Dat wifi-mesh-systemen voor velen een ideale oplossing zal zijn staat niet ter discussie, maar is het per definitie voor iedereen de beste oplossing? In dit artikel bespreken we een aantal alternatieven voor mesh-systemen die afhankelijk van jouw huis en jouw situatie zeker ook interessant kunnen zijn.

De opkomst van wifi-mesh-systemen is wellicht de meest interessante ontwikkeling op netwerkgebied van de laatste jaren. Toch zijn er nog genoeg argumenten om niet direct voor een kant-en-klaar mesh-systeem te gaan. Elke omgeving is tenslotte anders en de indeling van elk huis, de huidige hardware en de exacte wifi-problematiek verschilt soms ook sterk. Ons primaire argument blijft dat er nog altijd niets boven een kabel gaat. Het veelgehoorde argument dat een kabel trekken veel gedoe is, houdt geen stand voor de echt intensieve gebruiker die echt de garantie van prestaties en stabiliteit zoekt.

Toch komt ook in een volledig bekabeld huis menig wifi-mesh-systeem tot zijn recht; veel producten ondersteunen immers een bedrade backhaul, wat grote voordelen biedt boven alles volledig draadloos. Verder bestaan er ook nog andere alternatieven die we in dit artikel zullen bespreken.

We kunnen ons ook voorstellen dat de kosten van een compleet mesh-systeem een rol spelen, de prijs van een betaalbaar mesh-systeem met twee satellieten neigt al richting de tweehonderd euro. En wat doe je als je een goede router hebt staan en die je liever niet volledig aan de kant schuift?

©PXimport

Als je budget krap is, dan is een alternatieve – en inmiddels al best oude – oplossing voor een matig wifi-bereik een repeater (ook vaak range-extender genoemd). Afhankelijk van de specificaties kun je een repeater al kopen vanaf twee tientjes.

Een repeater en een mes-systeem lijken in de basis best veel op elkaar. Het pakt je bestaande wifi-netwerk op, op een plek in huis waar de verbinding nog goed is en breidt dat uit. Helaas zijn de prestaties van veel repeaters ronduit slecht … iets wat ook onze ervaring is met tientallen geteste repeaters door de jaren heen.

Waar de meeste mesh-oplossingen krachtige, moderne op elkaar afgestemde chips, goede ondersteunende componenten en uitgekiende software gebruiken wordt op de meeste repeaters tot aan de bodem bezuinigd. Vergelijk de ervaring zoals die tussen een high-end en een budgettelefoon: ze lijken in theorie op elkaar, maar de ervaring is totaal anders.

©PXimport

Tweede netwerk

Het gros van de repeaters zet een ander netwerk op. Elke vorm van ‘seamless roaming’ is veelal niet mogelijk, oftewel dat je zonder dat je merkt wordt overgezet van het netwerk van je router naar dat van je repeater. Daarbij komt dat sommige smartphones en tablets maar al te graag hun huidige netwerk ‘vasthouden’ en zelfs wanneer de verbinding matig is niet overschakelen naar de repeater. Het resultaat is een ongelukkige gebruiker.

Zelfs als je dat als handige gebruiker weet te verhelpen, blijft het probleem dat je per definitie vijftig procent van je capaciteit inlevert, als gevolg van de manier waarop repeaters werken. Luxere repeaters zoals de AVM Fritz!WLAN Repeater 1160 ondervangen dat door slim met de vrije 2,4- of 5GHz-band om te gaan, maar zo’n product komt qua prijs al in de buurt van de mesh-systemen (en de andere alternatieven in dit artikel).

Desondanks kan een repeater prima zijn, als je voor jouw huis enkel een oplossing zoekt om de wifi-prestaties in een klein deel van het huis te verbeteren. Bijvoorbeeld als een matige verbinding hebt in de schuur, bijkeuken of op het toilet. Plekken waar je niet zoveel snelheid nodig hebt (video streamen hoeft daar niet), maar waar een repeater het wifi-netwerk net voldoende boost kan geven om ook daar gewoon even iets op te kunnen zoeken met je browser. Dan valt er wat betreft prijs en installatiegemak weinig op een repeater af te dingen.

