Eigenlijk mogen we niet meer klagen over de prijzen van oled-tv’s. Er is nog niet zo veel aanbod als bij de lcd-modellen, maar je hoeft er ook geen premium-prijzen meer voor te betalen. Deze Hisense 55A85H is daar een heel mooi voorbeeld van. Tijd voor een review!

Bij het opstellen merken we al een eerste detail dat we appreciëren. De A85H staat op een draaivoet, altijd handig als je een keer niet op de gebruikelijke plaats zit. Verder heeft het ontwerp veel gemeen met alle andere oled-tv’s. Een superslank scherm, met een fijn, nauwelijks zichtbaar afgerond kader dat naadloos in de rug overgaat, dat is zowat het visitekaartje van elke oled-tv.  De elektronica en aansluitingen zitten in een mooi afgewerkte behuizing die enkel de onderste helft van het toestel beslaat.

Nu ook met HDMI 2.1

Twee HDMI 2.0-aansluitingen en twee HDMI 2.1-aansluitingen, het is een configuratie die we op heel wat modellen vinden. De HDMI 2.1-aansluitingen bieden 48 Gbit/s bandbreedte, en ondersteunen 4K120, ALLM en VRR (HDMI VRR en AMD Freesync). De input-lag is 7,7 ms (2K120) en 16,4 ms (4K60), dus het is duidelijk dat Hisense ook aan de gamers gedacht heeft. Een van de twee HDMI 2.1-aansluitingen ondersteunt ARC/eARC, iets om rekening mee te houden als je zowel de Xbox Series X als PS5 in huis hebt.

De tv is ook uitgerust met een composiet video en stereo cinch ingang, twee USB-slots, een hoofdtelefoonaansluiting, optisch digitale audio-uitgang, ethernet, wifi en bluetooth. De ethernetpoort, een van de usb-slots en de optische digitale audio-uitgang wijzen naar achter, maar liggen wat dieper verzonken in het chassis zodat ze bij wandmontage geen zware hinderpaal zijn. Voor live tv is er een DVB-T/T2/C-tuner, een DVB-S/S2-tuner en een CI+-slot aan boord. Je kan live tv pauzeren en of opnemen als je USB-opslag aansluit.

Oled staat garant voor knap beeld

Een oledscherm verschijnt altijd aan de start met quasi perfect contrast en zwartweergave, een sterke troef voor de beeldkwaliteit, ook tegenover top lcd-modellen. Waar het echter steevast terrein moet prijsgeven tegenover diezelfde top-lcd's is de maximale piekhelderheid. Op dat vlak wordt wel vooruitgang geboekt, ook dit jaar zijn de nieuwste oledpanelen alweer wat beter. Maar deze Hisense lijkt, op basis van de spectrumanalyse, niet met de nieuwste generatie panelen uitgerust te zijn.

Gelukkig maakt die aanvankelijke teleurstelling al snel plaats voor een aangename verrassing. De A85H haalt een piekhelderheid van 726 nits op het 10%-venster, daarmee scoort hij aanzienlijk beter dan het 2021-model (A86G) dat bleef steken op ongeveer 600 nits. Die betere prestaties zijn ook zichtbaar op andere testvenstergroottes, enkel op het volledig wit veld zit hij 148 nits nog wat aan de lage kant.

Het kleurbereik van 96% P3 is erg typisch voor een oled-tv. Prima basisprestaties dus, hoe gebruikt de Hisense dat potentieel? Het toestel biedt Filmmaker Mode aan als beeldmode, en die levert mooie resultaten. Het beeld is wel erg donker gekalibreerd en is zonder aanpassing echt enkel bedoeld voor kijken bij verduistering. Wijk uit naar Bioscoop Dag of Bioscoop Nacht voor iets helderder beeld.

Het beeld heeft een mooie natuurlijke kleurbalans, en de fouten die we meten zullen zonder een referentie er naast nooit opvallen.  Ook in HDR wijken we uit naar Filmmaker Mode, die is net zoals de SDR-variant zeer goed gekalibreerd. Het valt wel op de dat de tv een erg conservatieve tonemapping uitvoert die beelden iets donkerder en kleuren wat minder intens dan gewenst weergeeft. De fout is niet van die aard dat het beeld er slecht uitziet, enkel gaat er wat potentieel verloren.

Bij zeer helder gemasterde beelden (4.000 nits) zien we dat hij ook wat witdetail en kleurnuance kwijtspeelt. Geen perfectie, dat is duidelijk, maar ook geen echte problemen. Bovendien ondersteunt de A85H zowel Dolby Vision IQ en HDR10+ en die HDR-standaarden met dynamische metadata leveren een zeer mooi beeld.

