Vorig jaar lag de nadruk bij Fifa vooral op de introductie van de Frostbite Engine, dit jaar kon de EA weer ouderwets bijschaven en finetunen. Het is dan ook fijn om te zien dat bekende minpunten van vorig jaar succesvol zijn aangepakt voor Fifa 18. Op het gras is Fifa 18 simpelweg aangenamer om te spelen door wat kleine tweaks in het speltempo en de manier waarop je medespelers zich gedragen.

Vorig jaar waren vleugelspelers een behoorlijke doorn in het oog. Enerzijds trokken ze te veel naar binnen waardoor de Hollandse school met een 4-3-3-formatie nauwelijks tot zijn recht kwam. Anderzijds won snelheid het altijd van spierkracht waardoor rappe vleugelspelers met wat slimmigheden wel te misbruiken waren om eenvoudig voorbij je tegenstander te komen. Dat is nu allebei minder het geval. Spelers vullen hun rol wat logischer in en met een 4-3-3-opstelling ontstaan er precies die driehoekjes waar Johan Cruijff altijd zo over elaboreerde. Tegelijkertijd hebben vleugelspelers nét even wat meer tijd nodig om op stoom te komen, waardoor je als verdedigende partij de gelegenheid krijgt om in te grijpen. Is Robben, Messi, of zelfs Justin Kluivert echter weg, dan heb je het nakijken—maar dat is in het echt natuurlijk ook zo.

©PXimport

Fijn tempo

Dat korte moment dat je de gelegenheid krijgt aan de noodrem te trekken, komt mede voort uit het fijne tempo van Fifa 18. Dat ligt ietsje lager dan vorig jaar, waardoor je net iets meer de gelegenheid hebt om uit te kiezen of je de bal kopt, volleyt of toch eerst aanneemt, of dat je tijdens een dribbel nog een extra stapje zet en zo een tegenspeler fysiek passeert alvorens de bal door te spelen. Tegelijkertijd kun je met de juiste aanname, passjes op maat of dus de juiste vleugelspeler weldegelijk de boel versnellen waardoor Fifa 18 geen moment stroperig aanvoelt. EA weet wat tempo betreft echt de juiste snaar te raken, waardoor Fifa 18 even spectaculair als realistisch is.

Als we écht spijkers op laag water gaan zoeken, gaan ballen vanaf een afstand er soms wel erg makkelijk in en wordt zeker in een multiplayerpotje het aluminium bovengemiddeld vaak geraakt. Misschien dat de meter dus soms net wat meer uitslaat naar spektakel.

©PXimport

Makkelijker kunnen we het niet maken

Ook buiten het pure veldspel heeft EA ingegrepen. Zo kun je nu snelle wissels toepassen iedere keer als het spel stilligt, zonder dat je daarvoor naar het pauzemenu hoeft. Standaard worden er wissels voorgesteld op basis van vermoeidheid, wat vooral in de multiplayer een erg fijne manier is om je team fit en fris te houden. Je kunt echter ook zelf maximaal drie snelle wissels vooraf instellen wat vooral weer handig is in de carrièremodus. Zo kun je iedere wedstrijd makkelijker jeugdspelers ervaring op laten doen, of een pinchhitter inbrengen als je een doorbraak moet forceren.

Ook een leuke toevoeging is de ‘Trainer Indicator’ in herhalingen. Hierdoor zie je met pijlen en strepen wat je precies op je controller invoerde en hoe zich dat vertaalde naar de game. Gebeurt het je dus vaak dat je de bal het stadion uit knalt terwijl je steeds verwacht de touwen te zien trillen, dan kun je nu in de herhaling precies zien wat er fout ging. Maar druk je bijvoorbeeld twee keer op rondje voor een schot over de grond, dan zie je grappig genoeg ook even kort hoe hoog je bal zou zijn gegaan als je een normaal schot uitvoerde. De Trainer Indicator is dus zeker een interessant systeem voor wie zijn innerlijke Jan van Halst op de vrije loop wil laten.

