Waarom LP's digitaliseren? Alles staat toch op Spotify en andere streamingdiensten? Nou, die vlieger gaat lang niet altijd op. Zo ontbreken er bij veel artiesten specifieke (live)albums. Bovendien is het maar de vraag of bepaalde muziek voor altijd op internet beschikbaar blijft. Bewaar daarom voor de zekerheid een digitale kopie van je dierbaarste platen, en wel zo!

Veel mensen hebben op zolder nog dozen vol oude lp’s staan. Het digitaliseren van een ruime vinylcollectie kost zeeën van tijd. Je dient elke lp namelijk integraal af te spelen, waarbij je het audiospoor in een computerbestand vastlegt. Wie weet heb je muziek van sommige lp’s al op cd of digitaal op de computer, zodat je niet alles hoeft te digitaliseren. Je kunt dan een selectie maken, waarbij je alleen de inhoud van je meest dierbare en bijzondere platen op de computer bewaart.

Kwetsbaarheid vinyl

Hoe beter de staat van het vinyl, hoe beter de digitale kopie klinkt. Wacht daarom niet langer dan nodig. Lp’s raken namelijk relatief snel beschadigd. Zijn de platen op elkaar gestapeld, dan kunnen ze bovendien kromtrekken. Bij het digitaliseren van een plaat is het belangrijk dat het vinyl in goede staat is. Krassen hoor je namelijk vaak als een tik of kraakje in de opname terug. Verder kan een kromme of sterk vervuilde plaat overslaan, waarbij de naald van de platenspeler uit een groef springt. Wees daarom kritisch op welke lp’s je digitaliseert.

©PXimport

Lp’s schoonmaken

Platen trekken doorgaans veel stof aan. Bovendien zit er wellicht ook ander vuil op, zoals haartjes, (kaars)vet of nicotineresten. Leg een vervuilde lp niet op de draaitafel, want vermoedelijk hoor je dan ruis en talloze tikken terug in de uiteindelijke opname. Met de juiste hulpmiddelen krijg je een lp weer spic en span. Bevat het vinyl alleen maar stof, dan voldoet een antistatisch platenborsteltje prima. Dat kost een paar euro.

Voor hardnekkig vuil zijn er diverse gespecialiseerde platenreinigers te koop. Zo is de Knosti Disco Antistat een betaalbare oplossing. Hierbij vul je het smalle reservoir met reinigingsvloeistof, waarna je de lp hierin ronddraait. De geïntegreerde borstels verwijderen vervolgens het vuil uit de groeven. Laat de lp’s na de poetsbeurt drogen en ze klinken weer als nieuw. Het basismodel van de Knosti Disco Antistat kost ongeveer 50 euro.

Tot slot bestaan er ook motorische platenwassers, al zijn die stevig aan de prijs. Hierbij breng je een speciaal schoonmaakgoedje op een ronddraaiende plaat aan. Het ingebouwde zuigmechanisme verwijdert de vloeistof samen met al het vuil. De lp is daarna meteen speelklaar. Fabrikanten van elektrische platenwassers zijn onder meer Okki Nokki en Pro-Ject.

Welke platenspeler?

Voor het digitaliseren van lp’s kun je elke platenspeler gebruiken. Uiteraard is het wel een voorwaarde dat alles goed werkt. Een oude of versleten naald vervang je bij voorkeur voor een nieuw exemplaar. Zo voorkom je dat de groeven van een plaat beschadigd raken.

Heb je geen draaitafel (meer) in bezit? Geen probleem, want er zijn allerlei modellen in verschillende prijsklassen te koop. Sinds een aantal jaar zit de verkoop van vinyl weer in de lift. In navolging daarvan brengen fabrikanten als Pro-Ject, Rega en Denon regelmatig nieuwe platenspelers uit. Wil je tegen een bescheiden budget een kwalitatief leuke pick-up aanschaffen? Sommige gespecialiseerde (web)winkels verkopen gereviseerde platenspelers. Tot slot kun je voor een tweedehands exemplaar natuurlijk ook door de advertenties op Marktplaats grasduinen.

Platenspeler en versterker

Wil je lp’s digitaliseren, dan dien je de platenspeler met een computer te verbinden. Hiervoor bestaan verschillende mogelijkheden. We bespreken diverse scenario’s.

Een klassieke draaitafel geeft de inhoud van een lp op een zeer laag volumeniveau weer. Er is daarom altijd een versterkt signaal nodig. Dat geldt ook als je gaat opnemen. Vinylliefhebbers hebben hun platenspeler doorgaans op een (voor)versterker of receiver aangesloten, waarna de luidsprekers de muziek laten horen. Veel versterkers of receivers hebben een analoge geluidsingang, waarmee je het audiospoor naar een computer kunt doorsluizen. Je kunt deze uitgang bijvoorbeeld herkennen aan de markering ‘tape out’, ‘audio out’, ‘recorder’ of ‘rec’. Is deze uitgang niet beschikbaar? Gebruik dan de koptelefoonuitgang.

©PXimport

Via een analoge uitgang op de versterker of receiver kun je een platenspeler dus indirect met een computer verbinden. Gebruik hiervoor de blauwe 3,5mm-lijningang op de computer. Die bevindt zich meestal achter op de systeemkast. Een voorwaarde is natuurlijk wel dat de desktop in de nabije omgeving van de hifiapparatuur staat opgesteld.

