Als je graag games speelt, loont het om te investeren in een betere videokaart. Je kunt dan nieuwe games draaien zonder dat je krijgt te maken met vervelende haperingen. Tegenwoordig is gpu-kracht helemaal niet meer zo kostbaar. We leggen uit welke grafische kaart past bij jouw computergebruik.

Tip 01: Grafische kaart

Ieder apparaat met een scherm heeft een videochip aan boord. Deze videochip zet processen om naar een beeldsignaal. Via geavanceerde berekeningen bouwt de grafische kaart een beeld op. Voor eenvoudige computertaken met een statisch beeld, is er relatief weinig rekenwerk vereist om een beeldsignaal vanaf de videokaart naar het scherm te verzenden. Voor geen enkele videochip is het lezen van een webpagina of tekstverwerken in Word een probleem. Het kijken van films, bewerken van video's en spelen van games zijn een ander verhaal.

Er zijn dan meer meer berekeningen vereist om razendsnel nieuwe beelden op te bouwen. Je hebt in dat geval dus een rappe videokaart nodig. Bij een traag exemplaar zijn haperingen op het scherm helaas onvermijdelijk. Om die reden is het spelen van 3D-games met een spotgoedkope videokaart niet mogelijk. Gelukkig vervang je de videokaart in een desktop vrij eenvoudig voor een beter exemplaar. Daarnaast is het vaak mogelijk om een extra videokaart in de systeemkast te monteren.

©PXimport

Tip 01 Bij een desktop-pc kun je de videokaart gemakkelijk vervangen.

Tip 02: Upgraden?

Of het zin heeft om je huidige videokaart te vervangen, hangt af van verschillende factoren. Allereerst is je pc-gebruik erg belangrijk. Welke games en grafische software wil je op het systeem installeren? Kijk even welke hardware-eisen het videospel of programma vereist en controleer daarna in hoeverre je huidige systeem daaraan voldoet. Zo heeft een game als Far Cry 4 of GTA 5 een veel snellere videokaart nodig dan een simpel puzzelspelletje.

Vaak staan er minimale en aanbevolen pc-eisen vermeld. Voor een vloeiende weergave van de beelden ga je bij voorkeur uit van de aanbevolen pc-eisen. Houd er verder rekening mee dat ook de overige hardwarespecificaties op niveau moeten zijn. Dat geldt met name voor de processor en het werkgeheugen. Het heeft bijvoorbeeld geen zin om een supersnelle grafische kaart te monteren, terwijl je processor het allemaal niet kan bijbenen. Bij moderne pc's in het middensegment is de videokaart vaak de achilleshiel van het systeem, waardoor vervanging van dit onderdeel meestal voldoende is om de grafische prestaties op te krikken.

©PXimport

Tip 02 In de pc-eisen van een game of programma ontdek je welke videokaart je minimaal nodig hebt.

Huidige videokaart

Heb je geen idee welke grafische kaart er momenteel in je desktop zit? Open het Configuratiescherm en ga naar Hardware en geluiden / Apparaatbeheer. Zodra je dubbelklikt op Beeldschermadapters, verschijnen het merk en typenummer in beeld. Dubbelklik daarop om details over het onderdeel weer te geven.

©PXimport

Via het hulpprogramma Apparaatbeheer kom je er simpel achter wat je huidige videokaart is.

Tip 03: Geïntegreerde chip

Desktops die je kant-en-klaar in de winkel koopt, zijn vaak uitgerust met een geïntegreerde videochip. Dit houdt in dat de videochip op het moederbord of in de processor is geïntegreerd. Bij nieuwe pc's is de videochip eigenlijk altijd onderdeel van de processor. Het voordeel is dat je eenvoudige pc-werkzaamheden kunt uitvoeren zonder dat je extra geld hoeft uit te geven aan een losse videokaart. De vandaag de dag ontwikkelde geïntegreerde videochips zijn zelfs zo goed, dat je er ook games mee kunt spelen.

