ACHTERGROND - Je hebt waarschijnlijk wel een laptop, pc, tablet of smartphone. Als we zouden vragen wat er in deze apparaten zit, dan noem je wellicht onderdelen op als een harde schijf, processor of flashgeheugen. Slechts weinig mensen zouden gevaarlijke elementen als arseen, lood of kwik noemen.

We gaan in dit artikel in op een minder leuke kant van technologie, maar we proberen je met dit verhaal absoluut niet bang te maken. We houden van onze tech-speeltjes en uiteraard willen het liefst de lichtste en snelste notebook, de coolste smartphone, de grootste HD-televisie en het zuiverste audiosysteem.

Maar hoe mooi al deze spullen ook zijn, we kunnen niet ontkennen dat er ook een minder leuke kant aan zit. Onze elektronica bestaat uit duizenden elementen en andere grondstoffen. Vrijwel altijd zitten de genoemde gevaarlijke stoffen ingesloten in het apparaat, al komen ze meestal tijdens normaal gebruik niet vrij. Voor onszelf zijn deze gevaarlijke stoffen dan ook meestal niet zo schadelijk, maar voor- en nadat we een apparaat bezitten is dat anders.

We gaan er bij de aanschaf van een apparaat vanuit dat de enige prijs die we betalen het prijskaartje in de winkel is. Onze gadgets zitten echter vol met stoffen die het grondwater en de lucht vervuilen op de plekken waar ze gewonnen, verwerkt en afgedankt worden.

Meestal zijn de slachtoffers productiemedewerkers die de apparatuur die we hier gebruiken vervaardigen. Sommige van de gebruikte giftige stoffen komen uiteindelijk wel degelijk bij ons, de consument, terecht. Soms lekken giftige stoffen tijdens normaal gebruik uit een apparaat of wanneer het beschadigd raakt. Een gebroken beeldscherm of HD-televisie kan je bijvoorbeeld blootstellen aan kwik. En als we het breder bekijken, komt uiteindelijk iedere vervuilde rivier waar ook ter wereld uit in zee en raken de oceanen waar we allemaal afhankelijk van zijn steeds verder vervuild.

©PXimport

De Europese Unie weert of reguleert middels strenge regels de meeste van de genoemde schadelijke stoffen en beperkingen hier kunnen er voor zorgen dat bepaalde giftige stoffen wereldwijd niet of significant minder gebruikt worden. Bedrijven willen liever geen aparte productielijnen voor bijvoorbeeld de Europese Unie opzetten.

Barbara Kyle van de Electronics Takeback Coalition, een Amerikaanse organisatie die zich inzet voor groene productie en duurzame recycling, vindt dit echter niet heel goed nieuws. "Ze zijn gestopt met bepaalde chemicaliën, maar wat we niet weten, is wat ze in plaats daarvan gebruiken. De vervangers hoeven niet per se beter te zijn."

Wat kan je doen?

Wat kan je zelf doen, naast absurde maatregelen als het verkopen van je auto, het zelf verbouwen van gewassen en geen elektriciteit meer gebruiken? Ten eerste kan je met meer dan alleen financiën rekening houden als je een nieuwe gadget aanschaft. Vraag jezelf af of je een aanschaf kunt uitstellen. Als je iedere drie jaar een nieuwe smartphone aanschaft in plaats van iedere twee jaar, dan verminder je de impact met een derde.

Als tweede kan je het standpunt van de fabrikant ten opzichte van het milieu proberen te achterhalen. Als derde kan je bewust afstand doen van je kapotte of voor je achterhaalde elektronica. Kapotte elektronica gooi je uiteraard niet in de vuilnisbak, maar lever je voor recycling in bij het verkooppunt van je nieuwe aanschaf of bij de milieustraat. Soms is een milieustraat gecombineerd met een kringloopwinkel en wordt bruikbare elektronica verkocht. Je kunt ook overwegen werkende apparatuur zelf te verkopen of weg te geven.

Tot slot is het handig om geïnformeerd te zijn: wat zijn de gevaarlijke stoffen die gebruikt worden in je elektronische spulletjes? Wij hebben alvast negen van de meest zorgwekkende stoffen - zowel elementen als samenstellingen of verbindingen - op een rij gezet die in gadgets gebruikt worden.

©PXimport

Je computer, smartphone, televisie en andere elektronica bevatten hoogstwaarschijnlijk: arseen, beryllium, cadmium, lood, kwik, weekmakers, polyvinylchloride, brandvertragers en zeldzame aardmineralen.

