De nieuwe Apple MacBook Air heeft voor het eerst een schermformaat van 15,3 inch. Voorgaande modellen hadden kleinere schermen van maximaal 13,6 inch. Apple presenteert ook een Mac Pro 2023, een Mac Studio 2023 en toont de nieuwste macOS-versie (macOS 14). Dit wil je weten over de computeraankondigingen.

De nieuwe Apple-computers zijn voorgesteld op Apple’s jaarlijkse ontwikkelaarsconferentie WWDC op het hoofdkantoor in de Verenigde Staten. Goed om te weten is dat de computers binnenkort in de Nederlandse (web)winkels komen te liggen. Hieronder vind je allereerst de verkrijgbaarheid en adviesprijzen van de computers.

Lees ook:iOS 17, iPadOS 17, watchOS en tvOS aangekondigd: dit is er nieuw

MacBook Air 15,3 inch

De MacBook Air is Apple’s goedkoopste laptop en een minder geavanceerde variant op de MacBook Pro. Traditioneel heeft de MacBook Air ook een kleiner scherm dan de Pro, die er nu met schermen van 14 en 16 inch. De Air beschikt over een 13,6inch-scherm, maar krijgt nu ook een 15,3inch-uitvoering. Die is volgens Apple bedoeld voor wie een lichtgewicht laptop met een groter scherm zoekt en niet per se de krachtigste specificaties van nu nodig heeft. Voor die doelgroep is en blijft de Pro-serie te koop.

De grotere MacBook Air doet qua ontwerp en specificaties veel denken aan de kleinere versie (die ook gewoon te koop blijft). Zo heeft hij een door Apple ontwikkelde M2-processor, een vingerafdrukscanner bij het toetsenbord en een magnetische MagSafe-oplaadaansluiting. De laptop is slechts 11,5 millimeter dik, heeft een hoofdtelefoonaansluiting en twee usb-c-poorten met Thunderbolt 4-ondersteuning. Je kunt er de laptop dus mee opladen, maar ook een extern scherm verbinden, snel data overzetten en meer. Volgens Apple gaat de accu tot achttien uur mee voordat je de oplader moet bakken. In vergelijking met ‘de snelste MacBook Air met Intel-chip’ is het nieuwe, 15inch-model twaalf keer sneller. Althans, dat meldt Apple. Maar die MacBook Air met Intel-chip is al jaren oud, dus het is niet gek dat het nieuwste model een stuk sneller is.

Het scherm van de laptop kan volgens Apple ook lekker fel, zodat je er zonder problemen op kunt werken in de trein of op een goed verlicht kantoor. In het scherm zit bovenin een kleine uitsparing voor de Full-HD-webcam. Zo kun je in hoge resolutie videobellen met vrienden en collega’s. Prettig is en blijft dat de MacBook Air passief gekoeld wordt en daarom geen ventilator heeft. En dus niet zoemt. De MacBook Air 15,3 inch beschikt over maximaal 24 GB werkgeheugen en een ssd van maximaal 2 TB. Het instapmodel heeft minder werk- en opslaggeheugen en kost 1599 euro.

Mac Pro 2023

Met een nieuwe Mac Pro wil Apple grafisch experts op hun wenken bedienen. De computer is nog steeds vrij groot en oogt van de buitenkant identiek aan de oudere versie met een Intel-processor. Het ‘kaasrasp’-ontwerp is behouden, tot vreugde van de een en chagrijn van de ander. Het is de eerste grote Mac Pro-update in vier jaar tijd. En dat merk je. In het nieuwe model zit een splinternieuwe en razendsnelle Apple M2 Ultra-processor. Die bestaat in feite uit twee aan elkaar gekoppelde M2 Max-processors. En die zijn los al heel krachtig. Zo zit er één M2 Max in de nieuwe Mac Studio. De Mac Pro (2023) is dus een beest van een computer.

De computer heeft daarom ook veel geavanceerde aansluitingen. Denk aan acht Thunderbolt 4-poorten om schermen op aan te sluiten of data over te zetten en zes open PCIe 4.0-sloten. Daar kun je als professionele fotograaf bijvoorbeeld SDI-kaarten van camera’s op aansluiten. Ook is de computer voorzien van de nieuwste snufjes, zoals wifi 6E en bluetooth 5.3. Het geheugen van de Mac Pro (2023) is maximaal 192 GB groot. Met die specificaties lijkt geen programma te zwaar. Met de Mac Pro (2023) kun je bijvoorbeeld films in elkaar zetten of games ontwikkelen, zo verklaart Apple.

Het prijskaartje vanaf 8399 euro maakt direct duidelijk dat deze computer niet voor de doorsnee consument bedoeld is. Iets dat ook geldt voor de goedkopere en vernieuwde Mac Studio, die we hieronder uitleggen.  

Mac Studio 2023

Apple komt met een nieuwe Mac Studio, zijn desktopcomputer voor mensen die er hele zware taken op uitoefenen. Bijvoorbeeld tv-programma’s ontwikkelen, aldus Apple zelf. De nieuwe Mac Studio draait in de goedkopere versie op een Apple M2 Max-processor die volgens het bedrijf 25 procent sneller is dan de M1 Max uit de vorige Mac Studio. Een duurdere Mac Studio-variant heeft een compleet nieuwe M2 Ultra-processor, die als gezegd als het ware bestaat uit twee aan elkaar gekoppelde M2 Max-chips. Ook de Mac Studio kan geleverd worden met maximaal 192 GB geheugen – evenveel als de Mac Pro (2023). Dat is vijftig procent meer dan zijn voorganger.

Als gezegd start de Mac Studio (2023) bij 2429 euro. Hiermee is hij weliswaar goedkoper dan de Mac Pro (2023), maar blijft hij waarschijnlijk buiten jouw bereik. Dat is niet erg, want Apple verkoopt andere computers die een veel logischere keuze zijn voor jou als consument. Denk aan de compacte, krachtige en betaalbare Mac Mini en de iMac – een computer met ingebouwd beeldscherm van 24 inch. Lees hier onze review van de Mac Mini of hier onze iMac-review.

macOS 14

Naast nieuwe computers presenteert Apple ook de nieuwste versie van zijn computerbesturingssysteem. Dat is macOS 14. Deze software staats straks standaard op de drie nieuwe computers en komt als gratis update beschikbaar voor moderne bestaande Macs, MacBooks en iMacs. Apple noemt macOS 14 ‘Sonoma.’ Een in het oog springende vernieuwing zijn widgets, als het ware interactieve blokken die je kunt plaatsen op het startscherm van je laptop of computer. Zo zie je snel het weer, de tijd of notities, om maar een paar voorbeelden te geven.

macOS 14 krijgt ook een gaming modus, die eenmaal ingeschakeld de processor (cpu) en grafische processor (gpu) instructies geeft om prioriteit te geven aan de rekenkracht voor de game die je speelt. macOS 14 krijgt daarnaast bewegende screensavers, die het scherm van je laptop of computer opfleuren. Deze functie is optioneel, dus je kunt ook blijven kijken naar een zwart scherm. Wie videobelt, kan in macOS 14 straks kiezen voor Augmented Reality-effecten die je achtergrond beïnvloeden. Zo kun je jezelf professioneler in beeld brengen door de slides van je PowerPoint-voorstelling schuin achter je te projecteren, bijvoorbeeld.

Apple brengt binnenkort een testversie uit van macOS 14 om foutjes te ontdekken en op te lossen. De definitieve update verschijnt vermoedelijk in het najaar voor alle bezitters van een moderne Mac, MacBook en iMac.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!