ID.nl logo
Review Philips 65PML9009 - Biedt The Xtra voldoende extra?
© TP Vision
Huis

Review Philips 65PML9009 - Biedt The Xtra voldoende extra?

Naast de populaire The One biedt Philips sinds vorig jaar ook The Xtra aan. Dat model moet miniled-technologie betaalbaar maken, en is net boven The One gepositioneerd, maar wel onder de oled-modellen. De 65PML9009 begeeft zich dan ook in een vol segment. Hoe presteert dit model?

Uitstekend
Conclusie

Dat deze The Xtra, de Philips 65PML9009, met minileds, local dimming en quantum dots een duidelijke verbetering is ten opzichte van The One, de 65PUS8909, kunnen we bevestigen. Maar is het genoeg verbetering om in deze categorie te scoren? Net als de LG 65QNED91 moet ook deze tv flink terrein prijsgeven aan de concurrenten van Hisense en TCL, zowel op vlak van piekhelderheid als dimmingzones en contrast. Wat deze Philips wél uitstekend doet, is het maximale uit zijn potentieel halen. Ondanks het beperkt aantal dimmingzones is het contrast erg goed, de televisie heeft een ruim kleurbereik en voldoende piekhelderheid om knappe SDR- en HDR-beelden te tonen. Het Titan OS-besturingssysteem moet duidelijk nog wat verbeterd worden, maar is nog steeds op de goede weg. Voor gamers zijn de vier HDMI2.1-poorten een interessante troef. De adviesprijs is wat ons betreft te hoog, maar wie goed zoekt, vindt deze 65PML9009 al voor een mooie prijs.

Plus- en minpunten
  • Prima piekhelderheid
  • Goed contrast ondanks beperkte local dimming
  • Prima beeldverwerking en bewegingsscherpte
  • Ondersteunt Dolby Vision en HDR10+
  • Viermaal HDMI 2.1 met gamefeatures
  • Matig aantal dimmingzones
  • Titan OS mist maturiteit

Philips 65PML9009/12

  • Adviesprijs: 1499 euro
  • Wat: Ultra HD 4K 144Hz Full Array miniled QLED LCD-tv
  • Schermformaat: 65 inch (164 cm)
  • Aansluitingen: 4x HDMI (4x v2.1 48Gbps, ARC/eARC, ALLM, 4K144, VRR (AMD FreeSync, NVIDIA G-Sync)), 2x USB, 1x optisch digitaal uit, 1x hoofdtelefoon, 2x antenne, 1x Ethernet, Wifi 5, bluetooth
  • Extra's: HDR10, HLG, Dolby Vision, HDR10+, Dolby Atmos, DTS:X, Titan OS, DTS Play-Fi, USB/DLNA-mediaspeler, DVB-T2/C/S2, CI+-slot, 7e Gen P5 Perfect Picture Engine, driezijdige Ambilight
  • Afmetingen: 1451 × 904 × 313 mm (inclusief voet)
  • Gewicht: 21,5 kg (inclusief voet)
  • Verbruik (per 1000 uur): SDR 98 kWh (E) / HDR 215 kWh (G)

Neutraal ogende ontwerpen, we komen ze met regelmaat tegen nu het scherm groot genoeg is om de show te stelen. Een eenvoudig, antracietgrijs ontwerp, met een mooi afgewerkte rug, past bovendien in elke woonkamer. De tv is voorzien van een driezijdige Ambilight - daarover meer in dit artikel. The Xtra staat op twee kleine, metalen vleugelvoeten die aan het uiteinde van het scherm staan. We hadden liever de draaivoet gezien, zoals die van The One.