Voor de verbinding heb je veelal een aparte verloopkabel nodig. Deze kabel bevat twee tulpstekkers en aan de andere zijde een 3,5mm-plug. Gelukkig vallen de kosten voor zo’n verloopkabel erg mee. Gebruik je de hoofdtelefoonuitgang? In dat geval volstaat een kabel met twee 3,5mm-stekkers. Bij een brede koptelefoonuitgang gebruik je daarnaast een 6,3/3,5mm-adapter.

©PXimport

Geen lijningang

Nagenoeg alle laptops en sommige pc’s moeten het zonder lijningang doen. Volg dan de instructies uit de paragraaf ‘Direct op pc aansluiten’ om de platenspeler via een usb-phono-voorversterker met een computer te verbinden. Wil je de platenspeler per se via de versterker of receiver op een computer aansluiten? Bij het ontbreken van een blauwe lijningang heb je een externe geluidskaart met twee tulpingangen nodig.

 Sluit hierop de versterker of receiver aan. Je koppelt deze externe geluidskaart vervolgens via usb aan een pc of laptop. Overigens hebben sommige externe geluidskaarten ook een geïntegreerde phono-voorversterker, zodat je een platenspeler rechtstreeks hierop kunt aansluiten.

©PXimport

Direct op pc aansluiten

Wil je een platenspeler zonder tussenkomst van hifiapparatuur met een computer verbinden? Wellicht heeft jouw draaitafel al een geïntegreerde voorversterker. In dat geval sluit je de platenspeler rechtstreeks op de blauwe lijningang van de computer aan. Daarnaast bestaan er pick-ups met een (vierkante) usb-uitgang. Die kun je eveneens aan een pc of laptop koppelen, mits er een vrije usb-poort voorhanden is.

Een traditionele platenspeler zonder ingebouwde voorversterker kun je niet direct op de pc aansluiten. Je hebt als tussenstation namelijk een usb-phono-voorversterker nodig. Sluit de draaitafel aan op de twee tulpingangen, waarna je dit apparaatje via usb met een computer verbindt. Usb-phono-voorversterkers zijn vanaf een paar tientjes verkrijgbaar.

Audiosoftware

Zodra de draaitafel direct of indirect met de computer is verbonden, kan de opname beginnen. Windows herkent veelal op eigen houtje usb-platenspelers en usb-phono-voorversterkers. In een enkel geval dien je een stuurprogramma handmatig te installeren. Sommige fabrikanten van bovengenoemde producten leveren opnamesoftware mee. Daarnaast bestaan er allerlei betaalde oplossingen. Een gebruiksvriendelijk programma is bijvoorbeeld Sound Forge Audio Cleaning Lab. Hiervoor betaal je via de eigen website van de ontwikkelaar 89,99 euro.

Er bestaat er onder de vlag van Audacity ook een gratis tooltje om lp’s te digitaliseren. Bovendien kun je hiermee naderhand muziek restaureren. In de resterende paragrafen van dit artikel laten we zien hoe je met behulp van Audacity lp’s digitaliseert. Download de freeware vanaf www.audacityteam.org. Er zijn versies voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Windows-gebruikers kiezen achtereenvolgens voor DOWNLOAD AUDACITY, Download Audacity for Windows, Mac or Linux en Audacity Windows 64-bit Installer. Dubbelklik op het gedownloade exe-bestand en voer de installatie uit.

Platenspeler met opnamefunctie

Sommige platenspelers hebben van zichzelf al een opnamefunctie. Het voordeel hiervan is dat je het apparaat niet met een computer hoeft te verbinden. Prik in plaats daarvan een usb-stick of geheugenkaart in de behuizing. Leg vervolgens de naald op de lp en druk op de opnameknop. Na afloop van een liedje breek je de opname handmatig af. 

De meeste draaitafels met een opnamefunctie slaan mp3- of wav-bestanden op. Stop de usb-stick of geheugenkaart na afloop in een computer of muzieksysteem om naar de opgenomen audiobestanden te luisteren.

©PXimport

Opnamebron selecteren

Zodra je Audacity voor de eerste keer opstart, controleert het Nederlandstalige programma eerst of er updates zijn. Klik op OK. Verder verschijnt er een pop-upvenster met een uitleg over nieuwe functies. Selecteer linksonder de optie Niet meer weergeven bij het opstarten en bevestig met OK.

Met Audacity neem je het geluid afkomstig van de platenspeler rechtstreeks op. Selecteer hiervoor de juiste opnamebron. Boven in de werkbalk bevindt zich een klein microfoontje. Klik rechts van dit microfoontje op het uitklapmenu en selecteer de gewenste opnamebron. 

Dat is bijvoorbeeld de naam van een usb-platenspeler of usb-phono-voorversterker. Wanneer de draaitafel (indirect) op de blauwe lijningang van de computer is aangesloten, selecteer je de geluidskaart van de pc.

Opnemen in stereo

Uiteraard wil je het geluid van vinyl in stereokwaliteit vastleggen, want monogeluid is niet meer van deze tijd. Selecteer in de werkbalk daarom de optie 2 opnamekanalen (stereo). Soms gaan stereo-opnames in Audacity weleens mis. Controleer daarom of de opname-instellingen in Windows correct staan ingesteld.

