Vorig jaar lag de nadruk bij Fifa vooral op de introductie van de Frostbite Engine, dit jaar kon de EA weer ouderwets bijschaven en finetunen. Het is dan ook fijn om te zien dat bekende minpunten van vorig jaar succesvol zijn aangepakt voor Fifa 18. Op het gras is Fifa 18 simpelweg aangenamer om te spelen door wat kleine tweaks in het speltempo en de manier waarop je medespelers zich gedragen.

Vorig jaar waren vleugelspelers een behoorlijke doorn in het oog. Enerzijds trokken ze te veel naar binnen waardoor de Hollandse school met een 4-3-3-formatie nauwelijks tot zijn recht kwam. Anderzijds won snelheid het altijd van spierkracht waardoor rappe vleugelspelers met wat slimmigheden wel te misbruiken waren om eenvoudig voorbij je tegenstander te komen. Dat is nu allebei minder het geval. Spelers vullen hun rol wat logischer in en met een 4-3-3-opstelling ontstaan er precies die driehoekjes waar Johan Cruijff altijd zo over elaboreerde. Tegelijkertijd hebben vleugelspelers nét even wat meer tijd nodig om op stoom te komen, waardoor je als verdedigende partij de gelegenheid krijgt om in te grijpen. Is Robben, Messi, of zelfs Justin Kluivert echter weg, dan heb je het nakijken—maar dat is in het echt natuurlijk ook zo.

©PXimport

Fijn tempo

Dat korte moment dat je de gelegenheid krijgt aan de noodrem te trekken, komt mede voort uit het fijne tempo van Fifa 18. Dat ligt ietsje lager dan vorig jaar, waardoor je net iets meer de gelegenheid hebt om uit te kiezen of je de bal kopt, volleyt of toch eerst aanneemt, of dat je tijdens een dribbel nog een extra stapje zet en zo een tegenspeler fysiek passeert alvorens de bal door te spelen. Tegelijkertijd kun je met de juiste aanname, passjes op maat of dus de juiste vleugelspeler weldegelijk de boel versnellen waardoor Fifa 18 geen moment stroperig aanvoelt. EA weet wat tempo betreft echt de juiste snaar te raken, waardoor Fifa 18 even spectaculair als realistisch is.

Als we écht spijkers op laag water gaan zoeken, gaan ballen vanaf een afstand er soms wel erg makkelijk in en wordt zeker in een multiplayerpotje het aluminium bovengemiddeld vaak geraakt. Misschien dat de meter dus soms net wat meer uitslaat naar spektakel.

©PXimport

Makkelijker kunnen we het niet maken

Ook buiten het pure veldspel heeft EA ingegrepen. Zo kun je nu snelle wissels toepassen iedere keer als het spel stilligt, zonder dat je daarvoor naar het pauzemenu hoeft. Standaard worden er wissels voorgesteld op basis van vermoeidheid, wat vooral in de multiplayer een erg fijne manier is om je team fit en fris te houden. Je kunt echter ook zelf maximaal drie snelle wissels vooraf instellen wat vooral weer handig is in de carrièremodus. Zo kun je iedere wedstrijd makkelijker jeugdspelers ervaring op laten doen, of een pinchhitter inbrengen als je een doorbraak moet forceren.

Ook een leuke toevoeging is de ‘Trainer Indicator’ in herhalingen. Hierdoor zie je met pijlen en strepen wat je precies op je controller invoerde en hoe zich dat vertaalde naar de game. Gebeurt het je dus vaak dat je de bal het stadion uit knalt terwijl je steeds verwacht de touwen te zien trillen, dan kun je nu in de herhaling precies zien wat er fout ging. Maar druk je bijvoorbeeld twee keer op rondje voor een schot over de grond, dan zie je grappig genoeg ook even kort hoe hoog je bal zou zijn gegaan als je een normaal schot uitvoerde. De Trainer Indicator is dus zeker een interessant systeem voor wie zijn innerlijke Jan van Halst op de vrije loop wil laten.

Een ander prominent minpunt is niet aangepakt. The Journey wordt nog steeds geplaagd door laadschermen, menu’s en andere rompslomp zoals de saaie trainingssessies die de vaart uit deze modus halen. Dat is erg jammer, want het idee van een jongensdroom najagen en doorbreken als profvoetballer blijft leuk. Net als vorig jaar is de uitvoering verder voldoende, en is het vooral grappig om je bewust als arrogante galbak (inclusief overdadige tatoeages en kleding) te gedragen, of juist als de voorbeeldige prof die altijd het team boven zichzelf stelt. Wel is het wederom jammer dat je vrij weinig invloed op het verloop van het verhaal hebt, al is het logisch dat de tussenfilmpjes waar onder andere Rio Ferdinand, Cristiano Ronaldo en Thierry Henry aan meewerkten (en overigens vrij belabberd stemwerk leveren) een bepaald verloop dicteren.

©PXimport

Compleet pakket

Los van de stroperigheid bij The Journey valt er eigenlijk maar weinig te klagen over Fifa 18. Scheidsrechters doen hun werk en zijn zelden op een fout te betrappen, al fluiten ze soms iets te snel voor een simpele schouderduw. Grafisch scoort Fifa 18 hoog. Zo hoog dat op een zonnige speeldag het veld overbelicht is als je op dat moment in de schaduw speelt, waardoor je soms nauwelijks je teamgenoten kunt zien. Het geeft Fifa net dat beetje extra realisme mee.

