ID.nl logo
Alternatieve checklist: 19 tips voor een zorgeloze vakantie
© Adisak - stock.adobe.com
Zekerheid & gemak

Alternatieve checklist: 19 tips voor een zorgeloze vakantie

Je plant een reis naar het buitenland en je vlucht, auto, hotels of campings zijn geboekt. Maar ben je nu helemaal klaar voor een zorgeloze reis? Voor een echt goede voorbereiding neem je de 19 tips in dit artikel door.

In dit artikel bieden we je een hele reeks praktische tips en tools aan voor als je op reis gaat:

  • Check de reisinformatie
  • Maak een digitale kopie van belangrijke (reis)documenten
  • Beveilig de apparaten die je meeneemt
  • Zet de trackingfunctie aan
  • Neem een powerbank mee
  • Denk eens aan een mifi-router
  • Zet de kaarten van tevoren op je gps of smartphone
  • Zet roaming uit
  • Maak al tijdens je reis back-ups van je foto's en video's

Vergeet deze tips niet! Minimaliseer je stroomverbruik thuis als je op vakantie gaat: zo doe je dat!

Tip 01: Reisinformatie

Als je naar het buitenland gaat, raadpleeg dan vooraf de online informatie van de overheid. Nederlanders kunnen terecht op www.nederlandwereldwijd.nl, een initiatief van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Je vindt er rubrieken als Checklist, Gezondheid, Hulp bij nood en Reis voorbereiden. Er is ook een bijbehorende Reisapp, met specifiek reisadvies voor elk land, een eenheidsconverter en een functie om (bijvoorbeeld) bonnen van dure aankopen te scannen voor de douane.

📱Download Reisapp voor iOS
📱Download Reisapp voor Android

Belgen vinden relevante informatie op deze website met onderdelen als Reisdocumenten, Reisverzekeringen, Belgen in nood en Uw geld. Je kunt je (reis) registreren zodat FOD Buitenlandse Zaken je indien nodig kan informeren en ondersteunen.

De reisapp van NederlandWereldwijd geeft je actueel reisadvies, inclusief notificaties, voor het beoogde land.

Tip 02: Digitale kopie

Op reis in het buitenland heb je een aantal belangrijke documenten nodig, zoals je ID-bewijs, paspoort, visum, (internationaal) rijbewijs, boekingsbewijzen, apparaatgegevens (zie volgende tip) enzovoort. Daar maak je het beste voor je vertrek een digitale kopie van. Je kunt deze op je smartphone of laptop bewaren, maar met het oog op verlies of diefstal bewaar je de documenten het liefst ook online, zoals bij je cloudopslagprovider, bij voorkeur wel versleuteld. Dit kan bijvoorbeeld met het gratis, opensource 7-Zip. Installeer dit programma, open vervolgens 7-Zip File Manager en navigeer naar de gewenste bestanden. Selecteer deze en klik op Toevoegen. In het dialoogvenster kies je 7z als Archiefformaat, vul je bij Versleuteling een sterk wachtwoord in (2x) en zet je een vinkje bij SFX-archief maken en bij Bestandsnamen versleutelen. Na je bevestiging creëert 7-Zip een uitvoerbaar exe-bestand dat na een dubbelklik en het invullen van het juiste wachtwoord de geselecteerde bestanden netjes uitpakt.

Versleutel belangrijke (reis)documenten voor je ze in de cloud plaatst.

Tip 03: Toegang   

Bij verlies of diefstal van je smartphone of laptop is het cruciaal dat niemand zomaar bij je persoonlijke gegevens kan. Beveilig je apparaten daarom met een sterk wachtwoord, touch ID of gezichtsherkenning. Overweeg tevens een kortere automatische vergrendeltijd voor op reis.

Op Android-smartphones vind je dit bij Instellingen / Beveiliging en privacy / Apparaatvergrendeling / Schermvergrendeling. Klik dan op het tandwielen kies Vergrendelen na time-out van scherm.Overigens zou het op jouw Android-telefoon net anders kunnen werken, dat geldt voor alle tips in dit artikel. Op een Samsung-apparaat ga je bijvoorbeeld naar Instellingen / Vergrendelscherm / Veilige vergrendeling.

Bij iOS ga je naar Instellingen / Scherm en helderheid / Automatisch slot. Voeg ook contactinformatie toe op het vergrendelscherm, zoals het telefoonnummer van een reisgenoot. Zoek op Android in de instellingen naar Vergrendelscherm en gebruik de optie Contactgegevens of Tekst toevoegen. Op een iPhone kun je geen eigen tekst toevoegen op het vergrendelscherm. Gebruik eventueel het medische ID dat je configureert in de Gezondheid-app, een uitleg vind je hier. Op Android vind je iets vergelijkbaars via Instellingen / Veiligheid en noodgevallen.

Maak duidelijke foto's van je toestellen en noteer gegevens als merk, model- of serienummer, en het IMEI-nummer. Op Android vind je deze informatie via Instellingen / Info telefoon, op iOS via Instellingen /Algemeen / Info en op een Windows-pc bij Instellingen / Systeem / Info.

Versterk de beveiliging van je belangrijkste accounts bij voorkeur met tweefactorauthenticatie, bijvoorbeeld via Bitwarden.

Bewaar de technische informatie van je mobiele apparaten (in de cloud).