Geschenk voor gamers

Een eigenschap die hij wel deelt met The One zijn de vier HDMI2.1-poorten. Ze leveren allemaal 48Gbps bandbreedte, erg handig voor de hardcore gamers die meerdere 4K-bronnen hebben die 120fps (of meer, want de tv kan tot 144Hz verversingsfrequentie aan) kunnen leveren, en eventueel een soundbar via eARC/ARC willen gebruiken. Op dat vlak krijg je meer dan bij de Philips oled-modellen die maar twee HDMI 2.1-poorten hebben. Er is ondersteuning voor ALLM, 4K120 (en 4K144) en VRR (HDMI VRR, AMD FreeSync en NVIDIA G-Sync Compatible).

Koppel dat aan een prima input-lag van 16,0ms in 4K60 en 7,4ms in 2K120 en gaming-plezier is gegarandeerd. Voor 4K60-bronnen kun je bovendien ook motion interpolation activeren voor een meer vloeiend beeld. De input-lag stijgt dan wel naar 46ms, maar dat is aanvaardbaar voor casual gaming, zeker als je dat vergelijkt met de vorige modellen, waar de input-lag maar liefst bijna 200 ms was.

©Eric Beeckmans | ID.nl

Titan OS: op de goede weg, maar met groeipijnen

De volledige lcd-line-up en de OLED700-reeks werkt nu met Titan OS. Een gloednieuw smart tv-systeem, ontwikkeld in Europa. Dat mikt op een vlotte, gebruiksvriendelijke omgeving. De lay-out van het Home-scherm ziet er bij de meeste smart tv-systemen vrijwel hetzelfde uit, en ook Titan OS kiest voor een soortgelijke lay-out. Gesponsorde content bovenaan, favoriete apps centraal in beeld, en daaronder rijen met aanbevelingen. Erg handig is dat die rijen verschijnen in dezelfde volgorde als die van je favoriete apps. Je kunt bovendien elke app verwijderen, en dan verdwijnt ook de bijhorende rij. Wie dat wil, kan dus voor een minimale lay-out gaan.

©TP Vision / Titan OS

Tijdens het testen van deze tv konden we ineens geen apps meer verwijderen of toevoegen. De bug was aanvankelijk onbekend bij Titan OS, maar is ondertussen onderzocht en met een software-update opgelost.

Het app-aanbod moet echter nog wat groeien, maar de belangrijkste internationale streamingdiensten, met uitzondering van Apple TV+ en HBO Max, zijn beschikbaar. Die twee diensten zouden wel rond eind 2024 moeten verschijnen.

Het lokale app-aanbod is ook goed op weg. NL Ziet, Pathé Thuis en Videoland, VRT Max, VTM Go en Streamz zijn al beschikbaar. Casten kan, met behulp van de AirServer-app op de tv, maar er is geen volledige Google Cast-ondersteuning, net zo min als Airplay2.

Een goede zoekfunctie, die voor de verschillende geïnstalleerde streamingdiensten werkt, was ook een speerpunt voor Titan OS. Daar moet duidelijk nog aan gesleuteld worden, want is duidelijk nog werk nodig, we kregen alleen resultaten van Rakuten TV te zien en die waren vrij willekeurig. Zo schaarde de zoekfunctie The Godfather en The Shining onder 'Spaanse films'. Tot slot wil Titan OS, net zoals heel wat andere smart tv-systemen, wat extra gratis content aanbieden via FAST-kanalen (Free Ad-supported Streaming TV). De meerwaarde lijkt erg beperkt. De kanalen hebben een heel specifieke doelgroep (skaters, fans van Yu-Gi-Oh … ), waren soms enkel in het Frans beschikbaar en leverde vaak geen ingevulde tv-gids.

Goede afstandsbediening

De afstandsbediening is dezelfde als die van The One, met een belangrijk verschil. Waar we op The One niet tevreden waren over de zachte en onduidelijke aanslag, is dat op deze afstandsbediening veel minder het geval. De layout is goed, met verlichte toetsen en een handig verborgen blok cijfertoetsen. Die lichten namelijk op onder de d-pad als je de cijfer-toets (centraal tussen geluid- en kanaaltoetsen) indrukt.

