Je hebt ongetwijfeld wel eens over Bitcoin gehoord. Misschien vanwege de gigantische prijsstijgingen uit het verleden, of juist vanwege de harde crashes van de koers. Misschien door de discussie over het elektriciteitsgebruik, of doordat het volgens sommigen geld voor criminelen is. Maar wat zijn cryptocurrencies eigenlijk en hoe werkt het? En waar kun je href="http://www.litebit.eu/nl/kopen/bitcoin" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Bitcoin kopen</a>? Waar komt de term <a href="https://www.litebit.eu/nl" rel="noopener noreferrer" target="_blank">crypto </a>vandaan?

#advertorial - Dit is een advertorial van onze partner LiteBit

Het allereerste internetgeld waarbij waarde kan worden verstuurd zonder tussenpartij

Bitcoin is één van de duizenden cryptomunten. Het is een bijzondere digitale valuta: het was de allereerste cryptocurrency, daterend uit 2009. Het is decentraal geld waar niemand de baas over is en dat íedereen mag gebruiken. Het werkt met een blockchain, een soort van gedistribueerde database waarin alle informatie over alle betalingen staan opgeslagen. Dit grootboek van transacties wordt continu uitgebreid door miners. Dit zijn computers uit de hele wereld die transacties verwerken. Ze krijgen daarvoor een vergoeding: zo komen er nieuwe bitcoin in omloop. De maximale hoeveelheid bitcoin (BTC) is 21 miljoen: dit maakt het schaars en dus waardevol. Tegelijkertijd zijn er ook nodes, eveneens computers uit de hele wereld, die het netwerk controleren en zo valsspelers buiten de deur houden. Door het samenspel van nodes en miners is Bitcoin het allereerste internetgeld waarbij we waarde kunnen versturen zónder centrale tussenpartij. Erg interessant dus!

Cryptocurrency

Maar er zijn veel meer cryptovaluta dan Bitcoin alleen. Deze term wordt vaak afgekort met ‘crypto’. Deze afkorting komt door cryptografie die wordt gebruikt. Dit is de techniek die alle cryptocurrencies onder de motorkap gebruiken. Door asymmetrische cryptografie kun je een zogenoemd key pair genereren, bestaande uit een private key en public key. Dit zijn simpel gezegd respectievelijk jouw inlognaam&wachtwoord en de IBAN-rekening van jouw Bitcoin. Als je kunt aantonen dat jij de private key hebt, krijg je toegang tot jouw Bitcoin in de blockchain.

Er zijn veel verschillen tussen al de cryptovaluta. Bitcoin is in 2008 door Satoshi Nakamoto bedacht als een ‘peer-to-peer electronic cash system’, als schaarse en vrij te gebruiken valuta. Als digitale variant voor goud en als manier om zonder banken betalingen te kunnen doen. Cash geld dus, maar dan digitaal. Ethereum, de tweede grootste cryptocurrency, is bedacht als supercomputer om processen en applicaties te kunnen draaien in een decentrale omgeving. Ook zijn er stablecoins, cryptovaluta die de prijs van de dollar of de euro volgen.

©PXimport

Het kopen van crypto

Er zijn verschillende plekken waar je Bitcoin of andere ‘crypto’ kunt kopen. Grofweg zijn er drie manieren:

1. Beurzen (ook wel bekend als exchanges);

2. Brokers;

3. Peer-to-peer platforms.

Er zijn verschillende bedrijven waar je als Nederlander terecht kunt om crypto te kopen, brokers genoemd. Let goed op dat het platform geregistreerd is bij De Nederlandsche bank, de toezichthouder van deze sector. Een broker vergemakkelijkt het aankoopproces, vergeleken met een cryptobeurs. Er is geen orderboek, er is geen buy- en sellside en je hoeft je geen zorgen te maken over technische handelstermen zoals stop-losses. Ook stelt een broker de juiste aankoopprijs voor jou vast. Ideaal dus! Durf jij de gok te wagen?

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.