Tip 04: Traceerfunctie

Je doet er goed aan om traceerfuncties te gebruiken of extra traceersoftware te installeren om een verloren of gestolen smartphone of laptop terug te vinden. Deze functies zijn standaard ingebouwd in Windows en macOS. We nemen Windows als voorbeeld: navigeer naar Instellingen / Privacy en beveiliging / Mijn apparaat zoeken, zorg dat je Windows-account aan je Microsoft-account is gekoppeld en schakel locatievoorzieningen in bij Privacy en beveiliging / Locatie. Via https://account.microsoft.com/devices kun je je apparaat lokaliseren.

Mobiele systemen zoals Android en iOS hebben ook dergelijke functies. Voor Android ga je naar Instellingen / Google (of Beveiliging) / Vind mijn apparaat en activeer je deze service. Zorg ook dat Locatie is ingeschakeld. Met je Google-account ingelogd, lokaliseer je je toestel via www.google.com/android/find, en kun je ook opties als Geluid afspelen, Apparaat beveiligen en Apparaat terugzetten op fabrieksinstellingen gebruiken. Op een iPhone ga naar Instellingen, klik je op je naam en kies je Zoek mijn. Tik op Zoek mijn iPhone en schakel Zoek mijn iPhone in. Je kunt apparaten zoeken op www.icloud.com.

Als alternatief kun je (ook) externe software zoals Prey installeren, beschikbaar voor zowel desktop als mobiel.

Met wat geluk kom je zo te weten waar je apparaat zich precies bevindt (wel voldoende inzoomen natuurlijk).

Tip 05: Bagage terugvinden

Om je smartphone of laptop terug te vinden gebruik je traceersoftware, maar wat als je je bagage of auto wilt traceren? Bevestig dan simpelweg een tracker, zoals de AirTag van Apple. Dit ronde schijfje is ongeveer 3 cm doorsnee en 0,5 cm dik. Zorg dat op je iOS- of iPadOS-apparaat de functies Zoek mijn, Bluetooth en Locatievoorzieningen ingeschakeld zijn. Koppel je toestel aan de AirTag en gebruik de functie Zoek mijn om het object te lokaliseren. De locatie wordt op een kaart getoond en je kunt een geluid laten afspelen. Activeer de Verloren-modus om een bericht te ontvangen zodra de AirTag in de buurt is. Voor Android-gebruikers zijn apps als AirGuard AirTag Protection en Tracker Detect beschikbaar in de appstores om AirTags te vinden.

Als je niet binnen het Apple-ecosysteem wilt blijven, biedt de Tile-tracker een goed alternatief. Deze werkt samen met de Tile-app uit de appstores.

De Tile-app heeft de tracker (en dus mijn sleutels) gevonden!

Tip 06: Stroom

Ook een powerbank voor je gps en/of smartphone is aangewezen. De capaciteit, uitgedrukt in mAh (milliampère-uur), bepaalt hoe vaak je je apparaten kunt opladen. Check voor je vlucht de maximale capaciteit aan lithiumbatterijen die je in je handbagage mag meenemen. Volgens de IATA mag je maximaal 2 powerbanks, samen tot 27000 mAh (27000 x 3,7 / 1000 = 100 Wh), meenemen. Bij KLM is, na goedkeuring, tot 43000 mAh toegestaan. Zorg er ook voor dat je powerbank de nodige veiligheidsfuncties heeft en compatibel is met je apparaten. Opties zoals snelladen, meerdere uitgangspoorten en draadloze oplaadmogelijkheden zijn handig.

Daarnaast is het belangrijk om te weten welke stekkertypes nodig zijn voor de stopcontacten op je bestemming. Bekende types zijn A en B (Noord-Amerikaanse norm), C (Europese tweepolige stekker), D en M (Britse en gerelateerde normen), E en F (Europees met pin- of randaarde) en G (Brits driepolig). Overweeg de aanschaf van een universele reisadapter en controleer of je apparaten een spanningsconverter nodig hebben (indien afwijkende voltages).

Lees ook: Powerbank kopen (voor vakantie of festival)? Hier moet je op letten

Controleer voor de aanschaf eerst goed de specificaties en functies van je powerbank.

Tip 07: Wifi

De wifi-kwaliteit is op sommige campings, hotels of appartementen ondermaats. Ga na wat eerdere gasten hierover in hun beoordeling schreven. Met een wifi-scanner op je mobiele toestel, zoals WiFi Analyzer (Android), Fritz! WLAN (Android en iOS) of NetSpot Free (Windows), kun je op een camping een optimale plek uitzoeken. Eventueel kun je een externe antenne aansluiten op (de usb-poort van) je laptop, zoals Netgear Nighthawk A7000 (tot wifi 5) of A8000 (tot wifi 6). Je kunt ook een wifi repeater/versterker aanschaffen waarmee je dan meerdere apparaten tegelijk kunt verbinden. De repeater fungeert als een brug tussen de wifi-router (van bijvoorbeeld de camping) en de verbonden apparaten. Een prima maar prijzig toestel (circa 190 euro) is AVM Fritz! Repeater 6000 (triband ax wifi 6), maar het kan ook met een goedkoper model, zoals de TP-Link RE450 Range Extender (dualband ac wifi 5).

Een wifi-analyzer maakt meteen duidelijk waar (en via welk toegangspunt) je het beste signaal ontvangt.