Los van het jaarlijks terugkerende manco van eredivisiespelers die in de verste verte niet op hun realistische evenknie lijken, biedt Fifa 18 een extreem compleet pakket. Fifa Ultimate Team, de carrièremodus voor spelers en trainers, The Journey, onlinecompetities, live-updates en vrouwenelftallen waaronder onze eigen Leeuwinnen (die overigens wél lijken, in tegenstelling tot de eredivisiespelers); Fifa 18 biedt voor ieder wat wils. Van de casual speler die na afgelopen EK eens met Lieke Martens en Jackie Groenen wil spelen, tot FUT-heads die hun ultieme team willen samenstellen, verbeten supporters die Ajax of PSV een langer Europees avontuur hadden gegund dit jaar, en voetbalfanitici die vooral een realistische benadering van voetbal zoeken. Fifa 18 is de veiligste keuze dit je dit jaar kan maken.

Fifa 18 is vanaf 29 september beschikbaar op pc, Xbox One, PlayStation 4, Xbox 360 en PlayStation 3. Voor deze recensie is de game gespeeld op een PS4 Pro. De recensie is gebaseerd op de offlineversie van de game.

Bij een platenspeler gaat het natuurlijk vooral om geluid, maar: het oog wil ook wat. Heb je een licht interieur? Dan wil je misschien liever een witte draaitafel.

Vandaar dat Audio-Technica zijn direct-drive draaitafel AT-LP120XBT-USB nu ook uitbrengt in een witte afwerking. Het gaat om dezelfde draaitafel als de bestaande versie, maar dan met een andere kleurstelling.

Lees ook: Lp's luisteren? Zo vind je de beste platenspeler

De AT-LP120XBT-USB is een volledig handmatige draaitafel met instelbare anti-skating en keuze uit 33, 45 en en zelfs 78 toeren. Het model is bedoeld als 'serieuze' speler voor thuisgebruik, met functies die je normaal bij dj-achtige modellen ziet, maar zonder automatische arm.

Voor wie zo min mogelijk kabels wil, zit er bluetooth op. Daarmee kun je de draaitafel draadloos koppelen aan speakers of een hoofdtelefoon die bluetooth ondersteunen. Audio-Technica noemt ook expliciet de witte AT-SP3x boekenplankluidsprekers als bijpassende set, omdat die eveneens draadloos werken.

Daarnaast heeft de draaitafel een usb-aansluiting. Daarmee kun je hem rechtstreeks aan een computer hangen, bijvoorbeeld om het geluid via pc-speakers af te spelen of om platen te digitaliseren en later op je telefoon of laptop te beluisteren. Handig als je je collectie deels digitaal wilt gebruiken, zonder dat je daarvoor meteen een aparte recorder of audio-interface nodig hebt.

De speler wordt geleverd met een AT-VM95E-element. Dat is onderdeel van Audio-Technica's VM95-serie, waarbij je de naald later kunt vervangen door andere varianten uit dezelfde reeks. Zo kun je de draaitafel relatief eenvoudig aanpassen of upgraden zonder een compleet nieuw element te hoeven kopen.

©Audio-Technica

Beschikbaarheid

De witte Audio-Technica AT-LP120XBT-USB is per 9 januari 2026 exclusief verkrijgbaar via de website van Audio-Technica en kost 399 euro. De zwarte kun je overigens al vinden vanaf 344 euro.

Liever in het zwart? Kan ook!

Er zijn details gelekt van de nog onaangekondigde heruitgave van de eerste Rayman, een kleurrijke platformgame die oorspronkelijk in de jaren negentig verscheen.

In een interview met RetroGamer bevestigde Michel Ancel, de bedenker van Rayman die inmiddels niet meer bij IP-eigenaar Ubisoft werkzaam is, zo goed als dat er een nieuwe versie van de game komt.

Hij laat daarbij weten dat het spel een moderner uiterlijk krijgt, en dat er meer checkpoints en soortgelijke elementen worden toegevoegd om de game iets toegankelijker te maken. De oorspronkelijke Rayman staat bekend om zijn hoge moeilijkheidsgraad.

Waar rook is...

Ubisoft heeft zoals gezegd de Rayman-heruitgave nog niet officieel aangekondigd, maar er gaan al geruime tijd geruchten over. Onlangs dook er zelfs een leeftijdsclassificatie voor een game genaamd 'Rayman 30th Anniversary Edition' op.

Ubisoft gaf in 2024 daarnaast aan de Rayman-franchise te "verkennen", en kort daarna gingen er al geruchten over een mogelijke remake of heruitgave van de allereerste game. Mogelijk zijn de plannen rondom Rayman intern bij Ubisoft inmiddels echter wel veranderd, aangezien het bedrijf onlangs een forse reorganisatie aankondigde.

De Rayman-franchise

Rayman kwam in 1995 uit op PlayStation, Saturn, pc en Jaguar. De 2D-platformer die werd bedacht door voormalige Ubisoft-topontwikkelaar Michel Ancel staat bekend als een klassieker, waarbij kleurrijke en originele omgevingen gecombineerd worden met uitdagende platformactie. De jaren daarna kwamen er diverse vervolgen uit waarbij de franchise naar drie dimensies overstapote.

In 2011 blies Ubisoft de reeks nieuw leven in met Rayman Origins, waarmee een tekenfilmachtige stijl werd geïntroduceerd en de franchise terugkeerde naar twee dimensies. Twee jaar later werd vervolg Rayman Legends uitgebracht, dat inmiddels al meermaals is uitgebracht.