Klik in Windows 10 rechtsonder in de Taakbalk met de rechtermuisknop op het pictogram met de luidspreker. Kies daarna in het contextmenu Geluiden. In Windows 11 klik je eveneens met de rechtermuisknop op het speakertje. Kies vervolgens voor Geluidsinstellingen. Scrol in het nieuwe venster helemaal omlaag en klik op Meer geluidsinstellingen.

In Windows 10 en 11 verschijnt het dialoogvenster Geluid. Ga nu naar het tabblad Opnemen, waarna je met rechts op de juiste opnamebron klikt. Via Eigenschappen en het tabblad Geavanceerd klik je onder Standaardindeling op het uitklapmenu. Controleer of de optie 2-kanaals, 16 bits, 44100 Hz (Cd-kwaliteit) is geselecteerd. Bevestig tweemaal met OK.

©PXimport

Volumeniveau optimaliseren

Het is belangrijk dat je het geluid van de lp uit de speakers van de pc of laptop hoort. Zo kun je tijdens de opname namelijk meeluisteren. Controleer bovenaan in de werkbalk of de juiste luidsprekers als uitgangsbron zijn geselecteerd. Klik indien nodig achter het speakertje op het uitklapmenu om je keuze te wijzigen.

Het volumeniveau van de ingangsbron is tijdens de opname een essentiële factor. Neemt Audacity het geluid namelijk te luid op, dan klinkt de digitale versie vervormd. Een te zachte opname is daarentegen ook niet prettig. Maak daarom eerst een testopname. Klik in de menubalk achtereenvolgens op Beeld / Oversturing weergeven. Klik in de werkbalk vervolgens op de rode knop Opnemen en speel de lp af. Zodra de naald het vinyl raakt, hoor je geluid uit de computerspeakers. Dit is het audiospoor dat Audacity nu digitaliseert.

De bedoeling is dat de audiogolven blauw blijven. Gebruik de schuifregelaar in de werkbalk achter het microfoontje om het opnamevolume te wijzigen. Zie je (soms) rode golven? Dan is het volumeniveau van het ingangssignaal te luid. Beweeg de schuifregelaar in dat geval iets naar links. Probeer op deze manier een goede balans te vinden.

Klik op de knop Stoppen om de testopname af te breken. Je kunt het opgenomen geluid eventueel terugluisteren. Klik in de menubalk op Afspelen / Cursor naar / Begin project. Via de groene knop Afspelen beoordeel je de audio-opname. Tevreden over de geluidskwaliteit? Dan kun je de testopname weggooien. Klik eerst op Stoppen en kies in het menu Tracks / Tracks verwijderen.

Lp digitaliseren

Na alle voorbereidingen is het nu eindelijk tijd om een lp definitief te digitaliseren. Klik in de werkbalk op Opnemen en speel de plaat af. Klik na afloop van het eerste nummer op Stoppen, waarna je de naald van de platenspeler omhoog lift. Je kunt de opgenomen audiotrack nu naar een bestand op de computer exporteren. Klik op Bestand / Exporteren / Audio exporteren. Je hebt achter Opslaan als onder meer keuze tussen bekende audioformaten als mp3, wav en flac. Selecteer het gewenste bestandsformaat.

Onder Formaat-opties pas je naar eigen inzicht diverse instellingen aan. Zo kun je bij mp3 bijvoorbeeld de geluidskwaliteit Waanzinnig instellen. Dit populaire audioformaat gebruikt een sterke compressie, waardoor mp3’tjes weinig opslagcapaciteit in beslag nemen. Ga je voor de beste geluidskwaliteit, dan zijn flac en wav betere keuzes. Houd hierbij wel rekening met een ruimere bestandsomvang.

Heb je eenmaal een audioformaat gekozen, dan selecteer je in de Verkenner een opslagmap op de computer. Wijzig de bestandsnaam ‘naamloos’ bijvoorbeeld naar de titel van het liedje. Klik vervolgens op Opslaan. Er verschijnt nu een venster om metadata toe te voegen. Vul zo veel mogelijk zogeheten tags in, zoals de artiestennaam en titeltrack. Bevestig met OK. Het eerste liedje van de lp staat nu op je computer. Op naar nummer twee!

Muziek restaureren

In dit artikel leggen we uit hoe je muziek van vinyl een-op-een naar de computer overhevelt. Voor kritische luisteraars heeft Audacity nog veel meer te bieden. Na afloop van een opname kun je het geluidsspoor namelijk nog bewerken. Verminder bijvoorbeeld de aanwezigheid van ruis of tikken en corrigeer hinderlijke volumepieken. 

Wanneer je besluit om na afloop van de opname aan het audiospoor te sleutelen, kun je het best een kant van de lp in één keer opnemen. Na de restauratiewerkzaamheden splits je de opname vervolgens op in aparte nummers.

Windows 11 is ontworpen om je pc beter te laten presteren dan zijn voorganger Windows 10. Toch geldt ook hier dat het systeem gaandeweg steeds trager wordt. Gelukkig zijn er eenvoudige trucs om je computer weer vleugels te geven.