Tip 08: Mifi

Een mifi-router kan tijdens je reis erg handig zijn, aangezien het je toelaat op bijna elke locatie een draadloos netwerk op te zetten via het mobiele netwerk (zoals 4G LTE of 5G). Hiervoor heb je een (lokale - zie ook tip 15) simkaart en een data-abonnement nodig. Een topmodel is de Netgear Nighthawk M6 Pro, die ongeveer 950 euro kost en ondersteuning biedt voor 5G en wifi 6 met snelheden tot 2,9 Gbps. Een goedkoper maar degelijk alternatief is de TP-Link M7650 voor ongeveer 170 euro, met snelheden tot 600 Mbit/s en een batterijduur van 15 uur. Handig is wel dat een mifi-router ook thuis als back-up kan dienen voor het geval je breedbandverbinding uitvalt.

Als alternatief kun je je smartphone gebruiken als wifi-hotspot, ook wel tethering genoemd. Zowel Android als iOS bieden deze functie. Op een Android-toestel vind je dit bijvoorbeeld bij Instellingen / Netwerk en internet / Hotspot en tethering. Op een Samsung-smartphone ga je naar Instellingen / Verbindingen / Mobiele hotspot en tethering. Bij een iPhone ga je naar Instellingen / Persoonlijke hotspot. Voor langdurig gebruik is dit minder ideaal omdat het snel je batterij kan leegtrekken en de netwerkverbinding minder stabiel is dan met een mifi-router.

Voor sporadische hotspots kom je ook wel met tethering weg.

Tip 09: Camerabeelden

Het is geruststellend als je vanaf je vakantieadres je huis kunt monitoren door zowel live als opgeslagen videobeelden van je bewakingscamera's of slimme deurbel te bekijken. Er zijn veel modellen beschikbaar voor zowel binnen als buiten, vaak uitgerust met tweewegsaudio en AI-gestuurde detectiefuncties, met prijzen tussen de 50 en 200 euro. Sommige camera’s slaan beelden lokaal op, zoals op een geheugenkaart, terwijl andere dit op een netwerk-opslagapparaat doen, zoals een nas. Met apps zoals Surveillance Station, geïntegreerd in het DSM-besturingssysteem van Synology-nas-apparaten, kun je maximaal 2 ip-camera's aansluiten. Beelden kunnen ook, vaak via een betaald abonnement, in de cloud worden opgeslagen. De meeste camera’s bieden de mogelijkheid om (live) beelden te bekijken via een app, zonder extra routerconfiguratie. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor draadloze videodeurbellen zoals de Eufy Video Doorbell Dual 2 Pro met HomeBase 3.

Live beelden op afstand via de apps van Foscam en Eufy Security. 

Tip 10: Notificaties

Je kunt de meeste bewakingscamera's en slimme deurbellen ook zo instellen dat ze automatisch een notificatie of e-mail sturen bij beweging of wanneer er iemand aanbelt. Ook luchtvaartmaatschappijen en allerlei boekingssites gebruiken meldingen om je op de hoogte te houden van wijzigingen. Zorg dat je deze meldingen correct hebt ingesteld.

Daarnaast kunnen diverse IoT-apparaten in je netwerk je ook via notificaties informeren over specifieke situaties. Maar het kan ook in 'omgekeerde' richting: vaak laten IoT-toestellen zich op afstand benaderen en bedienen. Met een slimme stekker kun je zelfs 'domme' apparaten, zoals staande lampen, op afstand in- en uitschakelen. Een voorbeeld is de TP-Link Tapo P115 Smart Plug, waarmee je trouwens ook het energieverbruik kunt monitoren.

Een slimme stekker laat zich via een app ook op afstand bedienen.

Tip 11: Vreemde taal

Wanneer je naar een land reist waarvan je de taal niet spreekt, kan dit communicatieproblemen opleveren, zoals het niet begrijpen van menukaarten of instructies. Gelukkig bestaan er gratis apps als Google Translate en Microsoft Vertaler. Google Translate maakt het mogelijk om je camera op tekst te richten en de vertaling direct op je scherm te zien. Daarnaast heeft de app een gespreksmodus waarin je na het instellen van de talen gesproken berichten in je eigen taal kunt inspreken die vervolgens direct worden vertaald en voorgelezen in de taal van je gesprekspartner. Ook Microsoft Vertaler biedt vergelijkbare functies. Met deze app kun je zelfs gesprekken voeren op verschillende apparaten door een code te delen met je gesprekspartners.

Niet meer langs maar mét elkaar praten, dankzij Microsoft Vertaler.

Tip 12: GPS

Als je een wandel- of fiets-gps hebt, is het belangrijk dat de kaarten van je reisbestemming geladen zijn. Je kunt gratis kaarten vinden via OpenStreetMap (OSM), een platform waar gebruikers wereldwijd kaarten actueel houden. Specifiek voor fietsers is er OpenFietsMap, ook gebaseerd op OSM. Voor het downloaden van specifieke kaartdelen kun je terecht op websites als https://downloads.geofabrik.de, www.bbbike.org en https://data.maptiler.com/downloads/planet/.

Het overzetten van kaarten en tracks op je gps-apparaat varieert per merk en model. Bij veel Garmin-apparaten kun je de gratis tool Basecamp gebruiken. Ook kun je de gps via usb aansluiten op je computer en bestanden handmatig naar de juiste map kopiëren vanuit Verkenner. Je raadpleegt best de handleiding van je toestel of je vraagt raad aan zoekmachines of ai-chatbots.

De kaartinformatie van het afgebakende gebied wordt je via mail doorgestuurd.

