De eerste keer dat je virtual reality-porno kijkt is een vreemde gewaarwording. Opwindend is het aanvankelijk niet echt te noemen; je voelt namelijk dezelfde misselijkheid zoals je in virtuele achtbanen voelt, en de verwondering over VR blijft. Toch gelooft de seksentertainmentindustrie heilig in virtual reality-porno. Het levert betere kwaliteit porno op, én er is veel geld in te verdienen. We spraken daarom met Ian Paul van 's werelds grootste pornostudio Naughty America, over de vraag of pornografie VR écht populair gaat maken.

Click here to read this article in English.

Omdat we vinden dat we ons werk goed moeten doen hebben we vooraf uitgebreid onderzoek gedaan naar virtual reality-porno door een Gear VR op ons hoofd te zetten, en hoewel we nog niet onverdeeld enthousiast waren zien we de voordelen van een immersive gesimuleerde seks-scène wel in. Het ontbreekt nog aan genoeg pixels op de headsets, en door de bolling van de lenzen zit er een naakte reuzin van een vrouw bovenop een gespierd mannelijk lichaam dat overduidelijk niet van mij is. Maar awkward als de eerste VR-porno-ervaring is weet Paul zeker dat het een gigantische industrie gaat worden die porno helemaal op z'n kop gaat zetten.
 

Porno geeft doorslag

Hij trekt graag parallellen met andere vormen van media-dragers waarin de porno-industrie een beslissende rol heeft gespeeld. In de jaren 80 werd er gevochten tussen Betamax en VHS. Toen de grote Amerikaanse pornostudio's er unaniem voor kozen om hun films op die laatste uit te brengen, verdween Betamax als sneeuw voor de zon. Hetzelfde gebeurde 8 jaar geleden met de strijd tussen HD-DVD en BluRay. De porno-industrie koos wederom voor dat laatste.
 

Porno was doorslaggevend in de strijd tussen Betamax en VHS, en BluRay en HD-DVD

Porno gaat bij VR niet meteen doorslaggevend zijn, "maar wel van onschatbaar belang", denkt Paul. "Denk je maar eens in. Je kunt straks twee headsets kopen: eentje waarop je porno kunt kijken en eentje waarop dat niet kan. Welke kies je?"
 

Meer mogelijkheden

Het is de reden dat Paul in Barcelona is op het Mobile World Congress. Naughty America heeft er (helaas) geen stand, maar dat is niet Pauls punt. Hij wil spreken met makers van VR-brillen om te kijken naar de mogelijkheden om porno toe te staan in de app-winkels, want dat is op dit moment een groot obstakel. Hij wil vooral naar Samsung, dat met de Gear VR de populairste headset van het moment in handen heeft.

"Het is nog veel te moeilijk om nu porno te kijken op een VR-bril", vertelt hij aan PCM. "Je moet video's downloaden, op de telefoon plaatsen, er naartoe navigeren..." In een ideale wereld kan Naughty America een eigen app maken en abonnees nieuwe video's voorschotelen, of het desnoods via de browser mogelijk maken. Maar dat kan nu nog niet. Kijkers zijn nu nog overgeleverd aan een lastig, omslachtig proces waar alleen iemand met héél veel nood mee aan de gang wil.
 

Hardcore fans

Alleen de echte fans betalen nog voor porno - en al helemaal voor VR

Alleen echte fans willen die moeite nu doen, en het zijn die 'echte fans' dien een belangrijke factor zijn voor Naughty America. Dat wordt, net als andere grote studio's, al jaren geteisterd door de grote hoeveelheden gratis 'tube-sites' als PornHub en Xvideos, die korte filmpjes gratis aanbieden. Daar heeft het overgrote deel van de kijkers genoeg aan, en dat merken studio's: niemand betaalt meer voor porno.

Behalve bij virtual reality. Daar zit volgens Paul wel degelijk een verdienmodel. "De tube-sites gaan dit hard voelen", zegt hij bijna grijnzend. De kijkers willen op dit moment vooral kwaliteit zien, zegt hij. Dat betekent: hoge productiewaarden, filmen in 4K, lange video's met bekende actrices, en dat bieden de tube-sites niet.
 

