Open source software heeft de wereld veroverd: iedereen gebruikt het (al dan niet bewust) op zijn smartphone, router of pc. Maar de hardware waarop we dit alles draaien, is vaak nog propriëtair. Gelukkig bestaat er ook open source hardware. Dit is wat je er over moet weten.

Open hardware (of opensourcehardware, maar we houden het hier bij de kortere term) is een benaming voor hardware die op een gelijkaardige manier wordt ontwikkeld als opensourcesoftware. Het concept is nog niet zo sterk verspreid als opensourcesoftware en er bestaat niet één overkoepelende organisatie en één definitie, maar we spreken doorgaans van open hardware als de maker voldoende informatie vrijgeeft over het ontwerp zodat anderen de hardware kunnen namaken.

Informatie die je nodig hebt om hardware na te maken, zijn onder andere mechanische tekeningen, elektronische schema’s, stuklijsten (een lijst van onderdelen in het ontwerp, in het Engels ‘bill of materials’), het ontwerp van printplaten (in het Engels ‘printed circuit board’ of pcb), de broncode van een hardwarebeschrijvingstaal (‘hardware description language’ of hdl) die een chip formeel beschrijft, en het ontwerp van een geïntegreerde schakeling (‘integrated circuit’ of ic). Als je specifieke software nodig hebt om de hardware aan te sturen, dient die uiteraard ook opensource te zijn.

Niet alle voorgaande informatie is voor alle projecten die als open hardware bekend staan beschikbaar. Zo is het ontwerp van de bekende Arduino-bordjes open, zodat iedereen zelf een Arduino-bordje kan maken, maar de gebruikte microcontroller (van Atmel, ARM of Intel) is propriëtair. Je kunt dus niet zelf een Atmel-microcontroller maken, en in elk Arduino-bordje blijft de centrale component propriëtair. Aan de andere kant zijn er wel volledig open processorarchitecturen zoals RISC-V en OpenPOWER, waardoor je in principe (als je voldoende diepe zakken geld hebt) je eigen processors kunt maken.

Open Source Hardware Association (OSHWA)

De afgelopen twintig jaar zijn er verschillende organisaties opgericht om open hardware te promoten en de belanghebbenden bij elkaar te brengen, maar veel ervan zijn uitgedoofd of door meningsverschillen stopgezet. Blijkbaar is het concept van open hardware ingewikkelder en nog gevoeliger dan vrije software en opensourcesoftware. Voor vrije software is er in elk geval een succesvolle organisatie: de Free Software Foundation. En voor opensourcesoftware is er het Open Source Initiative.

Momenteel is de belangrijkste organisatie voor open hardware de Open Source Hardware Association (OSHWA), die sinds 2012 bestaat en niet alleen nauw samenwerkt met het Open Source Initiative, maar ook met andere op open hardware gerichte organisaties. De OSHWA heeft een definitie van ‘open source hardware’ die algemeen aanvaard wordt door de spelers in dit domein. De definitie is gebaseerd op de Open Source Definition van het OSI en zegt in grote lijnen: open hardware is hardware waarvan het ontwerp publiek beschikbaar is, zodat iedereen de hardware kan bestuderen, aanpassen, verspreiden, maken en verkopen.

©PXimport

Licenties voor open hardware

Toen open hardware nog iets meer in de kinderschoenen stond dan nu, gebruikten makers van open hardware vaak licenties voor opensourcesoftware, zoals de GPL, LGPL of BSD-licenties. Maar vaak botsten die met octrooirecht, en omdat hardware-ontwerpen en auteursrecht niet zo eenvoudig samengaan, zijn er uiteindelijk specifieke licenties voor open hardware ontwikkeld, die wel rekening houden met de bijzondere aard van hardware.

De OSHWA raadt acht licenties aan in zijn faq: vier copyleftlicenties (die vereisen dat je afgeleide werken onder dezelfde licentie vrijgeeft) en vier permissieve licenties (die propriëtaire afgeleiden toelaten). Als copyleftlicenties accepteert de OSHWA de niet-hardwarespecifieke GNU General Public License (GPL) en Creative Commons Attribution-ShareAlike (CC-BY-SA), en de specifiek voor hardware geschreven CERN Open Hardware Licence (OHL) en TAPR Open Hardware License (OHL).