Bij veel Intel Core-processors is bijvoorbeeld standaard de videochip Intel HD Graphics 4600 meegeleverd. Hiermee lukt het om games te spelen die niet de allerhoogste eisen stellen aan het systeem, zoals FIFA 15 en De Sims 4. Videobewerken en films kijken is al helemaal geen probleem. Deze videochip kun je vergelijken met een instapmodel van een losse videokaart. Gebruik je een processor uit het hogere prijssegment, dan is de kans groot dat er een betere videochip is meegeleverd. De Intel Iris Pro Graphics 5200 kan bijvoorbeeld de meeste moderne games weergeven. Houd er rekening mee dat je met een geïntegreerde videochip lang niet altijd in de beste kwaliteit kunt gamen. Zo is het bij veel titels noodzakelijk om handmatig de spelinstellingen te verlagen naar een beperkte framerate (beelden per seconde). Gamen in Full HD of hoger is met zelfs met de nieuwste geïntegreerde videochip doorgaans niet mogelijk.

©PXimport

Tip 03 Recente Intel-processors beschikken over een geïntegreerde videochip.

Tip 04: Losse videokaart

Wil je graag gamen zonder dat je concessies hoeft te doen? Je monteert dan het beste een losse videokaart in de computer. Losse modellen hebben meer rekenkracht dan de meeste geïntegreerde videochips, waardoor de grafische prestaties beter zijn. Via een insteekkaart bevestig je deze component in de desktop. Tegenwoordig gaat dat meestal via een PCI Express x16-slot. Voordat je een nieuwe grafische kaart aanschaft, controleer je natuurlijk eerst of er voldoende ruimte vrij is op het moederbord. Hoe duurder de kaart is, hoe meer plek het onderdeel binnen de systeemkast inneemt.

Belangrijk is dat je beoogde videokaart goed aansluit op je wensen. Je hebt de keuze tussen twee basisfabrikanten, namelijk AMD en GeForce (NVIDIA). Andere merken, zoals MSI en Sapphire, leggen vervolgens hun eigen schil om het component heen. Voor een middenklasser betaal je ongeveer tachtig à negentig euro. Hiermee lukt het voornamelijk om eenvoudige games te spelen of gemiddelde spelinstellingen te selecteren in geavanceerde videospelletjes. Wil je in Full HD gamen met de hoogste spelinstellingen? Je hebt dan een videokaart van minimaal 150 euro nodig. Twee uitstekende grafische kaarten tegen een betaalbare prijs zijn de GeForce GTX 750 Ti en de AMD Radeon R9 270.

©PXimport

Tip 04 De AMD Radeon R9 270 is relatief goedkoop, terwijl je er de nieuwste games mee kunt spelen.

Tip 05: DirectX

DirectX is de programmeertaal waarmee de meeste gameontwikkelaars werken. Wanneer je games op de pc wilt spelen, is het belangrijk dat je videokaart de nieuwste versie ondersteunt. Momenteel is dat DirectX 11. De verwachting is dat Microsoft in de loop van 2015 versie 12 uitbrengt. Zodra je een nieuwe videokaart aanschaft, mag je ervan uitgaan dat de hardware met de meest recente versie van deze programmeertaal overweg kan. Werp voor de zekerheid even een blik in de specificaties. Verder brengen fabrikanten van videokaarten soms nieuwe drivers uit met ondersteuning voor de laatste DirectX-versie. Enkele grafische kaarten hebben zelfs al ondersteuning voor versie 12 ingebouwd, zoals de ASUS Strix GeForce GTX 970.

©PXimport

Tip 05 Een hogere DirectX-versie zorgt ook voor een betere beeldkwaliteit in games.

Gamen met je laptop

Als je graag op verschillende plekken games speelt, ligt het gebruik van een laptop voor de hand. Helaas heeft een doorsnee notebook te weinig gpu-kracht om videospelletjes fatsoenlijk weer te geven. Goedkope laptops hebben een eenvoudige videochip die is ingebouwd in de processor. Wanneer je meer geld uitgeeft, is er vaak wel een losse videokaart aanwezig. Het hangt er maar net vanaf of de hardware krachtig genoeg is om games in een redelijke kwaliteit weer te geven.