We kunnen onze tech en daarmee onszelf al veiliger maken door ons bewust te zijn van de impact die onze gadgets hebben. Repareer gadgets indien mogelijk in plaats van ze te vervangen, verkoop ze of doneer achterhaalde spullen. Koop producten met minder verpakkingsmateriaal, koop geen goedkope producten met een korte levensduur en dank apparatuur op de juiste manier af.

Als we in staat zijn een smartphone te maken die altijd met internet verbonden is, dan zouden we toch ook zo slim moeten zijn om te voorkomen dat een telefoon op een vuilnisbelt beland als het volgende nieuwe speeltje verschijnt.

Zeldzame aardmineralen

Tenzij je het periodiek systeem voor de lol bestudeert, heb je waarschijnlijk nooit gehoord van europium, promethium, thulium of yttrium. Deze vier elementen behoren tot de zeldzame aardmineralen, ook wel zeldzame aardmetalen of gewoon zeldzame aarden genoemd.

Zoals hun naam impliceert is er lastig aan te komen, maar ze zijn wel noodzakelijk. Ze zijn onder andere terug te vinden in smartphones, magneten en HD-televisies. Ze vormen ook belangrijke ingrediënten in veel 'groene' technologie waaronder windmolens, elektrische auto's en spaarlampen.

Het delven en zuiveren van zeldzame aarden is echter alles behalve een groen proces. Het centrum van de wereldwijde delving is de stad Baotou in Binnen-Mongolië in China. De Britse publicatie Guardian Weekly zegt er het volgende over: "De vervuilde wateren van de residubekken bevatten allerlei giftige chemicaliën, maar ook radioactieve elementen zoals thorium, die, als ze worden ingeslikt kanker van de alvleesklier en longen, en leukemie veroorzaken."

Sommige bedrijven zijn op zoek naar groenere manieren voor de delving en verwerking van zeldzame aardmineralen. Hoe succesvol dergelijke inspanningen zijn blijft echter nog een open vraag.

©PXimport

Het delven van zeldzame aardmineralen om smartphones te maken kan een significante bron van milieuvervuiling zijn.

Gebromeerde vlamvertrager

Toen ze net verschenen leken chemische vlamvertragers een erg goed idee. Per slot van rekening wil je niet dat je gadgets in vlammen uitbarsten als er iets mis gaat. Maar je wilt waarschijnlijk ook niet dat je toekomstige kinderen met aangeboren afwijkingen ter wereld komen. In een ideale wereld zou het geen keuze moeten zijn tussen het een of het ander.

Gebromeerde vlamvertragers (BFR) bestaan uit verschillende chemicaliën die toegevoegd worden aan gadgets (en andere producten zoals meubels) om de kans te verminderen dat ze in brand vliegen. Veel brandvertragers waaronder polygebromeerde difenylethers (PBDE) zijn persistent en worden niet biologisch afgebroken. Zodra ze in het lichaam zitten, blijven ze ook daar.

Voor de mensen die producten vervaardigen en ontmantelen vormen ze het grootste gevaar. Het is echter ook mogelijk voor consumenten om blootgesteld te worden aan vlamvertragers, maar ironisch genoeg vooral bij brand. Je telefoon zou vlamvertragers kunnen bevatten, maar het is meer waarschijnlijk dat ze in je televisie of monitor zitten. Of in je bankstel en kinderkleding.

Veel bedrijven zijn op zoek naar alternatieven voor gebromeerde vlamvertrager en ze zijn in toenemende mate verboden. Maar of deze alternatieve vlamvertragers echt een verbetering zijn, moet toekomstig onderzoek uitwijzen.

Levenscyclus producten: de drie grootste gevaren

1 Delving

Mijnbouw vernietigt land(bouwgrond) en vervuilt vaak de lucht en het water rondom de mijn. Het delven van sommige mineralen is onmogelijk of te duur zonder het gebruik van processen die zelf al voor ernstige milieuschade zorgen.

2 Fabricage

Je hoeft de grondstoffen waaruit je apparatuur bestaat niet aan te raken. Iemand anders moet dat helaas wel en vaak wordt er gewerkt onder hoge temperaturen waarbij schadelijke stoffen eenvoudig in de lucht vervliegen. Fabrieksarbeiders leiden bovengemiddeld aan kanker en andere dodelijke ziekten.

