ID.nl logo
Wat is de beste wachtwoordmanger?
© Reshift Digital
Huis

Wat is de beste wachtwoordmanger?

In 2004 voorspelde Bill Gates het einde van het wachtwoordgebruik, maar vijftien jaar later worstelen we nog steeds met talrijke accounts die elk een gebruikersnaam en een wachtwoord vereisen. Die zijn lastig te onthouden en dus noteren we die ijverig op post-itjes of kiezen we gemakshalve voor dezelfde wachtwoorden. Veilig is dat allemaal niet, maar gelukkig bieden goede wachtwoordbeheerders een uitweg.

Het heeft iets paradoxaals: hoe langer en complexer een wachtwoord, hoe veiliger het meestal is, maar tegelijk ook hoe groter het risico dat we het vergeten. En omgekeerd: hoe makkelijker zo’n wachtwoord te onthouden is, hoe minder veilig het doorgaans is. Om te vermijden dat je je inloggegevens dan maar ergens opschrijft, bestaan er verschillende workarounds (zie kader). Het blijft echter maar wat aanmodderen op deze manier, écht veilig worden je wachtwoorden vaak niet en je moet nog steeds van alles zelf onthouden.

Onthoudhulp

Een betere oplossing is een wachtwoordbeheerder: een applicatie die je inloggegevens in een versleutelde database bewaart. De meeste browsers hebben weliswaar een ingebouwde functie die wachtwoorden kan opslaan en synchroniseren, maar die functie is niet altijd erg gebruiksvriendelijk en de functionaliteit is doorgaans ook beperkt. Zo ontbreekt vaak een degelijke wachtwoordgenerator.

Toegegeven: ook de veiligheid van een wachtwoordwoordbeheerder staat of valt vaak met het geheim houden van het ‘masterpassword’ … maar in afwachting van solide en makkelijk te gebruiken biometrische oplossingen, bieden wachtwoordbeheerders vooralsnog de handigste en veiligste uitweg.

©PXimport

Workarounds

Lange, complexe wachtwoorden zijn doorgaans veiliger dan korte, eenvoudige exemplaren. Maar hoe onthoud je die allemaal? Een ezelsbruggetje kan helpen: je start bijvoorbeeld met een zin en je vormt een wachtwoord met het eerste teken van elk woord uit die zin. Eventueel vervang je hierbij sommige letters door cijfers, zoals een S door een 5 of een E door een 3 – ook wel leetspeak of haxor genoemd. Een andere methode is dat je één basiswachtwoord gebruikt, waarna je een formule bedenkt om daar enkele tekens aan toe te voegen, bijvoorbeeld gebaseerd op de servicenaam. Een tekenmatrix met cijfers en letters is nog een andere workaround. Je bepaalt voor de service of app eerst een begincel (in dit voorbeeld driehoek, 5). Daarna pas je een ‘leesformule’ toe voor de rest van het wachtwoord, bijvoorbeeld: 4 cellen naar onderen en 8 naar rechts. In ons voorbeeld zou dat worden: p7WQBXj5uT3Q, kijk maar naar de gemarkeerde afbeelding.

©PXimport

Basiscriteria

Als je inloggegevens uitsluitend nodig hebt op je pc of hooguit binnen je thuisnetwerk, dan volstaat lokale opslag van de wachtwoorddatabase, zoals op je schijf of nas. We gaan er echter van uit dat je op zijn minst een aantal van die login-id’s ook onderweg nodig hebt, op meerdere computers én op mobiele apparaten. In dat geval bewaart een wachtwoordbeheerder je login-gegevens dus bij voorkeur in de cloud – of laat bijvoorbeeld via webDAV externe toegang tot je nas toe – wat synchronisatie mogelijk maakt. Uiteraard moeten zowel de overdracht van gegevens als de opslag ervan versleuteld gebeuren, minimaal met aes-256-bit of een evenwaardig encryptieprotocol. Voor gebruik onderweg dient tevens een mobiele app beschikbaar te zijn, minimaal voor Android en iOS.

Voor pc’s en laptops kan in principe een desktopapplicatie volstaan, maar een browserextensie biedt doorgaans extra voordelen die je al snel als onmisbaar gaat beschouwen. Immers, zo’n extensie kan bijvoorbeeld volautomatisch het vereiste id invullen zodra je op de betreffende website belandt. En vul je hier een nieuw id in, dan zal de extensie die automatisch (na bevestiging van jou) aan de database toevoegen.