Zelfs een modern besturingssysteem kan na verloop van tijd trager aanvoelen. Met de onderstaande tips kun je Windows 11 opnieuw optimaliseren. Uiteindelijk draait het vooral om keuzes. Het systeem zit boordevol functies en opties, maar niet alles heb je echt nodig. Schakel overbodige onderdelen uit, dan win je meestal direct aan snelheid. 

Zet Widgets uit

Veel klassieke trucs om Windows sneller te maken, werken ook in Windows 11. Maar er zijn ook enkele optimalisaties die specifiek voor dit besturingssysteem gelden en echt merkbaar verschil maken. Zo introduceert Windows 11 Widgets: interactieve kaarten die dynamisch informatie tonen over het weer, nieuws, aandelen of sport… Handig, maar ze verbruiken geheugen en bandbreedte. Vind je dit te veel van het goede, dan kun je ze beter uitschakelen. Dat doe je eenvoudig via de taakbalk: klik met de rechtermuisknop op een lege plek. Kies Taakbalkinstellingen en zet Widgets uit.

Visuele effecten en animaties uitschakelen

Windows 11 bevat heel wat grafische tierlantijntjes die er fraai uitzien, maar wel extra rekenkracht vragen. Denk aan animaties bij het minimaliseren of maximaliseren van vensters, transparante achtergronden en schaduwen. Vooral op systemen met weinig RAM of een oudere grafische kaart kan dit merkbare vertraging opleveren. Kies je liever voor prestaties dan voor cosmetica, dan schakel je deze visuele effecten uit. Druk op Win+I om de Instellingen te openen en ga naar Toegankelijkheid / Visuele effecten. Zet daar de schakelaars bij Transparantie-effecten en Animatie-effecten uit. Omdat Windows 11 hierdoor minder grafische elementen hoeft te renderen, merk je direct een vlottere werking, vooral bij het openen en sluiten van vensters.

Instellingen voor prestaties

Er bestaat ook een snelle manier om in één keer alle visuele effecten te beheren. Typ in de zoekfunctie van Start: De weergave en prestaties van Windows aanpassen. Standaard staat dit ingesteld op Automatisch selecteren. Ga naar het tabblad Visuele effecten en je leest precies welke opties voor de vormgeving actief zijn. Wil je alle grafische franje in één klap uitschakelen, kies dan voor Beste prestaties. Klik vervolgens op Toepassen en bevestig met OK.

In de instelling Beste prestaties worden alle visuele effecten uitgeschakeld.

Kritisch voor opstartprogramma’s

Telkens wanneer je Windows opstart, worden automatisch programma’s in de achtergrond geladen. Veel software installeert zo’n opstartprogramma zonder dat je het beseft. Applicaties die je zelden gebruikt, verbruiken daardoor onnodig geheugen en processorkracht en vertragen bovendien de opstartprocedure. Hoe meer programma’s mee opstarten, hoe langer het duurt voor je pc gebruiksklaar is. Controleer dit via Instellingen / Apps / Opstarten. Daar vind je een overzicht van alle apps die samen met Windows starten. Bekijk de lijst kritisch en zet de schakelaar uit bij programma’s die je niet meteen nodig hebt. Zo start je pc merkbaar sneller op.

Dubbelchecken in Taakbeheer

Daarna kun je ook nog een keer via Taakbeheer snoeien in de programma’s die op de achtergrond draaien. Open deze app door met de rechtermuisknop op een lege plek in de taakbalk te klikken en Taakbeheer te kiezen. Deze handige tool toont alle actieve programma’s en services. Klik in de linkerbalk op het vijfde pictogram van boven om de lijst met opstart-apps te openen. Sorteer vervolgens op Status, zodat de ingeschakelde apps bovenaan verschijnen. In de kolom Invloed op opstarten zie je meteen of een app geen, weinig of juist veel invloed heeft op de systeemprestaties. Wil je voorkomen dat een programma automatisch meedraait, klik er dan met de rechtermuisknop op en kies Uitschakelen. Hiermee verwijder je de toepassingen niet. Je voorkomt alleen dat ze bij het opstarten worden geladen. Je kunt de apps dus nog altijd handmatig starten. Besluit je later dat een programma tóch automatisch mee moet opstarten, dan schakel je het op dezelfde manier weer in.

Zuiniger in plaats van sneller

In Taakbeheer zit een handige functie om het energieverbruik van Windows 11 te verbeteren: de Efficiëntiemodus. Deze modus verlaagt de prioriteit van achtergrondapplicaties, waardoor je pc sneller werkt en de batterijduur wordt verlengd. Daarom heeft deze modus een eco-pictogram in de vorm van twee blaadjes. Een belangrijke kanttekening: niet alle processen en apps ondersteunen deze modus. Bij sommige zul je het pictogram dus niet zien. Start Taakbeheer en ga naar de weergave Processen (het derde pictogram van boven in de linkerbalk, bestaande uit drie vierkantjes). Hier zie je de lijst van actieve apps en processen. Selecteer de app of het proces dat je in de efficiëntiemodus wilt zetten en klik op het Efficiëntiemodus-pictogram rechtsboven in het scherm. Bevestig je keuze. Je kunt dezelfde optie ook bereiken door met de rechtermuisknop op een app of proces te klikken. Sommige apps, zoals Microsoft Edge, staan standaard al in de efficiëntiemodus. Bij deze apps kun je de modus niet uitschakelen.