Een ander prominent minpunt is niet aangepakt. The Journey wordt nog steeds geplaagd door laadschermen, menu’s en andere rompslomp zoals de saaie trainingssessies die de vaart uit deze modus halen. Dat is erg jammer, want het idee van een jongensdroom najagen en doorbreken als profvoetballer blijft leuk. Net als vorig jaar is de uitvoering verder voldoende, en is het vooral grappig om je bewust als arrogante galbak (inclusief overdadige tatoeages en kleding) te gedragen, of juist als de voorbeeldige prof die altijd het team boven zichzelf stelt. Wel is het wederom jammer dat je vrij weinig invloed op het verloop van het verhaal hebt, al is het logisch dat de tussenfilmpjes waar onder andere Rio Ferdinand, Cristiano Ronaldo en Thierry Henry aan meewerkten (en overigens vrij belabberd stemwerk leveren) een bepaald verloop dicteren.

©PXimport

Compleet pakket

Los van de stroperigheid bij The Journey valt er eigenlijk maar weinig te klagen over Fifa 18. Scheidsrechters doen hun werk en zijn zelden op een fout te betrappen, al fluiten ze soms iets te snel voor een simpele schouderduw. Grafisch scoort Fifa 18 hoog. Zo hoog dat op een zonnige speeldag het veld overbelicht is als je op dat moment in de schaduw speelt, waardoor je soms nauwelijks je teamgenoten kunt zien. Het geeft Fifa net dat beetje extra realisme mee.

Los van het jaarlijks terugkerende manco van eredivisiespelers die in de verste verte niet op hun realistische evenknie lijken, biedt Fifa 18 een extreem compleet pakket. Fifa Ultimate Team, de carrièremodus voor spelers en trainers, The Journey, onlinecompetities, live-updates en vrouwenelftallen waaronder onze eigen Leeuwinnen (die overigens wél lijken, in tegenstelling tot de eredivisiespelers); Fifa 18 biedt voor ieder wat wils. Van de casual speler die na afgelopen EK eens met Lieke Martens en Jackie Groenen wil spelen, tot FUT-heads die hun ultieme team willen samenstellen, verbeten supporters die Ajax of PSV een langer Europees avontuur hadden gegund dit jaar, en voetbalfanitici die vooral een realistische benadering van voetbal zoeken. Fifa 18 is de veiligste keuze dit je dit jaar kan maken.

Fifa 18 is vanaf 29 september beschikbaar op pc, Xbox One, PlayStation 4, Xbox 360 en PlayStation 3. Voor deze recensie is de game gespeeld op een PS4 Pro. De recensie is gebaseerd op de offlineversie van de game.

Gevoelsmatig is de rek nog niet eens uit de PlayStation 5, maar de tech-architecten bij Sony zitten allesbehalve stil. De komst van een PlayStation 6 is een zekerheid, en in dit artikel nemen wij je mee in alle geruchten en feiten rondom de nieuwe console.

Dit artikel is bijgewerkt op 23 januari.

Releasedatum van de PlayStation 6

Het is voor Sony gebruikelijk om na iedere zes tot zeven jaar een nieuwe PlayStation-console uit te brengen. Tijdens een gesprek tussen Mark Cerny - de hardware-architect van Sony die de ontwikkeling van consoles overziet - en Jack Huynh van AMD - die de chips voor de consoles produceert - zei eerstgenoemde dat de nieuwe PlayStation-hardware 'over een paar jaar' uit moet komen. De schatting is dus dat de console rond het einde van 2027 of in 2028 moet verschijnen.

©Insomniac Games

Ook claimt het relatief betrouwbare Moore's Law is Dead dat de productie van de PlayStation 6 momenteel gepland staat om ergens in 2027 te beginnen. Dat zou dus passen bij een releasedatum in 2027 of 2028. Tijdens een grote rechtszaak tegen Microsoft, rondom de aankoop van Activision-Blizzard, werd daarnaast de herfst van 2028 genoemd als het moment voor de release van nieuwe console-hardware.

Volgens de doorgaans betrouwbare Tom Henderson van Insider Gaming overwegen bedrijven daarentegen om de volgende console-generatie uit te stellen. Dit heeft te maken met de RAM-prijzen, die momenteel flink in de lift zitten. Door de stijging in het gebruik van AI hebben meer computers en apparaten RAM nodig, waardoor prijzen ook stijgen.

