubriek Videospeler de optie VLC media player activeert. Wordt deze niet automatisch gevonden door Subtitle Edit, vul hier dan handmatig het pad in naar de VLC-installatiemap (bijvoorbeeld C:\Program Files\VideoLAN\VLC) en bevestig met OK.

Lees ook: VLC: het Zwitsers zakmes onder de mediaplayers

Handmatig

Subtitle Edit is nu klaar voor gebruik. Haal het gewenste videobestand op via Video / Videobestand openen, of eventueel via Video via URL openen, waarvoor de benodigde onderdelen automatisch kunnen worden gedownload. Je kunt de video bekijken in het afspeelvenster en met de blauwgerande vierkante knop onderin schermvullend afspelen (druk op Esc om terug te keren).

Maak nu een nieuw ondertitelingsbestand aan via Bestand / Nieuw. Open het tabblad Aanmaken (linksonder) en speel de video af tot de eerste zin die je wilt ondertitelen, of tot het punt waar je commentaar wilt toevoegen.

Klik op Nieuwe ondertitel toevoegen en typ de tekst in het veld Tekst. De app schat de duur automatisch in op basis van het aantal tekens, maar je kunt deze altijd aanpassen met de pijltjesknoppen. Klik op Begintijd instellen (of druk op F11) om de huidige positie als starttijd te nemen en op Eindtijd instellen (of druk op F12) voor het eindpunt. De tijdsduur wordt dan automatisch hierop berekend.

Positioneer de videospeler op het punt voor de volgende ondertitel en klik op Nieuwe ondertitel toevoegen om verder te gaan. Herhaal dit voor alle gewenste ondertitels. Met Naar tekstpositie en pauzeren spring je direct naar de begintijd van een geselecteerde ondertitel.

Audio-visualisatie

Je kunt sneltoetsen instellen om preciezer door het videobeeld te navigeren. Ga naar Instellingen / Voorkeuren / Sneltoetsen en scrol in het rechterdeelvenster naar het onderdeel Video. Daar vind je opties als Eén frame terug/vooruit en Eén seconde terug/vooruit, waaraan je onderaan de gewenste toetscombinatie kunt toewijzen.

Terug in het hoofdvenster klik je in het onderste vak om een golfvorm toe te voegen. Het audiospoor wordt nu uit je video gehaald en als golfvorm weergegeven, wat even kan duren. De pieken tonen waar gesproken wordt. Klik net voor het begin van een gesproken zin, typ de bijbehorende ondertitel bij Tekst en druk op F11 (Begintijd instellen). Doe hetzelfde bij het eindpunt met F12. Je kunt het ondertitelblok op de golfvorm ook met de muis verplaatsen en de begin- en eindpunten ervan aanpassen. Zet tot slot een vinkje bij Ondertitelselectie synchroon met afspelen, zodat de ondertitelblokken rood oplichten tijdens het afspelen, wat controle vergemakkelijkt.

AI-gestuurd

Vind je handmatig ondertitels maken te tijdrovend, genereer ze dan automatisch met artificiële intelligentie. Subtitle Edit biedt dit standaard aan. Open Video en kies Audio naar tekst (Whisper) of Audio naar tekst (Vosk/Kaldi). Beide zijn AI-modellen voor spraakherkenning. Whisper is moderner en accurater, maar werkt trager en vergt meer rekenkracht dan het opensource-duo Vosk/Kaldi dat volledig offline werkt. Antwoord Ja op de vraag om FFmpeg te downloaden en, indien gevraagd, ook op het ophalen van extra componenten als libvosk of Purfview Faster-Whisper-XLL. Na de automatische download kun je verder.

