Windows 10 is uit en gratis te downloaden voor iedereen. Althans, als je dat wilt... Want hoewel het nieuwe OS erg mooi is én bovendien gratis, is er ook nog genoeg af te dingen op Windows 10. Is het eigenlijk wel zo'n goed idee om over te stappen? We zetten de voors en tegens voor je op een rijtje.

1. Het is nog niet af

Windows 10 is nog helemaal niet af. Hoewel Microsoft al sinds oktober in publieke bèta werkt aan het besturingssysteem, zijn er nog veel dingen in het OS die nog niet helemaal kloppen. Veel van die dingen zijn cosmetisch: Menu's zien er nog inconsistent uit en de Verkenner is nog praktisch hetzelfde. De belangrijkste dingen, zoals de ondersteuning voor drivers en oudere software, werken wel goed, maar je merkt ook wel dat er nog veel zaken niet helemaal af zijn.

Eén van de dingen waaraan je dat goed merkt, is de Edge-browser. Die heeft op dit moment bijvoorbeeld nog geen ondersteuning voor add-ons of plugins. Dat moet 'later dit jaar' nog komen, zegt Microsoft. Je gaat ook nog een aantal kleine kinderziektes vinden in Windows 10, zoals het feit dat je je bureaubladachtergrond niet meer op shuffle kunt afspelen. Hoewel het systeem over het algemeen stabiel werkt, kan het een reden zijn om nog even te wachten met Windows 10 tot Microsoft zijn zaakjes écht op orde heeft.

2. Windows Media Center ontbreekt

Misschien gebruikte je het nooit, maar sommige mensen zweerden bij het Windows Media Center. De verzamelplek voor alle muziek en films was handig voor wie bijvoorbeeld een thuisserver maakte van het Media Center - dat kon bijvoorbeeld met de PlayStation. Helaas is Windows Media Center uit Windows 10 gesloopt. Volgens Microsoft gebeurt dat omdat te weinig mensen de applicatie gebruikten.

Er zijn alternatieven, maar voor echte fans lijkt het erop dat ze het beste nog bij hun oudere OS kunnen blijven.

3. Er zijn mogelijk compatibiliteitsproblemen

Windows 10 is sinds oktober heel uitgebreid getest door ruim 5 miljoen testers. Maar ondanks dat indrukwekkende aantal is het nnog helemaal niet zeker dat Windowsd 10 werkt op álle systemen. In 99% van de gevallen zal Windows 10 werken zoals het hoort, zonder problemen met drivers of compatibiliteit met software. Maar je zult maar net in die 0,5% zitten en een systeem hebben dat nét niet optimaal draait. Dat je een p[rinter niet kunt installeren omdat de driver op mysterieuze wijze niet werkt. Dan zit je met de gebakken peren...

Hoewel Microsoft beweert dat het overgrote merendeel van de systemen zonder problemen werkt met Windows 10, kan het natuurlijk altijd zijn dat net dat ene programma niet werkt. Als je daar bang voor bent, kun je Windows 10 het beste proberen in een virtuele machine. We leggen je hier uit hoe je dat moet doen.

4. Windows Vista/7/8 blijven nog jaren ondersteund

Microsoft wil je dan wel laten overstappen naar Windows 10, maar dat betekent niet dat Windows 7- of Windows 8-gebruikers helemaal worden genegeerd. Sterker nog, de ondersteuning voor Windows 7 loopt nog door tot in ieder geval 2025, en die van Windows 8 zelfs tot 2028.

Het gaat daarbij om standaard-ondersteuning. Als je het hebt over de échte essentiële ondersteuning, dan kan die nog jaren langer doorlopen. Denk maar eens aan Windows XP: Dat stamt uit 2002, maar pas vorig jaar april werd de ondersteuning definitief stopgezet. Je kunt dus nog enkele jaren mee met Windows 7 zonder dat je hoeft in te zitten over je veiligheid. Zelfs Windows Vista heeft nog jaren ondersteuning

Er zijn echter ook genoeg redenen om wél over te stappen.