Lastig verkrijgbaar

Minder dan 10% van Naughty America's video's is op dit moment in virtual reality, al zegt Paul dat het de stappen wel onder de knie heeft. "We weten hoe we het moeten maken. Nu moeten we zien hoe we dat moeten uitbreiden, verbeteren, en tot waardig verdienmodel kunnen omtoveren.
 

VR-porno is alleen nog verkrijgbaar als je betaalt

Er zijn op dit moment nog maar weinig plekken waar je VR-porno kunt downloaden. Naast Naughty America is VirtualRealPorn.com er daar één van, die zich specifiek op het genre richt. Er is ook een homoseksueel alternatief: VirtualRealGay.com, maar dat is een stuk minder populair. Beide sites hanteren een abonnementsmodel waarbij je maandelijks geld betaalt voor toegang. Video's zijn dan te downloaden en op een smartphone te plaatsen.

Voor veel acteurs in het genre is het nog lastig om hun draai te vinden, al zijn er pornosterren zoals Ela Darling die zich alleen nog exclusief op VR-porno richten.
 

Technische obstakels

"We blijven experimenteren, bijvoorbeeld met orgies in 360 graden"

Er zijn echter nog genoeg obstakels te overwinnen als het gaat om het produceren van deze specifieke soort porno. Op dit moment is dat namelijk nog redelijk eenduidig: Er bestaan praktisch alleen Point-of-View-video's, waarbij de actrice vóór je het meeste werk doet. Bovendien zijn video's nog niet écht in VR: er worden alleen nog video's gemaakt in 180 graden. "Het is op dit moment nog niet echt interessant om porno te kijken waarbij je achter je een muur ziet", zegt Paul.

In de toekomst moet dat wel veranderen. "Dan gaan we bijvoorbeeld orgies filmen", gooit Paul een creatief balletje op. Dat gaat niet makkelijk, want het filmen in VR is een omslachtige taak. "Je moet eerst een video opnemen, stoppen, bekijken of het goed is, en dan weer verder gaan."
 

Experimentele fase

Dat maakt dat VR-porno op het moment nog in de experimentele fase zit. Naughty America zoekt nog naar de juiste verdienmodellen, de juiste manier van filmen, welke hardware er beschikbaar is... Alles wordt nog onderzocht. Paul wil bewust niets zeggen over het filmproces, want dat zou de concurrentie wel eens vooruit kunnen helpen - en Naughty America is op dit moment één van de weinige die serieus met VR bezig is.
 

"VR is de toekomst van porno"

Er is natuurlijk altijd het risico dat er op het verkeerde paard gewed wordt, en dat virtual reality een niche blijft die niet aanslaat. Maar dat gelooft Paul niet: "Er is een reden dat Facebook Oculus heeft overgenomen. Als Mark Zuckerberg er zo achter staat, dan zegt dat natuurlijk wel wat."

Wel is er één ding duidelijk: Het moet toegankelijker worden voor gebruikers om het te kijken. "Als je het een keer hebt geprobeerd, wil je niet anders", zweert Paul. Voorlopig worden wij er nog niet warm of koud van. Maar we houden de ontwikkeling graag in de gaten. Paul doet dat ook: "Uiteindelijk moet porno niet te onderscheiden zijn van het echte werk." Daar wachten we dan maar geduldig op.

Je merkt het aan laptops, smartphones en gameconsoles: de prijzen lopen dit jaar op. Inflatie speelt mee, maar dat is niet de voornaamste reden. Waar chipmakers, vooral de geheugenfabrikanten, tot voor kort vooral produceerden voor de traditionele (consumenten)markt, gaat er nu steeds meer capaciteit naar grote AI-datacenters. Daardoor worden geheugen en opslag schaarser. En als iets schaarser wordt, stijgt de prijs. Hoe dat zit en wat dat voor jou betekent, lees je hier.

AI als Rupsje Nooitgenoeg

Zie de geheugenchipindustrie als een bakkerij met een beperkt aantal ovens. Jarenlang werd de capaciteit van die ovens gebruikt voor standaardbrood: regulier DRAM-geheugen (Dynamic random access memory)en NAND-opslag (flashgeheugen) voor consumententech. Nu vragen AI-servers om een nieuw soort brood: high bandwidth memory (HBM). HBM is speciaal geheugen dat direct naast de rekenchip zit, zodat data veel sneller heen en weer kan. En de vraag is groot: marktanalisten verwachten dat datacenters in 2026 een heel groot deel van de geproduceerde geheugenchips gaan opslokken, met schattingen die richting 70 procent gaan Het gevolg is simpel: als meer ovens worden gereserveerd voor dat 'speciale brood', kan er minder standaardbrood gebakken worden. En dat betekent dus dat gewoon geheugen fors duurder aan het worden is.