Sommige applicaties ondersteunen de efficiëntiemodus.

Sta automatisch Windows-onderhoud toe

Windows 11 voert voortdurend onderhoud uit om te controleren of alles naar behoren functioneert. Dit omvat systeemdiagnoses en beveiligingsscans. Het lost bovendien automatisch gevonden problemen op. Dit automatisch onderhoud vindt plaats op een vastgesteld tijdstip wanneer het apparaat in slaapstand staat en is aangesloten op een stroombron. Het is mogelijk dat je deze functie per ongeluk hebt uitgeschakeld, of dat het een tijd niet actief was. Bijvoorbeeld als je de laptop ’s nachts hebt uitgeschakeld in plaats van in slaapstand te zetten, of als hij tijdelijk niet op het lichtnet was aangesloten. Zorg er daarom voor dat de functie dagelijks actief is. Typ in het zoekvak van de taakbalk Configuratiescherm en selecteer in deze app Systeem en beveiliging. In het gedeelte Onderhoud klik je onder Automatisch onderhoud op Onderhoud starten als je het direct wilt uitvoeren. Om ervoor te zorgen dat dit dagelijks gebeurt, klik je op Onderhoudsinstellingen wijzigen. Kies het gewenste tijdstip en vink het vakje aan: Gepland onderhoud toestaan om mijn computer aan te zetten.

Verwijder bloatware

Bij de installatie van Windows 11 worden automatisch programma’s meegeleverd waar je niet om hebt gevraagd. Sommige zijn logisch en nuttig, veel andere worden niet eens door Microsoft zelf ontwikkeld, maar door externe leveranciers. Soms gebeurt het ook dat bij de installatie van een programma een andere applicatie ongemerkt mee op je pc wordt gezet. Deze adware en bloatware zijn verraderlijk, omdat ze vaak automatisch starten zonder dat je het merkt. Je zult merken hoeveel beter je pc presteert wanneer je er vanaf bent. Je kunt Taakbeheer gebruiken om adware en bloatware te herkennen, maar gemakkelijker is het gebruik van een externe tool. Een handige optie is O&O AppBuster: volledig gratis en zonder installatie. Download de tool via https://www.oo-software.com/en/ooappbuster en start het exe-bestand. De tool scant het systeem en maakt het verwijderen eenvoudig. Je ziet telkens de uitgever van elke app en een aanbeveling. Een rode stip met het label Remove betekent dat je moet overwegen of je deze software echt nodig hebt. Is dat niet het geval, selecteer dan de titel en klik op Remove. Je kunt O&O AppBuster ook gebruiken om reguliere software te verwijderen die via de standaardmethode moeilijk te de-installeren is.

Zoekindexering uitschakelen

De zoekfunctie van Windows 11 maakt gebruik van indexering op je harde schijf. Dit gebeurt op de achtergrond, waardoor je pc sneller doorzocht kan worden dan zonder indexering. Zonder index moet Windows elk bestand en elke map bij iedere zoekopdracht opnieuw doorzoeken, wat langer duurt. Bovendien zorgt de indexering ervoor dat je bestanden kunt vinden op basis van de tekst die ze bevatten. Dit is handig, maar op tragere pc’s kan de indexering de prestaties verminderen. Je kunt de snelheid van een trage computer verbeteren door de indexering uit te schakelen. Zelfs op een pc met een ssd kan dit de prestaties ten goede komen. Open de app Services door in het zoekvak van de taakbalk services.msc te typen. Scroll naar Indexeringsservice of Windows Search in de lijst met services. Dubbelklik erop en klik in het venster dat verschijnt op Stoppen. Herstart daarna de pc. Je zoekopdrachten kunnen iets trager zijn, maar het verschil merk je mogelijk niet. Wel zul je waarschijnlijk een algemene snelheidsverbetering ervaren.

Opslaginzicht

Een harde schijf vol overbodige bestanden kan de pc vertragen. Door deze op te schonen, kun je vaak een snelheidsboost krijgen. Windows 11 biedt hiervoor een ingebouwde tool: Opslaginzicht. Open Instellingen en ga naar Systeem in de linkerbalk, zodat je rechts Opslag kunt openen. Schakel hier de optie Opslaginzicht in.

Vanaf dat moment controleert Windows voortdurend de opslag op je pc en verwijdert oude of overbodige bestanden die je waarschijnlijk niet meer nodig hebt. Denk aan tijdelijke bestanden, bestanden in de map Downloads en oude bestanden in de Prullenbak. Standaard komt Opslaginzicht pas in actie wanneer er weinig vrije schijfruimte overblijft. In dat geval verwijdert het systeem bestanden die al langer dan 30 dagen in de Prullenbak of Downloads staan. Je kunt dit ook instellen op dagelijks, elke 14 dagen of elke 60 dagen.

Stop de synchronisatie via OneDrive

De Microsoft-cloudopslagtool OneDrive zorgt ervoor dat de bestanden op je pc perfect gesynchroniseerd worden met de cloud. Het is een efficiënte back-uptool voor het geval je pc te maken krijgt met een virusinfectie of hardwareschade. OneDrive is zo diep geïntegreerd in Windows dat veel gebruikers denken dat het niet uit te schakelen is, maar dat klopt niet. De automatische OneDrive-synchronisatie kan je computer aanzienlijk vertragen. Als je ervoor kiest om je back-up op een andere manier te organiseren, kun je de synchronisatie eenvoudig uitschakelen. Klik op het OneDrive-cloudpictogram in het systeemvak en daarna op het tandwielpictogram om de Instellingen te openen. Ga naar het tabblad Account en klik op Deze pc ontkoppelen. Dit betekent niet dat je de bestanden kwijt bent die in de lokale OneDrive-map staan.

