ID.nl logo
Energiezuinig koken: 6 tips om je rekening te verlagen zonder in te leveren op smaak
© Jacob Ammentorp Lund
Huis

Energiezuinig koken: 6 tips om je rekening te verlagen zonder in te leveren op smaak

Besparen op je energierekening en toch elke avond een heerlijk warme maaltijd op tafel? Het kan! Door kleine aanpassingen in je kookroutines door te voeren, verbruik je minder energie. Met deze 6 tips kook je lekkere gerechten en betaal je minder energiekosten.

In dit artikel ontdek je dat je energiezuinig kookt door:

  • Voor meerdere dagen te koken
  • Eten na te garen
  • Ingrediënten op kamertemperatuur te brengen
  • Het deksel te gebruiken
  • Eenpansgerechten te maken
  • De oven minder vaak te gebruiken

Lees ook: Koken op gas of elektriciteit, wat kost dat eigenlijk?

Kook voor meerdere dagen

Door meteen grote porties te koken waarvan je meerdere dagen kunt eten, bespaar je energiekosten. Je hoeft het gasfornuis of de kookplaat minder vaak lang aan te zetten. De tweede keer dat je hetzelfde eet, hoef je het alleen maar kort op te warmen. Daarnaast scheelt het je ook nog eens tijd, want je skipt de voorbereiding van een of meerdere maaltijden. Meer weten? Lees meer hierover: Tijd, geld én stress besparen? Ga mealpreppen!

Laat het eten nagaren

Wist je dat je een hoop energie bespaart door eten na te laten garen? Je zet de kookplaat of het vuur eerder uit en laat het eten langer in de pan. Neem bijvoorbeeld pasta. Wanneer het water kookt, gooi je de pasta in het water. Nu kook je het nog twee minuten en zet je het vuur uit. Je houdt de deksel op de pan en laat de pasta twee minuten langer staan dan op de verpakking als voorbereidingstijd staat aangegeven.

Voorweken van de ingrediënten werkt goed bij gedroogde linzen en bonen. Door bijvoorbeeld linzen vooraf een uur te weken, halveer je de kooktijd.

©africa-studio.com (Olga Yastremska and Leonid Yastremskiy)

Kook met een snelkookpan

Met de snelkookpan gaar je de ingrediënten vliegensvlug, omdat er een verhoogde druk ontstaat in de pan. Binnen twee derde van de normale bereidingstijd heb je een maaltijd op tafel staan. En het is ook nog eens supersimpel: je gooit de ingrediënten met bouillon of water in de snelkookpan, vergrendelt ‘m, stelt de gewenste druk in en zet de pan op een warmtebron. Ontdek hier meer over de snelkookpan.

Kook met ingrediënten op kamertemperatuur

Moet je iets ontdooien uit de vriezer? Haal het er dan ’s ochtends al uit, zodat het op tijd ontdooit. Hierdoor hoef je geen magnetron te gebruiken. De ingrediënten in de koelkast haal je na thuiskomst van je werk er meteen uit, zodat deze op kamertemperatuur zijn wanneer je start met koken. Dit scheelt je energie en kooktijd.

©qwartm

Koken met een kleine of grote pan

Vlammen die langs de pan likken of een kleine pan op een te grote kookzone zetten: er gaat energie verloren als je dit doet. Zonde! Kies daarom de juiste pit of kookzone uit voor de pan die je gebruikt. Denk ook aan de hoeveelheid ingrediënten die je in de pan doet. Gebruik een kleine pan als je weinig ingrediënten in de pan doet en een grote pan als veel ingrediënten gaat koken of braden.

Laat het deksel op de pan tijden het koken

Doe het deksel op de pan. Je verbruikt namelijk twee tot drie keer meer energie als je dit niet doet. Daarnaast kun je de warmtebron ook sneller uit of laag zetten, om het eten te laten nagaren. Door het deksel op de pan blijft de warmte beter in de pan.

Let op hoeveel water je gebruikt. Groenten kun je uitstekend koken in een klein laagje water. Hergebruik water door de groente achter elkaar in hetzelfde water te koken. Of gooi de groente bij elkaar om te laten garen. Doe dan de ingrediënten die het langst moeten koken eerst in de pan. Pas later voeg je de andere ingrediënten toe.

