Energie is de levensader van onze moderne samenleving. Het verwarmt onze huizen, drijft onze auto's aan en zorgt ervoor dat onze elektrische apparaten (blijven) werken. Maar hoe we energie opslaan en gebruiken, dat verandert snel. In dit artikel duiken we in het belang van energieopslag, de voordelen ervan en hoe de Nederlandse overheid zich inzet om de capaciteit van energieopslag in ons land te vergroten. 

Energieopslag is het proces van het opslaan van geproduceerde energie om deze later te gebruiken. Dat kan op verschillende manieren, zoals in de vorm van elektriciteit, moleculen (zoals gas en waterstof) en warmte. Deze vormen van energieopslag zijn essentieel om flexibiliteit te bieden in een energiesysteem dat steeds meer afhankelijk is van variabele energiebronnen, zoals zon en wind.

Waarom is energieopslag belangrijk?

Energieopslag speelt een cruciale rol in de overgang naar een duurzamere toekomst. Het stelt ons in staat om energie op te slaan als er een overschot is, bijvoorbeeld wanneer de zon schijnt of de wind waait, en deze energie te gebruiken als er minder aanbod is. Dat helpt om de betrouwbaarheid en efficiëntie van het energiesysteem te verbeteren.

Een ander belangrijk voordeel van energieopslag is dat het ons elektriciteitsnet ontlast. Door energie op te slaan, hoeft niet alle opgewekte elektriciteit in één keer op het net te worden gezet. En dat kan weer helpen om piekbelastingen te verminderen en de stabiliteit van het net te verbeteren.

Energieopslag kan ook zorgen voor strategische voorraden en leveringszekerheid. In tijden van hoge vraag of beperkt aanbod kan opgeslagen energie worden gebruikt om aan de vraag te voldoen en de energievoorziening te waarborgen.

©malp

De inzet van de Nederlandse overheid

De Nederlandse overheid erkent het belang van energieopslag en heeft een aantal stappen ondernomen om de capaciteit van energieopslag in Nederland te vergroten. Een van deze stappen is de zogeheten Routekaart Energieopslag, die de belangrijkste acties beschrijft om energieopslag te bevorderen, zowel op korte als lange termijn.

Een belangrijk onderdeel van deze inzet is de investering in de opslag van energie bij zonneparken. De overheid heeft besloten om 416,6 miljoen euro te reserveren voor de verplichting van opslag bij zonneparken. Daarnaast wordt er gekeken naar de mogelijkheid van energieopslag in regio's, buurten en huishoudens.

De overheid onderzoekt daarnaast nieuwe toepassingen en technieken, waaronder innovatieve technieken met een langere opslagduur, zoals Compressed Air Energy Storage (CAES), Liquid Air Energy Storage (LAES) en flowbatterijen. Voor de slimme aansluiting van elektrische auto's op het net, waarbij dubbel gebruik wordt gemaakt van de batterij (voor rijden en voor ondersteuning van het net), is met de Voorjaarsnota nog eens 403,8 miljoen euro gereserveerd (dus boven op het bedrag voor de verplichting van opslag bij zonneparken). Dat onze overheid ruim 820 miljoen investeert geeft wel aan dat het een serieuze aangelegenheid is.

Moleculenopslag: gas en waterstof

Een ander belangrijk aspect van energieopslag is de opslag van moleculen, zoals gas en waterstof. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) zal samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) binnenkort een langetermijnvisie voor gasopslagen opstellen. Daarnaast wordt er beleid gemaakt voor nieuwe vormen van ondergrondse energieopslag en wordt er gekeken hoe financiële zekerheid voor opslag in ondergrondse zoutcavernes kan worden gegarandeerd. Er wordt bovendien een pilot ontwikkeld voor waterstofopslag in gasvelden. Met de voorjaarsnota is 125 miljoen euro gereserveerd om de financiële risico's van grootschalige waterstofopslag te dekken.

©Stock57

Warmteopslag: een belangrijke aanvulling

Warmteopslag is een belangrijke aanvulling op andere opslagtechnieken. Het speelt een cruciale rol in de warmtepiekvraag gedurende de winterperiode en kan bijvoorbeeld worden ingezet om overtollige elektriciteit om te zetten naar warmte. Om tot voldoende capaciteit te komen en warmteopslag voor eindgebruikers beter toegankelijk te maken, zijn innovaties en verdere opschaling nodig. EZK en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) werken samen om gemeentes en de industrie meer informatie te geven over de voordelen van warmteopslag.

Thuis energie opslaan?

Ondertussen wordt energieopslag thuis toegankelijker, wat huiseigenaren kan helpen om hun energieverbruik te optimaliseren en hun energierekening te verlagen. Een van de meest voor de hand liggende vormen van energieopslag thuis is een thuisbatterij, die overtollige energie van zonnepanelen opslaat voor later gebruik.

Wanneer de zonnepanelen meer energie produceren dan nodig is, wordt deze energie opgeslagen in de thuisbatterij in plaats van teruggevoerd naar het elektriciteitsnet. Wanneer de zonnepanelen niet genoeg energie produceren, bijvoorbeeld 's nachts of op bewolkte dagen, kan de opgeslagen energie in de thuisbatterij worden gebruikt. Een nadeel is dat deze batterijen nu nog enorm prijzig zijn, maar wellicht dat daar in de toekomst verandering in komt.

