Als er één toepassing is waar de Raspberry Pi in uitblinkt, dan is dat wel als mediaspeler voor muziek. Met dank aan een breed aanbod aan goede en betaalbare dac’s én heel veel mooie softwareoplossingen. Wat heb je nodig?

Netwerkspelers zijn er al volop, maar meestal tegen flinke prijzen en veelal gericht op de audiofiel. Wil je een voordelige optie om muziek naar een versterker met luidsprekers of een setje actieve luidsprekers te streamen? Dan kun je eenvoudig zelf een speler bouwen. De Raspberry Pi heeft dan al snel de beste papieren. Ook wat software betreft, want er is een enorm aanbod. 

Voor het streamen van muziek hoef je overigens zeker niet de nieuwste Raspberry Pi 4 in huis te halen. De systeemeisen zijn doorgaans niet hoog, waardoor je software zoals Volumio ook prima op oudere modellen als de Pi 3B of een Pi Zero W kunt installeren. 

Lees ook:Welke Raspberry Pi kun je het beste kopen?

De analoge geluidsuitgang van de Pi is bruikbaar, maar geeft niet de beste kwaliteit. Dat is prima op te lossen door de Pi via hdmi op een av-receiver aan te sluiten, of door voor een aparte dac te kiezen. Daarmee heb je de geluidskwaliteit volledig zelf in de hand.

Je kunt voor een usb-dac kiezen, maar ook een klein uitbreidingskaartje dat je boven op de 40-pins gpio-header van de Pi klikt. Dat is meestal voordeliger en minder storingsgevoelig dan de usb-bus.

Er is een enorm aanbod van dac’s voor de Pi. In deze serie workshops hebben we er twee gebruikt: de Pirate Audio Line Out en de PiFi DAC+, een goedkope Chinese kloon. Streef je de hoogste kwaliteit na, dan is de riante catalogus van het Zwitserse HifiBerry overigens ook de moeite waarde.

©PXimport

Voor de uiteindelijke geluidskwaliteit ben je natuurlijk nog afhankelijk van de luidsprekers en in iets mindere mate van de versterker. Voor minder dan 20 euro kun je met een klasse d-versterker heel goede resultaten halen, zoals met de TDA7498(E) of TPA3116(d2). Zulke versterkers zijn heel efficiënt en daardoor ook voor een mobiele luidspreker (boombox) met accu’s een optie. 

De toenemende vervorming (thd) bij hogere volumes is iets om met name in de gaten te houden. Goede uitgangsspoelen om de schakelfrequenties van de versterker te filteren gekoppeld aan kwalitatieve condensatoren én flinke buffer-elco’s voor de voedingsspanning dragen zeker ook bij aan de geluidskwaliteit.

Bediening

Voor het bedienen van de Pi als mediaspeler is een webinterface heel gangbaar. Zoals Volumio, waar ook een app van bestaat. Ook kun je een willekeurige Media Player Daemon-client gebruiken dankzij de geïntegreerde mpd-server. Apps voor muziekbediening vind je ook volop voor Squeezebox. Bij intensiever gebruik zal een vast scherm al snel de voorkeur krijgen, zoals het officiële 7inch-touchscreen van de Raspberry Pi Foundation (ongeveer 70 euro).

Als je nog een tablet met bijvoorbeeld Android overhebt, kun je daar ook de webinterface of app op laden. Hangt de tablet op een vaste plek, dan is het handig die vast te zetten met bijvoorbeeld Fully Kiosk Browser & App Lockdown. Andere nuttige uitbreidingen, waar je soms wat voor moet knutselen, zijn een afstandsbediening via infrarood of drukknoppen via de gpio-pinnen van de Pi.

©PXimport

Wil je de Pi puur als ‘domme speler’ inzetten, dan kan dat ook. Met AirPlay, Chromecast of Spotify Connect is het dan niet veel meer dan een bestemming voor je muziek vanaf smartphone, tablet of pc. Ondersteuning voor AirPlay is mogelijk dankzij Shairport Sync.