5. Er zijn allerlei nieuwe features!

Windows 10 is niet alleen veiliger en moderner, maar heeft ook een flink aantal nieuwe features die erg interessant zijn. Zo is er de vernieuwde taakweergave en de virtuele bureaubladen, waarmee je van Windows 10 een waar productiviteitsmonster kunt maken. Cortana is een andere prettige toevoeging, ook al is ze op dit moment nog niet in het Nederlands beschikbaar. Je kunt in Windows 10 bovendien games vanaf je Xbox streamen naar je pc, wat erg goed werkt.

Tel daarbij een nieuw Actiecentrum op, en het fijne vernieuwde startmenu, en Windows 10 heeft genoeg nieuwe functies om direct uit te proberen.
 

6. Het werkt perfect samen met je mobiele apparaat

Windows 10 wordt een universeel besturingssysteem, dat niet alleen op je desktop, maar ook op je smartphone en tablet, en zelfs op je Xbox moet draaien. Dat heeft een paar voordelen: Het is voor ontwikkelaars makkelijker om apps te ontwikkelen (wat voor meer apps zorgt), en je kunt je Xbox makkelijk streamen naar de pc.

Het grootste voordeel is straks echter het Actiecentrum, dat je kunt koppelen aan je smartphone. Op die manier krijg je alle notificaties van je smartphone binnen op je computer, en je kunt er zelfs op reageren met je toetsenbord. Die dienst, genaamd Continuum, maakt het werken met zowel een telefoon als een desktop wel erg aantrekkelijk. Moet je natuurlijk wel eerst een Windows-smartphone voor hebben, maar het kopen daarvan wordt juist ook weer aantrekkelijk door deze functie.
 

7. Microsoft blijft aan Windows 10 werken

Windows 10 is 'de laatste versie van Windows', zegt Microsoft zelf. Dat betekent in de praktijk dat Microsoft nog heel vaak met updates voor het OS komt. Het gaat daarbij niet om beveiligingsupdates, maar ook om nieuwe features die het werken allemaal weer wat makkelijker maken.

Dat betekent dat het op dit moment niet uitmaakt hoeveel functies er nog ontbreken. Die worden na een tijdje toch vanzelf toegevoegd. Alles dat nu nog niet werkt (zoals de plugins in Edge) worden na verloop door Microsoft bij het besturingssysteem toegevoegd.
 

8. Het overstappen is kinderlijk eenvoudig

Vroeger was het overstappen naar een nieuw besturingssysteem een logistieke nachtmerrie. Als je bestanden backuppen, een kopie maken van je schijf, het nieuwe OS vers installeren, bestanden weer terugzetten, en ondertussen maar hopen dat er niks mis gaat. Bij Windows 10 wordt dat proces eindeloos veel simpeler. Het enige dat je hoeft te doen is op 'upgraden' te klikken, en een taal uit te kiezen.

Tijdens het overstappen blijven al je documenten intact, en komen ze zelfs op dezelfde plaats op je bureaublad te staan. Ook programma's en de instellingen daarvan werken gewoon als vanouds in Windows 10, wat het overstappen een aangename verrassing maakt. Uiteraard moet je wel al je bestanden backuppen voor de zekerheid, maar als alles gaat zoals het hoort heb je geen enkel probleem met overstappen. Dus waarom zou je dat niet doen?
 

9. Het is gratis!

Microsoft begint in te zien dat het niet aantrekkelijk is om tegenwoordig nog te betalen voor een besturingssysteem. De gratis Linux-alternatieven kunnen zich tegenwoordig makkelijk meten aan Windows en zijn allang niet meer voor de whizzkids, en Apple geeft upgrades van zijn besturingssysteem ook gratis weg. Zelfs Google probeert een stukje van de markt te veroveren met het eveneens 'gratis' Chrome OS. Waarom zou je dan nog betalen voor een besturingssysteem.