3 Afgedankt

Je weet waarschijnlijk wel dat je oude mobieltje niet in de vuilnisbak hoort. In plaats daarvan lever je hem netjes in bij de verkoper van je nieuwe toestel of breng je hem zelf naar de milieustraat. Maar wat betekent recyclen eigenlijk? Nog te vaak betekent het dat de telefoon naar een ontwikkelingsland als Ghana wordt verscheept waar de telefoon vervolgens uit elkaar wordt gepeuterd en waardevolle grondstoffen opnieuw worden gebruikt. De rest, die vaak nog giftige zaken bevat, verdwijnt alsnog onbeschermd op een vuilnisbelt.

Polyvinylchloride (pvc)

Polyvinylchloride, doorgaans afgekort tot pvc, is een veelvoorkomend plastic dat voor allerlei dingen gebruikt wordt. De mantels van kabels zijn bijvoorbeeld van pvc gemaakt. Maar ook pijpen (pvc-buizen), langspeelplaten en sommige kleding zijn van pvc gemaakt.

Pvc is goedkoop, duurzaam en alomtegenwoordig. Maar het is volgens Casey Harrell van Greenpeace ook "de ergste van alle kunststoffen". Pvc's worden in verband gebracht met hormonale onbalans, voortplantingsproblemen en diverse vormen van kanker. Pvc's kunnen volgens Harell niet op een goede manier gerecycled worden. Hierdoor belandt oud materiaal doorgaans op een vuilnisbelt of, erger, wordt het verbrand om bijvoorbeeld het ingesloten koper te ontginnen. Als pvc verbrand wordt, kan het een schadelijke dioxine creëren.

Op vuilnisbelten lekken de chemicaliën weg en wordt grondwater besmet. Het goede nieuws is dat veel technologiebedrijven zoals Apple inmiddels gestopt zijn met het gebruik van pvc in bijvoorbeeld kabelmantels.

©PXimport

Pvc is alomtegenwoordig en veel kabels die je gebruikt hebben een mantel bestaande uit pvc en weekmakers.

Weekmakers (ftalaten)

Van zichzelf is pvc nogal stijf en daarom gaan weekmakers hand in hand met pvc. Ftalaten worden gebruikt als weekmaker en maakt pvc zacht en soepel zonder dat het in sterkte inboet. Zonder weekmakers zou een kabel met een pvc-mantel niet eenvoudig buigzaam zijn.

Weekmakers komen niet alleen voor in kabels of elektronica, maar ook in producten zoals tafelkleden, douchegordijnen en speelgoed. In de Europese Unie zijn ftalaten tegenwoordig verboden om nog in speelgoed te gebruiken, maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat speelgoed met ftalaten niet in omloop is.

Weekmakers worden ervan verdacht om schadelijke effecten op de gezondheid te hebben. Zo zouden ze de hormoonhuishouding verstoren en worden ze gelinkt aan geboorteafwijkingen, astma en misschien borstkanker. De ftalaten bedreigen niet alleen mensen ver weg. Ze kunnen hier uit producten lekken en in het lichaam komen. Gelukkig worden door het steeds minder toepassen van pvc ook de weekmakers steeds minder gebruikt.

Beryllium

Het klinkt als een superheld: sterker dan staal, lichter dan aluminium en een heel goede geleider van elektriciteit. Voeg wat beryllium toe aan koper en je hebt een legering die zes keer zo sterk is als normaal koper. Deze sterkte maakt de legering bijzonder geschikt voor onderdelen als veren, verbindingen en printplaten.

Voor de mensen die beryllium moeten verwerken (een moeilijk te verkrijgen aardalkalimetaal) is het meer kryptoniet (een fictief mineraal dat giftig is voor Superman) dan een supermetaal. Tijdens het verwerken van beryllium kan stof ontstaan dat door arbeiders wordt ingeademd. Het stof kan ook meegenomen worden op kleding of schoenen en zo bijvoorbeeld de familie van de arbeiders besmetten.

Volgens een Greenpeace-onderzoeksrapport, 'Toxix Tech - Chemicals in Electronics', is beryllium zowel acuut als chronisch giftig voor de mens en beïnvloedt het voornamelijk de longen. Mensen die blootgesteld worden aan beryllium kunnen leiden aan Berylliose, een ontsteking van het longweefsel door inhalatie van stof of dampen met beryllium. Symptomen omvatten kortademigheid, pijn in de borst, gewichtsverlies en koorts. Er is geen genezing voor Berylliose. Beryllium wordt ook in verband gebracht met kanker.

©PXimport

Beryllium is een giftig en kankerverwekkend element dat onder andere gebruikt wordt voor het vervaardigen van printplaten.