Bij Whisper klik je op de knop met drie puntjes en kies je het gewenste model. Groter betekent doorgaans accurater, maar ook zwaarder en trager. Modellen met .en ondersteunen enkel Engels. Voor andere talen kies je bijvoorbeeld medium (1,5GB) of large-v3 (3,5GB), afhankelijk van de videolengte en de kracht van je pc (RAM, cpu en gpu). Bevestig met Downloaden. Selecteer vervolgens de audiotaal bij Taal kiezen. Dit wordt ook de ondertitelingstaal, tenzij je Vertaal naar Engels activeert. Laat de overige opties ingeschakeld. Bij Geavanceerd kun je met talrijke parameters bijsturen, maar we hebben niet de ruimte hier verder op in te gaan. Start het proces met Genereren (of via Batchmodus voor meerdere video's tegelijk). De duurtijd hangt onder meer af van de hoeveelheid gesproken audio.

De opties bij Vosk/Kaldi zijn beperkter. Kies een passend taalmodel uit circa 25 talen, waaronder Dutch (large, 860 MB), download het model en klik op Genereren, waarbij je Nabewerking inschakelen geactiveerd laat.

Vertalen (semi-automatisch)

Wil je je ondertiteling vertalen voor een anderstalig publiek, dan hoef je dat niet handmatig te doen. Beginnen we met de semi-automatische methode. Open Vertalen en kies Automatisch vertalen via kopiëren en plakken. Laat de standaardinstellingen ongewijzigd. Open vervolgens Google Vertalen in je browser en stel de gewenste bron- en doeltaal in. Deze dienst blijkt het beste samen te werken met de app. Klik in Subtitle Edit op Vertalen om het eerste tekstblok naar het klembord te sturen. Klik daarna in Google Vertalen op de knop Vertaling kopiëren en keer terug naar Subtitle Edit. Klik op Vertaalde tekst van klembord halen zodat de vertaling in het rechterdeelvenster verschijnt. Klik vervolgens op Brontekst naar klembord kopiëren om het volgende blok te vertalen. Herhaal dit tot alle tekst is vertaald en bevestig met OK. De vertaalde ondertitels verschijnen netjes naast de originele tekst in Subtitle Edit.

Vertalen (volautomatisch)

Het kan ook eenvoudiger, maar daarvoor heb je een API-sleutel nodig van een vertaaldienst als Google, Bing, Microsoft, DeepL of een AI-bot als ChatGPT. We nemen ChatGPT als voorbeeld.

Ga naar platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account en klik op + Create new secret key. Geef een naam op en bevestig met Create secret key. Kopieer de sleutel met Copy. Open in Subtitle Edit Vertalen / Automatisch vertalen, kies ChatGPT in het uitklapmenu en plak de sleutel met Ctrl+V bij API-sleutel. Selecteer het gewenste model, zoals gpt-4, en stel de bron- en doeltaal in. Via Geavanceerd kun je eventueel extra instructies meegeven. Klik op Vertalen om het vertaalproces te starten.

Optimaliseren

Bij AI-gegenereerde ondertitels is de kans groot dat je nog wat moet bijwerken. Daarvoor zijn verschillende hulpmiddelen voorzien. Zo kun je een ingebouwde spellingscontrole uitvoeren via Spelling / Spellingcontrole. Haal het juiste woordenboek op via het knopje met de drie puntjes en klik op Downloaden. De rest verloopt vanzelf. Je kunt ook nieuwe woorden aan het gebruikerswoordenboek toevoegen. In het menu Spelling vind je verder handige functies als Dubbele woorden zoeken en Dubbele regels zoeken.

Bij Bewerken / Lange titels opdelen kun je instellen dat te lange ondertitels automatisch worden gesplitst zodra ze een bepaalde regellengte overschrijden, bijvoorbeeld 43 tekens. Via Tekens voor in-/uitpunten titels kun je deze gesplitste regels ook laten eindigen met een specifiek leesteken, zoals - of ….

Wanneer je door de ondertitels bladert, zie je mogelijk dat sommige regels een oranje achtergrond hebben in de kolom Tijdsduur. Dat betekent dat ze te kort of te lang zichtbaar blijven in verhouding tot de tekst of de ingestelde leessnelheid. Je kunt de bijbehorende drempelwaarden aanpassen via Instellingen / Voorkeuren, rubriek Algemeen, bij Min. en Max. tijdsduur in milliseconden (standaard respectievelijk 1000 en 8000) en Maximaal aantal tekens/sec (standaard 25). Via Extra / Lijst met fouten krijg je een overzicht van alle ondertitels die deze waarden overschrijden. In dit menu vind je ook nuttige functies als Hoofd-/kleine letters wijzigen en Netflix kwaliteitscontrole, waarmee je de ondertiteling aan verschillende kwaliteitscriteria kunt toetsen.