Notebooks in het hogere prijssegment hebben veelal de GeForce GTX 850M aan boord. Dat is een prima kaart om recente games mee te spelen op gemiddelde of hoge instellingen. De meeste GeForce-kaarten met een lager typenummer kunnen nieuwe videospelletjes alleen op lage instellingen afspelen. Wie het grondig wil aanpakken, schaft het beste een gamelaptop aan. Deze machines hebben een groot scherm, krachtige processor, veel werkgeheugen en een goede videokaart in huis. Hiermee kun je in Full HD gamen met de hoogste framerate. Wel hangt er vaak een fors prijskaartje aan, van ruim duizend euro.

©PXimport

MSI heeft een speciale lijn met gamenotebooks uitgebracht, de GT Series.

Tip 06: Geheugenchips

Bij het kiezen van een geschikte videokaart is het handig wanneer je op de hoogte bent van enkele technische eigenschappen. Het videogeheugen (VRAM) is een belangrijke specificatie. De processor van de videokaart wordt graphics processing unit of gpu genoemd; deze berekent uit computerdata verschillende beelden en zet die vervolgens klaar voor je monitor. Het videogeheugen bewaart de beelden tijdelijk, waarna ze één voor één worden gebruikt om het scherm te verversen. Zeker bij het spelen van games genereert de gpu razendsnel nieuwe plaatjes.

Het is dan ook essentieel dat het videogeheugen hiervoor voldoende ruimte bevat, want anders zie je haperingen op het scherm. Speel je eenvoudige games op een lage framerate, dan heb doorgaans aan 1 GB geheugen voldoende. Fanatieke gamers die zonder beperkingen willen spelen, kunnen het beste een videokaart met minimaal 2 GB aanschaffen. Sommige games vereisen overigens nog meer videogeheugen. Let verder ook op wat voor geheugenchips de videokaart bevat. Een grafische kaart met GDDR5-geheugenchips werkt lekker snel. Houd er overigens rekening mee dat een geïntegreerde videochip geen eigen videogeheugen heeft. Hiervoor legt de videochip namelijk deels beslag op het werkgeheugen van de pc. Deze technologie heeft logischerwijs een nadelig effect op de prestaties van het systeem.

©PXimport

Tip 06 GDDR5-geheugenchips zijn een stuk sneller dan voorgaande types.

Tip 07: Kloksnelheid

De processor van de videokaart genereert uit een enorme hoeveelheid computerdata beelden voor de monitor. Hoe snel de gpu kan rekenen, is afhankelijk van de kloksnelheid. In de specificaties van iedere videokaart staat met een getal aangegeven wat de kloksnelheid precies is. De eenheid hiervoor is megahertz (MHz) of gigahertz (GHz). Hoe hoger de kloksnelheid, hoe sneller de videokaart kan rekenen. Voor het spelen van geavanceerde games in de beste beeldkwaliteit is een kloksnelheid van minimaal 850 MHz geen overbodige luxe.

De GeForce GTX 750 Ti is een betaalbare grafische kaart die aan deze eisen voldoet. Videokaarten worden in de fabriek op een standaardwaarde ingesteld, terwijl ze in werkelijkheid vaak een hogere klokfrequentie aankunnen. Eigenhandig de kloksnelheid opvoeren brengt risico's met zich mee. Gelukkig zijn er steeds meer grafische kaarten die tijdens zware grafische werkzaamheden automatisch een hogere kloksnelheid activeren.

©PXimport

Tip 07 De kloksnelheid van de gpu bepaalt grotendeels de rekenkracht van de videokaart.

Pc-eisen controleren

Weet je niet zeker of jouw pc een bepaalde game kan draaien? Surf dan eens naar de webpagina www.systemrequirementslab.com. Onder Search for a game selecteer je in de lijst het videospel dat je wilt spelen. Eventueel gebruik je hiervoor de zoekfunctie. Kies voor Can You Run It en markeer de optie Automatic Detection. Het is hiervoor wel een vereiste dat Java op je systeem is geïnstalleerd. Bevestig vervolgens met Start. Via Run voer je de Java-applicatie uit. Onder Minimum en Recommended zie je in hoeverre het systeem voldoet aan de minimale en aanbevolen systeemeisen. Bij een negatief advies lees je onderaan in het rapport welke hardware hiervoor verantwoordelijk is.

©PXimport

De website Can YOU Run it vergelijkt de pc-eisen van een bepaalde game met de specificaties van je systeem.