Het Chromecast-protocol blijkt lastiger na te bouwen, dan ben je beter af met de Chromecast Audio-dongle die helaas niet meer wordt gemaakt. Spotify Connect is eenvoudig mogelijk dankzij de librespot-bibliotheek. Met Raspotify krijg je het snel aan de praat. Je kunt dan vanaf elke Spotify-app de Pi als afspeelapparaat kiezen. Maar uitgebreidere toepassingen als Volumio en moOde zijn eigenlijk interessanter: ze bieden integratie voor AirPlay en Spotify, maar ook heel veel meer.

Indexering

Ga je vooral je eigen muziek beluisteren, dat is het belangrijk dat de tags goed staan en albumcovers aanwezig zijn. Software deelt albums doorgaans in op basis van die tags en niet op basis van de map waarin muziek wordt gevonden. Bij Logitech Media Server zorgt een goede indexering er bovendien voor dat het bladeren op bijvoorbeeld jaar van uitgave of op genre goed werkt.

Een mooi programma voor het indexeren is Beets. Je kunt muziek vanuit bijvoorbeeld je folder met geripte of gedownloade muziek doorzoeken en gevonden albums netjes in de uiteindelijke muziekmap zetten met alle correcte tags. Als een album te veel afwijkt kun je het bij dit proces overslaan of bijvoorbeeld handmatig een album selecteren of opzoeken in de achterliggende muziekdatabase.

Onder Windows kun je MusicBrainz Picard gebruiken. Soms is naderhand nog een kleine aanpassing nodig. Vooral naar de albumartiest kijkt de software soms anders. Bij Logitech Media Server was het bijvoorbeeld nodig om in te stellen dat het tpe2-veld als albumartiest moet worden behandeld.

Nu heb je alle hardware en software in huis om muziek met je Raspberry Pi te streamen. In een ander artikel gaan we dieper in op hoe dit werkt met het eerder aangehaalde Volumio. Lees daarover hier meer.

Je document is af, maar je wilt duidelijk maken dat het vertrouwelijk is of dat het een conceptversie betreft of enkel intern mag worden gedeeld. Dat kan eenvoudig met een watermerk. Zo geef je het bestand niet alleen een professionele uitstraling, maar ook een duidelijke bescherming.

Stap 1: Op één pagina

Word biedt uitgebreide mogelijkheden om een watermerk toe te voegen. Je kunt niet alleen het lettertype en de stijl aanpassen, maar ook de lay-out naar wens instellen. Net als kop- en voetteksten verschijnt een watermerk standaard op alle pagina's van een document, behalve op de omslagpagina. Wil je een watermerk slechts op één pagina plaatsen? Klik dan op de gewenste plek in het document. Ga vervolgens in het lintmenu naar het tabblad Ontwerpen en kies in de sectie Pagina-achtergrond de knop Watermerk. Via het pijltje eronder krijg je verschillende lay-outs te zien. Klik met de rechtermuisknop op de gewenste optie en selecteer Invoegen op huidige documentpositie. Het watermerk verschijnt direct in zachtgrijs onder de tekst. Omdat het in een tekstvak staat, kun je het eenvoudig bewerken. Pas de tekst aan, wijzig het lettertype en geef het de gewenste stijl, net zoals bij ieder ander tekstvak.

Stap 2: Op alle pagina's

Wil je een watermerk op alle pagina's van het Word-document? Ga dan naar Ontwerpen / Watermerk / Aangepast watermerk. Er verschijnt een venster met de titel Afgedrukt watermerk. Kies daar de optie Tekstwatermerk (standaard staat Geen watermerk geselecteerd). Vul de gewenste tekst in en bepaal het lettertype en de grootte. Met de optie Semitransparant maak je het watermerk subtieler. Tot slot kies je voor een horizontale of diagonale weergave, klik je op Toepassen en bevestig je met OK.

Stap 3: Afbeeldingswatermerk

In hetzelfde venster kun je ook een afbeeldingswatermerk toevoegen. Vink hiervoor de optie Afbeelding als watermerk aan en klik op Afbeelding selecteren. Je kiest vervolgens een grafisch bestand op de harde schijf of op OneDrive. Ook is het mogelijk om via Bing online naar een afbeelding te zoeken. In dit voorbeeld kiezen we een afbeelding van de harde schijf. Laat de instelling Schaal bij voorkeur op Automatisch staan, zodat de grootte van het watermerk zich aanpast aan de bladspiegel. Met de optie Wassen maak je de afbeelding lichter, zodat de tekst goed leesbaar blijft.