©PXimport

Zinvolle extra’s

©PXimport

Het kan ook handig zijn als je in de tool extra informatie kunt toevoegen, die dan samen met de login-gegevens versleuteld wordt bewaard. Denk daarbij aan gegevens als hotelboekingen, verzekeringspolissen enzovoort. En het is helemaal handig als het programma niet alleen inlogdata maar ook adres- en betaalgegevens kan opslaan en automatisch voor je kan invullen.

Wie voor rampscenario’s vreest, zoals het vergeten van het masterpassword, zal het aanmaken van noodcontacten ongetwijfeld zinvol vinden. Zo’n contact krijgt dan een eigen wachtwoord waarmee hij, na je expliciete vraag en goedkeuring, tijdelijk bij je database kan.

Verder is ook een geïntegreerde wachtwoordgenerator best nuttig, evenals een functie die aangeeft hoe (on)veilig een door jezelf voorgesteld wachtwoord is. Uiteraard vind je voor beide functies ook online gratis tools (zoals hier en hier) maar netjes geïntegreerd werkt dat toch wat handiger.

Tot slot, gezien een gekraakt masterpassword zware consequenties kan hebben, vinden we ondersteuning van tweefactor-authenticatie verstandig. Hoewel dit geen essentieel onderdeel van een wachtwoordbeheerder is, is het wel een belangrijk pluspunt. Bij tweefactor-authenticatie heb je voor toegang tot de database niet alleen een wachtwoord nodig, maar is ook een andere verificatiemethode vereist, zoals een sms of een YubiKey-token.

Dashlane

Bij het installeren van Dashlane krijg je de gelegenheid aan te geven welke wachtwoorden van welke browser(s) je wilt laten importeren. Dashlane tracht die meteen zelf al in zinvolle categorieën onder te brengen, zoals Winkelen en Amusement, maar dat is aan te passen als je er niet tevreden mee bent.

Het is duidelijk dat Dashlane veel aandacht schenkt aan veiligheid. Je krijgt direct een analyserapport waarin je leest hoeveel (geïmporteerde) wachtwoorden worden hergebruikt, welke zwak zijn en welke eventueel al misbruikt zijn. In de betaalde Premium-versie wordt hiervoor zelfs Darknet uitgeplozen en krijg je er een vpn-service bovenop. Jammer genoeg voorziet alleen deze betaalde versie ook in synchronisatie met meerdere apparaten. Je kunt met die premium-versie ook gebruikmaken van een handige ‘password changer’: die laat je toe in één keer een reeks zwakke wachtwoorden naar sterke exemplaren om te zetten, althans voor een paar honderd ondersteunde sites. Een nuttig extra die de gratis versie ook bevat, is de rubriek Ontvangstbewijzen: hier kun je allerlei online aankoopbewijzen bewaren, zowel automatisch als handmatig.

©PXimport

Dashlane

Prijs
Gratis; Premium: € 39,99 per jaar
Taal
Nederlands
Websitewww.dashlane.com/nl9Score90

  • Pluspunten

  • Focus op beveiliging

  • Automatische ‘password changer’ in batch

  • Minpunten

  • Geen multi-apparaat synchronisatie in gratis versie

Enpass

Enpass valt op omdat je de tool ook zonder registratie kunt gebruiken, althans zolang je de database lokaal bewaart en dus geen behoefte hebt aan synchronisatie. Wat dit laatste betreft: je kunt zelf aangeven via welke cloudprovider of -methode die synchronisatie moet gebeuren. Je kunt wachtwoorden uit diverse andere wachtwoordbeheerders importeren, en helaas alleen uit de browser Google Chrome.

Enpass beschikt over een ingebouwde functie die automatisch naar dubbele, verouderde of zwakke wachtwoorden zoekt. Handig is ook dat je aan alle toegevoegde items, zoals wachtwoorden en notities, tags kunt koppelen. Dat maakt het wat makkelijker om specifieke items snel terug te vinden.