Windows 10 wordt daarom gratis - mits je binnen 12 maanden upgrade. Als je dat ná 29 juli 2016 doet, moet je alsnog geld betalen voor Windows, dus is het zaak binnen dat jaar over te stappen. Ook na die tijd hoef je niet te betalen voor Windows 10, zowel eenmalig als in abonnementsvorm.

Waar Microsoft zijn geld dan mee wil verdienen? Met name uit Office 365-abonnementen, waarvan het bedrijf hoopt dat veel mensen ze gaan afsluiten. Ook pakt Microsoft 30% van de aankoopprijs van apps in de Store, wat bij een groot aanbod een heel lucratief verdienmodel is.

Spatial audio, oftewel ruimtelijke audio, belooft een luisterervaring waarbij het geluid niet alleen van links en rechts komt, maar je volledig omringt. Hoewel de marketingkreten je geregeld om de oren vliegen, is de techniek niet in elke situatie even zinvol. In dit artikel ontdek je wanneer ruimtelijke audio je ervaring verrijkt en wanneer je prima zonder kunt.

Vergeet het statische geluid van je oude vertrouwde stereo-set. Met spatial audio krijgt geluid eindelijk de diepte die het verdient. Dankzij slimme algoritmes die de akoestiek van de echte wereld nabootsen, ontsnapt de audio aan je koptelefoon of soundbar. Geluid beweegt vrij door de kamer, waardoor een helikopter in een film ook echt boven je hoofd lijkt te cirkelen. Het is de overstap van een platte foto naar een hologram, maar dan voor je oren.

Bioscoopervaring thuis

De meest logische toepassing voor spatial audio is zonder twijfel de moderne filmervaring. Wanneer je een blockbuster kijkt die is gemixt in formaten zoals Dolby Atmos, komt de techniek pas echt tot leven. Een helikopter die overvliegt of regen die op een dak klatert, krijgt een verticale dimensie die voorheen onmogelijk was met een standaard hoofdtelefoon of een simpele soundbar.

Voor filmliefhebbers die niet de ruimte hebben voor een volledige surround-installatie met fysieke speakers in het plafond, biedt spatial audio een overtuigend en compact alternatief dat de zogenaamde immersie aanzienlijk vergroot.

©ER | ID.nl

Muziek met een extraatje

Voor muziek is het nut van ruimtelijke audio iets genuanceerder en sterk afhankelijk van de productie. Bij klassieke concerten of live-opnames kan de techniek je het gevoel geven dat je midden in de concertzaal zit, waarbij de akoestiek van de ruimte tastbaar wordt. Ook bij moderne popmuziek die specifiek voor dit formaat is geproduceerd, kunnen artiesten creatiever omgaan met de plaatsing van instrumenten of subtiele geluidseffecten.

Toch blijft voor de purist die zweert bij een eerlijke, ongefilterde weergave van een studio-album de traditionele stereomix vaak de voorkeur genieten, omdat spatial audio de oorspronkelijke balans soms onnatuurlijk kan veranderen.

Gaming en de functionele voorsprong

In de wereld van gaming verschuift de waarde van spatial audio van puur esthetisch naar functioneel. Vooral in competitieve shooters is het horen van de exacte positie van een tegenstander een serieus dingetje. Door gebruik te maken van ruimtelijke audio kun je voetstappen boven, onder of achter je nauwkeurig lokaliseren. Dat geeft niet alleen een intensere spelervaring waarbij je volledig wordt opgeslokt door de spelwereld, maar biedt ook een tactisch voordeel dat met standaard audio simpelweg niet te evenaren is. Hierdoor is de techniek voor fanatieke gamers bijna onmisbaar geworden.

Wanneer kun je het beter uitschakelen?

Ondanks de indrukwekkende demonstraties is spatial audio niet altijd de beste keuze. Voor dagelijks gebruik, zoals het luisteren naar podcasts of het kijken van het journaal, voegt de extra ruimtelijkheid weinig toe en kan het de verstaanbaarheid van stemmen zelfs negatief beïnvloeden. Ook bij oudere opnames die door softwarematige kunstgrepen naar ruimtelijk geluid worden omgezet, ontstaat er vaak een hol en onnatuurlijk resultaat. In dergelijke gevallen is een zuivere stereoweergave nog altijd de meest betrouwbare weg naar een prettige luisterervaring.