De stoomfunctie is inmiddels op veel wasmachines te vinden. Fabrikanten gebruiken deze techniek vooral om kreuk te verminderen, geurtjes aan te pakken en kleding snel op te frissen. De werking is vrij simpel. De machine verhit een kleine hoeveelheid water en laat de stoom op een precies moment in de trommel. Dat kan tijdens een normaal wasprogramma of via een apart stoomprogramma. Die twee toepassingen hebben elk een ander effect, waardoor het handig is om het verschil te kennen.

Hoe stoom tijdens een wasprogramma werkt

Bij de meeste wasprogramma's wordt stoom in de laatste fase ingezet. De warme damp ontspant de vezels, waardoor de was minder gekreukt uit de trommel komt, vaak nog voordat het centrifugeren begint. Dat effect zie je vooral bij synthetische stoffen en gemengde materialen. Katoen blijft gevoeliger voor kreuk en reageert minder sterk op stoom. Ook de belading speelt een rol. Zit de trommel vol, dan kan de stoom minder goed bij het wasgoed komen en is het effect dus kleiner.

De manier waarop stoom wordt verspreid, verschilt per wasmachine. Sommige modellen blazen de damp van bovenaf in de trommel, andere via de bodem. Het principe is hetzelfde, maar de maar de manier waarop de damp door de trommel wordt verspreid varieert per merk. Belangrijk om te weten is dat stoom het water en het wasmiddel niet vervangt Het ondersteunt de was, maar maakt stoffen niet op zichzelf schoon.

Extra hygiëne met een stoomprogramma

Naast stoom tijdens een gewone wasbeurt beschikken veel machines ook over aparte hygiëneprogramma's. Deze werken met een gecontroleerde temperatuur die hoog genoeg is om allergenen te verminderen, maar lager blijft dan bij een kookwas. Vooral pollen en huisstofmijt worden op deze manier aangepakt. Fabrikanten noemen soms percentages voor bacteriereductie, al zijn die gebaseerd op tests met kleine lapjes stof. In een volle trommel valt het effect lager uit. Stoom vormt daarmee vooral een extra aanvulling: hygiënischer dan een koud opfrisprogramma, maar geen volwaardige vervanging van een intensieve wasbeurt.

Kleding opfrissen zonder wasbeurt

Het opfrisprogramma is voor veel mensen de meest gebruikte toepassing van stoom. De trommel draait hierbij rustig, terwijl de stof warm en licht vochtig blijft. Stoom-opfrisprogramma's duren meestal zo'n 20 tot 30 minuten, afhankelijk van het merk, de vulling van de trommel en het gekozen programma. Sommige machines geven precies 20 minuten aan, bij andere loopt het op tot ongeveer een half uur. Geuren die zich in textiel vastzetten, zoals rook, kooklucht of andere vervelende geurtjes die in textiel zijn blijven hangen, verdwijnen doorgaans goed. Vlekken en vetresten worden hiermee niet verwijderd. De techniek werkt vooral bij kleding die je kort hebt gedragen en verder schoon is. Doordat er weinig water wordt gebruikt en de trommel minder intensief beweegt, blijft de belasting voor de stof beperkt.

Energieverbruik en slijtage van kleding

Het maken van stoom kost warmte en dus energie. Toch ligt het totale verbruik meestal lager dan bij een volledige wasbeurt, omdat er nauwelijks water door de machine stroomt. Voor kleding is een stoomprogramma relatief mild. De vezels worden minder zwaar belast dan tijdens een normale was, al kunnen elastische materialen bij zeer frequent gebruik gevoeliger reageren op warmte. Dat effect verschilt per stof en per merk.

©Sergei Klopotov

Wat stoom wel én niet doet

De stoomfunctie werkt vooral in specifieke situaties. Kreukvermindering zie je vooral bij synthetische stoffen en een niet te volle trommel. Hygiëneprogramma's helpen allergenen te verminderen, maar vervangen niet de klassieke wasbeurt. Opfrisprogramma's verwijderen geuren, maar laten vlekken ongemoeid. In de praktijk levert stoom vooral gemak op. Je hoeft minder te strijken, kleding blijft langer fris en je kunt een kort programma gebruiken voor was die nog niet echt vies is.