Als permissieve licenties accepteert de OHSWA de niet-hardwarespecifieke FreeBSD-licentie, MIT-licentie en Creative Commons Attribution (CC-BY), evenals de specifiek voor hardware geschreven Solderpad Hardware License.

Gecertificeerde open hardware

In 2016 heeft de OSHWA een certificatieprogramma opgezet voor makers van open hardware. Het vertrouwt op de goede wil van de makers, want het is een zelfcertificatieproces. Maar als je jezelf het certificaat toe-eigent zonder dat je hardware aan de openhardwaredefinitie voldoet, hangen er hoge boetes boven je hoofd.

Ondertussen staan er op de lijst van gecertificeerde open hardware al 170 projecten. De projecten variëren sterk, zo vinden we Arduino-bordjes, slimme verlichting, Arduino-shields, Raspberry Pi HAT’s, een hartslag- en zuurstofmeter, een flight controller voor drones, add-ons voor 3d-printers, de slimme assistent Mycroft Mark 1, een usb-modem en zelfs een laadstation voor elektrische auto’s. Wil je er zelf mee aan de gang? In een volgend artikel vertellen we hoe je dat doet.

Er valt deze week weer een boel te streamen en of je nu zin hebt in superheldenactie, sciencefiction of drama: er is voor ieder wat wils. Wij hebben de beste tips van het nieuwe aanbod voor je op een rijtje gezet, zodat jij precies weet wat je deze week niet mag missen.

Wonder Man (seizoen 1) | Disney+ | 28 januari

De nieuwste toevoeging aan het MCU, de gloednieuwe serie Wonder Man, is vanaf deze woensdag te zien op Disney+. De serie volgt Simon Williams (Yahya Abdul-Mateen II), een acteur die nogal worstelt om zijn carrière van de grond te krijgen. Wanneer hij medeacteur Trevor Slattery (Ben Kingsley) ontmoet, komt hij erachter dat de legendarische regisseur Von Kovak (Zlatko Burić) de superheldenfilm ‘Wonder Man’ opnieuw verfilmt. Terwijl Simon een levensveranderende rol achterna jaagt, blijkt dat hij zelf echt superkrachten heeft. Hij gebruikt ze echter liever niet en wil zich vooral graag richten op zijn carrière. De serie wordt tot nu toe uitstekend ontvangen, iets wat Marvel-fanaten wel konden gebruiken.

Bridgerton (Seizoen 4 - Deel 1) | Netflix | 29 januari

Het geliefde kostuumdrama Bridgerton keert deze week terug, ditmaal met een focus op Benedict Bridgerton (Luke Thompson). Nadat hij in eerdere seizoenen wat aan de zijlijnen heeft gestaan, pakt ‘ie nu zijn eigen moment in de schijnwerpers. Naast terugkerende castleden als Jonathan Bailey en Simone Ashley - respectievelijk als Anthony en Kate Bridgerton - zijn er ook nieuwe namen van de partij. Bijvoorbeeld Katie Leung - die ook de stem van Caitlyn uit Arcane inspreekt - als Lady Araminta Gun. Zoals steeds vaker voorkomt bij Netflix wordt dit seizoen wel opgebroken: de eerste vier afleveringen zijn vanaf 29 januari te bekijken, waarna de laatste vier volgen op 26 februari.

PONIES (seizoen 1) | SkyShowtime | 30 januari

De buddy-spyserie PONIES volgt Bea (Emilia Clarke) en Twila (Haley Lu Richardson), twee gewone vrouwen die in 1977 als secretaresse werken op de Amerikaanse ambassade in Moskou. Hun rustige leven wordt abrupt op zijn kop gezet wanneer hun echtgenoten, beiden CIA-agenten, onder mysterieuze omstandigheden om het leven komen. Vastbesloten om de waarheid te achterhalen, laten Bea en Twila hun vertrouwde kantoorbanen achter en worden ze zelf CIA-spionnen.