Tip 13: Kaarten en routes

Ook met je smartphone kun je prima navigeren, bijvoorbeeld met Google Maps of met routeplanners als AllTrails, Komoot en RouteYou. Om kaarten of routes offline te gebruiken als er geen mobiel netwerk beschikbaar is, kun je ze vooraf downloaden. Voor Google Maps type je de naam van de regio in het zoekvenster, tik je op de plaatsnaam voor meer details en kies je via het menu met de drie puntjes voor Offline kaartdownloaden. Pas de kaart aan naar wens en bevestig met Downloaden.

Veel routeplanners bieden zo'n offline modus vaak alleen aan voor betalende gebruikers. Bijvoorbeeld, een jaarabonnement bij RouteYou kost ongeveer 4 euro per maand voor toegang tot alle kaarten. Routes van RouteYou kun je bovendien naar je Garmin-gps overzetten via je Garmin-account.

AllTrails

📱Download voor iOS📱Download voor Android

Komoot

📱Download voor iOS📱Download voor Android

RouteYou

📱Download voor iOS📱Download voor Android

Download vooraf het gewenste gebied in Google Maps.

Tip 14: VPN

Op reis verbind je je mobiele apparaat vaak met draadloze netwerken in bijvoorbeeld hotels, restaurants of winkelcentra. Omdat je nooit zeker weet hoe veilig deze netwerken zijn, is het aan te raden altijd een versleutelde verbinding te gebruiken via een VPN-service (Virtual Private Network). Er zijn verschillende criteria om op te letten bij het kiezen van een VPN-provider. Voor op reis zijn een snelle datatransfer, veel serverkeuzes en ondersteuning voor meerdere apparaten (voor je reisgenoten) wellicht belangrijk. Controleer ook of je favoriete streamingplatforms zoals Netflix, Disney+ en Amazon Prime Video wel compatibel zijn met de VPN, en of de provider servers in je thuisland (Nederland of België) heeft. Zo kun je ook in het buitenland nog genieten van media van je favoriete krant of televisiezender.

Via een VPN-connectie (met het thuisland) veilig surfen en je vertrouwde media blijven streamen.

Tip 15: Roaming

In de EU kun je doorgaans zonder extra kosten gebruikmaken van je mobiele dataverbinding dankzij roaming-overeenkomsten tussen providers. Op deze webpagina van Consuwijzer vind je een lijst van landen waar je gratis kunt roamen. Let op: je provider kan toch een toeslag vragen als je boven een bepaalde datalimiet komt, en hiervoor is een rekenhulp beschikbaar op de genoemde site. Er geldt een automatische kostenbeperking van 50 euro exclusief btw per factuurperiode voor mobiel internetten. Als je factuurperiode bijvoorbeeld op de 15de eindigt en je bent van 10 tot 20 juli op vakantie, kun je potentieel voor twee periodes deze kosten maken. Je kunt vooraf met je provider overeenkomen om deze limiet aan te passen.

Voor extra zekerheid kun je de mobiele data en dataroaming uitzetten, zodat je nog wel kunt bellen en via wifi internetten. Op een Android-toestel kan dit meestal via Instellingen / Netwerk en internet / Internet. Klik op het tandwiel naast je mobiele verbinding en selecteer Roaming. Een ander veelgebruikte route is Instellingen / Verbindingen / Mobiele netwerken en dan Roaming. Op een iPhone ga je naar Instellingen / Mobiel netwerk / Opties mobiele data en kies je Dataroaming in- of uitschakelen. Schakel ook alle automatische updates uit en controleer je dataverbruik via een app of je account.

Overweeg ook de aankoop van een lokale (prepaid) sim- of e-sim-abonnement om ongewenste roamingkosten te vermijden. Lees hier meer over e-sims voor iPhones. Controleer vooraf of je telefoon simlockvrij is, of deze technisch compatibel is met het lokale netwerk, hoe de netwerkdekking is en welke data- en belbundels beschikbaar zijn. Let goed op de voorwaarden en de geldigheidsduur en hoe je het beltegoed kunt opwaarderen.

Schakel roaming uit als er tussen de providers geen roamingcontract is afgesloten.

Tip 16: Back-ups

Op reis maak je vaak veel foto's en video's die je niet wilt verliezen. Het is verstandig om regelmatig back-ups te maken. Dit kan via online diensten zoals Google Foto's, iCloud, Dropbox, of Amazon Photos, waarbij je foto's automatisch kunt laten uploaden. Om data te besparen, kun je instellen dat deze back-ups alleen via wifi gebeuren. Bij Google Foto's regel je dit door de app te openen, naar Instellingen voor foto's / Back-up te gaan en bij Gebruik van mobiele data te kiezen voor Niet via mobiele data. Andere opties zijn nog 5 MB, 10 MB, 30 MB en Onbeperkt. Hier kun je ook instellen of dit voor video's geldt en of back-ups tijdens roaming toegestaan zijn. Op een iPhone ga je naar Instellingen / Foto’s en klik je op Mobiele data en zet je de optie Mobiele data uit.

Je houdt van fotograferen?

Met een echte fotocamera kun je de prachtigste beelden schieten!

Als je een laptop bij je hebt, kun je ook daarop foto's opslaan, of eventueel op een externe ssd-schijf. Gebruikt je camera sd-kaarten, neem dan meerdere kaarten mee en wissel deze regelmatig. Bewaar volle kaarten op een veilige plek, los van je camera, om verlies of diefstal van data te voorkomen.

Back-ups laat je wellicht best alleen via wifi gebeuren.