Tip 08: Uitgangen

Voordat je een nieuwe videokaart aanschaft, bepaal je eerst hoe je de monitor(en) wilt aansluiten. Afhankelijk van welke videokaart je op het oog hebt, zijn er namelijk verschillende uitgangen beschikbaar. VGA is voor hedendaagse computertaken niet interessant, omdat de overdracht analoog is. DVI en HDMI zijn tegenwoordig het gangbaarst. Hiermee lukt het om in een hoge resolutie te gamen. Je vindt deze aansluitingen dan ook op nagenoeg iedere videokaart. Vooral wanneer je twee schermen wilt gebruiken, is het zinvol om te weten welke uitgangen je wilt gebruiken. De meeste merken leveren overigens een adapter mee, zodat je bijvoorbeeld een HDMI-kabel op een DVI-poort kunt aansluiten. Verder hebben steeds meer grafische kaarten een DisplayPort-aansluiting, eveneens erg geschikt om in een hoge resolutie te gamen.

©PXimport

Tip 08 DVI, HDMI en DisplayPort zijn erg geschikt voor games.

Tip 09: Ventilator

Bij een krachtige videokaart hoort ook een goede koeling. Door het snelle rekenwerk ligt namelijk oververhitting op de loer. Voor gamers ontwikkelde grafische kaarten hebben dan ook één of meer ventilators. Hierdoor worden de gpu en het videogeheugen niet te heet. Bedenk goed dat een videokaart met één of meer ventilators doorgaans meer geluid produceert. Verder is het onderdeel een stuk dikker, waardoor het veel plek inneemt binnen de behuizing. Videokaarten met relatief weinig gpu-kracht maken veelal gebruik van passieve koeling. Via een speciaal ribprofiel wordt de hitte dan aan de omringende lucht afgegeven. Als je vaak games speelt of andere grafische werkzaamheden uitvoert, raden we aan om een videokaart met minimaal één ventilator te nemen.

©PXimport

Tip 09 De meeste losse videokaarten maken gebruik van actieve koeling via een ventilator.

Koopsuggesties

Videokaarten zijn in allerlei soorten en maten verkrijgbaar. Om je enigszins op weg te helpen, zetten we drie grafische kaarten op een rij.

MSI N730-4GD3

De MSI N730-4GD3 is een betaalbare videokaart van ongeveer tachtig euro. MSI heeft om de GeForce GT 730 een eigen schil gefabriceerd. De kloksnelheid is met 750 MHz niet al te hoog, waardoor je geen zware games op de beste instellingen kunt spelen. Schroef je de framerate een stukje terug, dan geven de meeste videospelletjes geen problemen. De N730-4GD3 maakt gebruik van 4 GB DDR3-geheugen om de grafische beelden tijdelijk te bewaren. Je verbindt een monitor met de videokaart via een VGA-, DVI- of HDMI-aansluiting.

©PXimport

Sapphire R9 280 3GB GDDR5 OC DUAL-X with Boost

Deze videokaart biedt uitstekende prestaties voor een reële prijs van zo'n 180 euro. De grafische chip is de Radeon R9 280 van AMD. Hieraan is een kloksnelheid van 850 MHz met 3 GB GDDR5-geheugen gekoppeld. Indien nodig kun je met behulp van meegeleverde software de kloksnelheid opschroeven naar maximaal 940 MHz. Via DisplayPort, HDMI en tweemaal DVI sluit je één of meer schermen aan. Voor de koeling heeft Sapphire twee ventilators geïntegreerd. Deze grafische kaart is in staat om alle moderne games in de hoogste resolutie weer te geven.

©PXimport

ASUS Strix GeForce GTX 980

Gamefanaten met een ruim budget kunnen de peperdure ASUS Strix GeForce GTX 980 overwegen. Deze videokaart heeft een opgevoerde gpu met een kloksnelheid van 1279 MHz. Verder is er 4 GB GDDR5-geheugen ingebouwd. Voor de aansluiting van één of meer monitoren heb je keuze uit maar liefst vijf poorten, namelijk eenmaal DVI, eenmaal HDMI en driemaal DisplayPort. Dit product is gebaseerd op de GeForce GTX 980, het huidige topmodel van NVIDIA. Hiermee kun je probleemloos geavanceerde games in de beste kwaliteit spelen, waarbij er zeer veel details zichtbaar zijn. De videokaart is voor ongeveer zeshonderd euro verkrijgbaar.