Maak eenpansgerechten

Wanneer je op één pit kookt in plaats van op meerdere pitten, bespaar je gas of elektra. Eenpansgerechten zijn dus een aanrader als je minder energie wilt gebruiken. Inspiratie nodig? Denk aan soep, risotto, stoofpotjes, pasta, stamppot of curry. En wokgerechten zijn extra gunstig, omdat je in een korte tijd het gerecht op een hoge temperatuur verhit.

De afwas is ook een stuk kleiner als je een eenpansgerecht maakt. Hierdoor kun je de vaatwasser minder vaak laten draaien.

©Rawpixel Ltd.

Gebruik de oven wat minder

Qua bereiding zijn ovengerechten ideaal. Je hebt je handen vrij als het gerecht in de oven staat. Maar het energieverbruik van de oven is over het algemeen hoger dan wanneer je een pan gebruikt. De oven moet vaak voorverwarmen en staat voor sommige gerechten lang aan. Gebruik de oven daarom liever wat minder. Wist je dat de airfryer meestal energiezuiniger is dan een oven?

Ken je de Hooimadam al?

Eten stooft in eigen warmte: dat kost geen stroom of gas!
▼ Volgende artikel
Wanneer is een tv écht te groot voor je woonkamer?
Huis

Wanneer is een tv écht te groot voor je woonkamer?

Iedereen droomt weleens van een thuisbioscoop, maar groter is niet altijd beter. Een te groot scherm kan bijvoorbeeld zorgen voor vermoeide ogen of korrelig beeld. Ontdek hoe zaken als kijkafstand, de resolutie en de kijkhoek bepalen of een televisie daadwerkelijk in je woonkamer past.

In de felverlichte showroom van de elektronicawinkel lijkt die enorme 75-inch televisie waanzinnig indrukwekkend, maar eenmaal aan de muur in een doorsnee Nederlandse doorzonwoning kan zo'n gapend zwart vlak de ruimte volledig domineren. Veel consumenten denken onterecht dat een groter scherm automatisch garant staat voor een betere kijkervaring, ongeacht de afmetingen van de kamer. Toch is er een harde technische grens waarbij groot verandert in té groot, met hoofdpijn en onscherp beeld als direct gevolg. In dit artikel leer je precies hoe je die grens bepaalt en de ideale televisie kiest.

De kern van het probleem: resolutie en blikveld

Het probleem van een te grote tv is niet alleen esthetisch, maar vooral fysiologisch en technisch. Het draait allemaal om de verhouding tussen de resolutie (het aantal beeldpunten) en je blikveld. Zelfs bij moderne 4K-televisies zijn de pixels niet oneindig klein. Als je een enorm scherm neemt en daar te dicht op zit, trek je het beeld als het ware uit elkaar. Hierdoor verliest het beeld zijn scherpte en samenhang; je hersenen moeten harder werken om de losse informatie tot één geheel te smeden.

Een veelgehoorde misvatting is dat je simpelweg went aan elk formaat. Hoewel de eerste shock van een groot scherm inderdaad verdwijnt, blijft de fysieke belasting overeind. Als een scherm meer dan 40 graden van je horizontale blikveld inneemt, kun je niet meer het hele plaatje in één oogopslag zien. Je ogen moeten dan constant van links naar rechts scannen om de actie te volgen, vergelijkbaar met het kijken naar een tenniswedstrijd vanaf de eerste rij. Dat zorgt voor vermoeide ogen en kan op den duur zelfs leiden tot misselijkheid, ook wel 'cybersickness' genoemd.

©Gorodenkoff

Wanneer werkt een groot formaat wél goed?

Er zijn specifieke scenario's waarin een wandvullend scherm niet alleen kan, maar zelfs de voorkeur heeft. Dat geldt vooral als je de televisie primair gebruikt voor hoogwaardige content. Denk hierbij aan films op 4K Blu-ray of streamingdiensten die uitzenden in de hoogste bitrate, en uiteraard gaming op moderne consoles. In deze gevallen is de bronkwaliteit zo hoog dat je dichterbij kunt zitten zonder fouten in het beeld te zien.

Daarnaast werkt een groot formaat goed als de kijkafstand het toelaat. In moderne woningen met een open plattegrond of een loft-indeling staat de bank vaak wat verder van de muur. Als je kijkafstand meer dan 3 meter is, valt een 55-inch televisie al snel in het niet en moet je turen om details te zien. Een 65-inch of groter model herstelt in dat geval de balans en zorgt voor die gewenste bioscoopervaring, waarbij het scherm groot genoeg is om je onder te dompelen zonder dat je individuele pixels ziet.