Tip 17: Diefstal

Als je smartphone tijdens je reis gestolen wordt, is het cruciaal om snel te handelen. Blokkeer onmiddellijk je telefoon en simkaart. De meeste providers bieden een noodnummer hiervoor, maar vaak kun je ook via het online account op de website van je provider de simkaart blokkeren. Vraag direct een nieuwe simkaart aan zodat deze bij je thuiskomst klaarligt. Vergeet ook niet je creditcard of bankpas te blokkeren; deze diensten zijn meestal 24 uur per dag telefonisch bereikbaar. Noteer deze noodnummers voordat je op reis gaat. Nuttige informatie met telefoonnummers vind je nog op www.consumentenbond.nl/betaalrekening/bankpas-kwijt-gestolen.

Doe aangifte van de diefstal bij de lokale politie en vraag om een schriftelijk bewijs, wat vaak nodig is voor de verzekering en als vrijwaring kan dienen als je telefoon voor criminele activiteiten gebruikt wordt. Je kunt je telefoon ook op afstand wissen via de ingebouwde traceerfunctie of met een extra beveiligingsapp (zie ook tip 4).

©Mihail - stock.adobe.com

Telefoon gestolen? Snel reageren is de boodschap!

Tip 18: Niet delen

Het is verstandig om niet publiekelijk te delen wanneer je op reis bent. Vermijd het posten van berichten op sociale media met details over je reisperiode en deel geen reisdocumenten, tickets of andere gevoelige informatie die voor identiteitsdiefstal gebruikt kunnen worden. Controleer vooraf de privacy-instellingen van je sociale netwerken om te bepalen wie je berichten kan zien en beperk deze tijdens je reis best tot vrienden of familie.

Wees voorzichtig met het posten of mailen van foto's, aangezien deze veel over je locatie kunnen onthullen, niet alleen door de achtergrond maar ook door metadata als geotags. Overweeg om tijdelijk de toegang van je camera-app tot je locatiegegevens te blokkeren.

Op een Android-toestel doe je dit door naar Instellingen / Apps te gaan, waar je bij Camera en Machtigingen (of Rechten) de locatie instelt op Niet toestaan of eventueel Altijd vragen. Op een iPhone ga je naar Instellingen / Privacy en beveiliging / Locatievoorzieningen / Camera en tik je op Nooit.

Voor het verwijderen van geotags en andere metadata van foto's kun je een gratis tool als XnView MP gebruiken. Selecteer je foto's, ga naar Metadata /GPS-gegevens bewerken, stel de coördinaten in op 0 en bevestig met Alles schrijven.

Geotags haal je beter weg voor je foto's (openbaar) post.

Tip 19: Wel delen

Tijdens je reis wil je wellicht je ervaringen delen met (alleen) vrienden en familie. Naast bekende opties als WhatsApp en gedeelde albums via Google Foto's, biedt de app Polarsteps een leuke manier om dit te doen. Polarsteps gebruikt gps-tracking om je route tijdens het reizen vast te leggen, op een batterijzuinige manier. Foto's die je toevoegt worden automatisch georganiseerd op tijd en locatie, en je kunt je reisdagboek eenvoudig delen met je kennissen.

Daarnaast ontvang je met Polarsteps statistieken en inzichten over je reizen, zoals de afgelegde afstanden, de bezochte locaties en meer. PolarSteps kan ook in een offline modus werken, wat handig is als je geen internetverbinding hebt.

Via Polarsteps laat je je vrienden je reis live meebeleven.

▼ Volgende artikel
Spatial audio: de zin en onzin van 3D-geluid
© ER | ID.nl
Huis

Spatial audio: de zin en onzin van 3D-geluid

Spatial audio, oftewel ruimtelijke audio, belooft een luisterervaring waarbij het geluid niet alleen van links en rechts komt, maar je volledig omringt. Hoewel de marketingkreten je geregeld om de oren vliegen, is de techniek niet in elke situatie even zinvol. In dit artikel ontdek je wanneer ruimtelijke audio je ervaring verrijkt en wanneer je prima zonder kunt.

Vergeet het statische geluid van je oude vertrouwde stereo-set. Met spatial audio krijgt geluid eindelijk de diepte die het verdient. Dankzij slimme algoritmes die de akoestiek van de echte wereld nabootsen, ontsnapt de audio aan je koptelefoon of soundbar. Geluid beweegt vrij door de kamer, waardoor een helikopter in een film ook echt boven je hoofd lijkt te cirkelen. Het is de overstap van een platte foto naar een hologram, maar dan voor je oren.

Bioscoopervaring thuis

De meest logische toepassing voor spatial audio is zonder twijfel de moderne filmervaring. Wanneer je een blockbuster kijkt die is gemixt in formaten zoals Dolby Atmos, komt de techniek pas echt tot leven. Een helikopter die overvliegt of regen die op een dak klatert, krijgt een verticale dimensie die voorheen onmogelijk was met een standaard hoofdtelefoon of een simpele soundbar.

Voor filmliefhebbers die niet de ruimte hebben voor een volledige surround-installatie met fysieke speakers in het plafond, biedt spatial audio een overtuigend en compact alternatief dat de zogenaamde immersie aanzienlijk vergroot.

Spatial audio in de praktijk

Je komt ruimtelijke audiotechnieken op steeds meer plekken tegen, vaak zonder dat je er specifiek naar hoeft te zoeken. In de filmwereld is Dolby Atmos de absolute standaard, waarbij streamingdiensten zoals Netflix en Disney+ deze techniek inzetten om geluidseffecten via een soundbar dwars door je kamer te laten bewegen.