Lood

Dit veelvoorkomende element maakt mensen al ziek sinds het Romeinse Rijk. Vandaag de dag wordt lood (steeds minder vaak) gebruikt in een legering met tin en soms zilver voor soldeerverbindingen. Je hebt daarom zeker elektronica in huis waarvan de printplaten lood bevatten. Verder is de (inmiddels vrijwel niet meer verkrijgbare) beeldbuis vervaardigd uit loodhoudend kwartsglas.

Als mensen lood binnenkrijgen, dan kan dat onherstelbare schade toebrengen aan onder andere het zenuwstelsel, de nieren en voortplantingsorganen. Voor kinderen die nog in ontwikkeling zijn, is lood nog schadelijker.

Niet alleen apparatuur bevat het gevaarlijke lood. Een paar decennia geleden kwam lood nog veel voor in verf en speelgoed en sommige van deze producten zijn uiteraard nog in gebruik. Het goede nieuws is dat lood steeds minder vaak voorkomt in nieuwe producten. De Europese Unie heeft beperkingen op het gebruik van lood.

Kwik

Omdat de spaarlamp de consumptie van elektriciteit significant vermindert ten opzichte van een gloeilamp is de energiezuinige lamp het toonbeeld van groene technologie geworden. Helaas bevat de spaarlamp in tegenstelling tot de gloeilamp kwik dat gevaarlijk wordt als de lamp breekt.

Mocht een spaarlamp breken, dan moet je de ruimte onmiddellijk verlaten en goed laten luchten. Een wat oudere lcd-monitor of HD-televisie gebruikt als achtergrondverlichting een aan de spaarlamp verwante CCFL-verlichting die eveneens kwik bevat. Als je teveel kwik binnenkrijgt, dan kan dat het zenuwstelsel, de verteringsorganen en de nieren beschadigen. Je hebt vast ook wel eens gehoord dat mensen kwikvergiftiging hebben opgelopen door het eten van vis en dat geeft aan dat kwik een reel gevaar vormt.

Kwik is niet schadelijk zolang het is ingesloten in een spaarlamp, tl-buis of de achtergrondverlichting van een monitor. Als een lamp of monitor kapot valt, dan komt het kwik uiteraard wel vrij en vervuilt het de bodem, het grondwater en komt het uiteindelijk in de voedselketen terecht.

Uiteraard is niet al het vervuilende kwik in het milieu afkomstig van lichtbronnen. Kwik wordt ook voor medische doeleinden gebruikt, en voor het vervaardigen van industriële chemicaliën. In het verleden werd het ook gebruikt in thermometers en cosmetica. Gelukkig maken tegenwoordig steeds meer lcd-schermen en HD-televisies gebruik van leds als achtergrondverlichting.

©PXimport

De achtergrondverlichting van lcd-schermen kan kwik bevatten.

Arseen

Waarschijnlijk associeer je het woord arseen met vergif, wellicht in de context van een oud moordmysterie. Zelfs wanneer arseen wordt ingenomen in hoeveelheden die niet direct fataal zijn, kan arseen een hoop schade aanrichten.

Als arseen zich ophoopt in het lichaam kan het gif het immuunsysteem verzwakken en de nieren beschadigen. Ook wordt de metalloïde in verband gebracht met long-, huid- en blaaskanker.

Tot een paar jaar geleden was arseen een belangrijk ingrediënt tijdens de fabricage van printplaten. Fabrikanten voegden een klein beetje van het element toe aan het silicium waardoor elektriciteit beter geleid wordt. Dit is niet gevaarlijk voor jou als eindgebruiker, maar wel een reëel gevaar voor mensen die printplaten produceren of verwerken tijdens het recyclen.

Arseen is gelukkig grotendeels uit gefaseerd in de productie van elektronica. Jouw oudere apparaten kunnen het nog wel steeds bevatten, dus wees bewust hoe je oude apparatuur recyclet of afdankt.

Cadmium

Misschien heb je thuis nog oplaadbare nikkel-cadmium-batterijen liggen. Omdat cadmium giftig is, moet je de batterijen behandelen als klein chemisch afval als ze versleten zijn.

Cadmium is resistent tegen corrosie en een goede geleider van elektriciteit. Cadmium wordt ook gebruikt in een type zonnepanelen dat goedkoper te produceren is dan op silicium gebaseerde panelen. Fabrikanten gebruiken het element in elektrodepositie en in contacten, schakelaars en draadisolatie.