©PXimport

Twijfel je tussen actieve en passieve luidsprekers? Het verschil zit in de versterker. In dit artikel leggen we uit wat de voor- en nadelen zijn, zodat je precies weet welk systeem het beste klinkt in jouw woonkamer. Geen gedoe, gewoon helder advies.

Als je op zoek bent naar beter geluid, vliegen de termen je om de oren. Het onderscheid tussen actief en passief is misschien wel de belangrijkste technische keuze die je moet maken, maar wordt vaak onnodig ingewikkeld gemaakt. Veel mensen denken dat het puur om geluidskwaliteit gaat, terwijl het vooral draait om gebruiksgemak en apparatuur. Na het lezen van dit stuk weet je precies of je voor alles-in-één gemak moet gaan of voor de vrijheid van losse componenten.

De kern: waar zit de krachtbron?

Het technische verschil is eigenlijk heel simpel: het draait allemaal om de locatie van de versterker. Een luidspreker kan namelijk geen geluid maken zonder stroom en aansturing.

Bij een actieve speaker is de versterker ingebouwd in de behuizing van de luidspreker zelf. Je herkent dat direct aan de achterkant: er zit een stroomkabel aan die het stopcontact in moet, en vaak knoppen voor volume of toonregeling. Je sluit je telefoon, pc of platenspeler direct aan op de speaker.

Bij een passieve speaker zit er géén elektronica in de kast die het geluid versterkt. De speaker heeft geen stekker voor het stopcontact, maar alleen aansluitingen voor luidsprekerdraad. Je hebt altijd een losse versterker of receiver nodig die het signaal krachtig genoeg maakt voordat het naar de speaker gaat. Een veelvoorkomend misverstand is dat 'passief' betekent dat ze slechter of zwakker zijn. Integendeel, de allerduurste hifi-systemen zijn bijna altijd passief.

©jipen

Wanneer is actief de slimste keuze?

Kies voor actief als je houdt van een opgeruimd huis en gebruiksgemak (dit soort speakers zijn meestal plug & play). Omdat de fabrikant de ingebouwde versterker helemaal heeft afgestemd op de luidspreker, ben je verzekerd van een goede match zonder dat je technisch inzicht nodig hebt. Dit is bij uitstek geschikt voor minimalisten die geen losse apparaten of een wirwar aan kabels in de woonkamer willen. Een soundbar is hier het bekendste voorbeeld van; dat is bijna altijd een actieve speaker. Ook voor een werkplek of gaming-setup op een bureau is dit de standaard, omdat je ze direct in je pc plugt zonder tussenkomst van een extra apparaat. Daarnaast zie je deze techniek terug in slimme multiroom-systemen met wifi of bluetooth (zoals die van Sonos), waarmee je direct vanaf je telefoon muziek streamt.

De beperking van alles-in-één

Het grote nadeel van actieve speakers is dat je vastzit aan het totaalpakket. Gaat de versterker in de speaker kapot? Dan doet je hele luidspreker het niet meer, ook al zijn de speaker-units zelf nog prima.

Daarnaast ben je minder flexibel in de toekomst. Bij passieve systemen kun je over vijf jaar besluiten om alleen een nieuwe versterker met de nieuwste streamingfuncties te kopen, terwijl je je geliefde speakers behoudt. Bij een actief systeem moet je bij veroudering van de software of aansluitingen vaak meteen de hele set vervangen. Daarnaast is het uitbreiden van een stereoset naar een volledige thuisbioscoop met actieve speakers vaak lastiger of beperkt tot één specifiek merk.

©Aboltin

Wanneer moet je absoluut niet voor actief kiezen?

Er zijn specifieke situaties waarin je een actief systeem beter links kunt laten liggen. Als je bijvoorbeeld al een prima werkende versterker of receiver hebt staan, is het zonde van je geld om actieve speakers te kopen. Je betaalt dan immers dubbel voor versterking die je niet gebruikt.