©PXimport

Als je reeds een degelijke router hebt, dan voelt de aanschaf van een kant-en-klaar mesh-systeem mogelijk als geldverspilling. En als je een prosumer-router hebt vanwege de veelal zeer uitgebreide functionaliteit, bijvoorbeeld voor de vpn-verbinding of uitgebreide vlan-functionaliteit, dan constateren we dat de gebruiksvriendelijkheid van wifi-mesh-systemen vaak ten koste gaat van dergelijke specifieke functies. Het uitbreiden vanaf je huidige router kan dus interessant zijn zowel vanwege je budget als mogelijkheden. Dat is dan ook iets waar een aantal bedrijven zich dan ook vol op richten. We bespreken twee voorbeelden van sterk verschillende implementaties, van ASUS en AVM.

©PXimport

AVM Fritz!Box

AVM is in Nederland vooral bekend van de Fritz!Box-routers die Xs4all-gebruikers bij hun abonnementen krijgen. Maar ook hun los verkochte routers worden structureel door ons getest (overwegend positief) wat betreft prestaties en functionaliteit. Niet vreemd dat het bedrijf daar verder op wil bouwen. Inmiddels heeft AVM ook mesh-producten.

Waar het gros van de concurrenten geheel nieuwe producten op de markt zetten, kiest de Duitse marktleider voor firmware-updates voor hun bestaande producten. Hierdoor hebben veel AVM-gebruikers in een klap een mesh-router in huis. Vervolgens toverde AVM het topmodel repeater/accesspoint, de Fritz!WLAN repeater 1750E, om tot mesh-satelliet.

AVM heeft dus geen breed assortiment satellieten, maar zeventig euro voor een losse mesh-satelliet is een scherpe prijs, zeker voor een merk dat normaliter niet om hun lage prijzen bekend staat.

In dezelfde testopstelling als bij de test van wifi-mesh-systemen houden de 1750E-satellieten goed stand. Concurrentie voor de betere AC2200 triband-satelliet is geen enkele dualband-product, maar als AC1750-product presteert de 1750E prima. En daarbij raken de extreem uitgebreide mogelijkheden van de Fritz!Box zelf niet verloren.

Rekenen we de kosten van een luxe Fritz!Box mee, dan vinden we het puur voor de mesh een pittig geprijsd pakket. Maar wanneer je al zo’n router hebt, is deze mesh-uitbreiding wel het aantrekkelijkste alternatief.

AVM Fritz!Box

Prijs
€ 79,- – € 249,- (router), € 70,- (satelliet)
Websitehttps://nl.avm.de8Score80

Uitbreiden wordt universeel

©PXimport

ASUS AiMesh

Hoewel ASUS ook dit jaar weer met zijn Lyra-product meedoet in onze vergelijkende test van wifi-mesh-systemen, lijkt hun hart eigenlijk te liggen bij het concept AiMesh. Wat AiMesh uniek maakt, is dat je alle AiMesh-compatibele producten (momenteel enkele tientallen bestaande routers) naar eigen inzicht kunt opstellen als mesh-router of mesh-satelliet. Hierdoor kun je vrij mesh-combinaties maken, afhankelijk van je budget en wensen, met in theorie zeer krachtige routers als mesh-satellieten.

Ook hier is het voordeel dat je je bestaande router kunt behouden en daarmee de uitstekende routerfuncties van ASUS behoudt, bijvoorbeeld op gebied van vpn, extreme tweak-opties en meerdere gastnetwerken.

Wij gingen met AiMesh aan de slag met twee ASUS Blue Cave-routers. Deze router kost circa 200 euro en heeft uitstekende 5GHz-prestaties en een 4x4-antenneopstelling. De installatie stelt weinig voor: je update de firmware, stelt één exemplaar als AiMesh-router in en de ander als AiMesh-node. Voor de echte leek is gewone mesh eenvoudiger, maar met minimale kennis kom je er eenvoudig doorheen.

Goed, maar kan beter

De Blue Cave-router is als router beter dan de routers van de gewone wifi-mesh-systemen. In de praktijk valt op dat deze AiMesh-opstelling onze basiseis van ‘gewoon overal goed wifi’ zeker kan waarmaken, voor het gevoel werkt het overal goed. Duiken we echter wat dieper in de prestaties, zeker met de kosten in ons achterhoofd, dan valt daar nog wel iets op af te dingen. Zo is een Blue Cave-router een dualband-apparaat met een capaciteit die niet kan tippen aan een (goedkoper) AC2200-mesh-systeem. In theorie zouden twee van deze routers dankzij MU-MIMO zeer slim onderling kunnen communiceren, bijvoorbeeld door twee van de vier aanwezige 5GHz-streams als backhaul in te zetten en de twee overgebleven 5GHz-streams te gebruiken om met de client te communiceren. In de praktijk is daar geen sprake van.