Geheugenintegriteit uitschakelen

Merk je dat Windows 11 op een oudere computer niet soepel draait? Dit kan te maken hebben met ingebouwde beveiligingsfuncties zoals TPM 2.0 en Geheugenintegriteit. Geheugenintegriteit helpt je pc te beschermen tegen geavanceerde aanvallen, maar kan op oudere of minder krachtige hardware een impact op de prestaties hebben. Als je bereid bent om een klein beetje veiligheid in te ruilen voor betere prestaties, kun je Geheugenintegriteit uitschakelen via Instellingen / Privacy & Beveiliging / Windows-beveiliging / Apparaatbeveiliging / Kernisolatie en Geheugenintegriteit.

Vooral op oudere pc’s heeft de Geheugenintegriteit een negatieve invloed op de snelheid.

Schakel de Gamemodus uit

De Gamemodus van Windows 11 optimaliseert je pc voor het spelen van games. Wanneer Windows merkt dat je een game speelt, geeft het de prioriteit aan de systeembronnen voor gaming door deze tijdelijk weg te nemen bij andere apps en achtergrondprocessen. Dit is interessant voor serieuze gamers, maar wanneer je geen games speelt, kan het systeem juist vertragen omdat het resources reserveert ‘voor het geval dat’ je toch een game zou starten. Het uitschakelen van de Gamemodus kan je pc daarom ook sneller maken. Je kunt de functie altijd opnieuw inschakelen wanneer je een game wilt spelen. Zelfs als je nog nooit een game op je pc hebt gespeeld, staat de Gamemodus standaard ingeschakeld. Om deze uit te schakelen, ga je naar Instellingen / Gaming / Gamemodus. Zet de schakelaar Gamemodus uit.

Bezit je een flinke digitale muziekcollectie, dan heb je waarschijnlijk helemaal geen Spotify of andere streamingsdienst nodig. Met Navidrome bouw je gewoon je eigen muziekcloud. Alle toegevoegde nummers zijn op al je apparaten beschikbaar, ook onderweg. In deze workshop lees hoe je de muziekserver zo goed mogelijk inricht.

Het gratis downloaden van muziek was tot 2014 legaal. Mogelijk heb je uit dat tijdperk nog heel wat audiobestanden op je computer of externe harde schijf staan. Daarnaast bewaar je natuurlijk net zo makkelijk kopieën van cd’s op de pc of laptop. Gebruik hiervoor een gratis tooltje, zoals Exact Audio Copy of fre:ac. Als je eenmaal een omvangrijke digitale muziekverzameling hebt opgebouwd, wordt Navidrome zeer interessant. Installeer de freeware op je computer en stream vervolgens jouw favoriete liedjes naar geschikte afspeelapparaten. Denk aan je smartphone en tablet.

Client-servermodel

Met Navidrome installeer je een muziekserver op de computer. Dit programma indexeert alle audiobestanden en creëert hiervan een overzichtelijke bibliotheek. Daarna kunnen overige computers, smartphones en andere clients de nummers opvragen. Dit zogenoemde client-servermodel werkt alleen wanneer de muziekserver actief is. Kortom, regel dat het systeem met Navidrome op de juiste luistermomenten is ingeschakeld.

Navidrome downloaden

Een pluspunt is dat de freeware lage eisen aan de hardware stelt. Gebruik het programma dus gerust op een wat oudere pc of laptop. Er zijn versies voor Windows, macOS en Linux beschikbaar. Ga naar www.navidrome.org/docs/installation om de juiste editie te downloaden. Navidrome werkt ook op een Raspberry Pi of geschikte NAS, maar voor deze workshop concentreren we ons op de Windows-versie.

Navidrome stuurt je voor het juiste downloadbestand uiteindelijk door naar de GitHub-site. Klik onderaan zo nodig op Show all om alle downloadbestanden te tonen. Kies in de lijst het msi-bestand en start direct na het downloaden de installatie. Mogelijk slaat Windows alarm, omdat dit besturingssysteem het programma niet kent. Geen zorgen, want volgens VirusTotal vormt Navidrome geen enkele bedreiging.

Enkele instellingen

Tijdens het installatieproces verschijnt er een instellingenvenster. Merk op dat Navidrome standaard poortnummer 4533 gebruikt. Dit nummer is in feite een digitale toegangspoort tot jouw muziekserver. Je hebt dat nodig om browsers en apparaten met jouw persoonlijke muziekcloud te verbinden. Daarover later meer. Je laat het poortnummer in de meeste gevallen gewoon staan. Alleen wanneer Navidrome met een ander programma conflicteert, kun je de getallen wijzigen.

Geef verder in het veld onder Music Folder aan in welke map de nummers staan opgeslagen. Bewaar je op verschillende bestandslocaties albums? Houd er rekening mee dat het programma in eerste instantie slechts één map (met alle onderliggende submappen) accepteert. Je kunt op een later moment nog wel andere bestandslocaties toevoegen. Rond met Next en Install de installatieprocedure af.