Muziekliefhebbers vinden soortgelijke ervaringen bij Apple Music en Tidal, waar speciale mixes van bekende albums een breder en dieper geluidsveld bieden dan de originele stereoversie. Ook in de gamingwereld is het inmiddels de norm; Sony gebruikt de Tempest 3D-technologie voor de PlayStation 5 om spelers midden in de actie te plaatsen, terwijl Microsoft met Windows Sonic en Dolby Atmos for Headphones vergelijkbare resultaten behaalt op de Xbox en pc.

©ER | ID.nl

Muziek met een extraatje

Voor muziek is het nut van ruimtelijke audio iets genuanceerder en sterk afhankelijk van de productie. Bij klassieke concerten of live-opnames kan de techniek je het gevoel geven dat je midden in de concertzaal zit, waarbij de akoestiek van de ruimte tastbaar wordt. Ook bij moderne popmuziek die specifiek voor dit formaat is geproduceerd, kunnen artiesten creatiever omgaan met de plaatsing van instrumenten of subtiele geluidseffecten.

Toch blijft voor de purist die zweert bij een eerlijke, ongefilterde weergave van een studio-album de traditionele stereomix vaak de voorkeur genieten, omdat spatial audio de oorspronkelijke balans soms onnatuurlijk kan veranderen.

Gaming en de functionele voorsprong

In de wereld van gaming verschuift de waarde van spatial audio van puur esthetisch naar functioneel. Vooral in competitieve shooters is het horen van de exacte positie van een tegenstander een serieus dingetje. Door gebruik te maken van ruimtelijke audio kun je voetstappen boven, onder of achter je nauwkeurig lokaliseren. Dat geeft niet alleen een intensere spelervaring waarbij je volledig wordt opgeslokt door de spelwereld, maar biedt ook een tactisch voordeel dat met standaard audio simpelweg niet te evenaren is. Hierdoor is de techniek voor fanatieke gamers bijna onmisbaar geworden.

Wanneer kun je het beter uitschakelen?

Ondanks de indrukwekkende demonstraties is spatial audio niet altijd de beste keuze. Voor dagelijks gebruik, zoals het luisteren naar podcasts of het kijken van het journaal, voegt de extra ruimtelijkheid weinig toe en kan het de verstaanbaarheid van stemmen zelfs negatief beïnvloeden. Ook bij oudere opnames die door softwarematige kunstgrepen naar ruimtelijk geluid worden omgezet, ontstaat er vaak een hol en onnatuurlijk resultaat. In dergelijke gevallen is een zuivere stereoweergave nog altijd de meest betrouwbare weg naar een prettige luisterervaring.

Populaire merken voor spatial audio

Verschillende fabrikanten lopen voorop in de adoptie van ruimtelijke audiotechnieken. Apple heeft met de integratie in de AirPods Max en AirPods Pro in combinatie Apple Music de techniek toegankelijk gemaakt voor de massa, terwijl Sony met hun 360 Reality Audio een sterk eigen ecosysteem heeft gebouwd dat vooral schittert bij gaming en specifieke streamingdiensten. Daarnaast is Sonos een dominante speler op het gebied van home-entertainment met soundbars die Dolby Atmos ondersteunen. Bose en Sennheiser zijn eveneens belangrijke namen die met hun geavanceerde algoritmes en hoogwaardige hardware zorgen dat de ruimtelijke beleving ook voor de veeleisende luisteraar geloofwaardig blijft.

▼ Volgende artikel
Personalisatie: zo zet je Android en iOS naar je hand
© MG | ID.nl
Huis

Personalisatie: zo zet je Android en iOS naar je hand

Met het kiezen van een eigen thema, bedieningspanelen en omgeving zet je je Android- of iOS-toestel pas echt naar je hand. Android 16 en iOS/iPadOS 26 bevatten voldoende mogelijkheden voor een gepersonaliseerde omgeving. Hoe je te werk gaat, lees je hier.

In dit artikel kijken we naar Android 16 en iOS 26. Voor Android maken we gebruik van een Samsung-toestel in combinatie met One UI 8. We beginnen met Android, want de meest recente versie beschikt over interessante opties om de omgeving te personaliseren. Verderop lees je over iOS 26.

Ben je wat uitgekeken op de statische achtergronden van je Android-toestel, dan kun je een dynamische achtergrond gebruiken. Open de instellingen en kies Achtergrond en stijl, Achtergronden wijzigen. Blader naar beneden en tik op Dynamisch vergrendelscherm. Hier kun je verschillende categorieën kiezen. Kies maximaal vijf aansprekende categorieën. Vervolgens wordt elke 2 weken een nieuwe set afbeeldingen geladen. Standaard worden de nieuwe afbeeldingen alleen gedownload met een wifi-verbinding. Wil je dat de plaatjes ook via een mobiele verbinding worden bijgewerkt, dan activeer je Downloaden met mobiele gegevens. Als je geen veranderende foto’s wilt zien, maar in plaats hiervan veranderende kleuren, kies je in de sectie Kleuren voor Dynamisch.

Dynamische achtergronden zorgen voor afwisseling.

Bediening met één hand

Als je gebruikmaakt van een telefoon met een relatief groot scherm, kun je het systeem hier beter rekening mee laten houden. Tik in de instellingen op Geavanceerde functies en schakel de optie Bediening met één hand in. Je kunt de verschillende elementen op het scherm nu beter met één hand (je duim) bedienen.

Wil je een specifieke app in een andere taal gebruiken, dan hoef je hiervoor niet de volledige gebruikersomgeving om te zetten. Kies in de instellingen voor

Algemeen beheer, Talen van app. Kies de app waarvoor je de taal wilt instellen en kies een taal uit de lijst Alle talen. Je kunt op elk moment terugkeren naar de oorspronkelijke instelling: kies in hetzelfde venster voor Systeemstandaard.