©TP Vision

Minileds en quantum dots

De missie van The Xtra is met miniled en quantum dots een duidelijke meerwaarde creëren ten opzichte van The One. Daarbij merken we wel dat Philips wel erg zuinig is geweest met het aantal dimmingzones, we tellen er 16 × 6 (96) en dat is bijzonder weinig voor wat we tegenwoordig verwachten van een miniled-tv. Concurrenten leveren al snel rond de 1000 zones. Het VA-paneel zorgt gelukkig voor een sterk ANSI-contrast van 6180:1 en met de local dimming actief trekt Philips dat naar bijna 10.000:1; verrassend goed.

©TP Vision

Met het beperkte aantal zones kan de tv niet voorkomen dat je soms halo's ziet bij heldere voorwerpen tegen een donkere achtergrond, maar afgezien daarvan werkt de dimming prima. We zien geen zonegrenzen verschijnen of zones ongewenst oplichten. De uniformiteit van het scherm is goed, en zwart is in donkere beelden geen donkergrijs, zodat het niet afleidt van de ervaring. De SDR Film beeldmode is goed gekalibreerd, zodat je kunt rekenen op neutrale correcte grijstonen en accurate kleurweergave. Enkel het zwartdetail kan beter, de fijne nuances verdwijnen in een zachte waas. 

Goed resultaat voor HDR

Naast een degelijk contrast kan The Xtra ook uitpakken met een zeer ruim kleurbereik van 93% P3. De piekhelderheid zet geen recordprestaties neer. We meten in de HDR Film beeldmode een piek van 878 nits op een 10%-venster, dat kan zelfs klimmen tot 980 nits op een 25%-venster. Een volledig wit scherm levert nog steeds 486 nits. Dat Dolby Vision de mooiste HDR-beelden levert, is geen verrassing. De basisprestaties licht, kleur en contrast zijn voldoende sterk om HDR mooi te tonen.

©TP Vision

Maar ook met HDR10-content zet deze Philips mooie resultaten neer. De tonemapping behoudt erg goed de heldere nuances en bewaart ook de helderste kleurintensiteiten. Daar zien we enkel wat verlies bij zeer helder gemasterde (en dus uiterst zeldzame) content. Enkel in donkere scènes kun je, net zoals in SDR, wat detail verliezen, waardoor het beeld wat wazig wordt. Maar over het algemeen krijg je mooie HDR-beelden, met voldoende impact en nauwkeurige weergave.

📺Meer weten over Philips-tv's? Lees dan ook: Review Philips 55OLED809/12 – Stijlvolle en veelzijdige oled-tv

Philips P5-beeldverwerking

De 65PML9009 gebruikt dezelfde P5-processor als de 65PUS8909 en levert nagenoeg dezelfde prestaties. Dat betekent dat hij moeite heeft om compressieruis weg te werken. Die is zichtbaar als blokvorming in te sterk gecomprimeerde bestanden, of als zichtbare kleurstroken in zachte kleurovergangen. Bovendien werkt deze instelling (Artefactreductie) niet bij 4K-bronmateriaal. Voor native 4K-beeldmateriaal is dat zelden een probleem, maar als je speler ook HD- en SD-materiaal upscalet, dan kan dat lastig zijn. Overweeg eventueel de speler in HD te zetten. Dat is het enige zwakke punt van de processor.

Van alle andere taken kwijt hij zich uitstekend. Voor live tv 1080i-content is er goede deinterlacing, zodat er weinig risico is op gekartelde randen. Willekeurige ruis werkt hij prima weg, en de upscaling met Textuurverbetering werkt HD-materiaal mooi op naar 4K. Voor SD-materiaal zoals van een dvd kun je een beetje extra scherpte activeren voor wat meer diepte.