Ook als je speakers wilt wegwerken in het plafond of de muur is passief de enige logische route. Je wilt namelijk geen stroompunten bij elke inbouwspeaker aanleggen, en je kunt sowieso niet makkelijk bij de elektronica als er eenmaal iets stuk gaat.

Tot slot kun je in grote ruimtes, zoals een hal of showroom, beter met passief draad werken. Luidsprekerkabels zijn over lange afstanden veel makkelijker te trekken en te verlengen dan de combinatie van stroom- en signaalkabels bij actieve speakers.

Check je kabels en je kastruimte

Om de knoop door te hakken, kijk je eerst goed naar je eigen situatie. Heb je in je tv-meubel ruimte voor een los apparaat van ongeveer 44 cm breed (de standaardmaat voor receivers)? En vind je het leuk om zelf je set samen te stellen? Dan is passief jouw route naar topgeluid op maat.

Heb je daarentegen geen zin in gedoe, wil je met één afstandsbediening klaar zijn en heb je een hekel aan zichtbare apparatuur? Dan is een actief systeem of een actieve set boekenplank-speakers de moderne oplossing die je zoekt.

Kortom: eenvoud versus controle

Het verschil tussen actief en passief is een keuze tussen gemak en flexibiliteit. Actieve speakers bieden een alles-in-één oplossing: stekker erin en spelen, ideaal voor wie weinig ruimte of geduld heeft. Passieve speakers vereisen een losse versterker, maar geven je de vrijheid om je systeem oneindig aan te passen, te repareren en te upgraden. Kijk dus niet alleen naar het geluid, maar vooral naar hoeveel apparaten je in huis wilt halen.

Samsung heeft drie korte video's gedeeld waarmee het hint naar de komst van de Samsung Galaxy S26-smartphones.

Het is al een tijdje bekend dat het bedrijf later deze maand de nieuwe smartphonelijn uit de doeken gaat doen, die waarschijnlijk onder de noemer 'S26' gaat vallen. Nu zijn er drie teaservideo's gedeeld om mensen alvast lekker te maken.

De teaservideo's

De video's heten Closer, Groove en Glow, en richten zich zo lijkt het op verbeteringen die de Galaxy S26-smartphones gaan brengen. In 'Closer' is te zien hoe de camera van een flinke afstand inzoomt op een hond, zonder dat er veel kwaliteit verloren gaat.

In de 'Groove'-video is een dj-set te zien waarbij de camera duidelijk de dj in beeld brengt, inclusief alle bewegingen en lichtveranderingen. In de laatste video, 'Glow', wordt benadrukt hoe de camera's van de S26 zelfs donkere scènes helder kunnen filmen.

De video's lijken dus vooral te hinten naar de verbeteringen in de camera's van de S26-lijn, al moet nog maar blijken of de filmpjes een realistische representatie zijn van wat er straks allemaal mogelijk is.

In alle drie de video's wordt overigens ook melding gemaakt van AI. Zoals eerdere geruchten al aangaven, gaat AI waarschijnlijk een prominente rol spelen bij de nieuwe smartphones van Samsung.

Wanneer wordt de Samsung S26 onthuld?

Het is zo goed als zeker dat de nieuwe Samsung S26-smartphones op 25 februari worden onthuld. Uit een gelekte uitnodiging voor het aankomende Galaxy Unpacked-evenement blijkt namelijk dat die show op 25 februari wordt gehouden, en dat lijkt de ideale plek om de nieuwe smartphones van het bedrijf te onthullen.

Over de Samsung Galaxy S26-toestellen

Samsung brengt dit jaar naar verwachting de Galaxy S26, S26+ en S26 Ultra. Eind vorig jaar lekten er al foto's van dummyversies van de smartphones op social media, waaruit blijkt dat deze modellen waarschijnlijk een ovaalvormig camera-eiland krijgen, vergelijkbaar met de Galaxy Z Fold-smartphones.

Qua kleuren zouden de nieuwe Galaxy-modellen in Black Shadow, White Shadow, Galactic Blue en Ultraviolet beschikbaar komen. Een grote focus zou ook liggen op de toevoeging van een privacyscherm - een optie zodat het moeilijker wordt voor omstanders om je het scherm van je smartphone te kijken.