Handig: voor specifieke apps een andere taal hanteren.

Snelle instellingen

Geef het onderdeel Snelle instellingen (Quick Panel) een eigen indeling. Het onderdeel verschijnt wanneer je met de vinger vanuit de rechterbovenhoek naar beneden veegt. Tik op de knop met de pen. Eerst bepaal je de volgorde van de elementen: tik op een component en sleep het vervolgens naar de gewenste locatie. Tik hierna op Bewerken: je vindt deze knop bij de onderdelen die je kunt aanpassen. Je kunt vervolgens de individuele knoppen verplaatsen naar een andere locatie. Ook kun je deze knoppen verwijderen (gebruik het minteken linksboven elk pictogram) en andere knoppen toevoegen via het venster Beschikbare knoppen. Tot slot is het mogelijk om het gedeelte met de knoppen groter te maken, zodat je meer knoppen in één keer ziet. Pak de onderrand van het blok en sleep de rand naar beneden, totdat een extra rij met knoppen verschijnt. Tevreden met de instellingen? Bevestig met een tik op Gereed.

Het venster Snelle instellingen is flink op de schop gegaan.

Niet meer los

Geeft je Android-toestel het onderdeel Snelle instellingen apart weer van het scherm met de meldingen? In het verleden waren beide schermen gecombineerd in één weergave. Wil je terug naar die oude situatie? Open het onderdeel Snelle instellingen in de bewerkingsmodus (via de knop met de pen). Tik hierna op Vensterinstellingen. Kies voor Samen: beide vensters worden weer gecombineerd zoals vanouds. Je kunt ook kiezen om het venster Snelle instellingen links in plaats van rechts te tonen. Kies in hetzelfde scherm voor Quick Panel aan linkerkant.

Je hoeft geen genoegen te nemen met losse vensters.

Aangepaste pictogrammen

Toe aan andere vormen voor de pictogrammen in Android? Dat is mogelijk. Tik op een leeg gedeelte van het thuisscherm. Onderin verschijnt een balk met keuzen. Kies voor Achtergrond en stijl. Kies voor Pictogrammen. Vervolgens kun je kiezen uit verschillende vormen, waaronder een boog, vierkant en rechthoek. Of je deze functie aantreft op je telefoon, is afhankelijk van de fabrikant. Bij Samsung heb je de app Good Lock nodig. Je vindt deze als beschikbare download in de Galaxy Store. Bij Pixel-telefoons is de optie direct toegankelijk via de gebruikersomgeving. 

Verlichtingseffect

Krijg je een melding binnen, dan kun je het als een subtiele lijn rondom het scherm tonen. Via instellingen kies je voor Meldingen, Pop-upstijl melding. Tik op Verlichtingseffect toevoegen. De optie Basis geeft een subtiele lijn, maar je kunt ook uitgebreidere effecten tonen, zoals Spotlight of Echo. Kies de tab Kleur om een aangepaste kleur te kiezen. Normaal gesproken past de kleur zich aan de app aan. In de sectie Geavanceerd kun je details aanpassen, zoals transparantie, breedte en duur van het effect. De kleur kan ook op basis van een trefwoord veranderen. Tik op Kleur van verlichtingseffect op trefwoord. In de sectie Trefwoord tik je op het plusteken (+) om nieuwe trefwoorden (bijvoorbeeld van contactpersonen) op te geven. Kies hierna de kleur die je wilt toepassen op het verlichtingseffect.

Een verlichtingseffect zodra je een melding ontvangt.

iOS

Ook iOS (en iPadOS) kun je goed naar je hand zetten. Recent bracht Apple iOS 26 uit. Mogelijk verwachtte je iOS 19 als logische opvolger van versie 18, maar de makers uit Cupertino hanteren voortaan een ander naamschema. iOS 26 verwijst naar 2026. Opvallend aan deze editie is het nieuwe Liquid Glass Design, waarin transparantie en spiegelingen een grote rol spelen. Er zijn volop aanpassingsmogelijkheden, beginnend bij het vergrendelingsscherm. Tik hierop en kies Pas aan, Pas huidige achtergrond aan.

Tik op de datum bovenin om een widget te kiezen en meer informatie te tonen, bijvoorbeeld het weer. In het venster vind je een overzicht van bruikbare widgets en suggesties. Waar mogelijk gebruikt iOS het ‘glass’-ontwerp, dus ook bij de klok. Gelukkig kun je dit aanpassen als je niet enthousiast bent. Tik erop en schakel onderin het venster tussen Glas en Effen. In hetzelfde venster kun je ook een kleur selecteren, terwijl je met de schuifregelaar de dikte van de klok kiest. Via Voeg widgets toe kun je extra widgets op het vergrendelingsscherm plaatsen. Via het element onderin kun je swipen tussen verschillende achtergronden.

iOS 26 hanteert het Liquid Glass-design.

Zonder achtergrond

iOS bevat de nieuwe app Voorvertoning. Hiermee kun je documenten scannen, invullen en opslaan als pdf-bestand. Wil je een nieuwe achtergrond op het vergrendel- of thuisscherm instellen, maar heeft de afbeelding een achtergrond die je liever niet ziet? Ook dan kun je de app Voorvertoning inzetten. Open de afbeelding en tik op de knop rechtsboven (herkenbaar aan >>). Kies voor Verwijder achtergrond. Sla de afbeelding opnieuw op en gebruik deze vervolgens als achtergrond. 