In Enpass kun je overigens niet alleen inloggegevens bewaren, maar ook heel wat andere informatie, zoals reserveringen, recepten en meer. Hiervoor zijn enkele tientallen sjablonen beschikbaar. In de betaalde Premium-versie kun je bovendien eigen categorieën en sjablonen ontwerpen. Echter, terwijl je met de gratis desktopversie een heel eind vooruit kunt, geldt dat niet voor de gratis versie van de mobiele apps: die beperkt je tot twintig items. Bovendien botsten we op het internet op klachten van enkele gebruikers die blijkbaar plots moesten betalen voor updates van Enpass.

©PXimport

Enpass

Prijs
Gratis; Premium: $ 11,99 eenmalig (ca. € 10,60) per OS
Taal
Nederlands
Websitewww.enpass.io6Score60

  • Pluspunten

  • Geen account vereist (lokaal)

  • Talrijke sjablonen voor gegevenstypes

  • Ondersteunt diverse cloudaanbieders en WebDAV

  • Minpunten

  • Gratis mobiele app is erg beperkt

KeePass

KeePass is niet alleen een opensource-programma, het is ook nog eens helemaal gratis, er zit zelfs geen betaalde variant in het aanbod. Dankzij een actieve community zijn er bovendien tal van plug-ins en extensies beschikbaar. Meer zelfs, het is de community die ook voor mobiele apps, macOS- en Linux-varianten, browserextensies en synchronisatiefuncties heeft gezorgd. Al deze plug-ins en aanverwanten zorgen natuurlijk voor een uitgebreide functionaliteit, maar maken de tool meteen een stuk complexer.

De interface van de tool getuigt van een ietwat klassieke maar in elk geval no-nonsense aanpak. Er zijn diverse menu’s en submenu’s, maar ook vanuit het contextmenu zijn allerlei opties beschikbaar, waaronder het toekennen van eigen tags en het indelen in rubrieken. Dit laatste moet je dus wel zelf afhandelen – een behoorlijke klus als je bijvoorbeeld een hele reeks gegevens uit je browser importeert. De versleutelde database van KeePass laat zich vergrendelen zowel met een masterpassword als met een sleutelbestand.

©PXimport

KeePass

Prijs
Gratis
Taal
Nederlands
Websitewww.keepass.info7Score70

  • Pluspunten

  • Geheel gratis en opensource

  • Talrijke plug-ins en extensies

  • Minpunten

  • Ietwat complex (met plug-ins)

LastPass

Het eerste wat opvalt bij LastPass is dat je geen programma downloadt, maar een browserplug-in installeert. Een desktopapplicatie ontbreekt bij deze tool namelijk. LastPass blijkt gelukkig wel gebruiksvriendelijk en overzichtelijk. Geïmporteerde id’s, zoals uit de browser zelf, worden automatisch gerubriceerd. Dat valt niet meteen op, maar dat merk je wel als je in de zoekbalk termen als social of travel intikt. Vanuit het contextmenu kun je deze rubricering overigens nog wel zelf wijzigen.

Je kunt items als logingegevens ook met andere LastPass-gebruikers delen, waarbij je aangeeft of die het bijhorende wachtwoord te zien mogen krijgen. Mappen delen is eveneens mogelijk, maar dan alleen via LastPass Families (48 dollar per jaar, maximaal 6 gebruikers). Een ingebouwde veiligheidstest checkt de kwaliteit van je wachtwoordbeleid en wijst je onder meer op zwakke, oude, dubbele of misbruikte login-gegevens. Je kunt de wachtwoorden voor ondersteunde sites ook automatisch door een sterker exemplaar laten vervangen. Een automatische back-up en herstelfunctie ontbreekt, dus je doet er wellicht goed aan de wachtwoordkluis af en toe te exporteren en op een veilige locatie te bewaren.

©PXimport

LastPass

Prijs
Premium: $ 36,- per jaar (ca. € 32,-)
Taal
Nederlands
Websitewww.lastpass.com8Score80

  • Pluspunten

  • Doordachte interface

  • Ook synchronisaties in gratis versie

  • Minpunten

  • Geen desktopapplicatie beschikbaar

RoboForm

Tijdens de installatie van RoboForm viel ons al meteen de optie Fill and Save Forms in Windows Applications op. RoboForm blijkt zich inderdaad niet te beperken tot invulformulieren in browsers, maar pikt die ook netjes in allerlei andere toepassingen op. In tegenstelling tot de andere wachtwoordbeheerders kun je nieuwe login-id’s wel alleen toevoegen door die in de browser in te vullen en aan te geven dat je die in RoboForm wilt bewaren. Het bewerken van toegevoegde id’s blijft overigens wel mogelijk.