©Bron prijsdata: Tweakers

RAM-tekort is niet de enige oorzaak

Dat de prijzen van geheugen en opslag in korte tijd zo gestegen zijn, ga je dus voelen: want dit zijn basis-onderdelen in bijna elke laptop of smartphone. Daar komt nog bij dat ook cpu's tijdelijk lastiger te leveren (en in sommige gevallen duurder) waren. Ook van andere onderdelen (denk: printplaten, batterijen en stroomregelchips) is de prijs omhoog aan het gaan. Daarnaast maken nieuwe standaarden zoals Wifi 7 en USB 4 sommige onderdelen bovendien complexer en daarmee duurder.

Geheugenchip en geheugen, wat is het verschil?

Een geheugenchip is het fysieke onderdeel dat uit de fabriek komt: zo'n klein rechthoekig blokje dat je op een printplaat ziet zitten. Je kunt het zien als bakstenen en een muur. De geheugenchips zijn de bakstenen. Een RAM-module is de muur, opgebouwd uit meerdere bakstenen op één printplaat. Een typische module bevat meerdere chips die samen die 8, 16 of 32 GB vormen. En precies daarom werkt een tekort aan chips zo snel door. Als er minder chips beschikbaar zijn, kun je minder RAM-modules maken, minder ssd's vullen en minder chips plaatsen in laptops, telefoons en tablets.

©Batorskaya Larisa

Laptops, smartphones en consoles: daarom worden ze duurder

De onderstaande tabel laat zien globaal zien welk deel van het budget naar de verschillende onderdelen gaat. Daarbij moet wel aangetekend dat het om een schatting van percentages gaat; harde cijfers hierover zijn moeilijk te vinden.  Hierdoor zie je beter waar de pijn van de huidige geheugen- en chiptekorten het hardst wordt gevoeld.

Kijk je puur naar deze tabel, dan zou je verwachten dat vooral gameconsoles heel sterk in prijs gaan stijgen. Maar volgens kenners van de markt zouden consolebouwers hun best doen om in ieder geval voorlopig de prijs gelijk te houden – juist omdat de Switch 2 net uit is en de Xbox Series en PS5 al meerdere prijsverhogingen hebben gehad. De klap daar zal eerder opgevangen worden door alles eromheen: denk aan accessoires en abonnementen zoals PlayStation Plus.

Bij laptopfabrikanten en smartphonemakers ligt dat anders. Die hebben geen andere producten in het ümfeld die ingezet kunnen worden om de kosten van het belangrijkste product niet al te veel te hoeven verhogen. De stijgende kosten van geheugen, opslag en processor zullen daar dus wel impact gaan hebben, zo is de verwachting.

Hogere prijzen of minder waar voor je geld

Die impact heeft grofweg twee smaken. Enerzijds zal vooral premium tech duurder worden, maar krijg je daar wel meer voor terug; anderzijds zullen bij mid-range tech de prijzen waarschijnlijk minder hard stijgen, maar krijg je daar tegelijkertijd minder waar voor je geld. Krimpflatie.

Premiumtech: duurder, maar meer mogelijkheden

Hier spelen twee dingen: niet alleen zijn chips minder goed leverbaar, er wordt tegelijkertijd hard gewerkt aan nieuwe productietechnieken (zoals de 2-nanometer chiptechnologie van marktleider TSMC). De productie van zo'n nieuwe chip is een ingewikkeld en duur proces. Dat drijft de prijs op.

Wel is het zo dat je als consument profiteert van de mogelijkheden van de nieuwste generatie chips. Die kunnen langer hoge prestaties volhouden en toch koeler blijven, simpelweg omdat de chip efficiënter met energie omgaat. Dat merk je echt in de praktijk. Dus ja, je betaalt meer, maar je krijgt er ook meer voor terug.