Het AiMesh-systeem werkt absoluut, maar we denken dat er veel meer in zou moeten zitten. Op de manier waarop het nu werkt, functioneert een van de routers vooral als een iets slimmere repeater met spierballen, met vooral de basale mesh-voordelen zoals een gedeeld ssid en betere roaming als pluspunten. We houden een slag om de arm totdat we zelf een triband-AiMesh-combinatie in de praktijk zien en testen.

Vooralsnog is ook AiMesh vooral interessant als je reeds geïnvesteerd hebt in een stevige ASUS-router. Heb je nog geen bestaande AiMesh-apparaten, dan zijn er aantrekkelijkere AC2200-mesh-systemen.

©PXimport

ASUS AiMesh

Prijs
€ 99,- – € 349,- per router/node
Websitewww.asus.com8Score80

Powerline

Powerline-technieken zijn meegegroeid met onze draadloze netwerken, en het heeft enkele jaren geduurd voordat we echt degelijke implementaties zagen. Mocht je ooit met powerline hebben geëxperimenteerd en de techniek hebben afgeschreven vanwege een gebrek aan stabiliteit en prestaties, dan kunnen we verklappen dat daar grote stappen in zijn gemaakt.

Powerline-systemen gebruiken de elektrische bedrading in je huis. Niet echt draadloos dus, maar de meeste woningen bevatten meer dan genoeg elektrakabel in de muur. Het idee is eenvoudig: elektriciteit werkt op louter op de 50Hz-frequentie over die bedrading (althans in Nederland en België) en het is prima mogelijk om signalen op andere frequenties over diezelfde bedrading te sturen voor andere zaken. In dit geval: jouw data.

©PXimport

Powerline met wifi

De powerline-adapters met wifi zijn een bekende uitbreiding op het bestaande netwerk, waarbij je begint op een met ethernet bekabeld stukje van je huis en met powerline een brug slaat naar een plek waar de wifi matig is … waar vervolgens een draadloos netwerk wordt uitgezonden. Feitelijk een accesspoint zonder ethernetkabels. Sommige kits bieden zelfs twee wifi-punten of geïntegreerde (slimme) contactdozen. Qua kosten duurder dan een simpele repeater, maar in een huis waar powerline werkt zijn de prestaties normaal gesproken veel beter. Het doortrekken van de ethernetkabel blijft echter altijd het beste.

©PXimport

Prestaties schommelen

Het is belangrijk dat je beseft dat de prestaties van powerline-producten, ongeacht merk of type, sterk situatieafhankelijk zijn. Bij wifi kunnen de prestaties per huis ook wel wat schommelen, maar bij powerline kan een product in huis A uitstekend werken, terwijl het in huis B ronduit slecht of zelfs helemaal niet werkt. Dat geldt zelfs voor een product dat in een test uitstekende prestaties neerzet. Dat maakt het nagenoeg onmogelijk om powerline-producten daadwerkelijk hard aan te bevelen. Je moet het namelijk altijd zelf uitproberen. Koop je product daarom bij een winkel met een goed retourbeleid! Powerline-producten of mesh-producten die door powerline ondersteund worden zijn in potentie topoplossingen wanneer het trekken van ethernetkabels niet mogelijk is, maar in sommige huizen zal het simpelweg niet werken.

Mesh met powerline

©PXimport

Zoals gezegd gaat er wat pure prestaties betreft niets boven een bedrade backhaul. Mesh-oplossingen die daar gebruik van kunnen maken zijn uitstekend, maar als alles bekabeld is dan zijn losse accesspoints een goed alternatief. Op pagina ## leggen we uit hoe je je hele huis voorziet van netwerkkabels.