The Death of Bunny Munro | SkyShowtime | 30 januari

The Death of Bunny Munro is gebaseerd op het gelijknamige boek van Nick Cave en volgt titulaire hoofdpersoon Bunny Munro (Matt Smith), een losbandige huis-aan-huisverkoper van schoonheidsproducten. Na de plotselinge dood van zijn vrouw, moet hij ineens alleen voor zijn jonge zoontje zorgen, die hij meeneemt terwijl hij voor zijn werk door het zuiden van Engeland reist. Bunny is alleen maar bezig met het vervullen van zijn eigen behoeftes, maar tijdens hun chaotische roadtrip realiseert hij zich dat hij zijn levensstijl zal moeten aanpassen.

Mad Max: Fury Road | HBO Max | 1 februari

De eerste vier delen van de western-achtige sciencefictionfilms Mad Max zijn vanaf deze zondag te zien op HBO Max. Het vierde deel, Fury Road, is wat mij betreft de grootste aanrader. In een post-apocalyptische woestijn waar benzine en water schaars zijn, bundelt hoofdpersoon Max (Tom Hardy) de krachten met een groep rebellen om in opstand te komen tegen een meedogenloze dictator. Je hebt trouwens niet per se voorkennis nodig om van Mad Max: Fury Road te kunnen genieten, de keiharde actie en geweldige setting maken deze film sowieso de moeite al waard.

Ocean's Eleven | HBO Max | 1 februari

Mocht je deze week zin hebben in een lekkere heistfilm, dan ben je bij HBO Max aan het juiste adres. Danny Ocean (George Clooney) is de gevangenis nog niet uit of hij is zijn volgende misdaad al aan het bekokstoven. Hij verzamelt een team van tien doorgewinterde criminelen om drie grote casino’s in Las Vegas te beroven en doopt de groep ‘Ocean’s Eleven’. De film is een remake van de gelijknamige Rat Pack-klassieker uit 1960 en zit met onder anderen Clooney, Brad Pitt, Andy Garcia, Don Cheadle en Julia Roberts, net zo boordevol sterren als het origineel.

De allereerste Rayman uit de jaren negentig wordt mogelijk ruim dertig jaar na release opnieuw uitgebracht.

In Australië is er namelijk een leeftijdsclassificatie opgedoken voor een game genaamd 'Rayman 30th Anniversary Edition' voor PlayStation 5 en Nintendo Switch. Dat is opmerkelijk, want een dergelijke editie van de game is nog helemaal niet aangekondigd op moment van schrijven.

De game zou uitgebracht worden door Atari. Hoewel Rayman officieel eigendom is van Ubisoft, brengt Atari wel vaker klassieke games van andere bedrijven opnieuw uit. Denk aan Mortal Kombat: Legacy Kollection. Ook U&I Entertainment - het bedrijf dat diverse fysieke edities van games van zowel Atari als Ubisoft publiceert - zou betrokken zijn bij het project.

Eerdere geruchten rondom Rayman

Er gaan al langer geruchten over de comeback van de Rayman-franchise. Ubisoft gaf in 2024 nog aan de Rayman-franchise te "verkennen", en kort daarna gingen er geruchten over een mogelijke remake van de allereerste game. Mogelijk zijn de plannen rondom Rayman intern bij Ubisoft inmiddels echter al veranderd, aangezien het bedrijf onlangs een forse reorganisatie aankondigde.

De Rayman-franchise

Rayman kwam in 1995 uit op PlayStation, Saturn, pc en Jaguar. De 2D-platformer die werd bedacht door voormalige Ubisoft-topontwikkelaar Michel Ancel staat bekend als een klassieker, waarbij kleurrijke en originele omgevingen gecombineerd worden met uitdagende platformactie. De jaren daarna kwamen er diverse vervolgen uit waarbij de franchise naar drie dimensies overstapote.

In 2011 blies Ubisoft de reeks nieuw leven in met Rayman Origins, waarmee een tekenfilmachtige stijl werd geïntroduceerd en de franchise terugkeerde naar twee dimensies. Twee jaar later werd vervolg Rayman Legends uitgebracht, dat inmiddels al meermaals is uitgebracht.