Iets wat beginnende gebruikers wellicht afschrikt, is dat RoboForm heel wat instellingen en opties herbergt.

De tool laat je tevens toe offline te werken: synchronisatie via de cloud is dus geen verplichting. Wil je dat toch, dan kun je eigenlijk nauwelijks anders dan voor de betaalde Everywhere-formule te kiezen, aangezien de gratis versie geen synchronisatie tussen meerdere apparaten ondersteunt. Wel beschikbaar in de gratis versie is de mogelijkheid om mappen met items als log-ins en notities met medegebruikers te delen, waarbij je zelf de machtigingen vastlegt.

Vanuit het ingebouwde Security Center kun je zwakke of dubbele wachtwoorden laten opsporen, maar daar houdt het ongeveer bij op. Het automatisch (in batch) laten vervangen van zwakke door sterke wachtwoorden zit er bijvoorbeeld niet bij.

©PXimport

RoboForm

Prijs
Gratis; Everywhere: € 23,88 per jaar
Taal
Nederlands
Websitewww.roboform.com/nl6Score60

  • Pluspunten

  • Pikt invoervelden in formulieren vlot op

  • Bookmark-synchronisatie

  • Minpunten

  • Behoorlijk complex

SafeInCloud

We konden ons meteen vinden in de uitnodigende interface van de desktopapplicatie. Geïmporteerde logingegevens en aanverwanten belanden in een of andere rubriek, maar je kunt ook eigen categorieën creëren en items naar willekeur verplaatsen of kopiëren. Vanuit de browserextensie kun je overigens weinig meer dan login-id’s oproepen en nieuwe exemplaren bewaren.

Vanuit de desktopapplicatie kun je ook zelf items toevoegen, waarbij je uit diverse sjablonen kunt selecteren, zoals Bankrekening, Creditcard, E-mail account en Login/wachtwoord. Eigen sjablonen voor deze items creëren is eveneens mogelijk. Aan elk item kun je meerdere labels koppelen, wat het makkelijker maakt om die terug te vinden en te sorteren. Eigen notities bewaren kan ook, inclusief afbeeldingen en databestanden (maximaal 150 kB). Houd er evenwel rekening mee dat de synchronisaties hierdoor flink kunnen vertragen. Overigens is het ook mogelijk SafeInCloud alleen lokaal (offline) te gebruiken: een back-up- en terugzetfunctie zorgen voor extra gemoedsrust.

©PXimport

SafeInCloud

Prijs
Gratis; Mobiele apps: € 5,49
Taal
Nederlands
Websitewww.safe-in-cloud.com8Score80

  • Pluspunten

  • Prettige, overzichtelijke interface

  • Ondersteunt diverse cloudaanbieders en WebDAV

  • Minpunten

  • 2fa en noodcontacten ontbreken

Conclusie

Wachtwoordbeheerders zijn een prima oplossing om je vele logingegevens op een veilige manier te beheren, ook vanaf mobiele apparaten. De meeste browsers voorzien weliswaar in een ingebouwde wachtwoordbeheerfunctie, maar die bieden niet de functionaliteit van de meer gespecialiseerde tools uit dit artikel aan.

Geen enkele van de zes besproken toepassingen stelt teleur, maar Dashlane vinden we alles bij elkaar toch net het betere programma. Het is zeer gebruiksvriendelijk en bevat zeer veel functies. Jammer genoeg is het meteen ook de duurste tool. Iets goedkoper en ook met een zeer goede kwaliteit of gebruiksvriendelijkheid is LastPass, met als extra pluspunt dat de gratis versie hiervan ook synchronisatie met mobiele apps ondersteunt. SafeinCloud vinden we overigens ook een prima keuze, maar dan moet je wel een afzonderlijke cloudopslagservice aanspreken en bereid zijn tot een eenmalige (erg betaalbare) aankoop van de mobiele app.