Beeldverwerking

Hisense kan niet echt uitblinken als het over beeldverwerking gaat, maar het laat anderzijds ook maar één echte fout noteren. De MPEG-ruisonderdrukking levert namelijk maar bescheiden resultaten, zodat sterk gecomprimeerde video waarin je wat blokvorming ziet niet goed gecorrigeerd wordt. Waar dat vooral zichtbaar wordt, is in zachte kleurovergangen. Daarin zien we vaak duidelijke kleurstroken en daar weet de processor helemaal geen raad mee. Upscaling, deinterlacing en het wegwerken van willekeurige ruis verloopt wel allemaal prima.

Nog een belangrijk voordeel van het oledscherm is de uitstekende bewegingsscherpte. Niet alleen is het een 120Hz-paneel, maar oled heeft ook heel korte pixelreactietijden waardoor snel bewegende voorwerpen geen duidelijk vage of dubbele rand hebben. Wie graag het gestotter uit snelle panshots haalt, activeert motion interpolation. Die werkt goed, zolang de pan shots niet te snel zijn. De processor kan hier duidelijk wat extra rekenkracht gebruiken.

Prima audioprestatie

Tijdens het opstellen merkten we dat het scherm maar ongeveer vier centimeter boven het tv-meubel staat. Een eventuele soundbar zal dus wel een ultraplat model moeten zijn. Maar gelukkig is dat niet echt nodig. De Hisense heeft 60 watt vermogen, ondersteunt Dolby Atmos en DTS HD en levert misschien geen foutloze maar wel overtuigende kwaliteit.  Schakel eerst via het menu naar Dolby Atmos (in plaats van DTS Virtual X) voor een rustigere, vollere klank.

Tijdens de filmtesten kunnen we het volume behoorlijk hoog zetten, zonder de luidsprekers zwaar in de fout te sturen en onze Atmos testfragmenten klonken erg ruimtelijk. Enkel wanneer je echt veeleisende muziek zoals stevige metal door de luidsprekers jaagt, kan het wat rommelig klinken zeker als je ook het volume omhoog trekt. Gezien de prijs zijn we erg tevreden met deze resultaten.

Vlotte smart-tv met VIDAA U

VIDAA U is misschien nog niet zo rijk uitgerust als de Google TV, Tizen Smart Hub of WebOS, maar het zit wel op de juiste weg. Wat internationale streamingdiensten betreft zijn alle grote namen beschikbaar: YouTube, Netflix, Disney+, Amazon Prime Video en Apple TV+. HBO Max en Viaplay staan op de roadmap. Voor lokale diensten hinkt vooral België achterop, daar blijft het wachten op Streamz, VTM Go en VRT max, al staan ook die eerste twee op de planning. In Nederland is het aanbod al degelijk met NPO Start, KIJK en NLziet, maar duidelijk ook nog niet volledig. VIDAA U biedt ook de optie om te casten.

De interface is overzichtelijk en reageert lekker vlot. Op het Home-scherm kun je zelf kiezen welke apps verschijnen en in welke volgorde ze dat doen. Over de aanbevelingen heb je helaas geen controle. Sinds de nieuwe versie dit jaar (VIDAA U 6) kan je ook gebruikersprofielen instellen zodat verschillende gezinsleden hun eigen aanpassingen kunnen maken, maar dat is niet verplicht.

De afstandsbediening pakt uit met twaalf sneltoetsen voor apps, een beetje overdreven als je het ons vraagt. We zouden er liever wat minder hebben, maar dan instelbaar voor de apps die we zelf kiezen. De layout van de toetsen is goed, dus ze is relatief gemakkelijk in gebruik, maar het design getuigt anderzijds van weinig innovatie.

Conclusie

De Hisense 55A85H toont heel mooi hoe ver oled-tv’s al geëvolueerd zijn. Voor deze prijs kon je enkele jaren geleden geen oled-tv krijgen, en tot voor kort enkel sterk afgeslankte modellen. Maar kijk, dat is nu verleden tijd. De Hisense levert heel goede beeld- en geluidskwaliteit die eigenlijk enkel nog de topmodellen moet voor laten gaan.

Met VIDAA U heb je een lekker lopend smart-tv-systeem, en Hisense wil duidelijk het app-aanbod verder uitbreiden. Ook gamers vinden op deze tv alles wat ze nodig hebben. Kortom, een heel goede keuze als je oled in huis wil halen maar je toch ook wat op het budget moet letten.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.