Ook in gameconsoles is RAM erg belangrijk. Daardoor zou dit ook effect hebben op de productie- en verkoopprijzen van de PlayStation 6 - en meer aankomende consoles. Hoewel Sony nog weinig woorden heeft vuilgemaakt aan de komst van toekomstige hardware, heeft deze ontwikkeling waarschijnlijk wel een effect op de plannen. Uitstel zou dus overwogen worden zodat RAM-fabrikanten hun productie-infrastructuur zodanig kunnen verbeteren dat de prijzen weer schappelijk worden.

©Team Asobi

Hardware van de PS6

Er is nog weinig officieel bekendgemaakt over de PlayStation 6, laat staan de binnenkant ervan. De eerste details werden echter al besproken tijdens het eerder genoemde gesprek tussen Mark Cerny en Jack Huynh. In de onderstaande video hebben de twee het over drie aspecten die met de nieuwe hardware worden verbeterd, namelijk:

• Betere verlichting dankzij een aparte ray tracing-chip
• Verbeterde AI-upscaling
• Verbeterde datacompressie

De video gaat vooral over het zogenaamde Project Amethyst, dat Sony en AMD in 2023 zijn gestart om "slimmere en efficiëntere oplossingen" te vinden voor het maken van games. Cerny benadrukt dan ook dat de technologieën waar de video over gaat momenteel alleen nog in 'simulatievorm' - ofwel, niet als fysieke hardware - bestaan. "Maar de eerste resultaten zijn veelbelovend en ik kan niet wachten om ze binnen een paar jaar tijd in een toekomstige console te stoppen."

Zo spreekt het duo over Radiance Cores, een aparte chip die in realtime ray tracing  (realistisch gesimuleerde lichtinval) en path tracing (een meer geavanceerde vorm van ray tracing) genereert en dus de zwaarste taken qua lichtsimulatie op zich kan nemen. Dat wordt dan dus via een aparte chip gedaan, terwijl de cpu en overige hardware zich kunnen richten op simuleren van de gameplayscenario's en dergelijke.

Daarbij moet de AI-upscaling beter worden in de aankomende console. Zowel FidelityFX Super Resolution (FSR) en PlayStation Spectral Super Resolution (PSSR) zijn features die graphics en framerate kunnen verbeteren door het gebruik van AI machine learning, zoals je op pc vaak ziet met Nvidia's DLSS. Sony en AMD hebben samen een machine learning-technologie ontwikkeld die Neural Arrays heet. Daarmee kan de gpu van een apparaat grote delen van het scherm in één keer tot zich nemen en verwerken, waardoor het upscalen sneller werkt. Daarbij zijn de Arrays schijnbaar efficiënter dan bestaande upscalemethodes. Betere resultaten met minder moeite? Daar tekenen we graag voor.

©Guerilla Games

Het laatste punt dat het duo behandelt heet Universal Compressing. Daarmee wordt álle gpu-data gecomprimeerd - verpakt, als het ware - in plaats van steeds een gedeelte. Op deze manier wordt er veel minder bandbreedte gebruikt en kunnen er meer details worden weergegeven op het scherm. Ook moet dit een hogere framerate bewerkstelligen, en dit allemaal terwijl het apparaat minder stroom verbruikt.

YouTuber Moore's Law is Dead heeft gesteld een aantal specificaties en details rondom de PlayStation 6 in handen te hebben gekregen. Hij heeft een goede reputatie, maar neem de details uiteraard nog altijd met een korrel zout.

• Gebruik van chiplets (kleine, modulaire geïntegreerde schakelingen die samen een grotere, complexere chip vormen), mogelijk Navi 5-desktopchiplets

• De console is backwards compatibel met PS5 en PS4

• 160W TBP (staat voor Total Board Power, wat de totale hoeveelheid energie die naar de grafische kaart gaat aangeeft); dit is lager dan de 200W TBP van de PS5

• Acht Zen 6 (or nieuwere) cores

• 40-48 RDNA 5 Compute Units van 3GHz+

• 160-bit of 192-bit bus met GDDR7@32GT/s+-

• 'Rasterisation Performance' (hoe snel het systeem 3D-beelden naar een 2D-scherm kan overzetten) in de PS6 zou de console drie sneller maken dan de PS5, met sterk verbeterde ray tracing

©Naughty Dog

Komt Sony met een PlayStation-handheld?