©PXimport

▼ Volgende artikel
Review Poco F8 Ultra – Toptoestel zodra de prijs zakt
© Wesley Akkerman
Huis

Review Poco F8 Ultra – Toptoestel zodra de prijs zakt

De smartphones van Poco zijn over het algemeen goed geprijsd als je kijkt naar wat je ervoor terugkrijgt. De nieuwe Poco F8 Ultra heeft een prijskaartje van minimaal 800 euro. Gaat die regel ook hier op?

Uitstekend
Conclusie

De Poco F8 Ultra oogt uniek, vindt in de subwoofer een handige toevoeging en voelt stevig aan. De door ons geteste Denim Blue-uitvoering heeft bovendien een faux denimlaagje op de achterkant voor extra grip (wat deze variant een paar gram zwaarder maakt dan de zwarte versie). Wel plaatsen we wat kanttekeningen bij de software- en camera-ervaring. De prijs is misschien gevoelsmatig nog wat hoog, zeker voor dit merk. Maar zakt de prijs richting de 600 euro, dan krijg je een toptoestel dat zijn prijs meer dan waarmaakt en waar je langdurig plezier van hebt.

Plus- en minpunten
  • Bose-subwoofer
  • Faux denim achterop
  • Stevig, handzaam en licht
  • Vlotte en overzichtelijke software
  • Gemiddeld tot goed softwarebeleid
  • Batterijduur
  • Kleuren kunnen beter
  • Camera laat te wensen over
  • Bloatware en advertenties
CategorieSpecificatie
Display6,9 inch Amoled-display, 120Hz (adaptief), 3500 nits maximale helderheid
ProcessorSnapdragon 8 Elite Gen 5 (3nm)
Geheugen12 GB of 16 GB LPDDR5X (9600 Mbps)
Opslag256 GB of 512 GB (UFS 4.1)
Batterij6500 mAh met 100W HyperCharge en 50W draadloos laden
Camera achter50 MP hoofdcamera (OIS), 50 MP periscooptelelens (OIS), 50 MP ultragroothoek
Camera voor32 MP met autofocus
VideoTot 8K op 30 fps (achter) / 4K op 60 fps (voor)
SoftwareXiaomi HyperOS 3
BouwIP68 waterbestendig, POCO Shield Glass, 218 (Black) - 220 gram (Denim Blue)
Connectiviteit5G, Wifi 7, Bluetooth 6.0, NFC
Extra'sUltrasone vingerafdrukscanner, Infrarood (IR-blaster), Bose audio

Want wat voor smartphone kun je precies aanbieden als je er net wat meer geld tegenaan gooit? Dat idee heeft een unieke telefoon opgeleverd, voorzien van een denimlook én een extra subwoofer achterop. Gewaagde keuzes, maar in een wereld waarin smartphones steeds meer naar elkaar toe groeien, en in hun identiteitscrisis meer en meer op iPhones gaan lijken, geen verkeerde ontwikkeling. Alleen daarom al zijn we enthousiast over de Poco F8 Ultra (Blue Denim-uitvoering).

Het helpt dan ook zeer dan de subwoofer daar niet alleen voor de show zit. Dit compacte speakertje geeft geluiden en audio meer dan genoeg ruimte om beter tot hun recht te komen vergeleken met reguliere smartphonespeakers. Weg is dat blikkige geluid, dat nu ruimte maakt voor warmere tonen en een bredere soundstage. Klinkt de muziek perfect? Dat kun je niet verwachten, maar we zijn desondanks onder de indruk van de Bose-luidspreker.

©Wesley Akkerman

Uniek en tof

De Poco F8 Ultra ligt prettig in de hand en voelt solide aan dankzij het aluminium frame. Met 220 gram is hij ook niet overdreven zwaar. Het fauxdenim op de achterkant draagt daarbij merkbaar bij aan de grip, waardoor hij niet snel uit je handen glipt. Juist door dat eigenzinnige uiterlijk is dit zo'n smartphone die je liever zonder hoesje gebruikt, ook al loop je daarmee iets meer risico op valschade.

Het grote amoled-paneel van 6,9 inch stelt evenmin teleur. Met zijn hoge resolutie (1.200 bij 2.608 pixels) en verversingssnelheid (120 Hertz) kom je niets tekort en oogt alles scherp en vlot. Het contrast is breed en zwartwaarden zijn diep, maar de kleuren kunnen soms net even wat flets ogen. Dat valt alleen op in directe vergelijkingen met andere smartphones; de kans is heel klein dat dit je hier iets van merkt in het dagelijkse gebruik of als je een minder geoefend oog hebt.