Wanneer werkt dit níet goed?

De nadelen van een te grote tv worden pijnlijk duidelijk bij 'gewoon' tv-kijken. Veel lineaire televisieprogramma's, zoals het journaal, talkshows of sportuitzendingen via de kabel, worden niet in 4K uitgezonden, maar in Full HD of zelfs nog lager. Een enorme tv vergroot dat signaal genadeloos uit. Op een te groot scherm zie je dan plotseling ruis, compressieblokjes en onscherpe randen die op een kleiner scherm onzichtbaar zouden blijven. Het beeld oogt daardoor onrustig en rommelig.

Ook in de fysieke ruimte kan het tegenvallen. Een tv die uit staat is een groot, zwart en reflecterend vlak. In een compacte woonkamer zuigt een te groot scherm alle aandacht naar zich toe, zelfs als hij uitstaat. Zoiets verstoort de balans in je interieur en kan de kamer kleiner laten aanvoelen dan hij eigenlijk is. Daarnaast is de plaatsing van sfeerverlichting vaak lastiger; een gigantisch scherm blokkeert lichtinval of reflecteert lampen op een storende manier.

©RDVector

Als je té dicht op je televisie zit, kun je de kleurenleds van elkaar onderscheiden.

Dealbreakers: hier ligt de grens

Er zijn een paar harde grenzen die aangeven dat je beter een maatje kleiner kunt kiezen. Als je een van de onderstaande punten herkent, is dat een duidelijk signaal.

Je moet je hoofd fysiek draaien

Als je tijdens het kijken naar een film ondertiteling leest en daardoor de actie boven in het scherm mist, of als je je nek daadwerkelijk moet draaien om van de linker- naar de rechterhoek te kijken, is het scherm te groot voor je kijkafstand. Je verliest het overzicht.

De tv past fysiek niet op het meubel

Dit klinkt misschien logisch, maar wordt vaak genegeerd. Als de pootjes van de tv net aan op de rand van je tv-meubel balanceren, of als het scherm breder is dan het meubel zelf, oogt dat niet alleen goedkoop, het is ook onveilig. Een scherm dat buiten de kaders van het meubel steekt, is enorm kwetsbaar voor (om)stoten.

Je ziet pixels of rastervorming

Ga op je favoriete plek op de bank zitten. Zie je bij normaal HD-beeld een soort hordeur-effect of individuele blokjes? Dan zit je te dichtbij voor dat specifieke formaat. Dat is geen kwestie van wennen; het is een mismatch tussen resolutie, inch-maat en kijkafstand.

Wat betekent dit voor jouw situatie?

Om te bepalen of een tv past, moet je de rolmaat erbij pakken en even kritisch naar je eigen kijkgedrag kijken. De algemene vuistregel voor 4K-televisies is: meet de afstand van je ogen tot het scherm in centimeters en deel dat door 1,2 tot 1,5. De uitkomst is de ideale schermdiagonaal.

Zit je bijvoorbeeld op 2,5 meter (250 cm) van je scherm? Dan kom je uit op een schermdiagonaal tussen de 166 cm (65 inch) en 208 cm (82 inch). Maar let op: dat geldt alleen voor pure 4K-content. Kijk je veel normale televisie (praatprogramma's, nieuws)? Hanteer dan factor 2. Bij 250 cm afstand kijkt een scherm van 125 cm diagonaal (ongeveer 50 inch) dan vaak prettiger en rustiger. Ben je een fanatieke gamer of filmfanaat? Dan kun je de grens opzoeken. Ben je een casual kijker? Kies dan veilig voor een formaatje kleiner.

©BS | ID.nl

In het kort

Een televisie is te groot wanneer het beeld onscherp oogt of wanneer je fysiek je hoofd moet draaien om alles te kunnen volgen. Hoewel een groot scherm indrukwekkend lijkt, vergroot het bij standaard televisie-uitzendingen ook alle beeldfouten uit. De ideale grootte is een balans tussen kijkafstand en de kwaliteit van wat je kijkt. Meet daarom altijd de afstand tussen bank en muur, en wees realistisch over je kijkgedrag. Zo voorkom je hoofdpijn en blijft tv-kijken ontspannend.