Op een lekkende batterij na zal cadmium jou waarschijnlijk geen schade toebrengen. Maar voor mensen die producten met cadmium vervaardigen of ontmantelen vormt cadmium wel een significant risico. Het meeste gevaar komt van inademen, maar cadmium kan ook worden ingeslikt of opgenomen door de huid. Het element kan een rol spelen bij longkanker en kan de lever en nieren beschadigen. De Europese Unie reguleert cadmium en het gebruik neemt af.

©PXimport

Oude nikkel-cadmium-batterijen zijn gevaarlijk tenzij je ze op de juiste manier afdankt.

De stoomfunctie is inmiddels op veel wasmachines te vinden. Fabrikanten gebruiken deze techniek vooral om kreuk te verminderen, geurtjes aan te pakken en kleding snel op te frissen. De werking is vrij simpel. De machine verhit een kleine hoeveelheid water en laat de stoom op een precies moment in de trommel. Dat kan tijdens een normaal wasprogramma of via een apart stoomprogramma. Die twee toepassingen hebben elk een ander effect, waardoor het handig is om het verschil te kennen.

Hoe stoom tijdens een wasprogramma werkt

Bij de meeste wasprogramma's wordt stoom in de laatste fase ingezet. De warme damp ontspant de vezels, waardoor de was minder gekreukt uit de trommel komt, vaak nog voordat het centrifugeren begint. Dat effect zie je vooral bij synthetische stoffen en gemengde materialen. Katoen blijft gevoeliger voor kreuk en reageert minder sterk op stoom. Ook de belading speelt een rol. Zit de trommel vol, dan kan de stoom minder goed bij het wasgoed komen en is het effect dus kleiner.

De manier waarop stoom wordt verspreid, verschilt per wasmachine. Sommige modellen blazen de damp van bovenaf in de trommel, andere via de bodem. Het principe is hetzelfde, maar de maar de manier waarop de damp door de trommel wordt verspreid varieert per merk. Belangrijk om te weten is dat stoom het water en het wasmiddel niet vervangt Het ondersteunt de was, maar maakt stoffen niet op zichzelf schoon.

Extra hygiëne met een stoomprogramma

Naast stoom tijdens een gewone wasbeurt beschikken veel machines ook over aparte hygiëneprogramma's. Deze werken met een gecontroleerde temperatuur die hoog genoeg is om allergenen te verminderen, maar lager blijft dan bij een kookwas. Vooral pollen en huisstofmijt worden op deze manier aangepakt. Fabrikanten noemen soms percentages voor bacteriereductie, al zijn die gebaseerd op tests met kleine lapjes stof. In een volle trommel valt het effect lager uit. Stoom vormt daarmee vooral een extra aanvulling: hygiënischer dan een koud opfrisprogramma, maar geen volwaardige vervanging van een intensieve wasbeurt.

Kleding opfrissen zonder wasbeurt

Het opfrisprogramma is voor veel mensen de meest gebruikte toepassing van stoom. De trommel draait hierbij rustig, terwijl de stof warm en licht vochtig blijft. Stoom-opfrisprogramma's duren meestal zo'n 20 tot 30 minuten, afhankelijk van het merk, de vulling van de trommel en het gekozen programma. Sommige machines geven precies 20 minuten aan, bij andere loopt het op tot ongeveer een half uur. Geuren die zich in textiel vastzetten, zoals rook, kooklucht of andere vervelende geurtjes die in textiel zijn blijven hangen, verdwijnen doorgaans goed. Vlekken en vetresten worden hiermee niet verwijderd. De techniek werkt vooral bij kleding die je kort hebt gedragen en verder schoon is. Doordat er weinig water wordt gebruikt en de trommel minder intensief beweegt, blijft de belasting voor de stof beperkt.

Energieverbruik en slijtage van kleding

Het maken van stoom kost warmte en dus energie. Toch ligt het totale verbruik meestal lager dan bij een volledige wasbeurt, omdat er nauwelijks water door de machine stroomt. Voor kleding is een stoomprogramma relatief mild. De vezels worden minder zwaar belast dan tijdens een normale was, al kunnen elastische materialen bij zeer frequent gebruik gevoeliger reageren op warmte. Dat effect verschilt per stof en per merk.