©StocksJust4You - stock.adobe.com

Mid-range: niet duurder, wel mindere specs

Bij de middenklasse proberen merken de prijs aantrekkelijk te houden. Als onderdelen duurder worden, moeten ze ergens compenseren. Je krijgt dan voor ongeveer dezelfde adviesprijs als het model van vorig jaar een smartwatch of telefoon met minder opslag, minder RAM of trager werkgeheugen dan de generatie van vorig jaar. Of het model wordt uitgekleed: extra's (bijvoorbeeld een snellere opslagvariant, betere camera, luxere afwerking) verdwijnen.

En de budgetmodellen?

Hele goedkope modellen hebben het extra lastig. Daar zit weinig marge op, dus een stijging van onderdelenprijzen hakt er direct in. Het principe is hetzelfde als bij mid-range, maar het pakt hier vaker scherper uit: er is minder ruimte om kosten op te vangen, dus je merkt het sneller in RAM, opslag of snelheid. Daarnaast kunnen fabrikanten in het laagste segment ook kiezen om instapmodellen te schrappen, of om 'nieuwe' modellen uit te brengen die intern weinig veranderen. Dat betekent vaak ook: minder keuze voor jou.

Conclusie

Tech is in 2026 duurder geworden omdat de chipindustrie zich steeds meer richt op AI-datacenters. Daardoor verschuift productiecapaciteit naar specialistisch geheugen, en stijgen de prijzen van standaardgeheugen en opslag.

Het advies voor jou is vooral praktisch: als je nu al weet dat je extra RAM, een grotere ssd of een nieuwe smartphone, laptop of gameconsole nodig hebt, wacht dan niet te lang. De signalen uit de markt wijzen erop dat prijzen en beschikbaarheid voorlopig onder druk blijven staan. Dat maakt vergelijken weer belangrijker dan de afgelopen jaren. Kijk niet alleen naar de prijs, maar kijk extra goed naar de specificaties. En kijk daarbij vooral naar RAM en opslag: daar zie je de effecten van wat er nu speelt het snelst terug.

Wanneer Sony met een nieuwe set premium oordoppen op de proppen komt, dan moet je opletten. Dit Japanse merk is namelijk al jaren marktleider als het gaat om geluidskwaliteit en actieve ruisonderdrukking. Met zijn prijs van 300 euro mikt de fabrikant wederom op het hogere segment, al is dit wel minder dan de adviesprijs van zijn voorganger.

De Sony WF-1000XM6 volgen de XM5 op die het Japanse bedrijf zo’n 2,5 jaar geleden uitbracht. Dat is een flinke periode in het land der oordoppen (of technologie in het algemeen). Daar waar veel fabrikanten inzetten op jaarlijkse releases en complete productgroepen beperkte stappen voorwaarts maken, is het fijn om te zien dat een elektronicaproducent het nog aandurft langer te wachten tussen verschillende uitgaven. Dan heb je tenminste wat te melden of te vertellen.

Met deze versie zet Sony in op een betere noise cancelling, audioweergave, gesprekskwaliteit en ergonomie. Daarnaast brengt de fabrikant stabielere bluetooth-connectiviteit, Google Gemini-integratie en een hogere mate van milieuvriendelijkheid. Zo zijn de antennes langer gemaakt, waardoor de oortjes niet snel de verbinding verliezen, ook niet in drukkere omgevingen zoals een vliegtuig of trein. Dat hebben we aan den lijve ondervonden de afgelopen weken.

©Wesley Akkerman

Meer in contact

Net als bij het vorige model maakt Sony gebruik van memory foam als oortips (het deel dat in je gehoorgang zit). Die hebben als grote voordeel dat ze zich aanpassen aan de vorm van de opening en dus altijd strak en goed zitten. In de doos zitten verschillende opties. Bij ons zit de een net te los, terwijl het formaat daarna juist net wat strak zit. Daardoor kan langer dan twee uur luisteren wat oncomfortabel worden. Maar ze vallen in elk geval niet zomaar uit je oren.

Deze keer kijkt Sony ook naar het ontwerp. De Sony WF-1000XM6-oortjes zijn wat langwerpiger en steken iets verder uit je oren dan z'n voorganger, waardoor je moet oppassen wanneer je een T-shirt of trui uittrekt. Het oppervlak is wat ruwer en dat helpt daadwerkelijk bij de fysieke bediening; het voelt alsof je wat meer in contact bent met de bediening. Muziek pauzeren, actieve ruisonderdrukking activeren – het gaat allemaal erg soepel. Je hoeft ze niet hard in te drukken.