▼ Volgende artikel
Microsofts Xbox Developer Direct heeft de code gekraakt
Huis

Microsofts Xbox Developer Direct heeft de code gekraakt

Het is ergens in 2025 als Fable voor het eerst, een soort van, getoond wordt. Beelden volgen elkaar in rap tempo op. We zien de dame die de hoofdrol lijkt te spelen, geen HUD en vooral heel veel mooie filmpjes. Daarna begint het wild speculeren, de klachten over het hoofdpersonage, de vraagtekens over de gameplay. Gelukkig was daar gister de Xbox Developer Direct, waar Microsoft eens te meer bewees de code gekraakt te hebben.

Vóór de pandemie, toen de Electronic Entertainment Expo (E3) nog bestond en online showcases, Directs en State of Plays nog niet echt een ding waren, wisten gameboeren hun spellen prima te verkopen. Ontwikkelaars verschenen op het podium tijdens liveshows, praatten over hun games, speelden live een demo (wat net zo vaak goed als faliekant misging) en dergelijke presentaties werden afgewisseld met teasers, hypetrailers en (nog verder terug) zelfs weleens grafieken en verkoopcijfers. Hoe anders is de wereld anno nu.

Watch on YouTube

Trailers vol trailers

Klaar zitten voor The Game Awards, een gemiddelde Direct, Showcase of Summer Game Fest is leuk, maar niet hetzelfde als ‘toen’. Want de formule is inmiddels bekend. Een half uur, een uurtje, een paar uur lang wordt er de ene na de andere trailer op je hersenen afgevuurd. Wat is ‘reclame’ en wat niet? Geen idee. Standaard zijn de animegames die elkaar zo rap opvolgen dat de gemiddelde kijker niet eens meer weet waar de ene game begint en de ander ophoudt. Meestal zit er een klapper aan het begin, waarna het grote wachten op de klapper aan het einde begint.

Vraag iemand een week later wat ie gezien heeft, en meer dan de helft van de getoonde games is waarschijnlijk uit het geheugen verdwenen.  En al die flarden van beelden zonder fatsoenlijke uitleg leiden vaker wel dan niet tot hetzelfde als die ene soort van trailer van Fable: speculaties, wild geroep en vraagtekens. Het komt de online discussie rondom games niet ten goede.

©Playground Games

Hoe anders was de inmiddels traditionele Xbox Developer Direct. Langer dan een uur, voor maar vier games. Die games kregen zodoende alle tijd, net als de ontwikkelaars. Gameplaybeelden zijn niet aan te slepen, verscheidene modi worden uitgebreid besproken en zelfs de kleinste details krijgen meer dan genoeg ademruimte. Zo horen we tijdens de Forza Horizon 6-presentatie dat het nummer van je eigen hangar (78) gekozen is omdat de game zich afspeelt in Japan, en die cijfers daar een positieve lading hebben. Fijn om te horen hoe scherp het oog voor detail van een ontwikkelaar is. Dat zegt iets over het project. En het is ook iets wat je never nooit in een hypetrailer van anderhalve minuut langs had zien komen.

Trailers vol trailers

En dus zit ik gisteravond te genieten. Niet eens per se van de games, want ze vallen net niet in mijn straatje. Forza Horizon 6 vind ik héél indrukwekkend en de game zal ongetwijfeld miljoenen spelers perfect bedienen, maar ik ben niet zo van het racen. Game Freak - de makers van Pokémon die eindelijk hun vleugels uitslaan met graphics uit dit decennium - komen met Beast of Reincarnation. Het ziet er oké uit. Double Fine vindt in mij ook geen fan en een multiplayer-pottenbakgame (Kiln) is niet iets wat hoog op mijn lijstje stond. Zelfs afsluiter Fable wist me met z’n levenssimulaties ook niet te overtuigen. Maar, nogmaals, wat heb ik genoten. Van ontwikkelaars die ruim de tijd kregen. Van de games, die van alle kanten belicht werden. Van de antwoorden die we kregen.

©Playground Games

Want wat ik nou precies van die games vond, is niet eens zo heel belangrijk. Veel belangrijker is dat iedereen dit keer in ieder geval een uitgebreid beeld kreeg van wat deze games nu precies worden. Een Xbox Developer Direct creëert geen valse hype. Van die vier getoonde games, weten we nu eigenlijk alles wat we redelijkerwijs moeten weten. Zoals bijvoorbeeld dat Fable een character creation-modus heeft, om maar iets te noemen. En plots zie je de discussies rondom de games gaan om… de inhoud. En niet op wilde speculaties rondom hoofdpersonages die helemaal niet vast blijken te staan. Love it.