Aan de andere kant van het hardwareverhaal gaan daarbij sterke geruchten dat Sony met een PlayStation-handheld komt tegelijk met - of rondom - de PlayStation 6-release. De bedoeling zou zijn dat de handheld en console nauw met elkaar samenwerken om een nieuwe PlayStation-ervaring te bieden. Volgens Bloomberg, een platform dat rapporteert over verschillende economische sectoren, is het dan ook de bedoeling dat Sony's handheld de concurrentie aangaat met de Nintendo Switch 2. Het bedrijf wil onder andere zijn bereik vergroten met dit nieuwe apparaat.

Volgens de tech-YouTuber Moore's Law is Dead, die bewezen contacten heeft in de techcomponentenwereld, kijkt Sony in wel meer aspecten af bij Nintendo. Zo zou de handheld door middel van een 'dock' verbonden kunnen worden aan een televisie om games op een groter scherm te kunnen spelen. Daarbij beweert hij dat het apparaat op deze manier krachtiger is dan een PlayStation 5-console, al stellen andere bronnen iets anders.

©Sony

Mogelijke specificaties van de handheld

Als de handheld samen met de PlayStation 6 moet verschijnen, is de verwachting dus ook dat het apparaat games van de console af moet kunnen spelen. Maar ingewijde KeplerL2, die gezien wordt als zeer betrouwbaar op het gebied van AMD-technologie, heeft op het forum ResetEra gezegd dat het apparaat niet zo sterk wordt als een PlayStation 5. Desalniettemin kan de handheld schijnbaar wel PS5-games afspelen, maar met een lagere resolutie en framerate. Dit wekt vragen op over hoe de PS6-handheld samen moet werken met de PlayStation 6 zelf, maar antwoorden blijven momenteel nog uit.

Ook over de PS6-handheld heeft Moore's Law is Dead een aantal mogelijke details gedeeld, die we hieronder op een rijtje zetten.

• Complete chip zou als één object van 3 nanometer worden geproduceerd

• De handheld is backward compatibel met PS5 en PS4

• Inclusief MicroSD- en M.2 SSD-opening, haptische feedback, twee microfoons en touchscreen

• De USB-C-opening heeft video-out mogelijkheid

• 15W TBP

• Vier Zen 6c cores

• 12-20 RDNA 5 Compute Units van 1.6-2GHz

• 128-bit bus met LPDDR5X-7500+

• 'Rasterisation Performance' is schijnbaar ongeveer de helft van de PS5, al zou de ray tracing wel beter zijn

Met deze specs zou de handheld krachtiger zijn dan de ROG (Xbox) Ally X, al stelt de YouTuber dat dit model niet gezien wordt als een krachtpatser.

©ASUS

Twee PlayStation-consoles

Voordat de geruchten rondom een nieuwe PlayStation-handheld opdoken, bracht KeplerL2 al naar buiten dat Sony mogelijk aan twéé verschillende apparaten werkte. Toen werd gedacht dat het ging om een krachtige console en een eventuele budget-versie, zoals Microsoft deed met de Xbox Series X en S.

Hij kwam er namelijk achter dat het bedrijf twee SoC's (system-on-a-chip) ontwikkelde, terwijl je er voor een nieuwe console maar eentje nodig hebt. Een SoC is een soort schakeling die alle componenten van een apparaat (in dit geval een console) samenvoegt in de behuizing van een enkele chip. Het is goed mogelijk dat de tweede SoC dus bedoeld is voor de PS6-handheld.

Een andere mogelijke hint is de recent toegevoegde 'power saver'-modus voor PlayStation 5. Die modus laat de console tijdens het spelen van sommige games de helft minder stroom verbruiken, wat volgens tech-experts van Digital Foundry past bij het stroomverbruik van de vermeende SoC van de PlayStation-handheld.

©Team Asobi

Wat gaat de console kosten?

Omdat we niet met zekerheid kunnen zeggen wat er onder de motorkap van de PlayStation 6 zit, is een prijs nog redelijk lastig te voorspellen. Wel is te verwachten dat de volgende generatie een flinke duit gaat kosten. Nieuwere en krachtige technologie kost nou eenmaal meer, en met de huidge RAM-tekorten wordt het voorspellen van een prijs nog moeilijker. Daarbij weten we ook niet hoe de importheffingen vanuit Amerika de industrie de komende jaren gaan beïnvloeden. Onze verwachting is in ieder geval dat de PlayStation 6 op release zeker tussen de 600 en 700 euro gaat kosten.