Grammy-winnende engineers

Daarnaast is het fijn dat deze dopjes nog steeds acht uur meegaan op een volle accu. Dat is met actieve ruisonderdrukking aan. Zet je die uit, dan mag je daar nog een paar uur bij optellen. Met de oplaadcase erbij kun je rekenen op 24 tot 30 uur. Dat is misschien niet superveel in vergelijking met sommige concurrenten, maar die zitten dan ook niet boordevol allerlei extra microfoons (vier stuks in dit model) en speciaal ontwikkelde drivers.

©Wesley Akkerman

De drivers zijn natuurlijk medeverantwoordelijk voor het geluid, maar de samenwerking met allerlei gerenommeerde studio's en muziekproducenten helpt daar vanzelfsprekend ook bij. Sony heeft zich laten leiden door een team van Grammy-winnende en Grammy-genomineerde engineers, waaronder Randy Merrill (die werkte met Ed Sheeran), Chris Gehringer (Lady Gaga) en Michael Romanowski (Alicia Keys). Dat zijn niet de minste namen, maar wat merk je daarvan?

Naast je in de kamer

Nou, het grootste compliment dat we een set oordoppen kunnen geven: je hebt de equalizer niet nodig om goed en wel – en in de hoogste kwaliteit! – van je digitale muziek te genieten. De audio klinkt warm, vol en persoonlijk. Dat gaat niet ten koste van de hogere regionen of het middenveld, waardoor die helderheid en nuance bewaakt blijft. Soms lijkt het net alsof iemand op een drumstel naast je in de kamer speelt, zo dichtbij klinken de nummers.

Als je wilt, dan kun je wel een equalizer op de soundstage loslaten. Je kunt dan kiezen uit verschillende profielen, zelf een instelling beheren of Sony het werk uit handen laten nemen. Dan stelt de (helaas soms wat onoverzichtelijke) app de equalizer in op basis van jouw eigen gehoor. Hier kan dat nog weleens ten koste gaan van het basgeluid, waardoor we dat maar achterwege laten, maar het is fijn dat het kan. Het maakt de Sony WF-1000XM6 breed inzetbaar.

©Wesley Akkerman

Gevoel, beleving, emotie

En daar blijft het niet bij qua audio. Want je kunt streamen in hoge resoluties dankzij de LDAC-audiocodec en anders leunen op DSEE Extreme (een algoritme van Sony dat de muziek in kwaliteit opschaalt). Verder is nieuw in deze set dat je audio wat verder weg kunt laten klinken, alsof je in een café of je eigen woonkamer zit. Dat is een vreemde maar oorstrelende ervaring die je moet beleven om het te begrijpen.

We snappen uiteindelijk wel waarom Sony deze functie introduceert. Het kan bijvoorbeeld helpen bij de concentratie. Wij hebben vooral gemerkt dat je er een huiselijk gevoel aan kunt overhouden wanneer je kilometers hoog in de lucht hangt in een vliegtuig, omdat het net lijkt alsof je naar je eigen audioset thuis op de achtergrond luistert. Het gaat hier niet om de beste geluidskwaliteit, maar om een gevoel, een emotie, een beleving. En die is helemaal oké.

Tot slot kijken we nog even naar de actieve ruisonderdrukking. Die is beter dan ooit. Zo hebben we bijna niets van de vliegtuigmotoren gehoord tijdens een recente reis naar Barcelona en komt er ook weinig tot geen geluid vanuit het OV je gehoorgang in. Bepaalde plotselinge hoge tonen komen nog weleens door, maar die blijven moeilijk filterbaar. Al met al is dit wederom een mooie stap voorwaarts, helemaal als je je écht even wilt afsluiten van je omgeving.

Sony WF-1000XM6 kopen?

Het zal ongetwijfeld niemand verbazen, maar dat maakt zo’n beoordeling niet minder waardevol: de Sony WF-1000XM6 is een regelrecht schot in de roos. Qua audiokwaliteit en -beleving hebben we nog niet beter gehoord. Soms klinkt het net alsof de muziek live naast je wordt gespeeld. Het comfort en de app kunnen nog wel beter, maar de grandioze actieve ruisonderdrukking en de fysieke bediening maken een hoop goed. Dit is je volgende set oordopjes!