Met het kiezen van een eigen thema, bedieningspanelen en omgeving zet je je Android- of iOS-toestel pas echt naar je hand. Android 16 en iOS/iPadOS 26 bevatten voldoende mogelijkheden voor een gepersonaliseerde omgeving. Hoe je te werk gaat, lees je hier.

In dit artikel kijken we naar Android 16 en iOS 26. Voor Android maken we gebruik van een Samsung-toestel in combinatie met One UI 8. We beginnen met Android, want de meest recente versie beschikt over interessante opties om de omgeving te personaliseren. Verderop lees je over iOS 26.

Ben je wat uitgekeken op de statische achtergronden van je Android-toestel, dan kun je een dynamische achtergrond gebruiken. Open de instellingen en kies Achtergrond en stijl, Achtergronden wijzigen. Blader naar beneden en tik op Dynamisch vergrendelscherm. Hier kun je verschillende categorieën kiezen. Kies maximaal vijf aansprekende categorieën. Vervolgens wordt elke 2 weken een nieuwe set afbeeldingen geladen. Standaard worden de nieuwe afbeeldingen alleen gedownload met een wifi-verbinding. Wil je dat de plaatjes ook via een mobiele verbinding worden bijgewerkt, dan activeer je Downloaden met mobiele gegevens. Als je geen veranderende foto’s wilt zien, maar in plaats hiervan veranderende kleuren, kies je in de sectie Kleuren voor Dynamisch.

Bediening met één hand

Als je gebruikmaakt van een telefoon met een relatief groot scherm, kun je het systeem hier beter rekening mee laten houden. Tik in de instellingen op Geavanceerde functies en schakel de optie Bediening met één hand in. Je kunt de verschillende elementen op het scherm nu beter met één hand (je duim) bedienen.

Wil je een specifieke app in een andere taal gebruiken, dan hoef je hiervoor niet de volledige gebruikersomgeving om te zetten. Kies in de instellingen voor

Algemeen beheer, Talen van app. Kies de app waarvoor je de taal wilt instellen en kies een taal uit de lijst Alle talen. Je kunt op elk moment terugkeren naar de oorspronkelijke instelling: kies in hetzelfde venster voor Systeemstandaard.

Snelle instellingen

Geef het onderdeel Snelle instellingen (Quick Panel) een eigen indeling. Het onderdeel verschijnt wanneer je met de vinger vanuit de rechterbovenhoek naar beneden veegt. Tik op de knop met de pen. Eerst bepaal je de volgorde van de elementen: tik op een component en sleep het vervolgens naar de gewenste locatie. Tik hierna op Bewerken: je vindt deze knop bij de onderdelen die je kunt aanpassen. Je kunt vervolgens de individuele knoppen verplaatsen naar een andere locatie. Ook kun je deze knoppen verwijderen (gebruik het minteken linksboven elk pictogram) en andere knoppen toevoegen via het venster Beschikbare knoppen. Tot slot is het mogelijk om het gedeelte met de knoppen groter te maken, zodat je meer knoppen in één keer ziet. Pak de onderrand van het blok en sleep de rand naar beneden, totdat een extra rij met knoppen verschijnt. Tevreden met de instellingen? Bevestig met een tik op Gereed.

Niet meer los

Geeft je Android-toestel het onderdeel Snelle instellingen apart weer van het scherm met de meldingen? In het verleden waren beide schermen gecombineerd in één weergave. Wil je terug naar die oude situatie? Open het onderdeel Snelle instellingen in de bewerkingsmodus (via de knop met de pen). Tik hierna op Vensterinstellingen. Kies voor Samen: beide vensters worden weer gecombineerd zoals vanouds. Je kunt ook kiezen om het venster Snelle instellingen links in plaats van rechts te tonen. Kies in hetzelfde scherm voor Quick Panel aan linkerkant.