Een eenvoudig accesspoint werkt niet heel anders dan je draadloze router. Het is dan ook niet vreemd dat menig router ook als accesspoint kan functioneren. Zaken als roaming (oftewel het overschakelen van accesspoint naar accesspoint) zijn wel iets om rekening mee te houden. Immers, wanneer je (verschillende) routers als accesspoint of losse accesspoints gebruikt, zal het roamen tussen de accesspoints minder soepel verlopen dan wanneer je accesspoints gebruikt die onderdeel zijn van een systeem zoals Ubiquiti Unifi of een wifi-mesh-systeem.

Losse accesspoints zijn veelal goedkoop (slechts enkele tientjes) en meestal betrouwbaarder dan vergelijkbaar geprijsde repeaters en powerline-oplossingen (al geldt ook hier dat goedkoop soms duurkoop is). Zolang die kabels er maar liggen, zijn er geen goedkopere alternatieven die even goed werken.

©PXimport

Zakelijk voor thuis

De volgende stap zijn de zakelijke accesspoints: ze zijn sneller, betrouwbaarder en hebben meer mogelijkheden. Ze bieden zeer uitgebreide software, die voor zowel zakelijke gebruikers als prosumers interessant zijn. Vooral het gecentraliseerde beheer waarbij meerdere punten vanuit één programma worden beheerd, is interessant. Daarin ligt ook de uitdaging, want menig zakelijk accesspoint-systeem vereist dat je de software op een fysiek systeem hebt draaien om aanpassingen aan het netwerk te maken, of aanschaf van een zogenoemde controller die die rol over neemt (wat extra kosten met zich meebrengt). Voor de tech-fanaat geen probleem, maar voor de echte leken zijn deze systemen niet gebruiksvriendelijkheid genoeg – ze hebben het labeltje ‘zakelijk’ niet voor niets.

Toch zijn wij uitermate gecharmeerd van het Auranet-systeem van TP-Link. Je kunt al voor circa 60 euro een AC1200-klasse accesspoint van dat merk op de kop tikken. Tevens zijn we fan van het iets duurdere Ubiquiti UniFi-systeem, dat zich door de jaren heen dik bewezen heeft. Wat prestaties betreft zijn deze producten ongeslagen en ze zijn extreem betrouwbaar. Net als mesh-oplossingen zijn dergelijke systemen veelal in staat om ook zaken als roaming en hand-over goed uit te voeren. En als je ze combineert met een PoE-switch, dan kan kun je ze meestal heel chic aan de muur of het plafond wegwerken. Voor de tech-fanaat met bekabeling in huis is dit dus de te bewandelen weg.

©PXimport

AC-klasse accesspoints

Conclusie

Zoek je goede wifi in huis, dan is er genoeg te kiezen. Zeker nu mesh-systemen breed beschikbaar zijn, is goede wifi nog nooit zo makkelijk geweest. Afhankelijk van de aanwezige hardware in jouw huis, de staat van de bekabeling (zowel ethernet als elektra) en je budget, zijn er de nodige alternatieve oplossingen die echt het overwegen zijn.

De belofte is duidelijk: sneller op temperatuur, krokanter van buiten, malser van binnen. Met de Easy Fry Infrared zet Tefal als eerste bekende fabrikant infraroodtechnologie in bij een airfryer. De warmte van boven zorgt voor snelle opwarming; het klassieke element onderin zou garant moeten staan voor gelijkmatiger garing. ID test deze noviteit uit.

Wat is er écht nieuw?

Airfryers zijn er in allerlei uitvoeringen. Eén bakmand, twee, naast elkaar, boven elkaar, met stoom, zonder stoom. De meeste modellen zijn varianten op een eerder model met net een extra toevoeging of snufje. Tefal kwam recent met iets wat wel nieuw te noemen is, en dat is de combinatie van hitte via een element en hitte via infraroodlampen. De IR-straling komt van boven, de hitte van het metalen element van onderen. Samen zouden ze moeten zorgen voor enerzijds snelle opwarming en anderzijds gelijkmatige garing. Infraroodlampen kun je kennen vanuit warmtelampen of sauna's. Ze verwarmen vooral het oppervlak waarop ze schijnen. Zou dit een slimme combinatie zijn?