Weergave bewerken

Standaard slaat Subtitle Edit je ondertiteling op via Bestand / Opslaan in het populaire srt-formaat (SubRip Subtitle). Zo'n srt-bestand bestaat uit platte tekst met sequentienummers, start- en eindtijden en ondertitelregels. Het formaat wordt breed ondersteund en is eenvoudig te bewerken, desnoods met een editor als Kladblok, maar biedt beperkte opmaakopties.

De belangrijkste vormgevingsfuncties zie je wanneer je in Subtitle Edit met rechts klikt op een of meer geselecteerde ondertitels. In het snelmenu vind je opties als Vet, Cursief, Onderstrepen, Kleur, Lettertype en Uitlijnen. Deze opmaak verschijnt als html-tags in de ondertitels en is zichtbaar in de voorbeeldweergave en in videospelers die dit ondersteunen. Via Opmaak verwijderen kun je specifieke opmaakelementen weer weghalen.

Het ASS/SSA-formaat (Advanced SubStation Alpha) biedt meer opmaakmogelijkheden dan srt. Je stelt dit in via Opmaak, in de knoppenbalk van Subtitle Edit, en slaat het resultaat op als .ass-bestand. De gratis tool Aegisub waarover je meer leest in het kader biedt op dit vlak nog meer opties.

Opmaak met Aegisub

Het srt-ondertitelingsbestand is ongetwijfeld het populairste en meest ondersteunde formaat, maar het ass-formaat is handig voor wie de opmaak van de ondertiteling, zoals stijl, positie en zelfs animatie, belangrijk vindt. Ook Subtitle Edit kan hiermee overweg, maar Aegisub is flexibeler. Start de app na installatie op en haal het gewenste ondertitelingsbestand (zoals srt of ass) op. Ga naar Ondertitels en kies Stijlbeheerder. Klik onderaan rechts op Nieuw en vul een stijlnaam in. Leg alle gewenste opmaakelementen vast, zoals lettertype, grootte, vet, cursief, onderstrepen, kleuren (ook voor rand en schaduw), marges, uitlijning, positionering, rotatie en meer.

Bevestig met OK en met Sluiten. Selecteer nu de (gewenste) ondertitels en selecteer net onder de knoppenbalk de gewenste stijl (standaard Default). Bewaar je ondertiteling via Bestand / Ondertitels opslaan als en kies het .ass-formaat. Je zult zelf moeten ondervinden in hoeverre de opmaak door je mediaspeler(s) wordt ondersteund.

Synchroniseren

Een van de vervelendste problemen bij het bekijken van video met ondertiteling is dat de tekst niet synchroon loopt met de dialogen: ze verschijnt net te vroeg of te laat. Dit kun je deels corrigeren in de meeste mediaspelers, maar het gaat vaak beter met een ondertitelingseditor als Subtitle Edit. Kleine afwijkingen kun je handmatig bijsturen door de tijdcodes (begintijd, eindtijd, tijdsduur) aan te passen, al wordt dat snel tijdrovend. Gelukkig kan Subtitle Edit dit ook grotendeels automatisch corrigeren.

Bij een constante verschuiving, waarbij alle ondertitels evenveel afwijken, is de oplossing eenvoudig. Selecteer de gewenste (eventueel alle) ondertitels, ga naar Synchroniseren en kies Verschuiven. Vul de exacte tijdsduur in, bijvoorbeeld 00:00:05,500, en klik op Eerder weergeven of Later weergeven.