Thuisscherm

Ook het thuisscherm zetten we naar onze hand. Tik op een leeg gedeelte en kies Wijzig, Pas aan. Je kunt nu kiezen hoe de pictogrammen worden getoond. De standaardmodus ken je al van eerdere versies. Kies voor Donker om de pictogrammen donker te maken. Dit werkt nog niet voor alle pictogrammen: de app-maker moet hiermee rekening houden. Kies Helder als je alle pictogrammen een uniforme, lichte uitstraling wilt geven. Tot slot is er Getint: hiermee kun je de pictogrammen een eigen kleur en contrast geven.

Bepaal hoe de pictogrammen worden getoond.

Uniforme kleuren

Je kunt het kleurenschema van iOS ook overeen laten komen met de kleur van de behuizing van het toestel, bijvoorbeeld oranje. In het vak Getint vind je uiterst links een knop met het pictogram van een telefoon. Klik hierop om de kleuren te laten ‘matchen’. iOS weet op basis van het serienummer welke telefoon en welke kleur je gebruikt.

Minderen

Je kunt de transparante uitstraling van iOS 26 niet volledig uitschakelen. Toch bestaan er een paar trucs om het Liquid Glass-ontwerp iets te verminderen. In de instellingen kies je voor Toegankelijkheid, Beweging en activeer je de optie Verminder beweging. Verder kies je Toegankelijkheid, Weergave en tekstgrootte en kies je Maak minder doorzichtig.

Liquid Glass kan niet helemaal uitgeschakeld worden, maar je kunt een eind komen.

Donkere modus

Via de app Instellingen kun je meer onderdelen van de gebruikersomgeving tweaken. Tik in de instellingen op Scherm en helderheid en kies tussen de lichte en donkere modus (Licht en Donker). Bovendien kun je hier de tekstgrootte aanpassen en de tekst op het scherm dikker tonen (via Vette tekst). Dit kan helpen om de tekst beter leesbaar te maken. Om eenvoudig achtergronden aan te passen, kun je via instellingen ook kiezen voor Achtergrond en tikken op Voeg nieuwe achtergrond toe.

Werp ook een blik bij Beginscherm en appbibliotheek. Hier bepaal je onder meer of aanbevolen en recente apps moeten worden getoond in het Dock (het gedeelte onderaan het scherm). Wil je het Dock zo opgeruimd mogelijk houden, dan haal je de vinkjes weg bij Toon appbibliotheek in Dock en Toon aanbevolen en recente apps in Dock.

Kies tussen een lichte en donkere modus.

Volledig scherm

Vooral als je een iPad hebt, kun je meer uit het schermoppervlak halen door te werken met vensters. Je kunt dan meerdere apps naast elkaar plaatsen. Werken met vensters is overigens niet verplicht. Schuif met je vinger vanaf de rechterbovenhoek naar beneden, zodat het bedieningspaneel opent. Tik op de knop Apps in vensters. Je vindt deze op de onderste rij, naast het pictogram van de batterij. Kies vervolgens tussen Apps in vensters of Stage Manager. Die laatste optie zorgt ervoor dat apps schermvullend worden getoond. 

Berichten

Ook voor veel apps hoef je niet genoegen te nemen met de standaardinstellingen en kun je deze personaliseren. Goed voorbeeld is de app Berichten. Geef personen met wie je vaak communiceert een eigen achtergrond. Open de app en tik op de naam van de persoon voor wie je een achtergrond wilt instellen. Tik op Achtergronden. Je kunt kiezen uit foto’s, maar ook uit vaste kleuren. In de sectie Suggesties vind je een combinatie van standaardfoto’s en foto’s die je eerder zelf hebt gemaakt. Sommige foto’s zijn geanimeerd: je kiest eerst de foto en kunt dan vaak ook een kleurenschema selecteren. Heb je na verloop van tijd geen behoefte meer aan een specifieke achtergrond, dan selecteer je de naam van de contactpersoon en kies je Geen. Houd er rekening mee dat de achtergrond ook wordt aangepast bij de contactpersoon.

Je kunt aangepaste achtergronden kiezen in de app Berichten.

Safari

Maak je gebruik van Safari? De gebruikersomgeving is ook onder handen genomen en vooral op dieet gegaan: het aantal knoppen is teruggebracht en het grootste deel van de bediening loopt nu via swipes. Zet ook de browser naar je hand. Via instellingen kies je voor Apps, Safari. In de sectie Tabbladen geef je aan in hoeverre je wél de bedieningselementen wilt zien. Standaard is Compact geactiveerd, maar je kunt hier ook kiezen voor Onder en Boven

Bestanden

De app Bestanden heeft in iOS 26 ook volwassen opties om de omgeving verder te personaliseren. Zo kun je mappen een eigen kleur geven zodat je ze beter kunt onderscheiden. Tik op een map en houd de map vast totdat het menu verschijnt. Kies Pas map en tags aan. Tik op Tags en kies de gewenste kleur. Je kunt via hetzelfde venster ook emoji’s aan de map toevoegen.

Op bestandsgebied kun je ook aangeven welke app voor het bestand moet worden geopend. Tik op een bestandsnaam en houd ingedrukt totdat het menu verschijnt. Kies voor Open met en selecteer de gewenste app. In hetzelfde menu kun je ook de elders besproken app Voorvertoning kiezen. Vooral bij documenten en foto’s (zoals pdf- en jpg-bestanden) werkt deze app goed.