©Wesley Akkerman

©Wesley Akkerman

Wat je mag verwachten

Ook al draait de Poco F8 Ultra niet op de krachtigste processor die Qualcomm te bieden heeft, in de praktijk merk je daar weinig van. De Snapdragon 8 Elite Gen 5 voelt vlot aan bij multitasking en kan games zonder moeite aan, al moet je er wel rekening mee houden dat de Gen 5 warm (niet heet, gelukkig) kan worden wanneer je high-end spellen speelt. Niets om je zorgen over te maken, je zult hier namelijk je vingers niet aan branden.

Ook de accu stelt niet teleur. Met een capaciteit van 6.500 mAh haal je in veel gevallen probleemloos twee dagen, al hangt dat vanzelfsprekend af van hoe intensief je de smartphone gebruikt. Speel je veel games, dan loopt hij sneller leeg, maar opladen gaat razendsnel. Met een geschikte 100w-lader, die je zelf moet aanschaffen, zit de accu binnen ongeveer veertig minuten weer helemaal vol.

0,7x

1x

2x

Camera en software

Toch is niet alles goud wat er blinkt. Onder de juiste lichtomstandigheden maakt de Poco F8 Ultra kleurrijke en gedetailleerde beelden. Zoomen is geen probleem en ook de selfiecam lijkt goed om te gaan met verschillende huidtypen. De groothoeklens presteert echter minder goed: kleuren komen minder goed uit de verf en details vallen weg. De avondmodus stelt teleur, met een overdaad aan exposure, gebrekkige kleurenaccuraatheid en trage vastlegging.

Aangezien Poco een dochteronderneming is van Xiaomi, draait het toestel op HyperOS 3.0. De Poco staat daardoor vol met overbodige en dubbele apps, waaronder die van Xiaomi, waarvan je het gros kunt verwijderen. Ook kom je her en der wat reclame tegen. Verder is het besturingssysteem vlot en overzichtelijk, twee eigenschappen die we extreem belangrijk vinden. Je krijgt tot slot 'maar' vier Android-upgrades, evenals zes jaar aan beveiligingsupdates.

5x

10x

Poco F8 Ultra kopen?

Ondanks de kanttekeningen die we plaatsen bij de software- en camera-ervaringen, zijn er eigenlijk weinig redenen om niet voor de Poco F8 Ultra te kiezen. Hij oogt uniek, vindt in de subwoofer een handige toevoeging en voelt stevig aan. De door ons geteste Denim Blue-uitvoering heeft bovendien een faux denimlaagje op de achterkant voor extra grip (wat deze uitvoering wel een paar gram zwaarder maakt dan de Poco F8 Ultra Black). De prijs is misschien gevoelsmatig nog wat hoog, zeker voor dit merk. Maar zakt de prijs richting de 600 euro, dan krijg je een toptoestel dat zijn prijs meer dan waarmaakt en waar je langdurig plezier van hebt.

52137934

▼ Volgende artikel
Spatial audio: de zin en onzin van 3D-geluid
© ER | ID.nl
Huis

Spatial audio: de zin en onzin van 3D-geluid

Spatial audio, oftewel ruimtelijke audio, belooft een luisterervaring waarbij het geluid niet alleen van links en rechts komt, maar je volledig omringt. Hoewel de marketingkreten je geregeld om de oren vliegen, is de techniek niet in elke situatie even zinvol. In dit artikel ontdek je wanneer ruimtelijke audio je ervaring verrijkt en wanneer je prima zonder kunt.

Vergeet het statische geluid van je oude vertrouwde stereo-set. Met spatial audio krijgt geluid eindelijk de diepte die het verdient. Dankzij slimme algoritmes die de akoestiek van de echte wereld nabootsen, ontsnapt de audio aan je koptelefoon of soundbar. Geluid beweegt vrij door de kamer, waardoor een helikopter in een film ook echt boven je hoofd lijkt te cirkelen. Het is de overstap van een platte foto naar een hologram, maar dan voor je oren.