©Sergei Klopotov

Wat stoom wel én niet doet

De stoomfunctie werkt vooral in specifieke situaties. Kreukvermindering zie je vooral bij synthetische stoffen en een niet te volle trommel. Hygiëneprogramma's helpen allergenen te verminderen, maar vervangen niet de klassieke wasbeurt. Opfrisprogramma's verwijderen geuren, maar laten vlekken ongemoeid. In de praktijk levert stoom vooral gemak op. Je hoeft minder te strijken, kleding blijft langer fris en je kunt een kort programma gebruiken voor was die nog niet echt vies is.

Conclusie

De stoomfunctie is een handige aanvulling op de gewone was. Kleding komt frisser uit de trommel, je kunt kleding vaker dragen zonder dat je een compleet wasprogramma  hoeft te dragen en de extra hygiëne van stoom is ideaal tegen allergenen. De techniek neemt de rol van water en wasmiddel niet over, maar stoom voegt wel extra gemak toe voor wie minder wil strijken en kleding langer mooi wil houden.

 5x Wasmachines met stoomfunctie

De Hisense WF3S9043BW3/BLX is een moderne wasmachine die opvalt door zijn opvallend lage energieverbruik, met een label dat maar liefst 30% zuiniger is dan de standaard A-klasse. Met een trommelinhoud van 9 kilogram biedt het apparaat voldoende ruimte voor de was van een groot gezin. De machine haalt een toerental van 1400 rotaties per minuut en zet stoom in voor een extra diepe, hygiënische reiniging van het textiel. Voor wie weinig tijd heeft, zijn er handige opties zoals het Power Wash-programma van 49 minuten of een ultrakorte cyclus van een kwartier.

De Samsung WW11DB7B34GBU3 Bespoke EcoBubble heeft een trommelcapaciteit van 11 kilogram. Voor een diepgaande reiniging beschikt de machine over een gespecialiseerd stoomprogramma dat afrekent met allergenen en bacteriënt. Naast de fysieke prestaties biedt het apparaat slimme functies via de SmartThings-app. Dankzij de EcoBubble-technologie wordt het wasmiddel krachtig de stof in geblazen, waardoor kleding ook op lagere temperaturen grondig schoon wordt en de kwaliteit van het textiel behouden blijft.

De AEG LR7604UC4 uit de 7000-serie (vulgewicht 10 kilo) is ontworpen om kleding langer mooi te houden door vaker te stomen in plaats van te wassen, wat slechts twee liter water per cyclus verbruikt. Met het Steam Refresh-programma zijn muffe geurtjes en kreukels binnen 25 minuten verdwenen, terwijl de UniversalDose-lade ervoor zorgt dat wasmiddelcapsules sneller oplossen voor een beter resultaat bij koude wasbeurten. De PreciseWash-technologie optimaliseert de instellingen automatisch op basis van het gewicht, wat een besparing tot 40% op tijd en energie oplevert bij kleinere ladingen. Voor de dagelijkse was biedt het MixLoad-programma een snelle oplossing door gemengd textiel in 69 minuten grondig te reinigen op slechts 30 graden.

De Siemens WG44G2ZWNL (vulcapaciteit 9 kilo) heeft een zeer zuinig energielabel A en biedt dankzij het speedPack L maximale tijdsbesparing. Voor hardnekkige vlekken past het antiVlekken-systeem de temperatuur en spoeltijd automatisch aan. De stoomfunctie, genaamd smartFinish, strijkt zelfs sterk gekreukte items in slechts 20 minuten glad. De innovatieve waveTrommel zorgt ervoor dat zijde en andere fijne stoffen behoedzaam worden behandeld. Dankzij de koolborstelloze iQdrive-motor is de machine niet alleen stil en efficiënt, maar ook nagenoeg slijtagevrij.

De Bosch Serie 4 WAN282E4FG (vulgewicht 8 kilo) is een uiterst efficiënte wasmachine met energielabel A. Met de Iron Assist-functie wordt kleding gedurende 20 minuten met stoom behandeld, wat kreukels tot wel 50% vermindert. Sensoren van Active Water Plus zorgen ervoor dat het waterverbruik exact wordt afgestemd op de hoeveelheid wasgoed, terwijl de SpeedPerfect-optie de wastijd met 65% verkort voor een snelle, schone resultaat. Voor extra hygiëne doodt het Hygiene Plus-programma bacteriën al op 40 graden, wat ideaal is voor babykleding of mensen met een allergie. De bijvulfunctie maakt het mogelijk om een vergeten kledingstuk tijdens de wasbeurt alsnog toe te voegen.