Je hoeft geen genoegen te nemen met losse vensters.

Aangepaste pictogrammen

Toe aan andere vormen voor de pictogrammen in Android? Dat is mogelijk. Tik op een leeg gedeelte van het thuisscherm. Onderin verschijnt een balk met keuzen. Kies voor Achtergrond en stijl. Kies voor Pictogrammen. Vervolgens kun je kiezen uit verschillende vormen, waaronder een boog, vierkant en rechthoek. Of je deze functie aantreft op je telefoon, is afhankelijk van de fabrikant. Bij Samsung heb je de app Good Lock nodig. Je vindt deze als beschikbare download in de Galaxy Store. Bij Pixel-telefoons is de optie direct toegankelijk via de gebruikersomgeving. 

Verlichtingseffect

Krijg je een melding binnen, dan kun je het als een subtiele lijn rondom het scherm tonen. Via instellingen kies je voor Meldingen, Pop-upstijl melding. Tik op Verlichtingseffect toevoegen. De optie Basis geeft een subtiele lijn, maar je kunt ook uitgebreidere effecten tonen, zoals Spotlight of Echo. Kies de tab Kleur om een aangepaste kleur te kiezen. Normaal gesproken past de kleur zich aan de app aan. In de sectie Geavanceerd kun je details aanpassen, zoals transparantie, breedte en duur van het effect. De kleur kan ook op basis van een trefwoord veranderen. Tik op Kleur van verlichtingseffect op trefwoord. In de sectie Trefwoord tik je op het plusteken (+) om nieuwe trefwoorden (bijvoorbeeld van contactpersonen) op te geven. Kies hierna de kleur die je wilt toepassen op het verlichtingseffect.

iOS

Ook iOS (en iPadOS) kun je goed naar je hand zetten. Recent bracht Apple iOS 26 uit. Mogelijk verwachtte je iOS 19 als logische opvolger van versie 18, maar de makers uit Cupertino hanteren voortaan een ander naamschema. iOS 26 verwijst naar 2026. Opvallend aan deze editie is het nieuwe Liquid Glass Design, waarin transparantie en spiegelingen een grote rol spelen. Er zijn volop aanpassingsmogelijkheden, beginnend bij het vergrendelingsscherm. Tik hierop en kies Pas aan, Pas huidige achtergrond aan.

Tik op de datum bovenin om een widget te kiezen en meer informatie te tonen, bijvoorbeeld het weer. In het venster vind je een overzicht van bruikbare widgets en suggesties. Waar mogelijk gebruikt iOS het ‘glass’-ontwerp, dus ook bij de klok. Gelukkig kun je dit aanpassen als je niet enthousiast bent. Tik erop en schakel onderin het venster tussen Glas en Effen. In hetzelfde venster kun je ook een kleur selecteren, terwijl je met de schuifregelaar de dikte van de klok kiest. Via Voeg widgets toe kun je extra widgets op het vergrendelingsscherm plaatsen. Via het element onderin kun je swipen tussen verschillende achtergronden.

Thuisscherm

Ook het thuisscherm zetten we naar onze hand. Tik op een leeg gedeelte en kies Wijzig, Pas aan. Je kunt nu kiezen hoe de pictogrammen worden getoond. De standaardmodus ken je al van eerdere versies. Kies voor Donker om de pictogrammen donker te maken. Dit werkt nog niet voor alle pictogrammen: de app-maker moet hiermee rekening houden. Kies Helder als je alle pictogrammen een uniforme, lichte uitstraling wilt geven. Tot slot is er Getint: hiermee kun je de pictogrammen een eigen kleur en contrast geven.

Minderen

Je kunt de transparante uitstraling van iOS 26 niet volledig uitschakelen. Toch bestaan er een paar trucs om het Liquid Glass-ontwerp iets te verminderen. In de instellingen kies je voor Toegankelijkheid, Beweging en activeer je de optie Verminder beweging. Verder kies je Toegankelijkheid, Weergave en tekstgrootte en kies je Maak minder doorzichtig.