Moeilijker is het als de ondertitels geleidelijk verder uit de pas lopen naarmate de video vordert, bijvoorbeeld 5 seconden te vroeg aan het begin en 2 seconden te laat op het einde (lineaire verschuiving). Open dan Synchroniseren / Puntsynchronisatie. Dubbelklik op het eerste foutpunt, stel de juiste tijd in en bevestig met Sync-punt instellen. Doe dit opnieuw bij een volgend foutpunt en klik op Toepassen om de tussenliggende tijdcodes automatisch te laten herberekenen.

Een alternatief is Synchroniseren / Visuele synchronisatie. Kies daarbij de juiste ondertitel (via Tekst) bij het begin van de scène en eventueel een tweede bij het eindpunt. Met de knop Synchroniseren worden de overige tijdcodes verhoudingsgewijs aangepast.

Gebruiken in VLC

We gaan ervan uit dat je nu een geschikt ondertitelingsbestand hebt dat je wilt gebruiken in je favoriete mediaspeler. We tonen hoe dit werkt in VLC media player voor Windows. Via het menu Ondertitels kun je het juiste audiospoor kiezen als de video meerdere sporen bevat, of indien er meertalige ondertitelingsbestanden in de videomap werden geplaatst (zoals <filmnaam>.mp4, <filmnaam>.nl.srt en <filmnaam>.en.srt). Tijdens het afspelen kun je met de V-toets ook snel naar het volgende ondertitelspoor schakelen. Via Ondertitelbestand toevoegen verwijs je naar het gewenste ondertitelingsbestand.

Je kunt in VLC ook de timing bijstellen. Druk tijdens het afspelen op G om de ondertitels 100 ms eerder te tonen of op H om ze 100 ms later te laten verschijnen. Via Gereedschap / Spoorsynchronisatie kun je op het tabblad Synchronisatie exact een tijdswaarde invoeren. Met Ondertitelsnelheid bepaal je hoe snel ondertitels verschijnen en verdwijnen, wat handig is bij een afwijkende framerate. Met Ondertitelduur-factor stel je in hoelang ondertitels in beeld blijven; een waarde van 0,500 bijvoorbeeld houdt ze iets langer zichtbaar.

Om de weergave aan te passen open je Gereedschap / Voorkeuren / Ondertitels/OSD. Bij Ondertiteleffecten kun je onder meer het lettertype, de tekstgrootte, de standaardkleur en de positie van de ondertitels wijzigen.

Gebruiken in Kodi

Tot slot bekijken we hoe je met ondertiteling omgaat in het populaire mediacenterprogramma Kodi.

Tijdens het afspelen klik je rechtsonder op het tekstballonicoon Ondertiteling. Schakel Ondertiteling activeren in en selecteer bij Subtitel het gewenste ondertitelspoor. Je kunt ook kiezen voor Ondertiteling zoeken en verwijzen naar het juiste ondertitelingsbestand. Verder is er de optie Download ondertiteling, maar daarvoor moet je eerst een ondertitelingsservice instellen.

Ga hiervoor in het algemene instellingenmenu - druk eventueel enkele keren op Esc - via het tandwielpictogram linksboven naar Add-ons en kies (Installeer van repository /) Ondertiteling. Selecteer een dienst, bijvoorbeeld OpenSubtitles.org, klik op Installeren en daarna op Configureren. Vul hier je accountgegevens in (in ons voorbeeld aan te maken via www.opensubtitles.org/nl).

Ga terug naar Instellingen en open Speler / Ondertiteling. Bij Talen van te downloaden ondertiteling stel je je voorkeurstaal in (bijvoorbeeld Dutch) en bij Standaard filmdienst verwijs je naar OpenSubtitles.org. In dit menu kun je ook de weergave van ondertitels aanpassen, met opties voor onder meer Positie op het scherm, Lettertype, Grootte, Stijl en Kleur.

Om de timing van ondertitels te corrigeren, klik je tijdens het afspelen opnieuw op het tekstballon-pictogram en kies je Ondertitelsynchronisatie. Met een schuifbalk kun je de ondertiteling enkele seconden vroeger of later laten verschijnen. Simpel, maar wel doeltreffend bij een constante verschuiving.

Lees ook: Films, muziek en meer: beheer al je media met Kodi