Bij de specificaties van een nieuwe smartphone, smartwatch of bluetooth-speaker zie je vaak de term 'IP68' staan. In marketinguitingen wordt dit veelal vertaald naar 'waterdicht' of 'stofbestendig'. Dat klinkt geruststellend, maar de praktijk is weerbarstiger. Kun je met een IP68-telefoon daadwerkelijk zwemmen, of biedt de certificering slechts bescherming tegen een val in het toilet?

De term IP68 is een technische classificatie die exact aangeeft in welke mate de behuizing van elektronica bestand is tegen invloeden van buitenaf. De afkorting IP staat voor Ingress Protection (of soms International Protection). Het is een internationale standaard die duidelijkheid moet scheppen over de robuustheid van een apparaat. De code bestaat altijd uit twee cijfers, waarbij het eerste cijfer iets zegt over vaste stoffen en het tweede cijfer over vloeistoffen.

©ID.nl

Het eerste cijfer: bescherming tegen stof

In de code IP68 staat het eerste cijfer, de 6, voor de bescherming tegen vaste deeltjes zoals stof en zand. Deze schaal loopt van 0 (geen bescherming) tot 6 (maximale bescherming). Een apparaat met een 6 als eerste cijfer is dus volledig stofdicht.

In een testomgeving betekent dit dat er, zelfs na acht uur blootstelling aan circulerend stof, niets de behuizing is binnengedrongen. Voor de levensduur van je toestel is dit heel belangrijk, aangezien opgehoopt stof aan de binnenkant kan zorgen voor slechtere koeling of zelfs kortsluiting.

©ID.nl

Het tweede cijfer: bescherming tegen water

Voor veel consumenten is het tweede cijfer doorslaggevend bij de aankoop. Dit getal geeft de weerstand tegen vocht aan. Bij IP68 is dit een 8. Hoewel de schaal in specifieke industriële gevallen doorloopt tot 9, is 8 doorgaans de hoogste score die je bij consumentenelektronica tegenkomt.

Om de waarde van die 8 te begrijpen, is het goed om te weten dat een 4 slechts staat voor spatwaterdichtheid (bijvoorbeeld regen) en een 7 aangeeft dat een toestel incidenteel ondergedompeld kan worden (tot 1 meter diep).

Een IP68-certificering gaat een stap verder. Het betekent dat het toestel hermetisch is afgesloten en geschikt is voor langdurige onderdompeling dieper dan 1 meter. Fabrikanten mogen bij dit cijfer zelf specificeren wat de exacte limiet is. Vaak garanderen merken zoals Samsung of Apple dat een toestel 30 minuten lang op een diepte van 1,5 tot wel 6 meter kan overleven. Het is daarom altijd slim om de specifieke productpagina van het apparaat te raadplegen voor de exacte waarden.

Laboratorium versus de praktijk

Hoewel de specificaties suggereren dat je probleemloos het water in kunt duiken met je elektronica, is enige nuance op zijn plaats. De tests voor deze certificeringen worden namelijk uitgevoerd onder strikte laboratoriumcondities. Hierbij wordt gebruikgemaakt van vers, stilstaand kraanwater. De werkelijkheid is vaak anders.

©ID.nl

Wanneer je bijvoorbeeld met een telefoon gaat zwemmen, beweeg je door het water. Hierdoor ontstaat waterdruk die lokaal hoger kan zijn dan de druk in een stilstaande testtank. Hierdoor kan water alsnog langs de afdichtingen worden geperst. Daarnaast is de samenstelling van het water een risicofactor. Zeewater bevat zout en zwembadwater bevat chloor. Beide stoffen kunnen de lijmranden en rubberen afdichtingen van een toestel aantasten. Zodra deze afdichtingen uitdrogen of poreus worden, is de waterdichtheid niet langer gegarandeerd. Ook zeep en shampoo onder de douche verlagen de oppervlaktespanning van water, waardoor vocht makkelijker binnendringt.

Slijtage en garantievoorwaarden

Een ander belangrijk aspect is de factor tijd. Een gloednieuw toestel dat net uit de doos komt, voldoet perfect aan de IP68-normen. Na verloop van tijd kan de bescherming echter afnemen door normale slijtage, temperatuurschommelingen of kleine valpartijen die onzichtbare haarscheurtjes veroorzaken. Een toestel met een barst in het scherm of de achterkant is per definitie niet meer waterdicht.