©TP Vision

Het LCD-paneel heeft een prima bewegingsscherpte, we zien een fijne wazige rand rond bewegende voorwerpen, maar geen storende dubbele rand of sleepsporen. Wie schokken in het beeld bij snelle camerabewegingen liever kwijt dan rijk is, kan motion interpolation activeren. De processor grijpt correct en zonder aarzelen in, al kun je (zeker in lage-resolutiebeelden) soms wel behoorlijk wat beeldartefacten zien. Kies in zo'n geval voor een motion-stijl die het beste compromis biedt.  

Adequate audioprestatie

Uitblinken doet The Xtra niet in deze categorie, hij is uitgerust met een 40W 2.0-systeem. De ondersteuning voor Dolby Atmos en DTS:X is fijn, maar verwacht geen bioscoopervaring. Er is wat surround hoorbaar, weliswaar zonder hoogte-effecten. De tv levert ook voldoende volume, maar heeft een beperkte basweergave. De prestaties zijn adequaat, maar een soundbar zal een duidelijke verbetering zijn.

©TP Vision

Conclusie

Dat deze The Xtra, de Philips 65PML9009, met minileds, local dimming en quantum dots een duidelijke verbetering is ten opzichte van The One, de 65PUS8909, kunnen we bevestigen. Maar is het genoeg verbetering om in deze categorie te scoren? Net als de LG 65QNED91 moet ook deze tv flink terrein prijsgeven aan de concurrenten van Hisense en TCL, zowel op vlak van piekhelderheid als dimmingzones en contrast. Wat deze Philips wél uitstekend doet, is het maximale uit zijn potentieel halen.

Ondanks het beperkt aantal dimmingzones is het contrast erg goed, de televisie heeft een ruim kleurbereik en voldoende piekhelderheid om knappe SDR- en HDR-beelden te tonen. Het Titan OS-besturingssysteem moet duidelijk nog wat verbeterd worden, maar is nog steeds op de goede weg. Voor gamers zijn de vier HDMI2.1-poorten een interessante troef. De adviesprijs is wat ons betreft te hoog, maar wie goed zoekt, vindt deze 65PML9009 al voor een mooie prijs.

▼ Volgende artikel
SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?
© arinahabich
Huis

SSD vs. HDD: waarom is een SSD zo veel sneller dan een harde schijf?

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Populaire merken voor SSD's

Als je op zoek bent naar een betrouwbare en snelle SSD, is er een aantal fabrikanten dat de markt domineert. Samsung wordt door velen gezien als de marktleider op het gebied van flashgeheugen en staat bekend om de uitstekende prestaties van hun EVO- en PRO-series. Daarnaast is Western Digital (WD) een vaste waarde; dit merk heeft de transitie van traditionele harde schijven naar SSD's succesvol gemaakt met hun kleurgecodeerde (Blue, Black en Red) series voor verschillende doeleinden. Ook Transcend is een uitstekende keuze; dit merk staat al jaren bekend om zijn betrouwbare geheugenproducten en biedt duurzame SSD's die lang meegaan. Tot slot bieden merken als Kingston en Seagate betrouwbare alternatieven die vaak net iets vriendelijker geprijsd zijn, zonder dat je daarbij veel inlevert op stabiliteit.

▼ Volgende artikel
AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot
© ID.nl
Huis

AI zonder programmeren: Zo bouw je je eigen chatbot

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Poe bestaat ook als desktop-app en biedt toegang tot vele tientallen AI-modellen.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

Geef duidelijk aan wat je bot precies moet doen.
GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

De start van je eigen AI-chatbot (of agent) in Coze.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).



Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Laat AI je helpen bij het ontwerpen van een optimale persona.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

Je kunt de functionaliteit van je bot eenvoudig uitbreiden met talrijke plug-ins.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Je hebt een sleutel nodig om de API te kunnen gebruiken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)


Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Een eenvoudige interactie tussen je script en GPT via de API.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:


from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})


Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Onze rijmende chatbot wordt wakker geschud vanuit Colab.
Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.