Account aanmaken

Na de installatie is de muziekserver direct actief op de achtergrond van jouw systeem. Staat het programma niet in het startmenu? Dat klopt, want je bedient Navidrome in een willekeurige browser. Typ in de adresbalk http://localhost:4533 en druk op Enter. Er verschijnt een inlogscherm. Je creëert nu eerst een account. Bedenk een gebruikersnaam en typ twee keer het wachtwoord. Bevestig daarna met Create Admin.

Als je tijdens de installatie een muziekmap hebt opgegeven, zie je waarschijnlijk diverse albumhoezen. Zelfs bij grote muziekcollecties gaat het indexeren erg snel. Ga uit van hooguit enkele minuten. Een pluspunt is dat de freeware met ieder gangbaar audioformaat uit de voeten kan, waaronder mp3 en flac. Je gebruikt bovenaan de zoekfunctie om een album of artiest te vinden. Het is helaas niet mogelijk om naar de naam van een liedje te speuren.

Muziek correct taggen

Zie je in Navidrome dubbele hoezen of is de artiest onbekend? Daar kun je iets aan doen. Elk nummer heeft metadata. Hierin is onder meer de naam van het liedje, het album en de artiest opgeslagen. Wanneer de metadata niet kloppen, wordt het al gauw een rommeltje. Navidrome creëert op basis van deze gegevens namelijk een bibliotheek. Zeker bij audiotracks afkomstig uit omstreden downloadnetwerken is de informatie soms niet correct.

Het aanpassen van metadata heet in computerjargon ook wel het taggen van muziek. Jammer genoeg zit deze functie niet in Navidrome. Mp3tag en MusicBrainz Picard zijn twee tools die deze taak moeiteloos vervullen. Selecteer de gewenste nummers en pas de metadatavelden naar eigen inzicht aan. Overigens kan dat bij de genoemde programma’s ook automatisch. In dat geval maakt Mp3tag of MusicBrainz Picard verbinding met een onlinedatabase. Vergeet niet om de wijzigingen op te slaan.

Op jouw verzoek plukt MusicBrainz Picard de juiste tags uit de eigen database.

Nog wat aanpassingen

Voordat je muziek gaat luisteren, pas je eerst nog enkele instellingen aan. De voertaal is standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Klik rechtsboven op Settings (pictogram met poppetje) en kies Personal. Je klikt nu in het uitrolmenu onder Language op Nederlands. De taal verandert direct. Vind je de huidige vormgeving te donker? Selecteer dan onder Thema een ander uiterlijk. Je laat Navidrome desgewenst zelfs op Spotify lijken.

Bepaal verder of je de instelling ReplayGain wilt activeren. Hierdoor krijgen nummers van verschillende albums hetzelfde volumeniveau, mits ze voorzien zijn van zogeheten ReplayGain-tags. Voorkom daarmee dat een bepaald liedje ineens veel luider of zachter klinkt. Besef wel dat niet alle clients met deze techniek overweg kunnen. Navidrome slaat alle instellingen automatisch op.

Extra muziekmap

Je voegt eventueel nog een extra muziekmap toe. Navidrome creëert hiervan een tweede bibliotheek. Zodra je naar Instellingen / Libraries navigeert, verschijnt de eerder opgegeven map. Met Toevoegen opent er een nieuwe pagina. Typ eerst een relevante naam. Vul nu achter Path het volledige pad van de beoogde map in. Bij gebruik van Windows kopieer je dat eenvoudig vanuit de verkenner.

Blader eerst naar de gewenste bestandslocatie en klik vervolgens in de adresbalk van dit hulpprogramma. Je kopieert het pad nu naar Navidrome. Bevestig met Opslaan en klik daarna linksboven op Alle. De ‘nieuwe’ muziek is meteen beschikbaar. Kies linksboven op Libraries en vink de zojuist aangemaakte bibliotheek aan. Verandert er nog niets? Met behulp van het gebogen pijltje bovenaan ververs je de bibliotheken.

Afspeellijst aanmaken

Je luistert eenvoudig naar muziek. Zweef met de muisaanwijzer boven een albumhoes en klik op de playknop. Er verschijnt nu onderin een balk met mediaknoppen. Je kunt nummers skippen, de audioweergave pauzeren en het volume wijzigen. Klik desgewenst op het hartje om een liedje aan je favorieten toe te voegen. Er is zelfs een downloadknop om de audiobestanden lokaal op te slaan. Deze optie is met name nuttig wanneer je een ander apparaat met de Navidrome-server verbindt. Zo speel je de muziek ook op plekken zonder internetverbinding af.

Luister je graag naar nummers van verschillende artiesten? Maak dan een afspeellijst. Klik op een albumhoes om de bijbehorende nummers te tonen. Je plaatst daarna voor één of meerdere liedjes een vinkje. Kies Voeg toe aan afspeellijst en bedenk een naam. Je klikt vervolgens op het plusteken, waarna je bevestigt met Voeg toe. In het linkermenu duikt nu de zojuist ingevoerde naam op. Je sleept voortaan eenvoudig verse nummers naar deze afspeellijst.