Donkere modus

Via de app Instellingen kun je meer onderdelen van de gebruikersomgeving tweaken. Tik in de instellingen op Scherm en helderheid en kies tussen de lichte en donkere modus (Licht en Donker). Bovendien kun je hier de tekstgrootte aanpassen en de tekst op het scherm dikker tonen (via Vette tekst). Dit kan helpen om de tekst beter leesbaar te maken. Om eenvoudig achtergronden aan te passen, kun je via instellingen ook kiezen voor Achtergrond en tikken op Voeg nieuwe achtergrond toe.

Werp ook een blik bij Beginscherm en appbibliotheek. Hier bepaal je onder meer of aanbevolen en recente apps moeten worden getoond in het Dock (het gedeelte onderaan het scherm). Wil je het Dock zo opgeruimd mogelijk houden, dan haal je de vinkjes weg bij Toon appbibliotheek in Dock en Toon aanbevolen en recente apps in Dock.

Volledig scherm

Vooral als je een iPad hebt, kun je meer uit het schermoppervlak halen door te werken met vensters. Je kunt dan meerdere apps naast elkaar plaatsen. Werken met vensters is overigens niet verplicht. Schuif met je vinger vanaf de rechterbovenhoek naar beneden, zodat het bedieningspaneel opent. Tik op de knop Apps in vensters. Je vindt deze op de onderste rij, naast het pictogram van de batterij. Kies vervolgens tussen Apps in vensters of Stage Manager. Die laatste optie zorgt ervoor dat apps schermvullend worden getoond. 

Berichten

Ook voor veel apps hoef je niet genoegen te nemen met de standaardinstellingen en kun je deze personaliseren. Goed voorbeeld is de app Berichten. Geef personen met wie je vaak communiceert een eigen achtergrond. Open de app en tik op de naam van de persoon voor wie je een achtergrond wilt instellen. Tik op Achtergronden. Je kunt kiezen uit foto’s, maar ook uit vaste kleuren. In de sectie Suggesties vind je een combinatie van standaardfoto’s en foto’s die je eerder zelf hebt gemaakt. Sommige foto’s zijn geanimeerd: je kiest eerst de foto en kunt dan vaak ook een kleurenschema selecteren. Heb je na verloop van tijd geen behoefte meer aan een specifieke achtergrond, dan selecteer je de naam van de contactpersoon en kies je Geen. Houd er rekening mee dat de achtergrond ook wordt aangepast bij de contactpersoon.

Safari

Maak je gebruik van Safari? De gebruikersomgeving is ook onder handen genomen en vooral op dieet gegaan: het aantal knoppen is teruggebracht en het grootste deel van de bediening loopt nu via swipes. Zet ook de browser naar je hand. Via instellingen kies je voor Apps, Safari. In de sectie Tabbladen geef je aan in hoeverre je wél de bedieningselementen wilt zien. Standaard is Compact geactiveerd, maar je kunt hier ook kiezen voor Onder en Boven. 

Bestanden

De app Bestanden heeft in iOS 26 ook volwassen opties om de omgeving verder te personaliseren. Zo kun je mappen een eigen kleur geven zodat je ze beter kunt onderscheiden. Tik op een map en houd de map vast totdat het menu verschijnt. Kies Pas map en tags aan. Tik op Tags en kies de gewenste kleur. Je kunt via hetzelfde venster ook emoji’s aan de map toevoegen.

Op bestandsgebied kun je ook aangeven welke app voor het bestand moet worden geopend. Tik op een bestandsnaam en houd ingedrukt totdat het menu verschijnt. Kies voor Open met en selecteer de gewenste app. In hetzelfde menu kun je ook de elders besproken app Voorvertoning kiezen. Vooral bij documenten en foto’s (zoals pdf- en jpg-bestanden) werkt deze app goed.