Geen ingebouwde disk drive

Daarbij is een ander gerucht interessant, wederom afkomstig van Tom Henderson, via Insider Gaming. Hij claimt namelijk dat de PlayStation 6 niet verscheept wordt met een ingebouwde disk drive, maar dat die los verkrijgbaar wordt. Dit om de productiekosten van de console zo laag mogelijk te houden, aldus Henderson. Dat is in lijn met de recentere PlayStation 5 Pro, die ook werd uitgebracht zonder disk drive.

©Sony

Features van de PlayStation 6

Ook over de nieuwe features van de console is nog weinig bekend. De eerder genoemde insiders lijken allemaal vast te stellen dat de PlayStation 6 in ieder geval backwards compatible is met games uit de PS5- en PS4-generaties. Uit het technische praatje van Cerny en Huynh zijn ook al een paar verbeteringen op bestaande features bekend geworden, maar over een concept op het niveau van de Haptic Feedback van de DualSense-controller is nog niet besproken.

Fans hopen in ieder geval dat thema's terugkeren na de afwezigheid daarvan op de PlayStation 5, en wordt er gespeculeerd dat draadloos opladen van de controllers eventueel een mogelijkheid wordt.

©Square Enix

Welke games verschijnen er voor de PlayStation 6?

AI en teraflops zijn allemaal leuk en aardig, maar uiteindelijk draait het om de videogames.Momenteel is er praktisch niets bekend over software op de volgende generatie, al kunnen we er wel vanuit gaan dat een aantal PlayStation 5-exclusives later - of met de launch van het systeem - een next-gen upgrade krijgen. Net zoals Marvel's Spider-Man Remastered en God of War: Ragnarök met de overgang van de PS4 naar PS5, bijvoorbeeld.

Een van de grootste titels die mogelijk rond de release van de PlayStation 6 uitkomt is Intergalactic: The Heretic Prophet - de nieuwe game van Uncharted- en The Last of Us-ontwikkelaar Naughty Dog. De game is al aangekondigd voor een release op de PS5, maar er is nog geen releasedatum gegeven. We achten het dus zeer mogelijk dat Intergalactic een van de games is die een geüpgraded versie ontvangt op Sony's nieuwe console.

Daarbij bezit Sony nog een flink aantal ontwikkelstudio's waarvan de huidige projecten onbekend zijn, of die nog niet geheel uit de doeken zijn gedaan. Zo kwamen een paar jaar geleden de toekomstplannen van Marvel's Spider-Man- en Ratchet and Clank-ontwikkelaar Insomniac Games op straat te liggen na een hack, waar we om die reden niet dieper op ingaan.

Wel is bijvoorbeeld bekend dat het in Nederland gevestigde Guerilla Games werkt aan een nieuwe Horizon-game, nadat Horizon: Forbidden West aan het begin van de PlayStation 5's levenscyclus uitkwam. Ook is God of War-maker Santa Monica Studio nog altijd bezig met mysterieuze projecten, wellicht een derde God of War-titel en een sciencefiction-titel, die nog niet uit de doeken zijn gedaan.

De mensen bij Bluepoint Games - dat de PS5-exclusieve remake van Demon's Souls leverde - werkt na de annulering van hun live-service-game daarbij waarschijnlijk aan een nieuw project. De mogelijkheden zijn in ieder geval eindeloos, dus houd dit artikel en ID.nl in de gaten om op de hoogte te blijven over alles rondom de PlayStation 6 en zijn launchtitels.

Microsoft heeft bekendgemaakt welke spellen er de komende dagen en weken op Xbox Game Pass verschijnen. Een van die spellen is Kingdom Come: Deliverance.

Dat meldde het bedrijf op Xbox Wire. Het middeleeuwse avontuur van Warhorse staat bekend om zijn uitzonderlijke realisme, waarbij alle acties van de speler gevolgen hebben. De game is sinds enkele jaren weer populair geworden door de komst van het geprezen vervolg.

Hieronder zijn de toevoegingen van de komende weken te vinden, waaronder twee spellen die al sinds gisteren op Xbox Game Pass zijn verschenen:

Tot slot werd bekendgemaakt dat Madden NFL 24 op 15 februari van Xbox Game Pass verdwijnt.