De weg naar een gasloze wereld is nog lang, maar zeker is dat de warmtepomp in de energietransitie een belangrijke rol zal spelen. In hoever is de warmtepomp ook een oplossing voor een appartement?

Wie een warmtepomp wil installeren in een appartement moet extra opletten omdat daar toch enkele beperkingen en extra verplichtingen zijn. Aan de ene kant is er meestal minder vermogen nodig om een appartement comfortabel op temperatuur te houden. Daar tegenover staat dat je bij een appartement rekening moet houden met een aantal beperkingen en voorwaarden die niet gelden bij een gewoon huis.

Altijd de uitzondering op de regel

Dat het niet altijd eenvoudig is om de warmtepomp te integreren in woonappartementen, bleek al toen minister Hugo de Jonge in 2022 met de warmtepompverplichting op de proppen kwam. Het kwam erop neer dat wie vanaf 2026 zijn gasketel zou vervangen, minstens een hybride warmtepomp moest installeren. Die maatregel zou evenwel niet gelden voor 'woonappartementen die deel uitmaken van gestapelde bouw'. De huidige regering heeft die verplichting ondertussen naar de prullenmand verwezen. De nieuwe redenering is dat warmtepompen zichzelf maar moeten bewijzen en dat de genoemde verplichting een te zware last is voor huishoudens. Hoe dan ook, de vraag blijft: zijn de warmtepomp en een appartement een goede match? Het enige juiste antwoord is een genuanceerd antwoord… 

Overdimensioneren heeft geen zin

Een warmtepomp onttrekt energie uit de omgeving. In dit artikel lees je hoe een warmtepomp werkt. Je kunt ze opdelen naargelang hun warmtebron. Dat kan de lucht zijn, de aarde of het grondwater. En dankzij een ingenieus systeem waarin een speciaal koudemiddel zit, wordt deze energie verhoogd totdat die het cv-water en/of het tapwater kan verwarmen. De warmtepompen die hun energie onttrekken uit de bodem of het grondwater hebben het hoogste rendement en zijn het duurst, maar die kun je natuurlijk niet gebruiken om een appartement te verwarmen. Het goede nieuws is dat een appartement veel minder energie nodig heeft om te verwarmen dan een hele woning. Het heeft geen zin om voor de zekerheid een type te plaatsen met een overschot aan vermogen… In het jargon noemt men dat overdimensioneren. 

©Robert Poorten

Een individueel systeem

Bij een individueel warmtepompsysteem heeft iedere bewoner de vrijheid om zijn eigen verwarmings- en koelbehoefte te regelen en kan er onmogelijk discussie ontstaan over verschillen in verbruik ten opzichte van de buren. Je kunt een individueel appartement voorzien van een warmtepomp, maar daar zijn wel enkele voorwaarden aan verbonden. De belangrijkste voorwaarde is de isolatiegraad van het appartement. De muren en het dak moeten goed geïsoleerd zijn en er moet op zijn minst dubbel glas in de ramen zitten. Vloerisolatie is interessant, maar in dit geval is dit geen must. Er moet uiteraard ook voldoende plaats zijn in de ruimte waar de cv-ketel is opgesteld, want daar moet  de binnenunit van de warmtepomp bijkomen. Er zijn ondertussen binnenunits waarvan de afmetingen ontzettend meevallen. 

Locatie buitenunit is vaak het breekpunt

Zo’n buitenunit lijkt op een buitenkast van een airco. In sommige appartementsgebouwen is het omwille van esthetische redenen niet toegelaten om de buitenunit van een airco of warmtepomp op het balkon te plaatsen. Je moet dit dus nagaan in het reglement van het gebouw. Bovendien is een warmtepomp niet geruisloos. Zo’n buitenunit maakt ongeveer 50 decibel aan geluid en de buren die ook graag van hun balkon genieten, zijn meestal niet blij met het gezoem. De buitenunit mag overdag maximaal 45 decibel aan geluid maken en ’s nachts ligt de grens op 40 decibel.

De geluidsnormen beperken de mogelijkheden om de warmtepomp te plaatsen bij een appartement. Kijk ook naar het afgiftesyteem van de cv-installatie. Vloerverwarming is ideaal. Heb je traditionele radiatoren en een slecht geïsoleerd appartement, dan is een warmtepomp geen optie.  

Collectief systeem

Een collectief systeem bestaat uit één grote warmtepomp om meerdere appartementen te voorzien van verwarming en warm water. Het kan ook gaan verschillende warmtepompen die op elkaar worden aangesloten. Dat noemt men een cascade-opstelling. Zo’n collectieve opstelling komt meestal op het dak, zodat de bezwaren over geluidslast en de esthetiek minder meespelen. Het voordeel van een collectief systeem is dat de onderhoudskosten lager liggen. Uiteraard is dit een gemeenschappelijke beslissing van de Vereniging van Eigenaren (VVE) die goed moet worden berekend door ingenieurs. 

©wararat2599,wararat2599

💶Ook interessant voor jou: Loont het huren van een warmtepomp?

De ventilatiewarmtepomp

Een individueel systeem dat uitermate geschikt is voor een appartement, is een systeem dat de ventilatielucht opwarmt en afkoelt. De ventilatiewarmtepomp werkt zonder buitenunit en daarmee vallen er belangrijke restricties weg. De voorwaarde is wel dat het appartement over een mechanisch ventilatiesysteem beschikt, want de warmtepomp vervangt de mechanische ventilatiebox. Bij een mechanisch ventilatiesysteem zonder warmtehergebruik, wordt de binnenlucht van ongeveer 20 graden uit de woning gezogen en naar buiten geblazen. Er gaat dus veel warmte verloren. Dit type warmtepomp zuigt warmte en vervuilde lucht uit de kamers en ververst die. Het toestel haalt bovendien zijn energie uit de afgezogen ventilatielucht en gebruikt die om het appartement te verwarmen.  Bovendien wint de ventilatiewarmtepomp niet alleen de gewone warmte terug uit de ventilatielucht, hij haalt ook energie uit de condensatie van de ventilatielucht. Daarnaast is het zelfs mogelijk om extra energie van buiten te halen door het aanzuigen van buitenlucht. De warmteterugwinning werkt met dit type warmtepomp dus efficiënter dan die van een ventilatietoestel met warmterecuperatie.   

©https://gaslozewoningen.nl

Verschillende vermogens

Ook voor deze warmtepompen kun je ISDE-subsidies aanvragen. Nefit Bosch heeft zo’n ventilatiewarmtepomp, de Bosch Compress 3800i EW , voor een beperkte oppervlakte tot 75 vierkante meter, die warmte en warmwater levert. Ook NIBE komt met vier uitvoeringen afhankelijk van het gevraagde vermogen: NIBE F370, NIBE F470, NIBE 730 en NIBE 750. Deze warmtepompen ventileren niet alleen de woning, maar leveren tegelijk centrale verwarming en zijn voorzien van een ingebouwde boiler voor warm water. Deze ventilatiewarmtepompen bestaan in verschillende vermogens 1,5 kW, 3 kW of zelfs 5 kW en worden voornamelijk toegepast in renovaties van appartementen. Hiermee heb je dus een individueel verwarmingssysteem terwijl de lucht wordt geventileerd en gefilterd.

©www.nibe.eu

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.