Bioscoopervaring thuis

De meest logische toepassing voor spatial audio is zonder twijfel de moderne filmervaring. Wanneer je een blockbuster kijkt die is gemixt in formaten zoals Dolby Atmos, komt de techniek pas echt tot leven. Een helikopter die overvliegt of regen die op een dak klatert, krijgt een verticale dimensie die voorheen onmogelijk was met een standaard hoofdtelefoon of een simpele soundbar.

Voor filmliefhebbers die niet de ruimte hebben voor een volledige surround-installatie met fysieke speakers in het plafond, biedt spatial audio een overtuigend en compact alternatief dat de zogenaamde immersie aanzienlijk vergroot.

Spatial audio in de praktijk

Je komt ruimtelijke audiotechnieken op steeds meer plekken tegen, vaak zonder dat je er specifiek naar hoeft te zoeken. In de filmwereld is Dolby Atmos de absolute standaard, waarbij streamingdiensten zoals Netflix en Disney+ deze techniek inzetten om geluidseffecten via een soundbar dwars door je kamer te laten bewegen.

Muziekliefhebbers vinden soortgelijke ervaringen bij Apple Music en Tidal, waar speciale mixes van bekende albums een breder en dieper geluidsveld bieden dan de originele stereoversie. Ook in de gamingwereld is het inmiddels de norm; Sony gebruikt de Tempest 3D-technologie voor de PlayStation 5 om spelers midden in de actie te plaatsen, terwijl Microsoft met Windows Sonic en Dolby Atmos for Headphones vergelijkbare resultaten behaalt op de Xbox en pc.

©ER | ID.nl

Muziek met een extraatje

Voor muziek is het nut van ruimtelijke audio iets genuanceerder en sterk afhankelijk van de productie. Bij klassieke concerten of live-opnames kan de techniek je het gevoel geven dat je midden in de concertzaal zit, waarbij de akoestiek van de ruimte tastbaar wordt. Ook bij moderne popmuziek die specifiek voor dit formaat is geproduceerd, kunnen artiesten creatiever omgaan met de plaatsing van instrumenten of subtiele geluidseffecten.

Toch blijft voor de purist die zweert bij een eerlijke, ongefilterde weergave van een studio-album de traditionele stereomix vaak de voorkeur genieten, omdat spatial audio de oorspronkelijke balans soms onnatuurlijk kan veranderen.

Gaming en de functionele voorsprong

In de wereld van gaming verschuift de waarde van spatial audio van puur esthetisch naar functioneel. Vooral in competitieve shooters is het horen van de exacte positie van een tegenstander een serieus dingetje. Door gebruik te maken van ruimtelijke audio kun je voetstappen boven, onder of achter je nauwkeurig lokaliseren. Dat geeft niet alleen een intensere spelervaring waarbij je volledig wordt opgeslokt door de spelwereld, maar biedt ook een tactisch voordeel dat met standaard audio simpelweg niet te evenaren is. Hierdoor is de techniek voor fanatieke gamers bijna onmisbaar geworden.

Wanneer kun je het beter uitschakelen?

Ondanks de indrukwekkende demonstraties is spatial audio niet altijd de beste keuze. Voor dagelijks gebruik, zoals het luisteren naar podcasts of het kijken van het journaal, voegt de extra ruimtelijkheid weinig toe en kan het de verstaanbaarheid van stemmen zelfs negatief beïnvloeden. Ook bij oudere opnames die door softwarematige kunstgrepen naar ruimtelijk geluid worden omgezet, ontstaat er vaak een hol en onnatuurlijk resultaat. In dergelijke gevallen is een zuivere stereoweergave nog altijd de meest betrouwbare weg naar een prettige luisterervaring.

Populaire merken voor spatial audio

Verschillende fabrikanten lopen voorop in de adoptie van ruimtelijke audiotechnieken. Apple heeft met de integratie in de AirPods Max en AirPods Pro in combinatie Apple Music de techniek toegankelijk gemaakt voor de massa, terwijl Sony met hun 360 Reality Audio een sterk eigen ecosysteem heeft gebouwd dat vooral schittert bij gaming en specifieke streamingdiensten. Daarnaast is Sonos een dominante speler op het gebied van home-entertainment met soundbars die Dolby Atmos ondersteunen. Bose en Sennheiser zijn eveneens belangrijke namen die met hun geavanceerde algoritmes en hoogwaardige hardware zorgen dat de ruimtelijke beleving ook voor de veeleisende luisteraar geloofwaardig blijft.