©Tefal

Formaat, bouw en mand: 7 liter

Eerst wat praktische informatie. De Tefal Easy Fry Infrared is een apparaat van 27,9 × 31,3 × 42,1 cm (B/H/D). Hij weegt iets meer dan 5 kilo en heeft een snoer van 1,20 meter. De bakmand trek je in zijn geheel uit het apparaat, onderin zit een verwijderbaar roostertje voor luchtcirculatie. De inhoud van de mand is 7 liter en je zou er 1,5 kilo aan eten in kunnen bereiden. Dat is theorie, in de praktijk werken lagere hoeveelheden beter - maar dit geldt voor elke airfryer. Bovenop zitten de aan-uitknop, twee tiptoetsen voor tijd en temperatuur, toetsen voor de voorkeuzeprogramma's en een extra knop voor een extra crispy finish (daarover verderop meer).

Wat meteen opvalt, is de grote bakmand. Die biedt ruim plaats aan bijvoorbeeld vier kaiserbroodjes of een royale hoeveelheid groenten om te grillen. De bak is rechthoekig, en het rooster onderin zorgt voor een kleine verhoging. Je etenswaren liggen niet direct op de bodem van de mand maar iets erboven; dit is nodig voor de circulatie van lucht.

©Saskia van Weert

Kijkvenster met led: handig meekijken of gimmick?

Opvallend is het transparante kijkvenster boven de lade. Hierdoor zie je de inhoud van de mand liggen en kun je de garing in de gaten houden. Dat werkt goed, en is ook handig om bij te houden of je je eten al moet omdraaien.

©Tefal

Bediening en programma's: snel kiezen, extra crispy-knop

De bediening wijst zichzelf, zeker na doornemen van de gebruiksaanwijzing. Je kiest zelf een combinatie van tijd en temperatuur, of een van de voorkeuzeprogramma's. Standaard start het apparaat in de stand Airfryer. De andere opties zijn roosteren, grillen, toasten, opwarmen, bakken, dehydrateren, en tot slot knapperige finish (crispy finish). Dit laatste is een leuk snufje. Je voegt deze optie met een druk op de knop toe aan een gekozen programma en de bereidingstijd wordt uitgebreid met 2 minuten extra op 230 graden. Speciaal bedoeld voor eten dat je extra krokant wilt hebben.

De voorkeuzeprogramma's zijn instellingen met een vastgestelde tijd en temperatuur. Zo start Airfryen met 190 graden en 10 minuten. Zowel tijd als temperatuur pas je eventueel aan voordat de bereiding start, en tijdens de bereiding gaat dat ook prima. Het programma om te drogen (dehydrate) heeft een vaste temperatuur van 70 graden, dit kun je niet zelf aanpassen. Je start het programma met de startknop. Als je tussentijds de bak opent om je eten op te schudden of om te keren, pauzeert het programma. Het gaat automatisch verder als je de bak weer sluit.

©Tefal

Merkbaar sneller zonder voorverwarmen

De airfryer is opvallend stil en ook het piepje als het eten klaar is, is bescheiden. Prettig, want airfryers maken vaak best een hoop herrie. Na einde van het programma staat de machine in stand by-stand. Na een minuut of vijf piept hij nog eens. Het doel daarvan is ons onduidelijk. Om ongewenste geluiden te voorkomen, is het aan te raden na gebruik de stekker uit het stopcontact te halen.

Prestaties: van kip en friet tot broodjes en groente

Dan de prestaties. Die zijn zonder meer goed. In enkele weken tijd is er van alles in deze airfryer bereid. Van kippendijen tot frites en snacks, van groenten tot aan afbakbroodjes. Voorverwarmen is niet nodig, want de airfryer is zeer snel warm. De resultaten zijn meer dan uitstekend en het eten is ook daadwerkelijk sneller klaar dan in eerder geteste machines. Reken op een tijdsbesparing van zo'n 20 procent. Dit hangt natuurlijk af van wat je precies maakt en hoeveel, maar gerechten waren in de testperiode eigenlijk altijd sneller klaar dan vooraf verwacht.

Na bereiding haal je je eten met een siliconen tang uit de bak. In de gebruiksaanwijzing staat dat je de bak niet ondersteboven mag houden om eten in een schaal te kieperen, vanwege eventuele hete olie of heet vocht dat zich onder het rooster verzamelt. Een nuttig advies, zeker voor de bereiding van vlees, maar bij iets als broodjes afbakken natuurlijk wat overbodig.