M3u-bestanden

Zie je in Navidrome al een afspeellijst? Waarschijnlijk telt jouw digitale muziekcollectie dan één of meerdere m3u-bestanden. In zo’n tekstbestandje staan verwijzingen naar verschillende liedjes. Navidrome creëert hiervan op eigen houtje een afspeellijst. Wil je dat liever niet? Zweef in het linkermenu dan met de muisaanwijzer boven Afspeellijsten en klik op het tandwiel. Nadat je alle ongewenste afspeellijsten hebt aangevinkt, klik je op Verwijderen.

Als je een afspeellijst niet gebruikt, verwijder je die uit het menu.

Extra gebruiker

Je geeft optioneel andere mensen toegang tot de Navidrome-server, zoals gezinsleden en vrienden. In dat geval creëer je voor ieder persoon een eigen account. Diegene kan dan eigen favorieten en afspeellijsten opslaan. Navigeer achtereenvolgens naar Instellingen, Gebruikers en Toevoegen. Je vult nu een gebruikersnaam, naam, e-mailadres en wachtwoord in. Bedenk goed of je iemand beheerdersrechten wilt geven. Een beheerdersaccount heeft rechten om onder meer nieuwe muziekbibliotheken en gebruikers toe te voegen. Bepaal verder welke afspeellijsten je wilt delen en vink die zo nodig aan. Zodra je onderaan op Opslaan klikt, verschijnt de nieuwe gebruiker in het overzicht. Aan jou de taak om de inloggegevens met de bewuste persoon te delen. Nuttig om te weten is dat je een gebruiker op een later moment weer kunt verwijderen.

Clients binnen thuisnetwerk

Wanneer de Navidrome-server eenmaal correct is ingesteld, kun je ook op andere apparaten van de muziek genieten. Op een pc, laptop of mobiel apparaat binnen jouw thuisnetwerk is dat relatief simpel. Open een willekeurige browser en typ in de adresbalk http://[ip-adres]:4533. Hierbij vervang je [ip-adres] door het ip-adres van de computer waar Navidrome op draait.

Weet je dat niet? Open dan in Windows het hulpprogramma Opdrachtprompt. Typ nu ipconfig en druk op Enter om het lokale ip-adres te tonen. Zodra je op een andere computer binnen jouw netwerk naar het juiste adres gaat, verschijnt er een inlogvenster van Navidrome. Als je persoonlijke muziekcloud niet verschijnt, gooit wellicht een firewall roet in het eten. Je kunt een uitzondering instellen of de firewall op eigen risico (tijdelijk) uitzetten.

Portforwarding

Het is ook mogelijk om een computer, tablet of smartphone buiten je thuisnetwerk met de Navidrome-server te verbinden. Uiteraard is het dan wel een voorwaarde dat het apparaat verbonden is met internet. Verder dien je poortnummer 4533 in jouw router open te zetten voor netwerkverkeer. Op die manier maak je de muziekserver toegankelijk voor inkomende verbindingen van buiten het thuisnetwerk. Het openzetten van een netwerkpoort heet portforwarding. Bij elke router werkt het op een andere manier.

Gebruik je bijvoorbeeld een SmartWifi-modem van Ziggo? Ga met een browser dan naar https://smartwifiweb.ziggo.nl en log in. Je bereikt de meeste andere routers door het ip-adres van dit netwerkapparaat in de browser te typen. Navigeer in het routerpaneel van Ziggo naar Geavanceerde instellingen / Poort Forwarding en kies Nieuwe regel aanmaken. Stel bovenaan het ip-adres van de Navidrome-server in. Je hoeft alleen maar de getallen na de laatste punt in te vullen. Typ in de velden onder Lokale startpoort, Lokale eindpoort, Externe startpoort en Externe eindpoort het poortnummer 4533. Je selecteert bij Protocol de optie UDP/TCP en kiest onder Ingeschakeld voor Aan. Bevestig tot slot met Regel toevoegen.

Via het publieke ip-adres van jouw internetadres en poortnummer 4533 open je op afstand je persoonlijke muziekcloud. Via whatismyipaddress.com kun je het benodigde ip-adres achterhalen. Kijk op http://[publieke ip-adres]:4533 en geniet van de muziek.

Mobiel streamen

De vorige paragraaf beschrijft hoe je een apparaat buiten jouw thuisnetwerk met de Navidrome-server verbindt. Dat werkt ook met een browser op je smartphone, maar misschien vind je dat niet zo prettig. Gelukkig verbind je als alternatief een geschikte app met jouw muziekserver. Substreamer is daarvan een uitstekend voorbeeld. Deze toepassing is zowel voor iOS als Android beschikbaar.

Inloggen is simpel. Typ het correcte ip-adres en poortnummer van de Navidrome-server. Bedenk voor het invullen van de juiste gegevens of je binnen of buiten het thuisnetwerk actief bent. Je vult daarna de gebruikersnaam en het wachtwoord in. Zodra je bevestigt met Login verschijnt de muziekbibliotheek met alle albumhoezen. Vanwege de gelikte gebruikersomgeving lijkt het net alsof je een app van een online muziekdienst gebruikt. Substreamer heeft diverse handige functies in huis. Zo kun je onder andere albums downloaden en nummers naar een Chromecast doorsturen. Veel luisterplezier!