Een ander voorbeeld van energieopslag thuis is een warmtepomp met een ingebouwd thermisch opslagsysteem. Zo'n systeem kan overtollige energie gebruiken om warmte op te slaan, die vervolgens kan worden gebruikt om het huis te verwarmen wanneer dat nodig is. 

Elektrische auto's als energieopslag

Ook elektrische auto's (EV's) kunnen fungeren als mobiele energieopslagunits. Dit concept, bekend als Vehicle-to-Grid (V2G), maakt gebruik van de batterij van een elektrische auto om energie op te slaan en terug te leveren aan het net wanneer dat nodig is.

Als een EV is aangesloten op een oplaadpunt, kan die niet alleen energie uit het net halen om de batterij op te laden, maar kan die ook overtollige energie terugleveren aan het net. Dat kan erg nuttig zijn tijdens piekuren, wanneer de vraag naar elektriciteit hoog is. De auto kan energie juist opslaan tijdens daluren, wanneer de vraag naar elektriciteit laag is en de energieprijzen vaak lager zijn.

Het gebruik van EV's als energieopslag kan helpen om het elektriciteitsnet te stabiliseren en netcongestie (zie kader hieronder) te verminderen. Het kan huiseigenaren bovendien de mogelijkheid bieden om hun energiekosten te verlagen door energie aan het net te verkopen wanneer de prijzen hoog zijn.

De Nederlandse overheid erkent het potentieel van V2G. Dit toont de toewijding van de overheid om innovatieve oplossingen te onderzoeken en te implementeren om de capaciteit van energieopslag in Nederland te vergroten en de overgang naar een duurzamere toekomst te bevorderen.

Wil jij jouw huis verduurzamen?

Vanaf vandaag is Zootopia 2 digitaal te bekijken als je de film koopt of huurt op verschillende platformen, en een Disney+-release laat waarschijnlijk niet al te lang op zich wachten.

De meest recente film van Disney Animation kwam op 26 november uit in de bioscoop. Hoewel je in Nederland nog een voorstelling kunt bijwonen, is Zootopia 2 inmiddels ook digitaal te huren of kopen, zodat je de film thuis op de bank, in bed of op het dak kunt kijken - waar je maar zin in hebt. Dit kost je op Pathé Thuis bijvoorbeeld 14,99 euro. Dvd’s, blu-rays en 4k-schijfjes van de film zijn vanaf 3 maart verkrijgbaar.

Maar goed, voor de prijs van een dvd of de digitale versie scoor je ook een maandje Disney+, al is Zootopia 2 dus nog niet beschikbaar op de streamingdienst. Disney houdt geen specifiek stramien aan met het overhevelen van bioscoopfilms naar het platform, maar we verwachten dat de film ook ergens begin maart op Disney+ te kijken is.

De meest recente blockbuster van Disney die op de streamingdienst is verschenen, is Tron: Ares. Die film kwam op 10 oktober uit, en werd op 7 januari beschikbaar op Disney+. Ongeveer drie maanden na de release dus, en samenhangend met het moment dat ook de dvd’s in de schappen lagen - dat was op 6 januari. 

Het is te verwachten dat Disney een vergelijkbaar schema aanhoudt met Zootopia 2, al is het benoemen waard dat de Disney Animation-film een gigantisch succes is in de bioscoop. De film is inmiddels de meest opbrengende Amerikaanse animatiefilm ooit geworden, met een geschatte 1,76 miljard dollar aan inkomsten - via The Wall Street Journal. Tron: Ares was dit - met een geschatte wereldwijde opbrengst van 142 miljoen dollar - allerminst. Wellicht wacht de House of Mouse dus nog iets langer met de Disney+-release van hun kaskraker.

Microsoft heeft toestemming gekregen om in Amsterdam drie grote datacenters te bouwen. Dat is opvallend, omdat dergelijke grote gebouwen met dit doel eigenlijk niet mogen in de stad.

In Nederland hebben we strenge wetten rondom de bouw van grote datacenters. De drie gebouwen van elk 85 meter hoog die Microsoft in Amsterdam gaat bouwen, verbruiken samen ongeveer evenveel stroom als een stad als Haarlem.

Regels omzeilen

Dergelijke datacenters van dit formaat mogen eigenlijk alleen nog maar in Eemshaven en Wieringermeer gebouwd worden. Microsoft heeft deze regels omzeild door de de gebouwen hoog te maken in plaats van breed, waardoor de oppervlakte per gebouw niet boven de tien hectare uitkomt

Ook het opsplitsen in drie gebouwen is expres gedaan. Elke toren zal 26 MW gebruiken. We noemen een gebouw een hyperscaler-datacenter wanneer deze 70 MW of meer gebruikt. De drie losse torens komen daar niet aan, waardoor de provincie Noord-Holland de gebouwen niet als hyperscalers ziet.

De komst van datacenters an sich levert veel kritiek op in dit land, mede door het forse stroomverbruik dat druk legt op het stroomnet. Ook het feit dat Microsoft als Amerikaans bedrijf nog meer datacenters in handen krijgt in Nederland, is omstreden.