Conclusie

De stoomfunctie is een handige aanvulling op de gewone was. Kleding komt frisser uit de trommel, je kunt kleding vaker dragen zonder dat je een compleet wasprogramma  hoeft te dragen en de extra hygiëne van stoom is ideaal tegen allergenen. De techniek neemt de rol van water en wasmiddel niet over, maar stoom voegt wel extra gemak toe voor wie minder wil strijken en kleding langer mooi wil houden.

 5x Wasmachines met stoomfunctie

De Hisense WF3S9043BW3/BLX is een moderne wasmachine die opvalt door zijn opvallend lage energieverbruik, met een label dat maar liefst 30% zuiniger is dan de standaard A-klasse. Met een trommelinhoud van 9 kilogram biedt het apparaat voldoende ruimte voor de was van een groot gezin. De machine haalt een toerental van 1400 rotaties per minuut en zet stoom in voor een extra diepe, hygiënische reiniging van het textiel. Voor wie weinig tijd heeft, zijn er handige opties zoals het Power Wash-programma van 49 minuten of een ultrakorte cyclus van een kwartier.

De Samsung WW11DB7B34GBU3 Bespoke EcoBubble heeft een trommelcapaciteit van 11 kilogram. Voor een diepgaande reiniging beschikt de machine over een gespecialiseerd stoomprogramma dat afrekent met allergenen en bacteriënt. Naast de fysieke prestaties biedt het apparaat slimme functies via de SmartThings-app. Dankzij de EcoBubble-technologie wordt het wasmiddel krachtig de stof in geblazen, waardoor kleding ook op lagere temperaturen grondig schoon wordt en de kwaliteit van het textiel behouden blijft.

De AEG LR7604UC4 uit de 7000-serie (vulgewicht 10 kilo) is ontworpen om kleding langer mooi te houden door vaker te stomen in plaats van te wassen, wat slechts twee liter water per cyclus verbruikt. Met het Steam Refresh-programma zijn muffe geurtjes en kreukels binnen 25 minuten verdwenen, terwijl de UniversalDose-lade ervoor zorgt dat wasmiddelcapsules sneller oplossen voor een beter resultaat bij koude wasbeurten. De PreciseWash-technologie optimaliseert de instellingen automatisch op basis van het gewicht, wat een besparing tot 40% op tijd en energie oplevert bij kleinere ladingen. Voor de dagelijkse was biedt het MixLoad-programma een snelle oplossing door gemengd textiel in 69 minuten grondig te reinigen op slechts 30 graden.

De Siemens WG44G2ZWNL (vulcapaciteit 9 kilo) heeft een zeer zuinig energielabel A en biedt dankzij het speedPack L maximale tijdsbesparing. Voor hardnekkige vlekken past het antiVlekken-systeem de temperatuur en spoeltijd automatisch aan. De stoomfunctie, genaamd smartFinish, strijkt zelfs sterk gekreukte items in slechts 20 minuten glad. De innovatieve waveTrommel zorgt ervoor dat zijde en andere fijne stoffen behoedzaam worden behandeld. Dankzij de koolborstelloze iQdrive-motor is de machine niet alleen stil en efficiënt, maar ook nagenoeg slijtagevrij.

De Bosch Serie 4 WAN282E4FG (vulgewicht 8 kilo) is een uiterst efficiënte wasmachine met energielabel A. Met de Iron Assist-functie wordt kleding gedurende 20 minuten met stoom behandeld, wat kreukels tot wel 50% vermindert. Sensoren van Active Water Plus zorgen ervoor dat het waterverbruik exact wordt afgestemd op de hoeveelheid wasgoed, terwijl de SpeedPerfect-optie de wastijd met 65% verkort voor een snelle, schone resultaat. Voor extra hygiëne doodt het Hygiene Plus-programma bacteriën al op 40 graden, wat ideaal is voor babykleding of mensen met een allergie. De bijvulfunctie maakt het mogelijk om een vergeten kledingstuk tijdens de wasbeurt alsnog toe te voegen.