©ID.nl

Tot slot is er een belangrijk voorbehoud rondom de garantie. Vrijwel alle fabrikanten sluiten waterschade uit van de fabrieksgarantie, ondanks de IP68-rating. In de meeste moderne smartphones zitten vochtsensoren. Als deze verkleuren door contact met water, zal een reparatieverzoek doorgaans worden afgewezen. De fabrikant kan achteraf namelijk niet controleren of het toestel op 1,5 meter diepte is geweest (wat zou moeten kunnen) of op de bodem van een diep zwembad heeft gelegen.

Conclusie

IP68 biedt een goede bescherming bij alledaagse ongelukjes. Valt je telefoon per ongeluk in de wasbak, het toilet of een plas water, dan is de kans op schade met deze certificering zeer klein. Maar zie IP68 vooral als een vangnet voor noodgevallen. Gebruik je je telefoon onder water, bijvoorbeeld in zee voor onderwaterfotografie, dan kun je beter het zekere voor het onzekere nemen en een speciale waterdichte hoes gebruiken.

3x IP68-smartphones

Vrijwel alle high-end smartphones hebben tegenwoordig deze certificering. Dit is de standaard voor toestellen in het duurdere segment.

Samsung Galaxy S25-serie: Samsung voorziet zijn toptoestellen al jaren standaard van IP68. Dit geldt voor de gehele lijn (S25, S25+ en S25 Ultra).

Apple iPhone 17-serie: Hoewel Apple vaak spreekt over 'maximale diepte van 6 meter diep tot 30 minuten' (wat de IP68-norm overstijgt), vallen ze technisch onder de IP68-classificatie. Dit geldt voor zowel de standaardmodellen als de Pro-versies. Lees hier onze Apple iPhone 17 review.

Google Pixel 10 Pro XL: Ook de nieuwere generaties telefoons van Google zijn volledig stof- en waterdicht volgens deze norm. Lees hier onze Google Pixel 10 Pro XL review.

3x IP68-smartwatches (5ATM)

Bij smartwatches is het opletten: IP68 is vaak niet genoeg om mee te zwemmen (vanwege de armslag-druk). Daarom hebben goede horloges vaak ook een '5ATM' of 'WR50' rating. De onderstaande modellen combineren deze eigenschappen of hebben een gelijkwaardige bescherming.

Samsung Galaxy Watch 8: Deze horloges hebben expliciet zowel een IP68- als een 5ATM-rating, waardoor ze officieel geschikt zijn om mee te zwemmen. Lees hier onze Samsung Galaxy Watch 8 Classic review.

Google Pixel Watch 3: Ook dit horloge draagt de IP68-classificering in combinatie met 5ATM waterbestendigheid. Lees hier onze Google Pixel Watch 3 review.

Apple Watch Ultra 2:Let op: Apple gebruikt officieel de zwaardere zwemstandaard (WR100; WR staat voor water-resistant) en noemt daarbij vaak IP6X voor stofdichtheid. In de volksmond valt deze watch in de "beter dan IP68"-categorie voor water, maar technisch is de rating anders omschreven. Het horloge is echter uitstekend waterdicht. Lees hier onze Apple Watch Ultra 2 review.

3x bluetooth-speakers (IP68 vs. IP67)

Hier zit een addertje onder het gras. De overgrote meerderheid van de "waterdichte" speakers (zoals de populaire JBL Flip 6 of UE Boom 3) heeft een IP67-rating. Dat betekent: dompeldicht tot 1 meter. IP68 (dieper dan 1 meter) is bij speakers zeldzaam omdat je een speaker zelden diep onder water duwt. Toch zijn er inmiddels modellen die de stap naar IP68 maken of zeer dicht in de buurt komen:

JBL Charge 6: In de nieuwste generaties stappen fabrikanten zoals JBL bij specifieke modellen over naar IP68 om de robuustheid te benadrukken. (Let op: check altijd de doos, de voorganger Charge 5 was nog IP67).

Tribit StormBox Micro 2: Een zeer populaire, compacte speaker die vaak wordt geprezen om zijn volledige waterdichtheid (IP67, maar in tests vaak robuuster bevonden).

Soundcore Motion X600: Deze speaker staat bekend om zijn ruimtelijke geluid: de muziek lijkt van alle kanten te komen in plaats van uit één punt. Ondanks zijn chique uiterlijk is hij met een IPX7-rating volledig waterdicht, dus hij kan prima mee naar het park of strand.

Advies: Voor een bluetooth-speaker is IP67 in de praktijk ruim voldoende (hij overleeft een val in het zwembad). Staar je voor speakers dus niet blind op die '8' aan het eind; een '7' is hier ook uitstekend.