Schoonmaken: vaatwasser kan, maar let op inbranden

Zowel de bak als het uitneembare rooster kan na gebruik en afkoelen in de vaatwasser. Wat betreft schoonmaken komt eigenlijk het enige (relatieve) nadeel aan het licht. Beide onderdelen bakken snel aan. Al na enkele keren ontstonden er zwarte aanbaksels op het rooster en in de bakmand. Deze zijn gelukkig met bbq-reiniger wel weg te krijgen uit de mand, maar het is wel een aandachtspunt. Ook de behuizing, het gedeelte waar de mand op staat in de airfryer, vertoont al wat zwarte inbrandplekken die niet weg te poetsen zijn.

©Saskia van Weert

Duurzaamheid & onderhoud

Let verder op met spetterend eten. Als vetspetters vanaf de binnenzijde tegen het transparante venster komen, zijn deze niet meer te verwijderen. Het venster is namelijk niet los te halen. Op de lange termijn kunnen we ons voorstellen dat er daardoor vlekken ontstaan, waardoor je minder zicht hebt op je voedsel.

©Tefal

Conclusie

De Easy Fry Infrared doet precies wat Tefal belooft: hij is razendsnel op temperatuur en levert mooi krokante resultaten met een sappige binnenkant. In de praktijk win je echt tijd, zonder te hoeven voorverwarmen, en de stille werking en het kijkvenster maken 'even tussendoor checken' prettig. De ruime 7-liter mand is fijn voor gezinnen of grotere porties, en de extra crispy-knop is een bruikbare bonus voor wie nét wat meer bite wil.

Daar staat tegenover dat dit een apparaat is dat aandacht vraagt bij schoonmaken. De mand en het rooster kunnen relatief snel inbranden, en vetspetters tegen het niet-losneembare kijkvenster zijn lastig of niet te verwijderen, iets om rekening mee te houden als je veel vette gerechten maakt.

Kortom: zoek je vooral snelheid, krokant resultaat en een ruime bak met handig zicht op de voortgang, dan is de Tefal Easy Fry Infrared een sterke keuze.

De servers van Call of Duty: Warzone Mobile gaan op 17 april voorgoed offline, waardoor de game vanaf dat moment niet meer speelbaar is.

Dat heeft Activision aangekondigd. Afgelopen jaar werd de game al uit app-winkels gehaald en werd de komst van nieuwe seizoensgebonden content al stopgezet, en het voorgoed offline halen van de servers is de laatste stap in het verdwijnen van de game. Mensen kunnen tot 17 april de game gewoon blijven spelen en hun verdiende in-game geld opmaken.

"We zijn enorm dankbaar voor de spelers die Call of Duty: Warzone Mobile hebben ondersteund, alsmede de ontwikkelaars die de ervaring tot leven hebben gewekt", aldus Activision. "De passie van spelers en hun feedback blijft de toekomst van de Call of Duty-franchise vormgeven, en we kijken er naar uit om betekenisvolle seizoensgebonden content en updates naar Call of Duty: Mobile te brengen."

Call of Duty: Mobile blijft er wel

Call of Duty: Warzone Mobile kwam in 2024 beschikbaar als mobiele versie van Call of Duty: Warzone, de battle royale-game voor consoles en pc. Op die platforms blijft Warzone wel speelbaar.

Activision zei het al: voor een mobiele Call of Duty-ervaring kunnen spelers terecht bij Call of Duty: Mobile. Die game kwam in 2019 uit op smartphones en geniet nog altijd van populariteit. Call of Duty: Mobile heeft ook een battle royale-modus - waar Warzone Mobile juist om draaide - alsmede modi als reguliere multiplayer en Zombies.

Activision Blizzard - en dus ook Call of Duty - werd enkele jaren geleden overgenomen door Microsoft. Buiten het feit dat de jaarlijkse nieuwe Call of Duty-game vanaf release ook meteen op Xbox Game Pass verschijnt, heeft dat echter niet veel aan de Call of Duty-franchise veranderd. Wel leek het meest recente deel, het vorig najaar uitgekomen Call of Duty: Black Ops 7, minder populair dan voorgaande delen. Mogelijk heeft dit te maken met dat het jaar daarvoor nog Black Ops 6 uitkwam, en spelers niet zo snel op een direct vervolg zaten te wachten.